Xác định hệ số beta và ứng dụng trong xác định giá trị công ty cổ phần dầu thực vật Tường An - TAC ( Chuyên đề tốt nghiệp TP.HCM Trường Đại Học Kinh Tế, 2013 )

Tính toán giá tr Beta c a công ty kinh doanh song song nhi uăl nhăv c khác... - Khiă c tính Beta bình quân cho công ty.. Cách tính toán và mô hình ng d ng... Cách tính toán và mô hình ng

TR NG I H C KINH T TP.HCM KHOA KINH T PHÁT TRI N

KHÓA LU N T T NGHI P XÁC NH H S BETA VÀ NG D NG

TRONG XÁC NH GIÁ TR CÔNG TY C PH N D U TH C V T

GVHD: GV NGUY N TH H NG THU SVTH: TR NG TH O NHI

L p: VG02-K35 MSSV: 31091024152

Thành ph H Chí Minh, Tháng 4 n m 2013

L I CAM OAN



Tôiăxinăcamăđoanăđâyălàăbàiănghiênăc u do chính tay tôi th c hi n Các s li u

đ c tôi thu th p trung th căvàăch aăt ngăđ c s d ng t i b t k bài báo cáo nào

Tôi xin ch u hoàn toàn trách nhi m v i bài nghiên c u c a mình

TP.H ChíăMinh,ăngàyă02ăthángă04ăn mă2013

Sinh viên th c t p

TR NG TH O NHI

L I C M N



Trong su t b năn măh c t iăTr ngă i H c Kinh T TP H ChíăMinh,ăđ c

s dìu d t t n tình c a Quý Th yăCô,ăemăđưăt ngăb cătr ngăthành,ăđ c trang b

th t nhi u ki n th c n n h u ích t nh ng bài gi ng, nh ng tình hu ng th c t , giúp

emăcóăđ ni mătinălàmăhànhătrangătrênăb căđ ngăt ngălai.ă

đ c k t qu nh ăngàyăhômănay,ăemăxinăg i l i c mă năchânăthànhăđ n

Ban Giám Hi u và Quý Th y Cô gi ngăviênătr ngă i H c Kinh T TP H Chí Minhăđưăt n tâm d y d , truy năđ t ki n th c và hi u bi t c a mình cho em trong

su t th i gian theo h c t iătr ng

c bi t em xin t lòng bi tă năCô Nguy n Th H ng Thu, Gi ng viên Khoa

Kinh t phát tri n,ă i h c Kinh T TP H Chí Minhăđưăt n tình ch b o em hoàn

thành khóa lu n t t nghi p này

Emăc ngăxinăg i l i c mă năchânăthànhăđ năBanăgiámăđ c và các anh, ch t i

Công ty Th măđ nhăgiáăEXIMă(EXIMA)ăđưăgiúpăđ em, cho em nh ng bài h c h u

ích trong su t quá trình th c t p

Là sinh viên th c t p,ăb căđ u làm quen v i th c t nên còn nhi u b ng

không tránh kh i nh ng sai sót, em r tămongăđ c Cô và các Cô, Chú, Anh, Ch t i

Công ty Th măđ nh giá EXIM (EXIMA) góp ý ki năđ em hoàn thành t t khóa lu n

t t nghi p

Cu i cùng, em xin chúc Quý Th yăCôătr ngă i H c Kinh T TP H Chí Minh,ăBanăGiámă c và Các Cô, Chú, Anh, Ch t i Công ty Th măđ nh giá EXIM

(EXIMA) luôn kh e m nhăvàăđ t nhi u thành công trong công vi c và cu c s ng

Em xin chân thành c mă n!

Sinh viên th c t p

TR NG TH O NHI

XÁC NH N C A C QUAN TH C T P



………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

NH N XÉT C A GIÁO VIểN H NG D N



………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

M C L C



L I CAM OAN i

L I C M N ii

XÁC NH N C A C QUAN TH C T P……… iii

NH N XÉT C A GIÁO VIểN H NG D N………iv

DANH SÁCH CH VI T T T vii

DANH SÁCH B NG, BI U .viii

Ch ng 1 GI I THI U 1

1.1 M C TIÊU NGHIÊN C U 1

1.2 I T NG VẨ PH NG PHÁP NGHIểN C U 1

1.3 N I DUNG PHÂN TÍCH C A TÀI 2

1.4 C U TRÚC TÀI 2

Ch ng 2 C S LÝ THUY T 3

2.1 CÁC KHÁI NI M C B N 3

2.1.1 Th m đ nh giá tr doanh nghi p 3

2.1.2 H s Beta 4

2.2 CÁC LÝ THUY T LIÊN QUAN 5

2.2.1 Ph ng pháp dòng ti n chi t kh u (DCF) 5

2.2.2 Mô hình đ nh giá tài s n v n (CAPM) 5

2.2.3 Mô hình kinh doanh chênh l ch giá (APM) 6

2.2.4 i m khác bi t c a CAPM và APM ng d ng t i Vi t Nam 7

2.3 CÁC PH NG PHÁP C TÍNH H S BETA 7

2.3.1 H s Beta th tr ng l ch s 7

2.3.2 H s Beta c b n ậ Ph ng pháp Bottom-up 10

2.3.3 H s Beta k toán 12

2.3.4 H s Beta theo ph ng pháp gián ti p 13

2.4 K T LU N CH NG 2 15

Ch ng 3 NG D NG XÁC NH H S BETA VẨ NH GIÁ CÔNG

TY C PH N D U TH C V T T NG AN ậ TAC 17

3.1 NG D NG XÁC NH H S BETA C A CÔNG TY C PH N D U TH C V T T NG AN ậ TAC 17

3.1.1 Xác đ nh h s Beta theo ph ng pháp th tr ng l ch s 17

3.1.2 Xác đ nh h s Beta theo ph ng pháp Bottom-up 20

3.1.3 Xác đ nh h s Beta theo ph ng pháp k toán 23

3.1.4 So sánh và rút ra k t lu n v giá tr c tính theo nh ng ph ng pháp khác nhau 23

3.2 TH M NH GIÁ TR CÔNG TY C PH N D U TH C V T T NG AN ậ TAC 25

3.2.1 Gi i thi u s l c v ngành D u th c v t 25

3.2.2 Gi i thi u s l c v doanh nghi p c n đ nh giá và ngành ngh ho t đ ng 27

3.2.3 Phơn tích c b n công ty 30

3.2.4 Xác đ nh giá tr công ty 34

3.3 K T LU N CH NG 3 40

Ch ng 4 K T LU N VÀ KI N NGH 41

4.1 K T LU N CHUNG 41

4.2 NH NG H N CH C A TÀI 41

4.3 KI N NGH 42

PH L C 45

DANH SÁCH T VI T T T



T vi t t t ụ ngh a

M&A Merger & Acquisition_Mua bán và sáp nh p

CAPM CapitalăAssetăPricingăModel_Môăhìnhăđ nh giá tài s n v n

APM Arbitrage pricing model_Mô hình kinh doanh chênh l ch giá

DCF Discounted Fash Flows Model_Mô hình dòng ti n chi t kh u

OLS Ph ngăphápăbìnhăquânănh nh t

ISO International Standards Organization_T ch c tiêu chu n qu c t

FCFF Free Cash Flow Firm_Dòng ti n t do công ty

DANH SÁCH B NG, BI U



B ng 3.1 Giá tr Beta theo nh ng cách tính khác nhau 19

B ng 3.2 Giá tr Beta c a các công ty trong ngành 21

B ng 3.3 Giá tr Betaăkhôngăđònăb y c a các công ty trong ngành 22

B ng 3.4 Giá tr sai s chu n c a các công ty trong ngành 24

B ng 3.6 Giá tr D’/E’ătrungăbìnhăc a các công ty trong ngành 35

B ng 3.7 Giá tr T l táiăđ uăt ă(2008-2012) 36

Ch ng 1 GI I THI U

1.1 M C TIÊU NGHIÊN C U

Hi n nay, th tr ng ch ngăkhoánăc ngănh ăn n kinh t đangăngàyăcàngăphátă

tri n Nhu c u nh n bi t giá tr hi n t i c a 1 tài s n, m tă th ngă hi u hay m t

doanh nghi păđangăngàyăcàngăđ c chú tr ng Vi c th măđ nh giá tr doanh nghi p

hi n nay th gi i nói chung và Vi tăNamănóiăriêngăc ngăđangăd n cho th yăđ c

t m quan tr ng c a mình Kh ng ho ng kinh t càng khi n cho hàng lo t các v mua bán sát nh p (M&A) c a các công ty x y ra v i t n su t ngày càng cao Bên

c nhăđóăcònăcóăcácăm căđíchăchuy năđ i c ph n hóa doanh nghi pănhàăn c.ă i u

này khi n cho vi căđ nhăgiáăđúngăvàăh p lý giá tr c a m t doanh nghi p là vô cùng

quan tr ng

Hi n nay, t i Vi tăNamăkhiăđ nh giá m t doanh nghi p.ăPh ngăpháp Tài s n

đ căxemănh ălàăm tăph ngăphápăkháăph bi n Tuy nhiên, h n ch c aăph ngă

pháp này là vi că khôngă đánhă giáă đ c ti mă n ngă t ngă tr ng mà doanh nghi p

mang l iătrongăt ngălaiămàăch điăsâuăvàoăđánhăgiáăd a vào s li u quá kh

V nh căđi m này,ăph ngăphápăDòngăti n chi t kh u kh c ph căđ c ph n

nào M c dù v y, vi c v n d ngăvàoătínhătoánăđ đ nh giá t i Vi t Nam hi n nay g p

khá nhi uă khóă kh n.ă Cóă nhi u nguyên nhân d nă đ nă khóă kh nă đó,ă trongă đóă cóă

nguyên nhân do vi căxácăđ nh cách th că c tính h s Beta nh măđánhăgiáăm căđ

r i ro c a doanh nghi p.ă âyăđ c xem là h s quan tr ng ph n ánh m căđ nh

h ng c a r i ro th tr ngăđ n r i ro c aăcôngăty,ăquaăđóăxácăđ nh giá tr th c t i

c a doanh nghi p

tài ti n hành nghiên c u cách th c xácăđ nh h s beta,ăcácăph ngăphápătínhă c ngă nh ă nh ng mô hình ng d ng,ă quaă đóă đánhă giáă m i quan h gi a l i

nhu n và r i ro c a công ty thông qua t su t sinh l i k v ng Bên c nhăđó,ăđ tài

c ngăti n hành ng d ng vi căxácăđ nh h s Beta c a Công ty c ph n D u th c v t

T ng An nh măxácăđ nh giá tr công ty Công ty c ph n D u th c v tăT ng An

tham gia vào sàn ch ng khoán t n mă2006,ăđangăphátătri n m nh và có ti măn ngă

phát tri nătrongăt ngălai

tàiăđ aăraăcácămôăhìnhăđ nhăgiáăcóăliênăquanănh ăMôăhìnhăđ nh giá tài s n

v n (CAPM), Mô hình kinh doanh chênh l chăgiáă(APM).ăXemăxétă uănh căđi m

c ngănh ăm căđ phù h p c a m i mô hình trong vi căđ nh giá t i Vi t Nam Sau đóă ng d ng trong vi căđ nh giá doanh nghi p b ngăph ngăphápăDòng ti n chi t

kh u

1.3 N I DUNG PHÂN TÍCH C A TÀI

tài phân tích v cácăph ngăphápă c tính h s Beta, t đóă c tính giá tr

Beta cho Công ty C ph n D u th c v tăT ng An K t qu đ c s d ngăđ c

tính giá tr doanh nghi p

1.4 C U TRÚC TÀI

B c c g m 4 ch ng

Ch ngă1:ăGi i thi u

Ch ngă2:ăC ăs lý thuy t

Ch ngă3: ng d ngăxácăđ nh h s Betaăvàăxácăđ nh giá tr Công ty C Ph n

D u th c v tăT ng An – TAC

Ch ngă4: K t lu n và ki n ngh

Ch ng 2 C S LÝ THUY T

2.1 CÁC KHÁI NI M C B N

2.1.1 Th m đ nh giá tr doanh nghi p

2.1.1.1 Doanh nghi p là gì?

Theo Lu t Doanh nghi p s 60/2005/QH11 khóa XI, k h p th 8 do Qu c

h iăn c C ng hoà xã h i ch ngh aăVi tăNamăthôngăquaăngàyă29/11/2005:ă“Doanhă

nghi p là t ch c kinh t có tên riêng, có tài s n, có tr s giao d ch năđ nh,ăđ c

đ ngăkýăkinhădoanhătheoăquyăđ nh c a pháp lu t nh m m căđíchăth c hi n các ho t

đ ngăkinhădoanh”

Theo Tiêu chu n Th măđ nh giá Qu c t 2005:ă“Doanhănghi p là m t t ch c

th ngăm i, công nghi p, d ch v hayăđ uăt ăđangătheoăđu i m t ho tăđ ng kinh

t ”

2.1.1.2 Th m đ nh giá tr doanh nghi p là gì?

Th măđ nhăgiáătr ădoanhănghi pălàăvi că cătínhăgiáătr ăc aădoanhănghi păhayă

l iăíchăc aănóăchoăm tăm căđíchănh tăđ nhăb ngăcáchăs ăd ngăcácăph ngăpháp phù

h p

2.1.1.3 Vai trò c a th m đ nh giá tr doanh nghi p

V i s phát tri n c a th tr ng tài chính, th tr ng ch ng khoán và các th

tr ng tài s n khác, th măđ nh giá doanh nghi p cung c p b c tranh t ng quát v

giá tr c a m t doanh nghi p,ălàăc ăs quan tr ng ph c v choăđ iăt ng s d ng k t

qu th măđ nhăgiáăđ aăraăquy tăđ nh h p lý trong các v năđ ch y u sau:

 Giúpăcácăc ăquanăqu n lý ban ngành c aănhàăn c n măđ c tình hình

ho tăđ ng s n xu t kinh doanh và giá tr c a doanh nghi păđ có chính

sách qu n lý c th đ i v i t ng doanh nghi p

 Giúp doanh nghi p có nh ng gi i pháp c i ti n qu n lý c n thi t nh m

nâng cao hi u qu ho tăđ ng s n xu t kinh doanh, ki m soát l i nhu n

c a doanh nghi p

 Làăc ăs đ gi i quy t, x lý tranh ch p n y sinh gi a các c đôngăc a

doanh nghi p khi phân chia c t c, góp v n, vi ph m h păđ ng;ăc ăs cho

các t ch c,ăcáănhânăvàăcôngăchúngăđ uăt ăđ aăraăquy tăđ nh mua bán,

chuy nănh ng các lo i ch ng khoán do doanh nghi p phát hành trên th

tr ngătàiăchính;ăc ngănh ălàăc ăs đ sáp nh p, chia tách, gi i th , thanh

lý,ăliênădoanh…ădoanhănghi p

2.1.1.4 M c đích c a th m đ nh giá tr doanh nghi p

Th măđ nh giá doanh nghi păth ng ph c v cho các m căđíchăch y uănh :

 Mua ,bán , sáp nh p, liên doanh liên k t, thanh lý doanh nghi p

 uăt ,ăgópăv n, mua - bán ch ng khoán c a doanh nghi p

 C ph n hóa, niêm y t ch ng khoán trên th tr ng ch ng khoán

 Vay v năđ uăt ăkinhădoanh

 Thu

 Gi i quy t, x lý tranh ch p…

2.1.2 H s Beta

2.1.2.1 H s beta là gì?

H s Beta là m t tham s ph n ánh m i quan h gi aăđ bi năđ ng c a giá

ch ngăkhoánămàătaăđangăquanătâmăv i s bi năđ ng c a m c giá trên th tr ng,

ph năánhăđ nh y c m c a ch ngăkhoánăđangăxétăv i m c giá chung c a th tr ng

Th giá c a ch ng khoán càng ph n ng v i các nhân t m nh bao nhiêu thì h s Beta c a ch ng khoán ho c doanh nghi p trên th tr ng càng l n

Vìăđâyălàăm t h s quan tr ng trong vi c ph n ánh m căđ r i ro c a ch ng

khoán v i th tr ng nên hi n t i trên th gi i có khá nhi u cách và công c đ c

tính giá tr Beta, trongăđóăcóăcácănhómăcáchăc ăb năđ c tính là:

 S d ng d li u l ch s v giá th tr ng c a t ng kho năđ uăt ă(c phi u

mà doanh nghi pă chúngă taă đangă th mă đ nh) trong m t kho n th i gian

đ r i ro c a công ty th păh năm căđ r i ro c a th tr ng, l năh nă1ăt c là m căđ

r i ro c aăcôngătyăcaoăh năsoăv i th tr ng và b ng 1 t c là có m căđ r i ro ngang

b ng v i th tr ng

H s Beta ngành có th so sánh m căđ r i ro c a công ty so v i m căđ r i

ro c aăcácăcôngătyătrongăngànhăđóăv i th tr ng Trong m t s tr ng h p khi h

s Beta c aăcôngătyă cătínhăđ c không ph năánhăđ c h p lý m căđ r i ro c a

côngătyăđ i v i th tr ng, khác bi t quá nhi u v i r i ro c a th tr ng thì chúng ta

có th s d ng h s Betaăngànhăđ c tính r i ro cho t ng công ty

2.2 CÁC LÝ THUY T LIÊN QUAN

2.2.1 Ph ng pháp dòng ti n chi t kh u (DCF)

2.2.1.1 N i dung và ý ngh a c a mô hình

DCFălàăph ngăphápămàăgiáătr c a doanh nghi păđ căxácăđ nh b ng c tính

giá tr hi n t i các lu ng ti n thu n c a doanh nghi p d ki năthuăđ cătrongăt ngă

lai theo m t t l chi t kh u phù h p v i m căđ r i ro c a doanh nghi p D a vào

k ho ch và chi nă l că kinhă doanhă đ đ aă raă làmă c ă s đ xácă đ nh giá tr c a

ngu n thu nh p ròng c a doanh nghi pătrongăt ngălai.ăVìăth , so v iăph ngăphápă

tài s năhayăđ c s d ng trong hi n t iăthìănóăcóătínhăđ n vi că c tính giá tr t ngălaiăc ngănh ătri n v ng phát tri n c a doanh nghi p

2.2.1.2 Công th c tính c b n

Dòng ti n thu n c a doanh nghi p = Dòng ti n vào – Dòng ti n ra

Trongăđó:ă Vo: Giá tr doanh nghi p th iăđi m hi n t i

CFt: Dòng ti n thu năn măth t

Vn: Giá tr doanh nghi p cu i chu k đ uăt ă(n măth n)

i: T su t chi t kh u

2.2.1.3 ng d ng c a mô hình

Môăhìnhănàyăđ c tính toán d a trên vi c hi n giá dòng thu nh p t t ngălaiă

v hi n t i nên th ngăđ c áp d ngăđ i v i nh ng doanh nghi păcóăc năc đ xác

đ nhăđ c dòng thu nh pătrongăt ngălai,ănh ng doanh nghi p ho tăđ ngătrongăl nhă

v c d ch v tài chính, ngân hàng, b o hi m,ăt ăv n thi t k xây d ng, tin h c và

chuy n giao công ngh …ămàătàiăs n c a doanh nghi p ch y u là tài s n vô hình

2.2.2 Mô hình đ nh giá tài s n v n (CAPM)

2.2.2.1 N i dung và ý ngh a c a mô hình

Môăhìnhăđ nh giá tài s n v n (CAPM) là m t mô hình mô t m i quan h gi a

r i ro và l i nhu n k v ng

Mô hình c n có nh ng gi đ nh sau: Th tr ng v n là hi u qu và hoàn h o

ch nhàăđ uăt ăđ c cung c păđ yăđ thông tin, minh b ch và rõ ràng Mô hình

c ngăgi đ nh r ng m iănhàăđ uăt ăcóăquy n ti p c năthôngătinănh ănhau.ăCácănhàă

đ uăt ăcóăth ti p t c m r ng danh m căđ uăt ăc a mình mà không t n nhi u chi

phí Và vì th danh m căđ uăt ăc a h không ch bao g m t t c tài s năđangăgiaoă

d ch trên th tr ng mà c t tr ng tài s n r i ro trong các danh m că c ngă b ng

nhau Hi n t i,ăCAPMăđ c xem là m tămôăhìnhăkháăđ năgi năvàăđ c ng d ng

khá nhi u hi n nay trên th gi i

2.2.2.2 Công th c tính c b n

MôăhìnhăCAPMă c tính m i quan h gi a l i nhu n và r i ro, th hi n qua

Trongăđó:

: T su t l i nhu n k v ng trên tài s n j

: L i nhu n phi r i ro

: L i nhu n k v ng c a danh m c th tr ng

: H s Beta c a c phi u j

N u =0 L i nhu n c a ch ng khoán chính là l i nhu n phi r i ro Rf

N u =1: L i nhu n c a ch ng khoán chính là l i nhu n c a th tr ng

2.2.2.3 ng d ng c a mô hình trong đ nh giá

s d ngămôăhìnhăđ nh giá tài s n v n, chúng ta c n các d li u sau:

 Tài s n phi r i ro: Là tài s nămàăcácănhàăđ uăt ăbi t ch c ch n t su t sinh

l i k v ng cho m t kho ng th i gian n m gi nh tăđ nh

 Ph n bù r i ro: Là kho n ti n bùăđ pămàăcácănhàăđ uăt ăđòiăh i khi b

v n vào danh m c th tr ng, t călàăđ uăt ăvàoăt t c tài s n r i ro trên th

tr ng thay vì ch đ uăt ăvàoăcácătàiăs n phi r i ro

 H s Beta:ălàăth căđoăm căđ r iăroăt ngăthêmămàăm t v đ uăt ăm i đemăl i cho danh m c th tr ng

2.2.3 Mô hình kinh doanh chênh l ch giá (APM)

2.2.3.1 N i dung và ý ngh a c a mô hình

Môăhìnhănàyăđ c phát tri n b i Stephen A.Ross Khác v iămôăhìnhăđ nh giá

tài s n v n (CAPM), khi ch xétăđ n y u t r i ro phi h th ng và các r i ro c a th

tr ng trongă đi u ki nă đ c xem là kinh doanh hoàn h o Lý thuy t d a trên ý

t ng r ng trong th tr ng tài chính c nh tranh chênh l chăgiáăđ m b o cân b ng

gi a l i nhu n và r i ro Kinh doanh chênh l chăgiáăđ năgi n là n u có 2 s n ph m

gi ngănhauănh ngăgiáăc l iăkhácănhauăthìăng i ta s mua s n ph m r đ bán l i

v iăgiáăcaoăh nănh m thu l i l i nhu n

2.2.3.2 Công th c c tính c b n

T ngăt nh ămôăhìnhăCAPM,ămôăhìnhăkinhădoanhăchênhăl chăgiáăc ngăxácă

đ nh r i ro c aăcôngătyăđ a vào r i ro c a th tr ng Tuy nhiên, APM ch p nh n

nhi u ngu n r i ro th tr ngăvàăđoăl ngăđ nh y c m c a tài s năđ uăt ăđ i v i

nhi u nhân t thayăđ i khác nhau t n n kinh t

ki:ă nh y c a ch ngăkhoánăiăđ i v i y u t k.ăThôngăth ng các y u t

th ngăđ căxétăđ n là: l m phát, chu k kinhădoanh,ăt ngătr ng kinh t GNP,

chênh l ch lãi su t ng n h n và lãi su t dài h n, t giá h iăđoái…

2.2.3.3 ng d ng c a mô hình trong đ nh giá

Mô hình chênh l chăgiáăAPMăth ngăđ c s d ngăđ c m căđ chênh l ch

c ngă nh ă nhă h ng gi a l i nhu n và r i ro, ng d ng trong th mă đ nh giá tr

doanh nghi p Tuy nhiên tùy thu căvàoăđi u ki n c a t ng côngătyăc ngănh ăm c

đ minh b ch trong thông tin mà s d ng ngu n d li uăđ c tính r i ro theo t ng

ph ngăphápăkhácănhau

2.2.4 i m khác bi t c a CAPM và APM ng d ng t i Vi t Nam

Trong khi mô hình CAPM ch đ aăraăm t bi n duy nh t là m căđ n bù r i ro

cho t p h p ch ng khoán th tr ng, APM l iăđ aăraănhi u y u t kinh t v ămôăkhácănhauăđ t ngăc ng m căđ thích h p v i nh ng n n kinh t đ c thù và trong

nh ngăgiaiăđo n c th Tuy nhiên vì vi căxácăđ nh nhi u y u t nh ăth khi n cho

APM g p ph i khó kh nătrongăvi căxácăđ nh các bi năđ c l păđ đ aăvàoămôăhình.ă

Vi c l a ch n bi nănàoălàăđúngăđ năđ không lo i b m tăđiănh ng bi n quan tr ng

c ngănh ăđ aăvàoăd ăth a nh ng bi n không c n thi t c ngălàăm t v năđ khóăkh n CAPMă đòiă h i nhi u gi đ nh mang tính phi th c t nh ă môiă tr ng kinh

doanh là hi u qu và hoàn h o, trong khi APM l i không có yêu c u nh ng gi đ nh

ph c t pănh ăth

APMăđánhăgiáătoànădi năh năv m t r iăroătácăđ ng là bao g m c r i ro h

th ng và r i ro phi h th ng,ătrongăkhiăđâyălà m t thi u sót c a CAPM Tuy nhiên,

mô hình APM l i ph thu c quá nhi u vào s l a ch n c a th măđ nh viên, khi l a

ch n các bi năđ c l păkhácănhauămangăđ năđ chính xác khác nhau

Hi n nay, vi c s d ngămôăhìnhăCAPMăđ c ng d ng r ngărưiăh năvìăs đ n

gi nătrongăđánhăgiáăc aănó.ă i v i m t th tr ng m i gia nh pănh ăVi t Nam, mô hìnhăCAPMăd ngănh ăđ c bi tăđ n nhi uăh n.ăVìălýădoăl a ch n các bi n s đ c

l p c aăAPMălàăkhóăkh năvàăph thu c nhi uălàă c tính ch quan c aăng iăđánhă

giá M t khác, t iăthìătr ngănh ăVi t Nam, các ch s nh ăl măphát,ăt ngătr ng

kinh t …ăcóăs bi năđ ng liên t c và khó d tínhătrongăt ngălai,ăc ngănh ăkhóătheoă

m t chu k nh tăđ nh Do v y,ăph ngăphápăAPMăd ngănh ămangătínhăc m tính

cao Vì th ,ăđ d dàng và thu n ti năh nătrongăvi căđánhăgiáăm i liên h gi a l i

nhu n và r i ro, mô hình CAPM hi n t i v năđ c s d ng r ng rãi và phát huy

đ c tính hi u qu h n

2.3 CÁC PH NG PHÁP C TÍNH H S BETA

2.3.1 H s Beta th tr ng l ch s

2.3.1.1 Các y u t tác đ ng đ n giá tr Beta

Ph ngă phápă th tr ng l ch s đ c s d ngă đ c l ng h s Beta th

tr ng b ng cách h i quy các t su t l i nhu n c a các kho năđ uăt ătheoăt su t l i

nhu n c a m t ch s th tr ng Vi căxácăđ nh h s Beta th tr ngătrongătr ng

h p này b ph thu c vào vi căcôngătyănàyăcóăđ c niêm y t trên th tr ng ch ng

khoán hay không? Và th iăgianăđ c niêm y t trên th tr ng ph iăđ dàiăđ t o nên

đ tin c y c n thi t trong vi căxácăđ nhăđ c xác th căxuăh ng bi năđ ng c a các

kho năđ uăt ,ăxácăđ nh chínhăxácăh năh s Beta, t đóăđánhăgiáăđúngăv m i quan

h gi a r i ro và l i nhu n c a công ty c năđ nh giá

i m chú ý c aăph ngăphápănàyălàăvi c ph iăđ tăđúngăt su t l i nhu n c a

c phi u trong m iăt ngăquanăv i t su t l i nhu n c a danh m c th tr ng T i

M ,ă ng i ta s th ng s d ng h s S&P 500ă làmă đ i di n cho danh m c th

tr ngăvàă c tính Beta cho c phi u T i Vi tăNam,ăđ đ năgi n, th c t chúng ta

s d ng ch s VN-Index cho vi că c tính h s Beta

Bên c nhăđó,ăvi căxácăđ nh h s Beta có s ph thu c r t nhi uăvàoăđ dài

c a k cătính.ă dài c a k cătínhăcàngădàiăthìăcàngăcóăđ tin c y cao, vì th

hi năđ căxuăh ng bi năđ ng c a r i ro và l i nhu n c a danh m căđ uăt ătrênăth

tr ng Tuy nhiên th iăgianăcàngădàiăthìăđ c tính c aăcôngătyăc ngăcóănh ng thay

đ iătrongăc ăc u kinh doanh hay nh ngăđ cătr ngăc ăb n c a công ty Do v y vi c

c tính này, bên c nh nh ng thu n l i mang l iăc ngăg păkhôngăítăkhóăkh n Hi n

nay, m iă côngă tyă đ nh giá có s l a ch n khác nhau v đ dài c a k c tính Thôngăth ng,ăđ dàiănàyăth ngăđ c l a ch nălàă3ăn măho că5ăn m

Thêm vào vi căđ dài c a k c tính, t n su tă cătínhăc ngăquy tăđ nhăđ n

s l ng m u quan sát T n su t có th là theo ngày, theo tu n, theo tháng, ho c theoăn m.ăT n su t thu nh p càng ng n thì s l ng m u quan sát càng nhi u, tuy nhiênăc ngăs khi n cho k t qu c tính b sai l ch do y u t phi th tr ng Vi c

l a ch n t n su t k cătínhăkhácănhauăc ngăchoăraăk t qu Beta khác nhau

M t y u t n a có nhăh ngăđ n vi c c tính giá tr Beta là vi c có nên hay khôngănênăđ aăgiáătr chi tr c t c c a công ty vào hay không Vi căxácăđ nh chi

tr c t c trong m i th i k s r tăkhóăkh n.ăThôngăth ng t i các công ty th m

đ nhăgiáăth ng b qua y u t này trong vi că c tính nh măđ năgi n hóa v năđ

này

2.3.1.2 Cách tính toán và mô hình ng d ng

 Ph ngăphápătínhăBetaăquenăthu c là h i quy t su t l i nhu n c a c

phi u (Rj) theo t su t l i nhu n c a th tr ng (Rm):

Pt: Giá c phi u t i th iăđi m t

Pt-1: Giá c phi u t i th iăđi m t-1

PVN: Ch s VN-Index t i th iăđi m t

PVN-1: Ch s VN-Index t i th iăđi m t-1

i v iăph ngătrìnhăh i quy, giá tr R2 cho bi t m căđ phù h p c a mô hình

theo m tăđ tinh c y nh tăđ nh.ăTrongătr ng h p h i quy t su t l i nhu n c a

công ty, giá tr R2 là con s cho bi t m căđ r i ro c a th tr ng Giá tr còn l i là

r iăroăđ c thù c a chính công ty

Trong vi că c tính b ngăph ngătrìnhăh i quy cho chúng ta k t qu c a sai s

chu n Con s này cho chúng ta bi tăđ c s chênh l ch gi a k t qu tính toán so

v i giá tr th c Sai s chu năgiúpă cătínhăđ c giá tr th c c a Beta n m trong

kho ngă nào.ă Tuyă nhiênă trongă tùyă tr ng h p mà sai s chu nă đ c xem là có ý ngh aătrongăvi căđánhăgiáăđ c hay không

 c tính Beta b ng cách s d ng d ch v :

Hi n nay trên th gi i, ph n l năng i ta s d ng giá tr h s Beta t m t d ch

v nàoăđóăcungăc p Ph n l n các giá tr c tính c a các hãng d ch v đ u không

công b raăngoài.ăTuyănhiên,ăđ i v i hãng Bloomberg, h c tính h s Beta và

không tính toán đ n giá tr chi tr c t c h ngăn m.ăH s Beta h s d ng là h s đưăđ căđi u ch nh

Theo hãng này, h gán vào cho Beta thô 2 tr ng s 0,67 và 0,33 b ng nhau v i

m i c phi u và quy trình này s đ yăl ngăBetaătínhăđ c lên giá tr g n b ngă1ăđ

giá tr này phù h păh năđ i v i th tr ng Lúc này, giá tr Betaăđưăđi u ch nhăđ c

c tính b ng công th c:

Beta đƣ đi u ch nh = Beta thô x 0,67 + 1,00 x 0,33 (2.5)

(Ngu n Damodaran)

Th c t , h uănh ăcácănhàăcungăc p d ch v đ u th c hi n các th thu tăt ng

t đ đ aăgiáătr Betaă c tính c a h ti năđ n 1 Vì n u xét lâu dài, h s beta c a cácăcôngătyăđ uăcóăkhuynhăh ng ti năđ n g n b ng m căthayăđ i c a th tr ng

2.3.1.3 i t ng nghiên c u và áp d ng

Ph ngăphápă cătínhănàyăth ngăđ c s d ngăđ i v i nh ng côngătyăđ c

niêm y t trên th tr ng ch ng khoán th iăgianădài.ă i uănàyăgiúpăcóăl ng m u quanăsátăđ l năđ ph năánhăđ căđ tin c y cao c a mô hình i v i nh ng công

ty m i n i hay nh ng doanh nghi păt ănhân,ăvi că cătínhătheoăph ngăphápănàyăítă

kh thi trong th c t vì th i gian chi m gi c a nó trên th tr ng ch ng khoán

2.3.1.4 Nh n xỨt u và nh c đi m

 uăđi m: Hi n t iăđâyăđangălàăph ngăphápăđ c ng d ng nhi u t i Vi t Namăc ngănh ătrênăth gi i Vì m căđíchăc a vi căxácăđ nh h s Beta là

th hi n đ c m i quan h gi a r i ro và l i nhu n, nên vi căđ aăkhungăđoăl ng g n v i s bi năđ ng c a th tr ngăđ căcácănhàăđ uăt ăquană

tâm nhi uăh n

 Nh căđi m:

- Ch că tínhă đ că đ i v i nh ngă côngă tyă đ c niêm y t trên th

tr ng ch ng khoán và th iăgianăđ c niêm y t ph iăđ dàiăđ cóăđ c s

tin c yăcaoăh n

- N u Beta có sai s chu n th p,ăngh aălàăvi cătínhătoánăBetaăt ngăđ i

chính xác thì l i không ph năánhăđ c r i ro th c s Vi c sai s chu n

th p ph n ánh nên s th ng tr c a m t c phi uănàoăđóăđ n ch s

- N uătaăthayăđ iăBetaădoăthayăđ i ch s th tr ng, t n su t tính ho c

đ dài c a k c tính thì ta nh n th y giá tr Beta có nhi uăthayăđ i.ă i u

này càng cho th y s thi u ch c ch n c a giá tr th c Beta c a công ty

2.3.2 H s Beta c b n ậ Ph ng pháp Bottom-up

2.3.2.1 Các y u t tác đ ng đ n giá tr Beta

Ngoài vi c d a vào d li u l ch s c a th tr ng Cách th 2ăđ căl ng h

s Beta là xem xét nh ng y u t n n t ng c aăcôngătyănh :ăl nhăv c ho tăđ ng, t l đònăb yăkinhădoanhăvàăđònăb yătàiăchínhăđ c áp d ngăchoăl nhăv căđóăc a công ty

Các y u t tácăđ ngăđ n h s Beta theo cách ti p c n này là:

 Lo i hình kinh doanh ho căl nhăv c kinh doanh c a công ty: H s Beta

là h s nh măđoăl ng r i ro c a m tăcôngătyătrongăt ngăquanăv i th

tr ng Vi c xem xét lo i hình kinh doanh có th cho ta có m t cái nhìn

t ng quan v Beta mà công ty c năđ nh giá có th đ tăđ c

 H s đònăb y kinh doanh c a công ty: Th hi n m i quan h gi a chi phí

c đ nh và t ngăchiăphí.ă i v i m t công ty có h s đònăb y kinh doanh

cao s khi n cho m c bi n thiên trong thu nh p ho tăđ ng c a công ty

c ngăcaoăh năsoăv i m t công ty s n xu t s n ph măt ngăt nh ngăs n

xu t kinh doanh th p.ă Thôngă th ng, nh ng công ty nh có ti mă n ngă

t ngătr ngăcaoăh năđ c xem là có r i ro caoăh năsoăv i nh ng công ty

l n và năđ nh Do v y, h s Betaăc ngăcaoăh n

 H s đònăb y tài chính c a công ty: Khi các y u t khácăkhôngăđ i,ăđòn

b yătàiăchínhăt ngăs làmăt ngăgiáătr Beta

2.3.2.2 Cách tính toán và mô hình ng d ng

c tính giá tr Betaătheoăph ngăphápănày,ătaăxácăđ nh d aătrênăph ngă

pháp tính h s Beta c a m t công ty là bình quân gia quy n các Beta c a t t c các

l nhăv c kinh doanh khác nhau mà công ty tham gia

B că1:ăXácăđ nh m t ho c nhi uăl nhăv c ho tăđ ng c a công ty

B c 2: Trong t ngăl nhăv c kinh doanh, tìm nh ng công ty cùng ngành phát

hành c phi u ra công chúng vàă c tính giá tr Beta c aăcácăcôngătyăđó,ăt đóă c

tính Beta bình quân c a các công ty

B că 3:ă că l ngă Betaă khôngă đònă b yă bìnhă quână choă cácă l nhă v c kinh

doanh theo công th c:

Beta không đòn b y l nh v c kinh doanh =Beta các công ty cùng ngành [1+(1-t)(D/E các công ty cùng ngành )]

(2.6)

Ho c có th c tính giá tr b ngăcáchă căl ng h s Betaăkhôngăcóăđònăb y

cho m iăcôngăty,ăsauăđóătínhăgiáătr bình quân c a chúng

B că4:ă căl ng h s Betaăkhôngăcóăđònăb yăchoăcôngătyăđangăđ c phân

tích, l y bình quân gia quy n các h s Betaăkhôngăcóăđònăb y c a t t c cácăl nhă

v căkinhădoanhămàăcôngătyăđangăthamăgia,ăcácătr ng s đ că c tính d a trên t

tr ng giá tr trên m iăl nhăv căđemăl i trong t ng giá tr c a công ty

B că5:ă c tính giá tr th tr ng hi n t i c a n vay và v n c ph n cho

công ty, v i t l s d ng h s n vay/v n c ph nănàyăđ tính Betaăcóăđònăb y

2.3.2.3 i t ng nghiên c u và áp d ng

Th ngăđ c áp d ngătínhătoánăđ i v i nh ngăcôngătyăch aăđ c niêm y t

trên sàn ch ngăkhoán.ăVìătrongătr ng h p này không th c tính Beta b ng d

li u l ch s

Tính toán giá tr Beta c a công ty sau m tăđ tătáiăc ăc u quan tr ng

Tính toán giá tr Beta c a công ty kinh doanh song song nhi uăl nhăv c khác

Lúc này, tr ng s c aăcácăl nhăv c kinh doanh có th đ căđi u ch nhăđ

ph n ánh s thayăđ i này

- Khi côngătyăthayăđ i h s D/E c aămình,ăph ngăphápănàyăc ngăcóă

th ph năánhăđ c s thayăđ iăđó

 Nh căđi m:

- Trên th c t , vi căđoăl ngăđònăb yăkinhădoanhălàăvôăcùngăkhóăkh n,ă

nh tălàăđ i v iăng i ngoài, khi chi phí c đ nhăkhôngăđ c tách ra mà

g p luôn vào m c chi phí i u này s không th giúpătaă c tính giá tr đònăb yăkinhădoanh.ăTrongătr ng h p này, ta có th đoăl ng 1 cách g n đúngăh s đònăb y c a công ty b ng cách tính t l gi a ph n tram thay

đ i c a thu nh p t ho tă đ ng kinh doanh v i ph nă tr mă thayă đ i c a

doanh thu

- Ýăt ng c aăph ngăphápănàyăkháăđ năgi n Tuy nhiên, hi n nay trên

th tr ng ch ng khoán Vi t Nam, có m t s h n lo n trong vi c phân

ngành ho tăđ ng c a các công ty M t công ty có th ho tăđ ng nhi u

l nhăv c V yănênăđ i v i m i website v ch ng khoán l i có th đ aăcôngătyăđ căđ nh giá vào m tăl nhăv căkhácănhau.ăDoăđó,ăvi c l a ch n các

công ty trong ngành nh măđ aăraătr ng s đ đánhăgiá c ngăkhácănhau

- Khiă c tính Beta bình quân cho công ty V năđ hi n ra đâyălàăli u

nên s d ngăph ngăphápăbìnhăquânănào?ă i v iăph ngăphápăbìnhăquână

gi năđ năs mangăđ n s đ năgi n trong tính toán, tr ng s c a các công tyăđ u b ng nhau Tuy nhiên, l iăkhôngămangăđ n s thuy t ph c cao, khi

m i công ty trong ngành có m c th ph n khác nhau, doanhăthuăc ngănh ă

l i nhu n khác nhau N u s d ngăph ngăphápăbìnhăquânăgiaăquy n l i

g p ph i khóăkh nătrongăvi căxácăđ nh tr ng s c tính

2.3.3 H s Beta k toán

2.3.3.1 Các y u t tác đ ng đ n giá tr Beta

Ngo i tr cách tính toán h s Beta d a trên giá c giao d ch,ătaăc ngăcóăth áp

d ngăph ngăphápă c tính h s Beta k toán d a vào vi c tính toán các tham s

r i ro c a th tr ng t thu nh p k toán Vì v yăph ngăphápănàyăch u nhăh ng

c a nh ng s thayăđ i trong thu nh p t 1 b ph n kinh doanh trong công ty hàng quý,ăhàngăn măđ uăđ căđ t vào m i quan h v i nh ngăthayăđ i trong nh ng thu

nh p c a th tr ng cùng k nh măxácăđ nh h s Beta k toán

2.3.3.2 i t ng nghiên c u và áp d ng

Theo lý thuy t,ăđâyălàăm tăph ngăphápăkháăd trong vi c ti p c n và s d ng

khi có th xácăđ nh t các s li u k toán có s n Tuy nhiên trên th c t ,ăđâyălàăm t

ph ng pháp r tăítăkhiăđ c áp d ng vì nh ngănh căđi m c a nó

2.3.3.3 Cách tính toán và mô hình ng d ng

T ngăt nh ăvi c tính toán Beta t ph ngăphápăd li u l ch s Tuy nhiên

đi m khác bi t c aăph ngăphápănàyălàă ch : Ta không s d ng d li u l ch s đ

c tínhătrongămôăhìnhămàăthayăvàoăđóălàăs d ng thu nh p c aăcôngătyăc ngănh ă

N u giá tr đ uăvàoăđ căxácăđ nh là thu nh p ho tăđ ng kinh doanh c a công

ty, giá tr Betaătínhăđ călúcănàyălàăBetaăcóăđònăb y N u giá tr đ u vào là thu nh p

thu n c a công ty, giá tr Betaăthuăđ călúcănàyălàăBetaăkhôngăcóăđònăb y

2.3.3.4 Nh n xỨt u và nh c đi m

 uăđi m:

- Ph ngăphápănàyăkhôngăs d ng d li u l ch s , vì v y có th ng

d ng t t c m i lo i hình công ty

- âyălàăm tăph ngăphápăkháăđ năgi n trong vi că c tính Tuy nhiên,

các s li u k toán l iămangăđ n nh ngăkhóăkh năchoăb năthânăph ngă

pháp này

 Nh căđi m:

- Thu nh p k toánă th ngăđ c tr iăđ u trong các th i k ho tăđ ng

c a công ty K t qu là Beta s b l ch gi măđ i v i nh ng công ty có r i

ro và l chăt ngăđ i v i nh ng công ty an toàn Hay nói cách khác, Beta k

toán c a các công ty có xuăh ng ti n g n v 1

- Thu nh p k toán có th b nhăh ng b i các y u t phi ho tăđ ng và

k ho ch phân b ho tăđ ng gi a các phòng ban, b ph n

- Thu nh p k toánăđ căxácăđ nh m iăn mă1ăl n ho c m i quý 1 l n, vì

v y khi n cho các mô hình h i quy có ít quanăsátăh năvàăvìăv y nên tính

gi i thích không cao

2.3.4 H s Beta theo ph ng pháp gián ti p

2.3.4.1 Các y u t tác đ ng đ n giá tr Beta

Do nh ngăkhóăkh nătrongăvi că căl ng giá tr Beta theo giá th tr ng t i

Vi t Nam b ng cách l y tr c ti p giá tr c phi u giao d ch trên th tr ng nên

chúng ta có th tính toán m t cách gián ti p b ng cách d aăvàoăth căđoăchu n trên

m t th tr ng phát tri n, ví d Hoa K

Nguyên t căc ăb n là d a vào h s Beta c aăcácăcôngătyătrongăngànhăt ngă

ng t i m t th tr ng phát tri n v iăquanăđi m, s phát tri n c a các ngành này t i

Vi t Nam s b nhăh ngăhayănóiăcáchăkhácălàăcóănétăt ngăđ ng v iăngànhăđóăt i

m t th tr ng kinh t phát tri năkhác,ămangănétăđ i di n cho th gi i Vi că c tính

giá tr Beta này tho t nhìn có nétăt ngăđ ng v iăph ngăphápăBottom-up.ă i m

khác bi t đâyălàăđ ng sau vi că c tính h s Beta N uănh ătrongăph ngăphápă

Bottom-up, giá tr chi phí v n c ph nă đ că c tính b ngă môă hìnhă CAPMă đ nă

gi n, thì đây,ăgiáătr chi phí v n c ph n c a công ty lúc này c n ph iăđ c c ng

thêm vào ph n bù r i ro qu c gia và phân bù r i ro ngo i h i, nh m ngang b ng v i

th tr ng qu c t

2.3.4.2 Cách tính toán và mô hình ng d ng

 c tính h s Beta m t ngành t i Hoa K

 N uăđâyălàăh s Beta có vay n ,ăđ áp d ng t i Vi t Nam ta c n chuy n

v giá tr Beta không vay n theo công th c:

Trongăđó:

U : H s Beta không vay n

H s Beta có vay n c aăngànhăđangăxétăt i th tr ng Hoa K

Thu su t thu thu nh p doanh nghi p t i Hoa K

T s n vay trên v n ch s h u c a ngành t i Hoa K

 c tính t tr ngăcácăl nhăv c kinh doanh c a công ty T đóă c tính giá

tr Beta không vay n choăcôngătyăđó

 c tính giá tr Beta có vay n cho công ty theo công th c:

Beta có đòn b y = Beta không đòn b y *(1+(1-thu )*D/E)

 Chi phí v n c ph năReăc ngăc năđ cătínhătoánătheoăph ngăphápăgiánă

ti p D aătrênăc ăs s chênh l ch gi a ph n bù Qu c gia và m c bù r i

ro ngo i h i theo nguyên t c: Chi phí v n c ph n c a m t công ty ho t

đ ng t i Vi t Nam b ng chi phí v n c ph n c a công ty ho tăđ ngăt ngă

t t i Hoa K c ng v i ph n bù r i ro qu c gia và ph n bù r i ro ngo i

h i Công th c s d ngănh ăsau:

E[R]VN = E[R cùng ngành ] US + RP c + RP e (2.10)

Trongăđó:

E[R]VN: Chi phí v n c ph n c a công ty t i Vi t Nam

E[Rcùng ngành]US: Chi phí v n c ph n c aăcôngătyăt ngăt cùng ngành

t i Hoa K

RPc: M c bù r i ro qu c gia

RPe: M c bù r i ro ngo i h i

2.3.4.3 i t ng nghiên c u và áp d ng

Ph ngăphápănày có th áp d ngăđ i v i m i doanh nghi p t i Vi t Nam, k

c nh ng doanh nghi păđưăhayăch aăđ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán

Ch c n doanh nghi păđóăho tăđ ngătrongăl nhăv c có th soăsánhăđ c v i nh ng

công ty cùng ngành t i th tr ng th gi i, t c là Doanh nghi p ho tăđ ngătrongăl nhă

v c ph bi n,ăkhôngămangătínhăđ c thù riêng bi t c a qu c gia

2.3.4.4 Nh n xỨt u và nh c đi m

 uăđi m

- Ph ngăphápănàyăcóăth áp d ngăđ c t i h u h t các công ty t i Vi t

Nam

- Công ty c năđ nh giá có th ch aăniêmăy t trên sàn ch ng khoán th i

đi m hi n t i, ho c th i gian niêm y tă làă ch aă đ dàiă đ c tính theo

ph ngăphápăth tr ng l ch s

 Nh căđi m

- ng d ngăđ c tính giá tr chi phí v n c ph nătheoăph ngăphápă

gián ti p Giá tr c a Re lúc này l i b ph thu c vào hai y u t là m c bù

r i ro qu c gia và m c bù r i ro ngo i h i Tuy nhiên t i Vi t Nam, giá tr

c a ph n bù r i ro ngo i h i l i hay bi năđ iăvàăkhóăkh nătrongăvi că c

tính vì th t oănênănh căđi măchoăph ngăphápănày

2.4 K T LU N CH NG 2

Hi n nay t i Vi t Nam, vi c ng d ngăcácămôăhìnhănàyăvàoăxácăđ nh giá tr

Beta nh mă c tính chi phí v n c ph năđangăr tăđ c quan tâm nh m b sung cho

nh ng thi u sót c aămôăhìnhăđ nh giá Công ty b ngăph ngăphápătàiăs năđưăđ c s

d ngălâuănay.ăTr c s đaăd ngătrongăcáchătínhăc ngănh ă uăvàănh căđi m c a

m iăph ngăphápăthìăph ngăphápănàoăhi nănayăđangăđ c s d ng ph bi n ho c

s có nhu c u s d ngăcaoătrongăt ngălai?

i v iăph ngăphápătínhăBetaătheoăph ngăphápăk toán hi nănayăítăđ c ph

bi n t i Vi t Nam vì nh ngănh căđi m c aănó.ăPh ngăphápă c tính theo k toán tuyăđ năgi nănh ngăđ chính xác không cao và không ph năánhăđ c m căđ nh y

c a công ty so v i th tr ng

Ph ngăphápă cătínhăBetaătheoăph ngăphápăgiánăti p hi nănayăc ngăítăđ c

ph bi n t i Vi t Nam Nguyên nhân vì nh ngăkhóăkh nătrongăvi căxácăđ nhăđ c

h s r i ro ngo i h i c a Vi t Nam so v i Hoa K trong n n kinh t bi năđ ng

m ngănh ăhi n nay

Vì v y,ăđ i v i th tr ng hi n nay vi c s d ngă2ăph ngăphápălàă c tính

theo s li u l ch s và theo các ch s c ăb n hi nănayăđ c s d ng r ngărưiăh n

i v i d li u l ch s , do ch có th xácă đ nhă đ că đ i v i nh ng doanh

nghi păđưătr chân lâu trên th tr ng ch ng khoán ch không th đ nh giá dành cho

nh ng doanh nghi p m i n i hay nh ngăcôngătyăt ănhânăm i gia nh p th tr ng,

V yănênătuyăđ căđánhăgiáăcaoăv tínhălogicănh ngăth tr ngăđ áp d ngăph ngă

pháp này còn bó h p và thi u ngu n thông tin Kh c ph căđ căđi uăđóăgiúpăchoă

vi că cătínhăBetaătheoăph ngăphápăBottom-up đ c ph bi năh n

TheoăDamodaran,ăPh ngăphápăBottom-upălàăph ngăphápăt t nh t còn b i vì

các nguyên nhân sau:

 Nó cho phép chúng ta xem xét nh ngăthayăđ i trong c u trúc kinh doanh

và tài chính, th măchíătr c khi nh ngăthayăđ i này x y ra

 Nó s d ng Beta bình quân c a m t s l ng l n công ty nên Beta này có xuăh ng năđ nhăh năBetaăc a t ng công ty riêng l

 Ph ngăphápănàyăchoăphépătaătínhătoánăBetaăc a t ng b ph n kinh doanh

trong m t công ty vì v y nên r t h u ích trong vi cătínhătoánăđ đ uăt ă

hayăđ nh giá

V i nh ngă uăvàănh căđi m trên, hi n nay m iăph ngăphápăđ u có th s

d ng trong m iătr ng h p và mang l i hi u qu khác nhau Vi căđ aăraăc ăs lý

thuy t giúp t o ti năđ cho s ng d ng c a m iăph ngăphápăvàoăth c t ă làm

rõ v năđ này,ăCh ngă3 s điăsâuăvàoăth c ti n, ng d ng lý thuy tăđ c tính giá

tr Beta c a Công Ty C Ph n D u th c v tăT ng An theo nh ngăph ngăphápă

gi i thi u trên T đóăđ aăraăgiáătr Beta phù h păđ ti năhànhăđ nh giá Công ty C

ph n D u th c v tăT ng An

Có m t s ph ngăphápă c tính h s Betaătheoăph ngăphápăth tr ng l ch

s , trongă đó,ă vi c s d ngă ph ngă phápă că l ng hàm h i quy t ng th theo

ph ngăphápăbìnhăph ngănh nh tă(OLS)ăđangăđ c s d ng khá ph bi năvàăđ aă

vào áp d ng trong ph m vi nghiên c u c aă đ tài.ă c tính giá tr Beta theo

ph ngăphápănày,ăđ tàiăđưăti n hành nghiên c u l năl t v i giá tr d li u theo

t ng t n su t và chu k khác nhau, nh măđ aăraăm tăcáiănhìnărõănétăh năv s khác

bi t trong vi c l a ch năph ngăphápăvàăngu n d li uăđ u vào nhăh ngăđ n k t

qu cu iăcùngănh ăth nào

Theoăh ngăđiănày,ăs d ng h iăquyătheoăph ngăphápăbìnhăquânănh nh t

(OLS), v i công th c:

R j = a + b.R m

TrongăđóăRmăvàăRjălàăsu t sinh l i c a th tr ng (ch s VN-INDEX) và c a

công ty (Giá th tr ng) c năđ nhăgiá.ăTheoăCh ngă1,ăđ aăraăph ngăphápătínhăRjă

và Rm Tuy nhiên trên th c t ,ăng iătaăth ngăb qua giá tr chi tr c t c.ă ng

th i, ta hay s d ng Rj=LN(Pt/Pt-1)ăđ làm m m d li u và lo i b điănh ng sai s

không c n thi t Giá tr RjăvàăRmăsauăkhiătínhătoánăđ c s d ng trong mô hình

ch y h i quy b ng Eview ho căExcelăđ c tính giá tr Beta

K t qu c a t ng cách l y d li u khác nhau ra nh ng k t qu khácănhau.ă

làm rõ v năđ này,ăđ tài ti năhànhăxácăđ nh h s Beta theo t ng chu i giá tr khác

nhau

3.1.1.1 Xác đ nh h s Beta theo ngày

âyălàăph ngăphápăchoăraăl ng m u l n nh t, t n su t cao u tiên ph i thu

th p t t c các d li u v giá trong các ngày c phi uăcôngătyăđ c niêm y t.ăSauăđóă

c tính su t sinh l i theo ngày và ch y mô hình h i quy

Cách l y d li u này cho ra m t s l ng m u l n nh t T t c các giá tr này

đ u nhăh ngăđ n k t qu cu i cùng c aăBeta.ăTuyănhiên,ăvìăl ng m u l n, l i

không t p trung, khá dàn tr i,ănênăđ bi n thiên v giáăc ngăthayăđ i l n, vì th đ

tin c y mang l iăchoăđápăánănàyăth ng không cao K t qu c aăph ngăphápănàyă

th ng b nhăh ng b i nhi u y u t phi th tr ng khác

Theoă c tính b ng ch y h i quy Excel, giá tr Beta c aăph ngăphápănàyălàă

0.3400, v i giá tr R2 là 0.3527 > 0.3 là con s ch p nh năđ c.ă i u này khi n ta có

th ch p nh n gi thuy t mô hình không có hi năt ng t t ngăquan.ăNh ăv y, giá

tr Betaă cătínhătheoăngàyăcóăýăngh aăth ng kê (B ng 1, Ph l c 1)

3.1.1.2 Xác đ nh h s Beta theo tu n

M t cách l y d li u khác là l y theo tu n ho tăđ ng.ăThôngăth ng hay s

d ng giá tr giá th tr ng vào phiên giao d ch cu i cùng trong tu nă(thôngăth ng làăgiáăđóngăc a ngày th 6) ho că c tính giá tr trung bình giá th tr ng c phi u

c a các ngày trong tu n.ăPh ngăpháp này s đ aăraăs l ng m u th păh n,ăm c

đ dàn tr i c a s li u t đóăc ngăng năh năsoăv iăph ngăphápăbanăđ u Tuy nhiên khóăkh năt ngăt nh ăxácăđ nh h s theo ngày Có m t s tu năđ c ngh vàăđóngă

c a giao d ch, vì th nên t n su t c a s li u có th khôngăđ c liên t c, d năđ n giá

tr sai s có th l n, vi c l c d li uăđ uăvàoăc ngăgâyănhi uăkhóăkh năvàăb t l i cho

th măđ nh viên n u chu i th i gian là quá l n

c tính ch y mô hình h i quy c aăph ngăphápănàyăchoăraăk t qu giá tr

Beta là 0.3868 và giá tr R2 làă0.4515.ă âyălàăm c giá tr có th ch p nh năđ c và mangăýăngh aăth ng kê (B ng 2, Ph l c 1)

3.1.1.3 Xác đ nh h s Beta theo tháng

Cáchăthôngăth ng hay s d ng là l y d li uăđ u vào theo tháng S l ng

m u không quá ít, tu n su tă c tính phù h p và kho ng cách gi a các l n l y s

li u v iă nhauă làă kháă đ ng nh t V y nên trong vi că c tính giá tr Beta theo

ph ngăphápăth tr ng l ch s ,ăđâyălàăcáchăl y s li uăđ că aăthíchănh t hi n nay

Vi căxácăđ nh d li uăđ uăvàoăc ngăt ngăt nh haiăph ngăphápătrên.ăChúngă

ta s d ng giá tr đóngăc a c a phiên giao d ch cu i cùng trong tháng ho c tính m c

trung bình giá c a c tháng,ăsauăđóăxácăđ nh giá tr su t sinh l i c a công ty và th

tr ng và ti n hành h iăquy.ăPh ngăphápănàyăkhôngăquáăkhó l y s li u, t n su t

c ngănh ăgiáătr c a s li uăđ u vào không chênh l ch nhi u, ph năánhăđ c s thay

đ i c a th tr ng Vì v yănênăth ngăđ c s d ngătrongă c tính Beta trên th c

t

Sauăkhiă c tính giá tr h i quy theo tháng cho ra k t qu beta là 0.3610, v i

giá tr R2 là 0.4134, con s mangă ýă ngh aă th ng kê, t c là ch p nh n gi thuy t

không có hi năt ng t t ngăquan.ă(B ng 3, Ph l c 1)

3.1.1.4 Xác đ nh h s Beta theo n m

Vi căxácăđ nh h s Betaătheoăn mălàăcáchăth ngăđ c b qua t i Vi t Nam

Nguyên nhân có th vìăđ i v i m t th tr ng ch ng khoán m i thâm nh p trong vòngăm i m yăn mătr l iăđâyăs khi năchoăl ng m uăquanăsátăđ đ aăvàoămôă

hình b gi i h n.ăThêmăvàoăđó,ătrongăm t th tr ngăđ y r y nh ng bi năđ ngăc ngă

nh ăkhóăkh n.ăGiáăth tr ng c a c phi u m iăn măđ u có th chênh l ch r t l n,

đi u này càng d năđ năđ tin c yăkhôngăcaoăchoăh ngăđiănày

Giá tr Betaăxácăđ nhătheoăn măđ c tính toán n m m c 0.1625, chênh l ch

khá l n so v iă cácă cáchă c tính khác Giá tr R2 là 0.0576, quá th p.ă i u này

ch ng t có hi năt ng t t ngăquanăx y ra đây,ăkhi n cho con s Beta tính toán nàyăkhôngămangăýăngh aătrênăth c t (B ng 4, Ph l c 4)

nh n ra s khác bi tărõăh nătrongăvi căxácăđ nh ngu n d li uăđ uăvàoăđ n

k t qu cu i cùng, sauăđâyălàăb ng so sánh, t ng h p các giá tr cătínhăđ c trong

D a theo k t qu xácăđ nhăđ c, ta nh n th yăđ i v i vi că c tính giá tr Beta

cho Công Ty C ph n D u th c v tăT ng An b ngăcácăph ngăphápăl y s li u

khác nhau cho ra k t qu kháăt ngăđ ng, ngo i tr vi că c tính giá tr theoăn m.ă

Các con s c tính theo ngày, tu n,ăthángăđ uămangăýăngh aăth ng kê và n m các

kho ngăt ngăđ ngănhau.ă i u này ch ng t chu k bi năđ ng c a giá công ty này

trong các t n su t khác nhau là không chênh l ch l m, hay nói cách khác, s thay

đ i giá c a công ty không quáăđ t bi n trong m iăgiaiăđo n

Các giá tr Betaătheoăph ngăphápăl ch s c tính b ng ngày, tu n hay tháng

đ u có th đ c s d ng trong vi că c tính chi phí v n c ph n nh măăxácăđ nh giá

tr doanh nghi p

Tuy nhiên trên th c t ,ă đ mang tính bao quátă cao,ă thôngă th ng ta hay s

d ng h s Betaăđ că c tính theo tháng v iăđ tin c yăcaoăh năvàăd th c hi n

h năđ i v i th măđ nh viên Vì v y, trong ph măviăđ tài, H s beta theo th tr ng

l ch s đ că c tính t n su t theo tháng s đ c s d ng làm d li u trong vi c

tính toán ti p theo

Nh ăv y giá tr Betaăxácăđ nh theo giá tr th tr ng l ch s đ că c tính theo thángălàă ă=ă0.3610ăđ căxácăđ nh là giá tr phù h p nh tăchoăph ngăphápănày

3.1.1.5 Xác đ nh h s beta có đi u ch nh h s

Tuyăđưăđ aăraănh ngăcáchă c tính khác nhau c a Beta th tr ng l ch s Tuy

nhiên trên th c t hi n nay, ph n l n trên th gi iăđ u s d ng h s Beta do m t

d ch v nàoăđóăcungăc p.ăThôngăth ng h s c tính giá tr Beta theo cách thông

th ng,ăsauăđóăđi u ch nh theo h s đ đ aăgiáătr Beta v con s mà h c m th y

ph n ánh h p lý nh t v i các r i ro t ngălai.ă

Quanăđi m c a các công ty d ch v này là m t công ty hi n t iăđangăho tăđ ng

v i t căđ t ngătr ng nhanh hay ch măh năth tr ngăđiăn a,ătrongăt ngălaiăv n cóăxuăh ng ti n g năh năv i m c cân b ng c a th tr ng, t c là giá tr Beta s có

xuăh ng ti n l i g n v i 1 Do v y h s đ aăraăcácătr ng s nh măđ y d n giá tr

Beta ti n g n v iă1ăh n.ă i v i hãng d ch v Bloomberg, h đ aăvàoăhaiătr ng s làă(0.67ăvàă0.33)ăđ cătínhăBetaăđưăđi u ch nh D a vào các tr ng s này, ta có th cătínhăBetaăcóăđi u ch nh c a Công ty C Ph n D u th c v tăT ngăAnănh ăsau:

Betacóăđi u ch nh = Betathô*0.67 + 0.33*1

= 0.3868*0.67 + 0.33

= 0.589156

D dàng nh n th y giá tr Betaăđưăđ că c tính g n b ngă1ăh năgiáătr ban

đ u.ăPh ngăphápănàyăd a trên nh ng ý t ng r t h p lý, tuy nhiên cách th c hi n

c a các công ty d ch v hi n nay l i mang tính c m tính r t cao Chínhăđi u này

khi n cho m tăph ngăphápăh p lý tr nên không có l iăíchăđ c bi t nào Chính vì lýădoăđó,ăgiáătr Betaătínhătheoăph ngăphápănàyăth ngăítăkhiăđ c s d ng t i Vi t

Nam

Ph ngăphápănàyăítăđ c s d ng trong vi că c tính giá tr Beta th c t i, tuy

nhiên v n có th s d ng trong vi că cătínhăBetaătrongăgiaiăđo n phát tri n b n

v ng c a công ty Lúc này, giá tr c a Beta s ti n g n v v i 1 Vì th , hi n t i, l i

suyăngh ănàyăcóăth đ c áp d ng nh mă cătínhăchoăgiaiăđo n phát tri n b n v ng

3.1.2 Xác đ nh h s Beta theo ph ng pháp Bottom-up

M tăph ngăphápăkháăph bi n trong hi nănayălàă c tính h s Betaăc ăb n theoăph ngăphápăBottom-up V iăcácăb c ti năhànhăđưătrìnhăbàyăt iăch ngă1,ă

ph ngăphápănàyăđưăđ c s d ngăđ c tính giá tr Beta c a công ty theo các

b căsauăđây:

3.1.2.1 Xác đ nh l nh v c kinh doanh c a công ty

Công ty C Ph n D u th c v tăT ng An, v i mã c phi uăTACănh ăđã trình

bày, ho tăđ ng ch y uătrongăl nhăv c D u th c v tă vàăđangălàă m t công ty l n trongăl nhăv c này Ngoài vi c kinh doanh s n xu t các s n ph m ch bi n t d u,

m đ ng th c v t và các h t có d u, công ty còn ti n hành kinh doanh các lo i bao bìăđóng gói, máy móc thi t b liênăquanăđ n vi c ph c v ch bi n cho ngành D u

th c v t Tuy nhiên hi nănay,ăcácăl nhăv c kinh doanh này còn chi m t tr ng r t

nh trong doanh thu c aăcôngătyăvàăch aăđ căđ c p rõ trong b ng Báo cáo tài chínhăth ng niên Chính vì v y,ăđ ti n cho vi c tính toán, ta có th xem Công ty

C Ph n D u th c v tăT ng An là m t công ty ho tăđ ngăđ năngànhătrongăngànhă

D u th c v tăđ xácăđ nh h s Betaătheoăph ngăphápăBottom-up

Hi n nay, ngành D u th c v tă đangă r tăđ c s quan tâm t nhi u công ty trongăvàăngoàiăn c Tuy nhiên, trên th tr ng ch ng khoán m i phát tri n t i Vi t

Nam, duy ch cóăT ng An là công ty D u th c v tăđangăđ c niêm y t trên sàn

ch ng khoán Vi căxácăđ nh các công ty ho tăđ ng trong ngành vì th c ngăg p khó

kh n.ă đánhăgiáăs t ngăquanăv iăcácăcôngătyătrongăngành,ăđ tài nghiên c uăđ i

v i các công ty trong ngành Th c ph m có nh ngănétăt ngăđ ng v iăT ng An

3.1.2.2 Xác đ nh các công ty cùng ngành và tính toán giá tr Beta c a các

công ty đó c tính giá tr Beta bình quân c a công ty

 Xácăđ nh các công ty cùng ngành

VìăT ng An là công ty duy nh t c a ngành D u th c v tăđ c niêm y t trên

sàn ch ng khoán nên không th tìm th y các công ty cùng ngành D u th c v tăđ so

sánh Vì v y bài nghiên c u ti năhànhă c tính h s beta và các ch s tài chính c a

ngành thông qua m t s côngătyăđ i di n trong ngành Th c ph m, có liên quan ho c nétăt ngăđ ng v i Công ty c ph n D u th c v tăT ngăAn.ă óălàăb n công ty sau:

- Công ty c ph n bánh k o Bibica (BBC)

- Công ty c ph năđ ng Biên Hòa (BHS)

- Công ty c ph năđ h p H Long (CAN)

- Công ty c ph năKinhă ôă(KDC)

âyălàănh ngăcôngătyăđangăho tăđ ng t i ngành Th c ph m, có th i gian lên sànăt ngă ng v i kh ng th i gian c aăT ng An Bên c nhăđó,ăgiáătr l i nhu n

trên m i c ph n (EPS) là ít chênh l chăh năsoăv i nh ngăđ i th khác Vi c l a

ch n các công ty trong ngành giúp ph năánhăđ c m căt ngătr ng,ăc ngănh ăsoă

sánh gi aăT ng An và m c trung bình c a ngành Trong dài h n, công ty s ph i

phát tri nătheoăđ nhăh ng chung c a ngành và c n c

 c tính giá tr Beta bình quân c a các công ty so sánh

ng d ngă ph ngă phápă c tính giá tr t s Betaă đưă đ c trình bày trong

Ch ngă1,ăgiáătr beta c aăcácăcôngătyătrongăngànhăđ c tính toán theo d li u l ch

B ng 3.2: Giá tr Beta c a các công ty trong ngành

H ăs ăBeta 0.361 0.5418 0.6088 0.3992 0.3288

Ngu n: Ph l c 2

Trongăđó,ăTACălàămưăc phi u c a Công ty c ph n D u th c v tăT ng An, 4

mã c phi u còn l i là c a các công ty so sánh

Nh n xét chung v h s Beta c a các công ty trong ngành th c ph măđ u th p

h nă1.ă i u này cho th y s thayăđ i c a các công ty trong ngành là th păh năm c thayăđ i c a th tr ng Khi th tr ng có bi năđ ng, các công ty trong ngành này s

ít ch u s nhăh ng,ăvìăđâyălàănh ng m t hàng tiêu dùng khá thi t y u v iăng i

dân Khi th tr ng phát tri n, nhu c u cho th tr ngănàyăc ngăkhôngăt ngănhanh,ă

nh ngăkhi th tr ng ch ng l iănh ăhi n nay, s nhăh ngăc ngăkhôngăph i khó

kh năquáănhi u

 căl ngăbetaăkhôngăcóăđònăb yătheoăl nhăv c kinh doanh c a công ty đangăsoăsánh

M i công ty luôn có m t cán cân n khác nhau Giá tr Betaătínhăđ c là giá tr

Beta cóăđònăb y c a m i công ty Vì v y n u ch s d ng giá tr nàyăđ tính cho

trung bình ngành s không mang l i s công b ng cho nh ng công ty có cán cân n

khác.ă lo i b s khác bi t mang tính ch t riêng l này, vi c ti n hành lo i b cán

cân n ra kh i giá tr Betaăđ c tính giá tr bìnhăquânăngànhăđ c xem là c n thi t

và là m t th m nh c a Beta bottom-up

Vì Công ty c ph n D u th c v tăT ngăAnăđ căxemănh ăm t công ty kinh doanhăđ năngành,ănênătaăc ngăch c năxácăđ nh h s Betaăkhôngăđònăb y c a các côngătyăsoăsánhătrongăcùngăl nhăv c ngành th c ph m

Ta có th c tính giá tr này theo công th c:

Beta không đòn b y = Beta có đòn b y /(1+(1-thu )*D’/E’))

Giá tr D’/E’ătrungăbìnhăc a m i công ty và Beta khôngăđònăb y đ că c tính t i

Ph l c 4 K t qu đ c th hi n t i b ng sau:

Betaăkhôngăcóăđònăb y 0.2298 0.5133 0.3228 0.2536 0.2879

Ngu n: Ph l c 4

 c tính Betaăkhôngăđònăb y c a công ty

căl ng h s Betaăkhôngăcóăđònăb y c aăcôngătyăđangăđ c phân tích b ng

cách l y bình quân gia quy n c a các h s Betaăkhôngăcóăđònăb y c a b n công ty trongăngành.ăVìăBetaătheoăph ngăphápănàyălàăgiáătr đ că c tính d a trên m c

giá th tr ng c a các công ty nên các tr ng s đ căxácăđ nhăc ngăd a theo giá th

tr ng

Giá tr Betakhôngăđònăb y c a Công Ty C Ph n D u th c v tăT ngăAnătínhăđ c

là 0.3031 (Ph l c 5)

 c tính giá tr Betaăcóăđònăb y

âyălàăb c cu iăcùngătrongă c tính giá tr Betaătheoăph

ngăphápăBottom-up B ng vi c s d ng h s n vayăđ i v iăBetaăkhôngăđònăb y d a vào giá tr c a

ngànhăđ c tính giá tr c a công ty s th hi năđ căxuăh ng mà công ty ph i

h ngătheoăngành,ă c tính vì v yămangăđ chínhăxácăcaoăh nălàăch d a trên m t

V yăgiáătr ăBetaăcóăđònăb yă cătínhătheoăph ngăphápăBottom-up là 0.4762

3.1.3 Xác đ nh h s Beta theo ph ng pháp k toán

iătheoăm tăh ngăđiăkhác v iăhaiăph ngăphápătrên.ăGiáătr h s Beta k toánăđ că c tính không theo giá th tr ng c a công ty Giá tr nàyăđ că c tính

d a vào thu nh p c a công ty và thu nh p c a th tr ng

Vi căxácăđ nh thu nh p c a th tr ng là r tăkhóăkh năt i Vi t Nam vàăch aăcóă

m t h tr nào cho vi căxácăđ nh t ng m c thu nh p c a th tr ng hi n nay Vì

v y,ăđ tài ti năhànhă c tính thu nh p c a ngành D u th c v t thay cho thu nh p

c a th tr ng Giá tr thu nh p c a 2 ngu n d li u này s giúpăxácăđ nhăđ c su t

sinh l i, t đóă c tính giá tr Betaătheoăph ngăphápăk toán b ng mô hình h i quy

S li u thu nh p t k t qu ho tăđ ng và thu nh p thu năđ c thu th p t Báo

cáo tài chính c a Công ty c ph n D u th c v tăT ng An và các công ty trong ngànhăgiaiăđo n 2005-2012ăgiúpă c tính giá tr betaătheoăph ngăphápăk toán

Giá tr Betaăkhôngăđònăb yăđ căxácăđ nh t ngu n d li uăđ u vào là Thu

nh p t k t qu ho tăđ ng kinh doanh là 0.5856 và R2

= 0.7292 (B ng 1, Ph l c 6) Giá tr Betaăkhôngăđònăb y này là phù h p vì giá tr R2

>30%

T ngăt v i giá tr Betaăcóăđònăb yăđ căxácăđ nh t ngu n d li uăđ u vào

là thu nh p thu n t k t qu ho tăđ ng kinh doanh là -0.3522 và R2=0.0577 (B ng

2, Ph l c 6) Giá tr Betaăcóăđònăb yă cătínhătheoăph ngăphápăk toán không phù

h p vì giá tr R2 quá th p so v i m c yêu c u.ăNh ăv y giá tr nàyălàăkhôngăđ c

ch p nh n

3.1.4 So sánh và rút ra k t lu n v giá tr c tính theo nh ng ph ng pháp khác nhau

Nh ă đưă trìnhă bàyă t iă Ch ngă 1,ă m i cách tính khác nhau s phù h p trong

nh ngătr ng h păđ nh giá khác nhau và có nh ngă uănh căđi m riêng bi t

i v i vi c th mă đ nh Công Ty C ph n D u th c v tă T ng An, c ba

ph ngăphápăđ uăđ c áp d ng, duy ch haiăph ngăphápăđ u mang l i s hi u qu

cao

uă tiênă taă xétă đ n nguyên nhână Ph ngă phápă xácă đ nhă Betaă theoă ph ngă

pháp k toán là không phù h p.ă âyălàăph ngăphápăđ c áp d ngăđ i v i nh ng côngătyăđưăho căch aăniêmăy t trên sàn Y u t đ u vào c aăph ngăphápănàyălàă

nh ng thông tin v k toán c a công ty, v tình hình ho tăđ ngăc ngănh ăn m b t

đ c kh n ngătàiăchínhăc a công ty trong m t kho ng th i gian ho tăđ ngăđ dài

T ng An là m tăcôngătyăđ c bi tăđ nălâuăđ i, tuy nhiên vi c thu th p ngu n d

li u tài chính t khá lâu t i th tr ng m i m nh ă Vi t Nam l i g p khó kh n.ă

Thêm n a, vi căđánhăgiáăs thayăđ i c a Su t sinh l i cácăcôngătyătrongăngànhăc ngă

g p nhi u b t c p.ă óălàăch aăk đ n nh ngăkhóăkh năđ c thù c aăph ngăphápănày,ă

Chính vì v y,ăđâyăđ căđánhăgiáălàăph ngăphápăkémăhi u qu nh tăvàăítăđ c s

d ng trong th c ti n

V 2ăph ngăphápăcònăl iăđ uăđ aăraănh ng con s khá h p lý Công ty C

Ph n D u th c v t T ngăAnăc ngălàăm t công ty ho tăđ ngăđ dài trong ngành nên

có kháăđ y đ ngu n d li u ph c v cho vi c tính toán hai mô hình Tuy nhiên

hi n nay trên th gi i chu ngăh nălàămôăhìnhăxácăđ nh b ngăph

ngăphápăBottom-up, b i nh ng nguyên nhân có th gi i thích th c ti nătrongătr ng h pănàyănh ă

sau:

- Vìăcóăxétăđ n nh ng y u t n n t ng c a công ty nên ph ngăphápă

này r t uy n chuy n khi s li u c a công ty có ph n b thayăđ i Khi m t côngătyăthayăđ i giá tr c a cán cân n , t s D/Eăthayăđ i,ăph ngăphápă

Bottom-up có th bi năđ i linh ho t theo s thayăđ iănày,ăcònăđ i v i Xác

đ nh Beta theo d li u l ch s làăđi u không th âyăchínhălàăđi m m nh

c aăph ngăphápănày

- M c dù m i beta h iăquyăđ u g n li n v i m t sai s chu nănh ngăgiáă

tr bình quân c a m t beta bình quân l i có sai s chu n th păh năr t nhi u âyăchínhălàăđi m m nh c a vi căxácăđ nhăBetaătheoăph ngăphápăBottom-up.ă i v iăph ngăphápă c tính theo d li u l ch s , giá tr sai s chu n

c aăcôngătyălàă7.91%.ăTuyănhiênăkhiăxácăđ nhătheoăph ngăpháp bottom-up,

giá tr sai s chu n l i ph thu c vào sai s chu n c a các công ty trong ngành

B ng 3.4: Giá tr sai s chu n c a các công ty trong ngành

Ngu n: Ph l c 2

Sai s chu nătheoăph ngăphápăBottom-upăđ căxácăđ nhănh ăsau:

Sai s chu ntheoăph ngăphápăbottom-up =

Nh ăv y,ărõăràngăph ngăphápă c tính Beta theo Bottom-upămangăđ n giá tr

sai s chu n nh h n,ăkhi năđ tin c yăcaoăh n

Xét nh ngă ph ngă phápă đưă th c hi n,ă đ tàiă đưă l a ch n giá tr beta theo

ph ngăphápăBottom-upăđ ph c v cho vi căđ nh giá Doanh nghi p s đ căđ c p

đ t ngătr ng trung bình h ngăn măkho ngă8,2%ăvàăđ c xem là m t ngành có

ti măn ngăphátătri n t t D báo trong nh ngăn măt i ngành này v n có th duy trì

kh n ngăphátătri n khá t tădoăxuăh ng thay th D u th c v t cho m đ ng v t

nh m b o v s c kh eăchoăng i tiêu dùng

Theo d báo c a Euromonitor (t pă đoànă nghiênă c u th tr ng), trong giai

đo n 2011-2016, t că đ t ngă tr ng c a ngành D u th c v t có th đ t m c 6,3%/n m vàăđ c xem là m t trong nh ng ngành gi đ c t căđ t ngătr ng khá

cao

M tăđ căđi m quy tăđ nh r t l năđ n chi phí s n xu t c a Ngành S n xu t D u

th c v t là y u t nguyên li uăđ u vào Nguyên li uăđ s n xu t d u th c v t tinh

luy n là các lo i d u th c v tăthôăđ c s n xu t t các lo i qu và h t có d u (c ,

đ uă nành,ă h ngă d ng,ă mè…)ă trongă đóă c vàă đ u nành là hai lo i h tă đ c s

d ng nhi u nh t (chi m kho ngă65%ăc ăc u nguyên li u s n xu t d u th c v t trên

toàn th gi i), ch y u là nh giá thành r T i Vi tăNam,ăđâyăc ngălàă2ălo i nguyên

li uăđ că a thích nh t Tuy nhiên, m tăl ng l n nhu c u c vàăđ u nành c a Vi t

Nam hi năđangăđ u ph i nh p kh u Chính vì vi c ph thu c t i 90% vào ngu n

nhiên li u nh p t n c ngoài khi n giá bán c a các doanh nghi pătrongăn c ph

thu c ch t ch vào giá nguyên li u th gi iăvàăđ ng th i t o ra tính thi u b n v ng

cho các doanh nghi p trong ngành

Hi n nay, ngành D u th c v tăđangăcóăkháănhi u doanh nghi p trong ngành

c nh tranh th tr ng tiêu th Ch tínhăriêngătrongăn c,ăn mă2008,ăcóă35ăcôngătyă

ho tăđ ng trong ngành Áp l c c nhătranhătrongăngànhăc ngăngàyăcàngăl n ch y u

do 2 nguyên nhân chính:

 Th nh t, Chênh l ch gi a cung và c u Hi n nay, t ng công su t s n

xu tăđưăv t qua nhu câu tiêu th kháăcao.ă i u này gây nên áp l c c nh

tranh khá l nă đ n vi c chi mă l nh th ph n gi a các doanh nghi p l n

trong ngành

 Th hai, thu su t thu nh p kh u gi m T ngày 01/01/2012, Theo Hi p

đ nhăth ngăm i hàng hóa ASEAN, thu nh p kh u các lo i d u thô và

d u th c v t tinh luy n t các qu căgiaăthànhăviênăASEANăđư gi măđ ng

lo t t m c 3% và 5% gi m xu ng còn 0%, t oăđi u ki n thu n l i cho

s n ph m c aăcácăn c có th m nh v d u c , d uănànhănh ăMalaysia,ă

Indonesia, Thái Lan thâm nh p vào th tr ng Vi t Nam

Vi c gi m m c thu v 0ăđ i v i các m t hàng nh p kh u đưăkhi n cho các

doanh nghi pătrongăn căđiêuăđ ng Th ph n d uă năc aăcácăcôngătyătrongăn c b

s t gi m Riêng T ng Công Ty Công nghi p D u th c v t Vi t Nam (Vocarimex)

đã có th ph năthayăđ i t n mă2009ăđ n 2012 l năl t là 8%, 6%, 17% và 4%

ng tr căkhóăkh năv vi c có kh n ngăb s t gi m m nh th ph nătrongăn c, Vocarimexăvàăcácăcôngătyăkhácăcùngăngànhăđưăg iăđ nălênăC c qu n lý c nh tranh

B CôngăTh ngăyêuăc u áp d ng bi n pháp t v đ i v i m t hàng D uăđ u nành

tinh luy n nh p kh u, do ngành s n xu t D u th c v tătrongăn căđangăd n b đeă

d a nghiêm tr ng

V nhu c u xu t nh p kh u: Theo ph n ánh c a các công ty này, th i gian g n

đây,ăd u th c v t nh p kh u có s giaăt ngăđ t bi n v s l ng vào th tr ng Vi t Nam.ă N mă 2010,ă l ng d u th c v t nh p kh u là 350.878,66 t n,ă n mă 2011:ă

291.230,90 t năvàăn mă2012ă cătínhăđưăcóăkho ng 604.375,06 t n d uăđ u nành

tinh luy n và d u c tinh luy n

Th ngăkêătrongăgiaiăđo n t 2009 – 2011, ngành s n xu t d u th c v t trong

n c chi m kho ng 50-60% trên th tr ng Songă n mă 2012,ă d u th c v t nh p

kh u t vàoătrongăn c đưăkhi n th ph n ch còn 14% S năl ng d u th c v t s n

xu tătrongăn căn mă2012ăch b ng 64% và s năl ng c aăcácăcôngătyăđ đ năyêuă

c u t v cho m tăhàngănàyăđưăgi măđ n 65% so v iăn mă2011.ăCôngăsu t c a nhà

máy tinh luy n gi m t 89% xu ng còn 31%

V th c tr ng qu n lý ch tăl ng s n ph m Hi n nay các công ty trong ngành đưăvàăđangăxâyăd ng h th ng qu n lý ch tăl ng theo tiêu chu n ISO Các tiêu

chu n này th hi n kh n ng s n xu t và cung c p các s n ph m có ch tăl ng v

sinh an toàn th c ph m cao nh tăchoăng i s d ng.ă âyălàăm c tiêu mà các doanh

nghi p s n xu t th c ph mă h ngă đ n khi doanh nghi pă đưă phátă tri n và có th

tr ng ngày càng m r ng

Ngành D u th c v t c ngăđ aăraăm c tiêu phát tri nătrongăt ngălaiătrênăc ăs

t ngăb c xây d ng và phát tri n ngành D u Vi tăNamăđ ng b t s n xu t nguyên

li uăđ n ch bi n s n ph m,ăt ngăd n t tr ng nguyên li uătrongăn căđ s n xu t

D uăthôănh ngăc ngăkhôngăquênăcácăcông tác b o v môiătr ng

3.2.2 Gi i thi u s l c v doanh nghi p c n đ nh giá và ngành ngh

ho t đ ng

3.2.2.1 Gi i thi u v công ty

Tên đ n v : CÔNG TY C PH N D U TH C V T T NG AN

- Tên ti ng Anh: Tuong An Vegetable Oil Joint Stock Company

T tr că n mă 1975ă ti n thân c aă T ngă Ană làă c ă s s n xu t nh tên g i

T ng An Công ty do m tăng i Hoa làm ch Sau ngày gi iăphóng,ăc ăs đ c Nhàă n c ti p qu n và chuy n tên là Xí nghi p Công Qu n D uă nă T ng An

Công ty

Ngày 20/11/1977, B l ngăth c th c ph m ra quy tăđ nh s 3008/LTTP-TC

chuy n Xí Nghi p Công Qu n D uă năT ng An Công ty thành Xí Nghi p công

nghi p qu c doanh tr c thu c Công ty d u th c v t mi n Nam, s năl ng s n xu t hàngăn mătheoăch tiêu k ho ch

Tháng 7/1984 Nhà máy D uăT ngăAnălàăđ năv thành viên c a Liên hi p các

Xí nghi p d u th c v t Vi t Nam, h chătoánăđ c l p

T 1991ăđ n 10/1994ăđ uăt ăm r ng s n xu t, nâng công su t thi t b , xây

d ng m ngăl i phân ph i chu n b h i nh p

Ngày 04/06/2004 Nhà máy d uăT ng An thu c Công ty d u th c v tăH ngă

li u M ph m Vi t Nam thành Công ty C ph n D u Th c v tăT ng An

Ngày 26/12/2006 c phi u c a công ty chính th c giao d ch trên Trung tâm giao d ch ch ng khoán Tp H Chí Minh

Kinh doanh, Xu t nh p kh u các lo i máy móc thi t b , nguyên nhiên v t li u

ph c v s n xu t ch bi n ngành d u th c v t

S n xu t,mua bán các lo i gia v ngành ch bi n th c ph m,ăn c ch m,ăn c

x t, các lo i s n ph m năli n

i lý mua bán, ký g iăhàngăhoá;ăkinhădoanhăkhuăvuiăch iăgi i trí; ho tăđ ng

sinh ho tăv năhoá

Cho thuê m t b ngănhàăx ng; kinh doanh nhà

3.2.2.4 Các đ i th c nh tranh trong ngành

Trong nh ngăn măg năđây,ăth ph n c a Công ty C Ph n D u th c v t T ng Anăđangăcóăkhuynhăh ng suy gi m, khi xu t hi n r t nhi uăcácăđ i th c nh tranh trongăvàoăngoàiăn c Trên th c t , th ph n c aăcôngătyăđangăcóăchi uăh ng gi m

m nh, t 35%ăn mă2006,ăxu ngăcònă26%ăn mă2010ăvàăti p t căđàăgi m trong vòng 2ăn mătr l iăđây

Nguyên nhân vì th tr ng D u th c v t đangănh năđ c nhi u s quan tâm

c a r t nhi uăđ i gia l n N u ch tínhătrongăn c,ăđ năn mă2008,ăc n căđưăcóă

kho ng 35 doanh nghi p D u th c V t l n nh ,ătrongăđóăđángăk nh t là t păđoàn

Vocarimex và các công ty con, g nănh ăchi n gi toàn b th tr ng D u th c v t trongăn c lúc b y gi

 i th trongăn c

Cùng chung m t m là Công ty Công nghi p D u th c v t Vi t Nam

(Vocarimex),ăT ngăAnăvàăcácăđ i th c nhătranhăkhácăđangăg p ph i tình tr ng

“Gàănhàăđáănhau”,ăkhiăg p ph i tình tr ng các công ty con và công ty liên doanh c a

t păđoànănàyăph i t xâu xé th ph n l n nhau Hi n nay, Công ty C ph n D u th c

v tăT ngăAnăđangăđ i m t v i nhi uăđ i th c ngăđưăphátătri m m nhătrongăn c

nh :ăCôngătyăTNHHăD u th c v tăCáiăLână(Neptune,ăSimply…);ăCôngătyăc ph n

D u th c v t Tân Bình; Công ty c ph n D u th c v t Golden – Hope Nhà Bè (Marvela…);ă Côngă tyă c ph n D u th c v t Tân Bình (D u nành tinh luy n

Nakydaco, D u mè tinh luy n SESA, D uămèăth măL c V …)…

T i Vi t Nam hi n nay, Công ty C ph n D u th c v tăCáiăLânăđangăđ c

xem là ông l nătrongăngành.ăN mă2009,ăcôngătyănàyăchi m 44% th ph n tiêu th

D u th c v tătrongăn c.ăTrongăkhiăT ng An x p th hai v i 26%, Công ty C

ph n D u th c v t Golden – Hope Nhà Bè và D u th c v t Tân Bình chia nhau m i

công ty 10% th ph n, còn l i là các công ty nh l khác

Bi u đ 3.1: Th ph n các công ty ngành D u th c v t n m 2009

 i th n c ngoài

Không ch đ i v i nh ngăđ i th trongăn c, s n ph m D u Th c v t b c nh

tranh nhi u nh tălàăcácăn c ASEAN, nh t là nh ngăn c t lâuăđưăcóăth m nh v

s n xu t lo iăhàngăhóaănày.ă uăn mă2012,ăn c ta quy tăđ nh gi m m c thu nh p

kh u d uă năc aăcácăn c trong khu v c ASEAN xu ngăcònă0%.ă i u này khi n

cho các doanh nghi pă trongăn cănóiăchungă vàăT ng An nói riêng g p ph i r t

nhi uăkhóăkh n.ă

Trong khu v c ASEAN hi nănayăcóăhaiăn căđ ngăđ u th gi i v s n xu t

d u c làăIndonesiaăvàăMalaysia.ăN mă2007/2008,ăIndonesiaăchi m 44% t ng s n

l ng d u c c a th gi i, trongăkhiăđóăMalaysiaăchi n 42% S năl ng d u c c a haiăn c này g p kho ng 28 l n so v i s năl ng d u th c v t các lo i c a Vi t

Nam, nên các doanh nghi p t i Vi t Nam s ph i ch u s c nh tranh r t gay g t v

c ch tăl ng l n giá bán t i th tr ng trongăn căc ngănh ătrongăkhuăv c

M t con s đángăph i lo ng i, khi trong nh ngăn mă2009ă– 2011, t tr ng D u năn iăđ a chi m t 50%-60% th ph n tiêu th trongăn căthìăđ năn mă2012,ăconăs

này gi m m tă cáchă đángă k khi ch còn chi m gi 14% th ph n (Ngu n Vocarimex).ă i u này càng cho th y s c m nh c a các công ty Ngo i qu c trong

vi c tranh ch p th ph n v i các doanh nghi pătrongăn c hi n nay N u v n ti p t c

tình tr ngănh ăth này,ăcácăcôngătyătrongăn cănóiăchungăvàăT ng An nói riêng s

r tăkhóăkh n trong vi c giành l i th ph n và phát tri n

3.2.2.5 Ti m n ng phát tri n trong t ng lai

Phát tri n ngành công nghi p s n xu t d u th c v tătrênăc ăs phát huy l i th

so sánh c a t ng vùng, t ngăđ aăph ng,ăphátăhuyăh tăn ngăl c ch bi n s n có và

s d ng có hi u qu nguyên li uătrongăn c Chú tr ng b oăđ m v sinh, an toàn

th c ph m và b o v môiătr ngăsinhătháiăđangălàăm c tiêu phát tri n chung c a

ngành D u th c v t hi n nay

V i nhu c u tiêu th d u th c v tăngàyăcàngăt ngă th tr ng n iăđ aăcònăđangă

trongăgiaiăđo n phát tri năvàăh ng t i xu t kh u ra th tr ng khu v c và th gi i Côngătyăđangăcóăk t ho chăđ uăt ăxâyăd ng m i các d án nh măđápă ng nhu c u

t ngătr ng Công ty th c hi năđ uăt ăhaiăd án:

- D ánăđ uăt ăm i nhà máy D u Phú M và di d i nhà máy d uăT ng

An v i t ng giá tr d án là 276.153 tri uăđ ng

- D ánăđ uăt ădâyăchuy n thi t b táchăphânăđo n d u c v i t ng giá

tr d án là 52.358 tri uăđ ng

Hy v ng v i hai d án nh mănângăcaoăn ngăl c s n xu tănh ătrênăs giúp cho

T ng An phát tri nănh ămongămu n

3.2.3 Phơn tích c b n công ty

3.2.3.1 Tình hình s n xu t kinh doanh

Công ty C Ph n D u th c v tăT ng An là doanh nghi p chuyên s n xu t,

kinh doanh các lo i d u th c v t v i các nhóm s n ph m chính bao g m: D uăđ c,

d u chiên xào và d u cao c p,ătrongăđóăd u chiên xào là s n ph m chính Trong vòngă2ăn mă2010ăvàă2011,ăt tr ng t d u chiên xàoătrongădoanhăthuăt ngăt 84%

lênăđ nă88%ăvàă c tính có th ti p t căgiaăt ngă(Bi u đ 1.2, Ph l c 7) âyălàăs n

ph m v iădoanhăthuăápăđ o so v i các s n ph măkhácălàă6%ăđ n t d u cao c p và

4% t d uăđ c Tuy m t hàng này mang l i doanh thu và l i nhu n cao cho công ty,

nh ngăl iăđ ng th i là dòng s n ph m b v p ph i s c nh tranh gay g t nh t trên th

tr ng hi n nay v iăcácăđ i th trong vàăngoàiăn c

3.2.3.2 Phân tích ma tr n SWOT

i m m nh

Công ty con c a t pă đoànă

Vocarimex v iăth ngăhi uălâuăn m,ă

Cu iăn mă2008,ăđ aăvàoăho tăđ ng

nhàă máyă đ m Phú M v i công su t

Là ngành ph thu c nhi uăđ n giá

nguyên li uăđ u vào nh p kh u t n c

ti p nguyên li u, d n t i giá nguyên

li uăđ u vào cao

C h i

Quy mô dân s l n t o nên th

tr ng ti măn ng.ăTh ngăhi uălâuăđ i

n căngoàiăcóăc ăh i gia nh p vào th

tr ng Vi t Nam Vi c c nh tranh v i

đ i di n cho ngành nên c ngăphátătri n

theo nh ngăc ăh i c a ngành

Thu nh pă đ uă ng iă giaă t ng,ă

khách hàng chú tr ng tiêu dùng s n

ph m có l i cho s c kh e Nhu c u s

d ng d u th c v tăc ngăgiaăt ngămangă

đ n c ăh iăchoăT ngăAnăc ngănh ăcácă

đ i th c nh tranh khác

Th ngăhi u m nh và chi măđ c

lòng tin t ng i tiêu dùng

cácăđ i th này t o nên thách th c l n

cho công ty

Ph thu c nhi u vào giá c c ngă

nh ăs năl ng c a các ngu n nhiên li u

đ uă vàoă khiă đaă ph n s d ng t nh p

kh u d năđ n áp l c t ngu n chi phí

Là công ty con c aăVocarimex,ăT ng

An ph i mua nguyên li u t công ty m

v iăgiáăcaoăh nă5%,ănângăcaoăchiăphí,ă

gi m s c c nh tranh v iă cácă đ i th

khác trong ngành

3.2.3.3 Phân tích tài chính

Vi căđánhăgiáătìnhăhìnhătàiăchínhăc a công ty D u th c v tăT ngăAnăđ c

th c hi n t n mă2008-2012 và so sánh v i m c trung bình c a ngành Vì hi n nay,

T ng An là công ty duy nh t c a ngành D uă năđ c niêm y t trên sàn ch ng

khoán, vì th nênăđ tài g p nhi uăkhóăkh nătrongăvi căđánhăgiáăcácăch s tài chính

c aăcácăđ i th trongăngành.ăDoăđó,ătôiăt m th i s d ng các ch tiêu c a các doanh

nghi p thu c nhóm hàng Tiêu dùng th c ph m,ăcóăliênăquanăđ n ngành D uă n

 Hi u qu ho tăđ ng

đánhăgiáăv hi u qu ho tăđ ng c aăcôngăty,ăđ tài ti năhànhăđánh giá 4 ch

tiêu: Vòng quay t ng tài s n, Vòng quay tài s n c đ nh, Vòng quay hàng t n kho

và Vòng quay kho n ph i thu Các k t qu tínhătoánăđ căđ aăvàoăb ng sau:

Vòngăquayăt ngătàiăs n 3.9278 3.9516 4.0859 4.4986 4.0018 Vòngăquayătàiăs năc ăđ nh 11.9432 9.6938 12.2652 17.0042 16.3807 Vòngăquayăhàngăt năkho 13.3123 10.1865 8.5243 7.8259 7.1150 Vòngăquayăkho năph iăthu 104.4061 82.4898 72.6078 73.0720 49.2463

Ngu n: c tính c a tác gi

Theo k t qu tính toán này, Công ty C Ph n D u th c v tăT ng An có hi u

qu ho tăđ ng kinh doanh khá cao Vòng quay t ng tài s n luôn trên m că1.ă i u

này cho th y hi u qu s d ng tài s n c aăcôngătyăcao.ăN mă2012,ăgiáătr này là

4.0018, t c là 1 đ ng tài s năbanăđ u có th t o ra t iăh nă4ăđ ng doanh thu M t