PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TIẾP CẬN TÍN DỤNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎTẠI VIỆT NAM

Sinh viên Lê Th Thanh Hu... nên các doanh.

GVHD: TS Ph m Khánh Nam SVTH: Lê Th Thanh Hu

L P : Kinh t K ho ch và đ u t 03 KHÓA: 34

Tp H Chí Minh, tháng 04 n m 2012

L I C M N

u tiên, em xin trân tr ng c m n các Th y, Cô giáo tr ng i h c Kinh

t Thành ph H Chí Minh nói chung và các Th y, Cô giáo khoa Kinh t Phát Tri n nói riêng đã t n tình gi ng d y, trang b cho em nh ng ki n th c quý giá,

h u ích trong nh ng n m h c v a qua c bi t, em xin c m n th y Ph m Khánh Nam, ng i luôn h ng d n , đ ng viên và giúp đ em r t nhi t tình đ em hoàn thành t t chuyên đ này

Em c ng xin c m n các cô chú, anh ch làm vi c t i Phòng Giao D ch

Qu n 11 tr c thu c Ngân Hàng u T và Phát Tri n Vi t Nam – Chi Nhánh Tây Sài Gòn, đ c bi t là các anh trong T tín d ng, đã t o m i đi u ki n thu n l i đ

em h c h i kinh nghi m th c t và giúp đ em hoàn thành chuyên đ c a mình trong su t th i gian th c t p v a qua

Cu i cùng, con xin bày t lòng bi t n sâu s c đ n cha m , b n bè và ng i thân đã luôn bên khích l , đ ng viên , t o đi u ki n t t nh t đ con h c t p và nghiên c u đ t đ c thành qu nh ngày nay

Sinh viên

Lê Th Thanh Hu

NH N XÉT C A N V TH C T P

Ngày tháng 04 n m 2012

NH N XÉT C A GIÁO VIÊN H NG D N

Ngày … tháng … n m 2012

M C L C

CH NG 1 : GI I THI U T NG QUÁT 11

1.1 t v n đ .11

1.2 M c tiêu nghiên c u 12

1.2.1M c tiêu t ng quát 12

1.2.2 M c tiêu c th .12

1.3 Câu h i nghiên c u 12

1.4 Ph m vi nghiên c u và ph ng pháp nghiên c u 13

1.4.1 Ph m vi nghiên c u 13

1.4.2 Ph ng pháp nghiên c u 13

1.5 K t c u đ tài d ki n 13

1.6 Ý ngh a th c ti n c a đ tài 14

CH NG 2: C S LÝ THUY T 15

2.1 Các khái ni m liên quan 15

2.1.1 Khái ni m v SME trên th gi i 15

2.1.2 Khái ni m v SME t i Vi t Nam 19

2.1.3 c đi m c a SME Vi t Nam 21

2.1.4 Vai trò c a SME trong n n kinh t Vi t Nam 25

2.1.5 Khái ni m tín d ng ngân hàng 25

2.1.6 T m quan tr ng c a ngân hàng đ i v i SME 26

2.2 M t s nghiên c u v kh n ng ti p c n tín d ng c a SME 28

2.3 H th ng x p h ng tín d ng t i ngân hàng hi n nay 32

CH NG 3: KHUNG PHÂN TÍCH 33

3.1 Ngu n d li u 33

3.2 Gi thuy t nghiên c u 34

3.2.1 c đi m doanh nghi p 34

3.2.1.1 Gi thuy t v quy mô doanh nghi p 34

3.2.1.2 Gi thuy t v lo i hình doanh nghi p 34

3.2.1.3 Gi thuy t v nhóm ngành s n xu t kinh doanh chính 35

3.2.1.4 Gi thuy t v th i gian ho t đ ng 35

3.2.1.5 Gi thuy t v trình đ h c v n c a ng i qu n lý tr c ti p doanh nghi p 36

3.2.2 C c u v n c a doanh nghi p 36

3.2.3 Ch tiêu tài chính 37

3.3 Các mô hình c l ng 37

3.3.1 nh ngh a bi n 37

3.3.2 Th ng kê mô t m u nghiên c u 41

3.3.3 Các mô hình 41

3.3.3.1 Mô hình Logit 43

3.3.3.2 Mô hình Tobit 43

3.3.3.3 Mô hình h i quy OLS 43

CH NG 4: K T QU PHÂN TÍCH 44

4.1 K t qu c l ng mô hình 44

4.2 Phân tích k t qu mô hình Logit 46

4.2.1 Quy mô doanh nghi p 46

4.2.2 Lo i hình doanh nghi p 46

4.2.3 Nhóm ngành s n xu t kinh doanh 47

4.2.4 Trình đ chuyên môn 47

4.2.5 T l V n huy đ ng t ngu n khác/ T ng ngu n v n 47

4.2.6 Ch tiêu cân n 48

4.2.7 Ch tiêu thu nh p 48

4.2.8 Các bi n không có ý ngh a th ng kê 49

4.3 Phân tích k t qu mô hình Tobit 49

4.3.1 Quy mô doanh nghi p 50

4.3.2 Lo i hình s h u doanh nghi p 50

4.3.3 Nhóm ngành s n xu t kinh doanh 50

4.3.4 Th i gian ho t đ ng .50

4.3.5 Trình đ chuyên môn 50

4.3.6 T l V n huy đ ng t ngu n khác/ T ng ngu n v n 51

4.3.7 Ch tiêu cân n .51

4.3.8 Ch tiêu thu nh p 51

4.3.9 Bi n không có ý ngh a th ng kê 52

4.4 Phân tích k t qu mô hình h i quy OLS 52

CH NG 5: K T LU N VÀ KI N NGH .53

5.1 K t lu n chính 53

5.2 xu t c a đ tài nghiên c u 54

5.3 Gi i h n và h ng phát tri n c a đ tài nghiên c u 55

TÀI LI U THAM KH O 56

PH L C

DANH SÁCH CÁC B NG BI U

B ng 2.1: Phân lo i SME theo Ngân hàng Th gi i 15

B ng 2.2: Phân bi t SME và công ty l n theo UNIDO 16

B ng 2.3: Phân lo i SME theo EC 17

B ng 2.4: Phân lo i SME theo APEC 18

B ng 2.5: Phân lo i SME c a Nh t B n 18

B ng 2.6: Phân lo i SME c a Thái Lan 19

B ng 2.7: Phân lo i SME c a Vi t Nam 20

B ng 3.1: Bi n ph thu c 38

B ng 3.2: Bi n đ c l p 38

B ng 3.3: S li u th ng kê mô t m u nghiên c u 41

B ng 3.4: Th ng kê kh n ng ti p c n tín d ng c a SME trong d li u 42

B ng 4.1: K t qu c l ng mô hình 44

DANH M C CÁC T VI T T T

APEC Di n đàn h p tác kinh t Châu Á – Thái Bình D ng BIDV Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam

Baht n v ti n t Thái Lan

CIC Trung tâm Thông tin tín d ng c a Ngân hàng nhà n c

TÓM T T

S phát tri n c a các doanh nghi p v a và nh (SME) có nh h ng đáng

k đ n s phát tri n kinh t c a các n c, đ c bi t là các qu c gia đang phát tri n

nh Vi t Nam hi n nay Tuy nhiên, các doanh nghi p hi n ph i đ i m t v i r t nhi u khó kh n, trong đó h n ch v tài chính là m t trong nh ng tr ng i đáng quan tâm nh t Vì v y, đ tài đã l a ch n nghiên c u các y u t nh h ng đ n

kh n ng ti p c n tín d ng c a SME

Trên c s lu n đi m c a các nghiên c u tr c đây, thông tin tham kh o t

h th ng x p h ng tín d ng n i b c a Ngân hàng u t và Phát tri n Vi t Nam(BIDV) và tài li u i u tra Doanh nghi p n m 2010 c a T ng c c Th ng kê,

đ tài đ a ra gi thuy t nh n đ nh v các y u t B ng ph ng pháp c l ng mô hình Logit, mô hình Tobit và h i quy b ng ph ng pháp bình ph ng bé nh t (OLS), đ tài phân tích đ nh l ng nh h ng c a các y u t này đ n kh n ng ti p

đ chuyên môn c a ng i qu n lý tr c ti p, ch tiêu cân n , ch tiêu thu nh p Y u

t ch nh h ng đ n t tr ng vay tín d ng ngân hàng c a doanh nghi p là th i gian ho t đ ng và các y u t còn l i không th gi i thích đ c kh n ng vay ít hay nhi u c a doanh nghi p

Ch ng 1

GI I THI U T NG QUÁT

N i dung c a ch ng 1 nh m gi i thi u s l c v đ tài nghiên c u nh :

T i sao đ tài đ c ch n đ nghiên c u? M c tiêu nghiên c u là gì? i t ng và câu h i nghiên c u nh th nào? Ph m vi và các ph ng pháp nghiên c u đ c s

d ng trong đ tài là gì? Và ý ngh a th c ti n mà đ tài mang l i nh th nào? T

đó t o ra cái nhìn t ng quát ban đ u đ nghiên c u ti p các ch ng ti p theo

1.1 t v n đ :

Trong giai đo n hi n nay, các doanh nghi p v a và nh đóng m t vai trò

h t s c quan tr ng trong n n kinh t Vi t Nam Theo C c Phát tri n doanh nghi p

- B K ho ch và u t , c n c hi n nay có 453800 SME , chi m kho ng 97%

t ng s doanh nghi p hi n có Vi t Nam, đóng góp kho ng 40% t ng s n ph m

qu c n i (GDP) c n c Nói đ n SME là nói đ n kh n ng t o vi c làm và thu

nh p; c i thi n k n ng qu n lý doanh nghi p; thúc đ y tinh th n kinh doanh và sáng t o Bên c nh đó, SME còn giúp xây d ng m t h th ng s n xu t công nghi p linh ho t, v i m i liên k t ch t ch , t o ra nh ng tác đ ng lan t a tích c c đ i v i

n n kinh t Trong n n kinh t tri th c, SME c ng là n i th c hi n nhi u ho t đ ng kinh doanh; góp ph n duy trì và phát tri n các làng ngh truy n th ng; kinh nghi m s n xu t - kinh doanh, kinh nghi m qu n lý đã tích l y qua nhi u th h ;

t o l p đ c s cân đ i và phát tri n kinh t gi a các vùng, mi n; góp ph n tích

c c vào quá trình d ch chuy n c c u kinh t , đáp ng s nghi p công nghi p hóa nông nghi p và nông thôn; t o s hình thành các ngành s n xu t, kinh doanh m i

Nh ng trong b i c nh n n kinh t hi n nay, các doanh nghi p Vi t Nam nói chung và SME nói riêng đang g p nhi u khó kh n trong v n đ ti p c n ngu n v n tín d ng N m 2011 v a qua, v i nh ng b t n c a n n kinh t v mô , t l l m phát cao, m c lãi su t cao, chính sách ti n t th t ch t, t c đ t ng tr ng tín d ng

b ki m soát… đã d n đ n tình tr ng “ đói v n” di n ra khá ph bi n, làm các

doanh nghi p , đ c bi t là SME g p ph i không ít tr ng i trong vi c duy trì ho t

d ng c a các ngân hàng và t ch c tài chính d i nhi u hình th c Trong th i gian qua, nh m t o đi u ki n thu n l i cho các doanh nghi p, Chính ph Vi t Nam đã tri n khai nhi u chính sách nh h tr lãi su t, u tiên nhóm ngành…Tuy nhiên ,

kh n ng ti p c n các ngu n tài tr tín d ng c a các doanh nghi p v n còn nhi u

h n ch , các kho n vay ch a th đáp ng đ c nhu c u v n c a doanh nghi p Do

đó, vi c phân tích, đánh giá các y u t nh h ng đ n kh n ng ti p c n tín d ng

c a SME t i Vi t Nam là c n thi t

1.2.2 M c tiêu c th : 1) Phân tích đ nh l ng các y u t nh h ng đ n kh n ng ti p c n tín

2) Các y u t đó nh h ng nh th nào?

3) Y u t nào có nh h ng nh t đ n kh n ng ti p c n tín d ng c a SME?

1.4 Ph m vi nghiên c u và ph ng pháp nghiên c u:

1.4.1 Ph m vi nghiên c u:

tài ch n m u nghiên c u là các doanh nghi p trong tài li u i u tra doanh nghi p n m 2010 c a T ng c c Th ng kê Theo Quy t đ nh s :107/Q -TCTK ngày 11 tháng 02 n m 2010 c a T ng c c tr ng T ng c c Th ng kê , đ i

t ng đi u tra là các doanh nghi p h ch toán kinh t đ c l p đ c thành l p, ch u

s đi u ti t b i Lu t Doanh nghi p đ c Qu c h i n c C ng hoà Xã h i Ch ngh a Vi t Nam thông qua ngày 29 tháng 11 n m 2005, có hi u l c t ngày 01/07/2006 và các doanh nghi p h ch toán kinh t đ c l p đ c thành l p, ch u s

đi u ti t b i các Lu t ban hành tr c Lu t Doanh nghi p nh : Lu t Doanh nghi p nhà n c, Lu t Doanh nghi p, Lu t u t n c ngoài t i Vi t Nam, v n phòng

lu t s ho t đ ng theo Lu t Lu t s và Lu t Doanh nghi p, Lu t H p tác xã, đã đi vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh tr c th i đi m 01/01/2010 và hi n đang t n

t i, bao g m c nh ng doanh nghi p ho t đ ng theo th i v không s n xu t đ 12 tháng trong n m 2009, nh ng doanh nghi p t m ng ng s n xu t kinh doanh đ đ u

t đ i m i, s a ch a, xây d ng, m r ng s n xu t, nh ng doanh nghi p ng ng

l ng các y u t này b ng vi c s d ng ph ng pháp phân tích mô hình Logit ,

mô hình Tobit và mô hình h i quy OLS đ phân tích các s li u trong tài li u i u tra doanh nghi p 2010

2) Ch ng 2: C s lý thuy t

Nghiên c u s trình bày các lý thuy t liên quan đ n SME, vai trò c a tín

d ng ngân hàng và các nghiên c u tr c đây liên quan đ n kh n ng ti p c n tín

d ng

3) Ch ng 3: Khung phân tích

Ch ng này s trình bày chi ti t v d li u, m u quan sát và các y u t có

th nh h ng đ n kh n ng ti p c n tín d ng c a SME T đó xây d ng mô hình

lý thuy t v i các bi n đ c l p là các y u t đã l a ch n Mô t ph ng pháp phân tích đ nh l ng b ng công c ph n m m STATA 11

đ m b o ngu n v n trong ho t đ ng kinh doanh ng th i, các doanh nghi p có

th ch đ ng h n trong c u trúc v n đ phát tri n các d án đ u t và xây d ng các chi n l c kinh doanh hi u qu h n

Ngoài ra, các ngân hàng và các t ch c tín d ng c ng có th s d ng các

k t qu c a nghiên c u này nh m hoàn thi n h n các tiêu chí x p h ng tín d ng khách hàng doanh nghi p, góp ph n c i thi n công tác qu n lý r i ro tín d ng

Ch ng 2

C S LÝ THUY T

N i dung c a ch ng 2 nh m trình bày các lý thuy t liên quan đ n SME, tín

d ng ngân hàng và m t s nghiên c u tr c đây có phân tích đ n kh n ng ti p

c n tín d ng T đó, rút ra nh ng y u t nh h ng đ n kh n ng ti p c n tín d ng

c a các doanh nghi p v a và nh Ch ng này s l n l t tr l i các câu h i : SME là gì? Tín d ng là gì? T m quan tr ng c a tín d ng ngân hàng đ i v i SME?

2.1 Các khái ni m liên quan:

2.1.1 Khái ni m v SME trên th gi i :

D a trên đi u ki n kinh t xã h i c a t ng qu c gia trong t ng th i k , t ng giai đo n phát tri n kinh t , m i n c l a ch n nh ng tiêu chí xác đ nh sao cho phù h p v i tình hình c th nh m tri n khai các chính sách phù h p

Theo Ngân hàng Th gi i , doanh nghi p v a và nh đ c xác đ nh v i tiêu chí s l ng lao đ ng

B ng 2.1: Phân lo i SME theo Ngân hàng th gi i

Doanh nghi p siêu nh 1 - 9

( Ngu n : Kushnir, Khrystyna, Melina Laura Mirmulstein and Rita Ramalho, 2010,“Micro, Small, and Medium Enterprises around the World: How Many Are There, and What Affects the Count?”, IFC và the World Bank )

V i m c đích phát tri n chính sách , T ch c Phát tri n Công nghi p c a Liên H p Qu c ( UNIDO) c ng t v n cho các qu c gia đ a các ch tiêu đ nh tính

và đ nh l ng đ phân bi t gi a các doanh nghi p SME và các công ty l n Theo

đó, các ch tiêu đ nh tính đ c li t kê trong b ng 2.2

B ng 2.2: Phân bi t SME và công ty l n theo UNIDO

- Trình đ cao

- Chuyên nghi p

T ch c Liên h cá nhân cao

Chú tr ng các hình th c liên l c chính th c ( mail,

đi n tho i…)

C ng theo UNIDO, các doanh nghi p v a và nh đ c đ nh ngh a theo các

Trong “Booklet of standardized Small and Medium Enterprises definition ”

c a Rana Dababneh, Farah Tukan và Al Jidara (2007) có trình bày hai cách xác

đ nh khác c a y ban Châu Âu ( EC) và Di n đàn h p tác kinh t Châu Á – Thái Bình D ng ( APEC)

Theo EC đ nh ngh a , doanh nghi p v a và nh đ c xác đ nh theo 3 tiêu chí : s l ng lao đ ng, doanh thu hàng n m và t ng tài s n

B ng 2.3 : Phân lo i SME theo EC Doanh nghi p S lao đ ng Doanh thu hàng

Doanh nghi p siêu nh <10

Nh h n ho c

b ng 3 tri u USD

Nh h n ho c

b ng 3 tri u USD

Doanh nghi p nh <50

Nh h n ho c

b ng 13 tri u USD

Nh h n ho c

b ng 13 tri u USD

Doanh nghi p v a <250

Nh h n ho c

b ng 67 tri u USD

Nh h n ho c

b ng 56 tri u USD ( Ngu n : Rana Dababneh, Farah Tukan và Al Jidara, 2007, “ Booklet of standardized Small and Medium Enterprises definition ” , USAID)

nh ngh a c a APEC l i theo tiêu chí SME có s lao đ ng d i 100 ng i

B ng 2.4: Phân lo i SME theo APEC

Doanh nghi p siêu nh < 5

B ng 2.6: Phân lo i SME c a Thái Lan

baht Bán l <15 < 50 tri u baht 16-30 31 tri u - 60 tri u

baht (Ngu n : Kushnir, Khrystyna,2010, “How Do Economies Define MSMEs?” IFC and the World Bank.)

2.1.2 Khái ni m SME t i Vi t Nam:

Theo Lu t Doanh nghi p n m 2005: Doanh nghi p là m t t ch c kinh t ,

có tên riêng, có tài s n riêng, có tr s giao d ch n đ nh đ c đ ng ký kinh doanh theo quy đ nh c a pháp lu t nh m m c đích th c hi n các ho t đ ng kinh doanh

Các lo i hình doanh nghi p trong n n kinh t th tr ng r t đa d ng và phong phú Tùy theo t ng cách ti p c n mà ng i ta có th chia doanh nghi p thành các lo i khác nhau trong đó d a theo quy mô có th chia doanh nghi p thành doanh nghi p l n, doanh nghi p nh và v a

Theo Ngh đ nh s 56/2009/N -CP ngày 30/6/2009 c a Chính ph thì Doanh nghi p nh và v a là c s kinh doanh đã đ ng ký kinh doanh theo quy

đ nh pháp lu t, đ c chia thành ba c p: siêu nh , nh , v a theo quy mô t ng ngu n v n (t ng ngu n v n t ng đ ng t ng tài s n đ c xác đ nh trong b ng cân đ i k toán c a doanh nghi p) ho c s lao đ ng bình quân n m (t ng ngu n

v n là tiêu chí u tiên).Cách xác đ nh này đ c trình bày chi ti t trong b ng 2.7

B ng 2.7: Phân lo i SME c a Vi t Nam

Quy mô

Khu v c

Doanh nghi p siêu nh

Doanh nghi p nh Doanh nghi p v a

S lao

đ ng

T ng ngu n

v n

S lao

đ ng

T ng ngu n

Tuy nhiên, đ nh ngh a theo Ngh đ nh trên v n còn b t h p lý Vi c phân

lo i SME theo tiêu chí “quy mô t ng ngu n v n” s gây khó kh n trong xác đ nh

lo i hình doanh nghi p do quy mô t ng ngu n v n c a doanh nghi p hay thay đ i

T ng ngu n v n c a doanh nghi p bao g m: v n ch s h u, v n vay ngân hàng, kho n ph i tr ng i bán,…Trong khi v n ch s h u t ng đ i n đ nh thì v n vay ngân hàng và ph i tr ng i bán l i th ng xuyên thay đ i nên t ng ngu n

v n c a doanh nghi p c ng th ng xuyên bi n đ ng

2.1.3 c đi m c a SME Vi t Nam:

Ngoài nh ng đ c tr ng v n có c a m t doanh nghi p thì SME còn có

nh ng đ c đi m riêng n i b t, đó là: quy mô nh , v n đ u t không l n, công ngh kém hi n đ i, lao đ ng ít, trình đ qu n lý th p, n ng l c c nh tranh y u… Nh ng

đ c đi m đó v a là h n ch nh ng v a là l i th c a SME

1) Quy mô s n xu t nh nên có tính n ng đ ng, linh ho t, song c s

v t ch t, k thu t, thi t b công ngh th ng y u kém l c h u

So v i doanh nghi p l n, SME t ra n ng đ ng h n tr c nh ng thay đ i liên t c c a th tr ng V i c ch linh ho t, các doanh nghi p v a và nh có kh

n ng chuy n h ng kinh doanh, thay đ i công ngh và chuy n đ i m t hàng nhanh

h n

M t l i th đáng k n a là SME khi di chuy n đ a đi m s n xu t không g p nhi u khó kh n nh doanh nghi p l n Vì v y SME th ng đ c xây d ng g n các vùng nguyên li u, ti p c n đ c th tr ng, có th đáp ng đ c c nh ng yêu c u nh

l mang tính khu v c, đ a ph ng,… giúp doanh nghi p ti t ki m đ c t i đa nh ng chi phí trong quá trình v n chuy n, b o qu n

Quy mô s n xu t nh , s n ph m đa d ng, phong phú nên s l ng m t lo i

s n ph m s n xu t ra th ng không l n M t khác, đa s các s n ph m c a SME là

nh ng m t hàng c n thi t, ph c v đ i s ng, sinh ho t c a xã h i nên khi có kh ng

ho ng kinh t thì SME b tác đ ng ít h n so v i doanh nghi p l n

Tuy nhiên, do quy mô s n xu t nh nên SME khó có kh n ng ti p c n v i công ngh hi n đ i Vì v y c s v t ch t, k thu t, thi t b công ngh th ng y u kém, l c h u

V i kh n ng tài chính và trình đ h n ch , thông th ng các doanh nghi p

v a và nh ch s d ng các công ngh trung bình, đ n gi n nên n ng su t lao đ ng

th p, làm gi m kh n ng c nh tranh c a doanh nghi p R t ít SME đ c trang b công ngh hi n đ i, tr m t s doanh nghi p liên doanh v i n c ngoài So v i doanh nghi p l n, SME r t khó ti p c n v i th tr ng công ngh , máy móc và thi t b qu c t Do thi u thông tin v th tr ng này, các doanh nghi p c ng khó

ti p c n nh ng d ch v t v n h tr trong vi c xác đ nh công ngh thích h p và

hi u qu giúp c i ti n và nâng cao s c c nh tranh

2) SME có v n đ u t không l n, thu h i v n nhanh nh ng th ng g p khó kh n trong vi c m r ng và phát tri n s n xu t kinh doanh

Khi m i thành l p, ngoài s v n hi n có c a ch doanh nghi p, các ngu n

v n khác c a SME có th huy đ ng t gia đình, b n bè… Tuy nhiên, trong quá trình ho t đ ng lâu dài, khi các doanh nghi p l n có nhi u kh n ng nh n đ c các ngu n tài chính khác nhau đ m r ng s n xu t kinh doanh thì các SME l i g p khó kh n trong vi c huy đ ng v n Do đó các doanh nghi p v a và nh khó có

đi u ki n c i ti n công ngh s n xu t và nâng cao ch t l ng s n ph m

Vi t Nam hi n nay, s thi u v n c a các doanh nghi p này đã và đang

di n ra trên bình di n khá r ng H u h t v n t có c a các SME đ u r t nh , h n

h p, không đ s c tài tr cho các ho t đ ng s n xu t kinh doanh có ch t l ng và

hi u qu , đ c bi t đ i v i các doanh nghi p mu n m r ng, phát tri n quy mô và

đ i m i nâng c p ch t l ng thi t b công ngh M t khác th tr ng v n dài h n

n c ta ch a phát tri n, th tr ng ch ng khoán tuy m i n i nh ng ho t đ ng ch a

n đ nh; thêm vào đó, đi u ki n hút v n t th tr ng ch ng khoán đ i v i SME là

r t khó kh n và hi m hoi

Không nh ng v y, kh n ng và đi u ki n ti p c n các ngu n v n tín d ng khác đ i v i các SME c ng b h n ch do ch a có uy tín và ch a t o l p đ c kh

n ng tr n Các doanh nghi p th ng không đáp ng đ c yêu c u v tài s n th

ch p, v báo cáo tài chính c ng nh k ho ch s n xu t, kinh doanh… nên các ngân hàng th ng m i c ng nh các t ch c tài chính khác th ng e ng i khi đ a ra quy t đ nh cho vay đ i v i nhóm khách hàng này

3) SME có t su t v n đ u t trên lao đ ng th p, nh ng th ng là lao

đ ng ph thông, trình đ tay ngh th p

Do h u h t các doanh nghi p v a và nh s d ng thi t b công ngh đ n

gi n nên máy móc ch a thay th đ c con ng i và không đòi h i ng i lao đ ng

ph i có tay ngh cao M t khác, m t s ngành s n xu t kinh doanh nh ngành

th công m ngh đòi h i ph i có bàn tay tr c ti p c a con ng i mà máy móc không thay th đ c Vì v y, các SME góp ph n không nh gi i quy t công n

vi c làm cho ng i lao đ ng, đ c bi t t i khu v c nông thôn và khu v c vùng sâu, vùng xa, kinh t ch m phát tri n

Song, lao đ ng trong SME ch y u là lao đ ng ph thông, trình đ tay ngh , k thu t th p, đ c bi t khu v c nông thôn S lao đ ng có tính ch t ph thông, ch a qua đào t o bình quân chi m kho ng 60-70% m t s vùng nông thôn, s đ c đào t o ngh chính quy ch chi m kho ng 10% ó c ng là m t trong nh ng khó kh n khi SME đ a dây chuy n công ngh tiên ti n vào m r ng

s n xu t kinh doanh

4) H th ng t ch c s n xu t và qu n lý g n nh linh ho t nh ng trình

đ ch a cao

H th ng t ch c s n xu t và qu n lý các doanh nghi p v a và nh

th ng g n nh , linh ho t, công tác đi u hành mang tính tr c ti p Song trình đ ,

n ng l c qu n lý các SME còn b h n ch và mang tính ch t gia đình nên nh

h ng r t l n đ n công tác đi u hành doanh nghi p

Tuy nhiên, các quy t đ nh đ c th c hi n nhanh chóng, công tác ki m tra, giám sát đ c ti n hành ch t ch , không ph i qua nhi u khâu trung gian vì v y ti t

ki m đ c nhi u chi phí qu n lý doanh nghi p

Quan h gi a ng i lao đ ng và ng i s d ng lao đ ng trong các SME khá ch t ch , g n bó, t o môi tr ng làm vi c t t Các lao đ ng d dàng trao đ i

v i nhau và v i lãnh đ o, đ xu t nh ng ý t ng m i l đóng góp cho s phát tri n

c a doanh nghi p Trong m t doanh nghi p mà s lao đ ng không l n l m, ng i lãnh đ o doanh nghi p có th n m đ c kh n ng làm vi c c ng nh đ i s ng tinh

th n c a t ng thành viên, nh v y đi u ch nh v trí công vi c c a ng i lao đ ng

đ t n d ng đ c h t kh n ng c a h

M t khác, do trình đ , n ng l c qu n lý các SME ch a cao, còn mang

n ng tính gia đình nên nh h ng r t l n đ n công tác đi u hành doanh nghi p Nhi u ch SME không có ki n th c qu n lý, không có trình đ chuyên môn, th m chí trình đ v n hoá th p, không đ kh n ng xây d ng ph ng án phát tri n kinh doanh, l p d án đ u t hay làm th t c xin vay v n ngân hàng theo quy đ nh Kh

n ng ti p c n thông tin và ti p th y u nên không n m b t k p tình hình bi n đ i bên ngoài doanh nghi p nh : tình hình nguyên li u, m t hàng, trình đ công ngh , các đ i th c nh tranh… ây là đi m y u c b n mà b n thân các ch SME r t khó

kh c ph c nên r t c n s giúp đ , h tr tích c c c a Nhà n c, các hi p h i doanh nghi p và các t ch c phi chính ph

5) Kh n ng c nh tranh y u

Kh n ng c nh tranh c a các SME y u do h n ch v v n, quy mô, trình đ lao đ ng, công ngh , ph ng th c qu n lý, kh n ng ti p c n thông tin và kh

n ng ti p c n th tr ng

M t khác, do còn mang n ng t t ng làm n nh l , cá th nên các SME

ch a th y h t đ c s c n thi t c a vi c liên doanh, liên k t các doanh nghi p trong s n xu t, trong tìm ki m th tr ng, phân ph i hàng hoá… t o ra s c m nh

t p th trong c nh tranh

V i th c tr ng này, các doanh nghi p v a và nh đang và s ch u nhi u thua thi t trong quá trình h i nh p Th c t th i gian qua cho th y: SME ch a xây

d ng đ c th ng hi u cho s n ph m c a mình, m u mã hàng hoá xu t kh u không đa d ng, ch t l ng th p, không đ ng đ u, kh n ng ti p th kém, r t ít doanh nghi p giao d ch đ c qua m ng Internet, gi i thi u chào hàng tr c tuy n, tham gia h i tr tri n lãm,… nên ch a t o đ c uy tín trên th tr ng Do thi u thông tin th tr ng và liên k t l ng l o, nên các doanh nghi p này th ng b ép giá khi kí h p đ ng xu t kh u, ho c ph i xu t kh u qua đ i tác trung gian nên không bán đ c giá cao Th c tr ng thi u am hi u v lu t pháp qu c t và t p quán

th ng m i qu c t gây cho doanh nghi p Vi t Nam nói chung và SME nói riêng nhi u thua thi t trong quá trình ti p c n th tr ng n c ngoài i u này x y ra không ch v i SME mà còn x y ra c v i nh ng th ng hi u hàng hoá n i ti ng trong n c nh : vi c m t th ng thi u Cà phê Trung Nguyên M , n c m m Phú Qu c Thái Lan… ; hay b c nh tranh thi u lành m nh t nh ng nhà s n

xu t hàng hoá t i n c nh p kh u nh tr ng h p Vi t Nam b ki n v bán phá giá

cá Tra, cá Ba Sa, và g n đây là đ g xu t kh u, giày dép da…

6) Th tr ng c a SME th ng nh bé và không n đ nh, l i ph i chia

s v i nhi u doanh nghi p khác

M t trong nh ng khó kh n không nh c a các doanh nghi p v a và nh

Vi t Nam hi n nay chính là th tr ng tiêu th s n ph m Cùng v i áp l c t phía

các doanh nghi p l n, s l ng SME l i quá nhi u đ y các doanh nghi p v a và

nh t i tình tr ng b chia s th tr ng tiêu th , khó kh n trong nâng cao th ph n

2.1.4 Vai trò c a SME trong n n kinh t Vi t Nam:

S t n t i c a doanh nghi p v a và nh trong n n kinh t là m t t t y u khách quan đ i v i qu c gia đang phát tri n nh Vi t Nam Trong th i gian qua, các doanh ngh êp này đã phát tri n nhanh c v s và ch t l ng Theo C c Phát tri n doanh nghi p- B k ho ch và đ u t , hi n nay có 453800 doanh nghi p v a

và nh , chi m 97% t ng s doanh nghi p trên c n c

Chính vì v y, SME đóng m t vai trò h t s c quan tr ng trong n n kinh t ,

là khu v c thu hút tích c c và có kh n ng huy đ ng các ngu n v n, ngu n l c c a

xã h i cho đ u t phát tri n; đóng góp vào vi c t ng tr ng kinh t và t ng giá tr

xu t kh u c a c n c; góp ph n đáp ng nhu c u v hàng tiêu dùng cho xã h i,

s n xu t các s n ph m hàng công nghi p, th công m ngh và duy trì, phát huy ngành ngh truy n th ng Không nh ng th , doanh nghi p v a và nh còn góp

ph n gi i quy t vi c làm, t ng thu nh p, th c hi n chi n l c xóa đói gi m nghèo;

th c hi n chuy n d ch c c u kinh t theo h ng công nghi p hóa, hi n đ i hóa; là

b ph n c n thi t trong quá trình liên k t s n xu t c a các doanh nghi p l n

2.1.5 Khái ni m tín d ng ngân hàng:

Theo Ki u M Nguy n (2009), “ Nghi p v ngân hàng th ng m i”,tr.177 :

“ Tín d ng ngân hàng là quan h chuy n nh ng quy n s d ng v n t ngân hàng cho khách hàng trong m t th i h n nh t đ nh v i m t kho n chi phí nh t đ nh.”

Theo H ng T.X Tr m , Ng c T.M Hoàng ( 2011), “ Giáo trình Nghi p v ngân hàng th ng m i”, tr.41: “Tín d ng là hình th c s d ng v n c a ngân hàng thông qua vi c chuy n giao v n tín d ng cho khách hàng d i hình th c b ng ti n

ho c tài s n mà khách hàng cam k t hoàn tr n và lãi đúng h n.”

Theo Lu t Các t ch c tín d ng s 47/2010/QH12 đ c Qu c H i thông qua ngày 16/06/2010 :

- “C p tín d ng là vi c th a thu n đ t ch c, cá nhân s d ng m t kho n ti n ho c cam k t cho phép s d ng m t kho n ti n theo nguyên t c có hoàn

tr b ng nghi p v cho vay, chi t kh u, cho thuê tài chính, bao thanh toán, b o lãnh ngân hàng và các nghi p v c p tín d ng khác.”

- “Cho vay là hình th c c p tín d ng, theo đó bên cho vay giao ho c cam k t giao cho khách hàng m t kho n ti n đ s d ng vào m c đích xác đ nh trong m t th i gian nh t đ nh theo th a thu n v i nguyên t c có hoàn tr c g c và lãi.”

Nh v y, tín d ng ngân hàng có các đ c đi m sau:

- Có s chuy n nh ng quy n s d ng v n t ng i s h u sang cho

ng i s d ng

- S chuy n nh ng này có th i h n hay mang tính t m th i

- S chuy n nh ng này có kèm theo chi phí

Do đó, kh n ng ti p c n tín d ng c a doanh nghi p có th hi u là kh n ng

ti p c n các ngu n v n vay c a doanh nghi p nh : đ c cho vay hay không, vay

ít hay nhi u…Tuy nhiên, trong đ tài nghiên c u này ch đ c p đ n kh n ng ti p

c n tín d ng ngân hàng

2.1.6 T m quan tr ng c a tín d ng ngân hàng đ i v i SME:

V n kinh doanh là y u t ti n đ c a m i quá trình đ u t i v i b t k

m t doanh nghi p nào, v n c ng là y u t c b n không th thi u c a m i quy trình s n xu t kinh doanh Nó là đi u ki n đ đ i m i thi t b công ngh , m r ng

s n xu t, nâng cao ch t l ng s n ph m, t ng vi c làm và thu nh p cho ng i lao

đ ng t đó t o đi u ki n đ doanh nghi p nâng cao s c c nh tranh trên th tr ng,

m r ng xu t kh u, c i thi n hi u qu s n xu t kinh doanh T o v n đ c hi u theo ngh a r ng là làm cho đ ng ti n t khâu d tr đi vào khâu l u thông trên c

s đ m b o nguyên t c sinh l i Khi thành l p c ng nh trong quá trình phát tri n, các doanh nghi p ph i xác đ nh đ c nhu c u v n, c n xem xét có th t o v n t

nh ng ngu n nào, d i hình th c nào v i chi phí v n th p nh t, t đó đ có th

b o đ m đ y đ v n, s d ng v n có hi u qu , t ng nhanh vòng quay v n ây là

v n đ h t s c quan tr ng và là bài toán khó v i các doanh nghi p v a và nh

C n c vào ph m vi huy đ ng ngu n v n mà SME có kh n ng huy đ ng thì có th chia thành ngu n v n bên trong và ngu n v n bên ngoài doanh nghi p

Ngu n v n bên trong th hi n kh n ng t tài tr c a doanh nghi p Ngu n v n bên trong bao g m v n ch s h u b ra đ u t ban đ u và m t ph n ngu n v n t chính ho t đ ng c a b n thân doanh nghi p nh các kho n trích l p t l i nhu n đ

ph c v tái đ u t Tuy nhiên, các doanh nghi p v a và nh v i đ c đi m v n đ u

t ban đ u th ng ít, quá trình tích l y t p trung đ tái s n xu t di n ra ch m ch p nên ngu n v n bên trong này không đ đáp ng nhu c u v n cho đ u t , v t quá

ph n hoá doanh nghi p Song th tr ng ch ng khoán n c ta v n còn non tr và

có nhi u t n t i c n kh c ph c, nên SME phát hành ch ng khoán khó đáp ng các yêu c u, th t c r m rà và kh n ng hi u qu là th p Liên doanh liên k t hay sáp

nh p c n xem xét, cân nh c k l ng, vì kh n ng làm m t tính ch đ ng c a ch doanh nghi p c ng nh ho t đ ng kinh doanh b ràng bu c ch t ch , đi n hình nh

nh ng mâu thu n l i ích trong quan h liên k t gi a công ty c ph n Bibica và t p đoàn Lotte c a Hàn Qu c trong th i gian g n đây Ngoài ra, các doanh nghi p v a

và nh , đ c bi t các doanh nghi p t nhân th ng t o ngu n v n b ng cách đi vay

c a b n bè hay ng i thân, th tr ng v n “ chìm”, cho vay n ng lãi Tuy nhiên, hình th c này nhi u kh n ng làm ph c t p m i quan h kinh doanh, quan h gia đình xã h i, không n đ nh c ng nh ch u chi phí v n cao

a ph n SME Vi t Nam thu c thành ph n kinh t ngoài qu c doanh, đ t

n c ta l i tr i qua nhi u n m chi n tranh kh c li t nên không có đ c quá trình tích l y và t p trung v n do đó ngu n v n r t nghèo nàn i u này đã gây khó

kh n cho các SME trong vi c m r ng s n xu t, gi m s c c nh tranh và hi u qu trong ho t đ ng kinh doanh T th i đi m thành l p đ n trong quá trình đ u t m

r ng, các doanh nghi p luôn trong tình tr ng thi u v n Không nh ng v y, c ng

vì c s v t ch t nh bé, công ngh ch p vá, thi t b th p kém nên các doanh

nghi p này không t o đ c s tin c y t các nhà đ u t , khó kh n trong huy đ ng

v n

Do đó, tín d ng ngân hàng đ c coi là m t kênh tài tr an toàn và quan

tr ng đ i v i ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Các doanh nghi p

v a và nh mu n phát tri n b n v ng c n nâng cao kh n ng ti p c n tín d ng và

s d ng các kho n vay m t cách hi u qu Các SME có th s d ng ngu n v n vay này đ t o đòn b y tài chính cho s phát tri n c a công ty, c ng nh san s r i

ro kinh doanh cho ngân hàng

2.2 M t s nghiên c u v kh n ng ti p c n tín d ng c a SME:

M c dù các doanh nghi p v a và nh đóng m t vai trò r t quan tr ng trong

t ng tr ng kinh t và t o công n vi c làm, nh ng nh ng h n ch v tài chính

c a các doanh nghi p luôn là m t bài toán khó gi i quy t Hi n nay, trên th gi i

và Vi t Nam đã có m t s công trình nghiên c u th c nghi m liên quan đ n kh

n ng ti p c n tín d ng c a SME

N m 2006, đ tài “ What Factors Affect Small and Medium-sized Enterprise’s Ability to Borrow from Bank: Evidence from Chengdu City, Capital of South-Western China’s Sichuan Province ” c a Hongjiang Zhao, Wenxu Wu, Xuehua Chen đã s d ng ph ng pháp h i quy b i và mô hình Logit đ phân tích các y u t nh h ng đ n kh n ng vay t ngân hàng c a SME D a trên ngu n d

li u đ c cung c p b i V n phòng qu n tr SME Thành ô (CDSMEAB), g m các thông tin tài chính c a các doanh nghi p v a và nh thành ph Thành ô (

th ph c a t nh T Xuyên, Tây nam Trung Qu c) và các qu n xung quanh trong giai đo n 2003 -2004 Theo k t qu đi u tra, các tác gi đã đ a ra k t lu n : T t c tài s n th ch p, các qu n i b , quy mô doanh nghi p, các đi u kh an h p đ ng,

m i quan h là y u t nh h ng đ n kh n ng vay t ngân hàng c a doanh nghi p.Trong đó, tài s n th ch p ho c b o lãnh là y u t quy t đ nh, quy mô doanh nghi p là y u t xác đ nh quan tr ng nh t đ có th đ c vay ngân hàng Các bi n tài chính nh thu nh p, l i nhu n ròng, t l n trên tài s n nh h ng không rõ ràng

Trong “ The Role of Collateral and Personal Guarantees in Relationship Lending: Evidence from Japan’s SME Loan Market” c a Arito Ono, Iichiro Uesugi (2008), các tác gi s d ng d li u g m 1702 công ty đ c sàng l c t b

d li u “ Kh o sát môi tr ng tài chính ” tháng 10 n m 2002 c a C quan SME

Nh t B n đ phân tích vai trò c a tài s n th ch p và b o lãnh cá nhân trong m i quan h cho vay B ng mô hình Probit, các tác gi đã phát hi n : S r i ro c a công ty không có nh h ng đáng k đ n kh n ng tài s n th ch p đ c s d ng

Ch a có b ng ch ng v vi c s d ng tài s n th ch p gi m nh r i ro đ o đ c Tuy các ngân hàng tuyên b các khách hàng vay c m c s b theo dõi t p trung h n

nh ng các khách hàng vay có quan h lâu n m v i ngân hàng l i có nhi u kh

n ng c m c tài s n th ch p h n i u này cho th y tài s n th ch p b sung cho

m i quan h vay – cho vay Ng c l i, m i quan h b sung gi a cho vay và b o lãnh cá nhân là y u h n

N m 2009, Yan Shen, Minggao Shen, Zhong Xu, Ying Bai đã th c hi n nghiên c u “ Can More Small and Medium-Sized Banks Provide more loans to Small and Medium-Sized Enterprises? Evidence from China ” Trong nghiên c u này, các tác gi đã s d ng ph ng pháp h i quy và b d li u đ c thu th p t

m t cu c kh o sát h i c u v môi tr ng tài chính bao g m 79 qu n t i 12 t nh c a Trung Qu c n m 2005 Trong b d li u này có các thông tin v c c u qu n tr ,

ti n g i và chính sách cho vay, ch ng trình khuy n khích c a các ngân hàng và

b ng cân đ i k toán c a ngân hàng t 2001-2004.V i nghiên c u này, các tác gi xem xét các y u t nh h ng đ n kh n ng cho các SME vay nhìn t khía c nh ngân hàng

Theo đó, nh ng k t qu nghiên c u chính đ c rút ra là : (1) Quy mô ngân hàng không nh h ng đáng k đ n kh n ng cho SME vay (2) Chi nhánh ngân hàng s h u các quy n t phê duy t cho vay thì nó tr nên s n sàng cho vay đ i

v i các doanh nghi p v a và nh (3) T tr ng l i nhu n trong đánh giá hi u su t

nh h ng đáng k đ n hành vi cho SME vay c a các ngân hàng (4) Thông tin

“m m” quan tr ng nh ng t m quan tr ng c a nó ch y u đ c th hi n thông qua liên k t l ng ng i qu n lý ngân hàng v i ch t l ng các kh an vay và đ y các ngân hàng ph i chú ý đ n chi phí ti n g i.(5) C nh tranh l n h n, ngân hàng có th

ph n nh h n trong th tr ng cho vay s mang l i l i ích ti p c n tín d ng cho SME (6) N u pháp lu t đ c th c thi y u, các t ch c tài chính đ a ph ng l a

ch n gi m cho SME vay (7) N u chính quy n đ a ph ng can thi p vào vi c ra quy t đ nh cho vay, các ngân hàng s n sàng cho SME vay (8) Các y u t khác có

th nh h ng, nh : khu v c nông thôn xu t hi n cho vay nhi u h n đ n SME, đó

là t nhiên vì m t ph n l n các SME n m khu v c nông thôn

Bên c nh đó, m t nghiên c u khác c a nhóm tác gi Ngoc T.B.Le, Thang.V.Nguyen ( 2009) “ The Impact of Networking on Bank Financing: The Case of Small and Medium-Sized Enterprises in Vietnam” Nghiên c u này xem xét tác đ ng t ng đ i c a các lo i giao thi p ( network) khác nhau đ n kh n ng

ti p c n tín d ng ngân hàng c a các công ty Trong đó, tác gi đ a ra ba lo i giao thi p chính th hi n m i quan h c a doanh nghi p v i các thành ph n là : (i) Ki u giao thi p chính th c: th hi n m i quan h v i các quan ch c chính ph (ii) Ki u giao thi p qu n lý: xem xét quan h gi a công ty v i nhà cung c p và khách hàng (iii) Ki u giao thi p xã h i : phân bi t quan h v i ng i thân, b n bè v i m i quan

h gi a ch doanh nghi p và các thành viên trong các t ch c xã h i, câu l c b

M u d li u c a nghiên c u này g m 200 doanh nghi p s n xu t t nhân

v a và nh t i Vi t Nam đ c l a ch n d a trên 2 tiêu chí : n m thành l p và v trí, t cu c kh o sát c a các tác gi B ng ph ng pháp th ng kê mô t , mô hình Logit và h i quy phân t ng, các tác gi đã đ a ra k t lu n: (1) Giao thi p chính

th c có s c m nh giúp phân bi t các công ty có đ c vay t ngân hàng không Trong s nh ng doanh nghi p đã vay t ngân hàng, giao thi p chính th c không

nh h ng đ n s ti n cho vay th c t c a ngân hàng (2) Giao thi p qu n lý không liên quan đáng k đ n xác su t vay đ c t ngân hàng nh ng liên quan đáng k

đ n t l vay ngân hàng T l vay ngân hàng liên quan tiêu c c đ n s c m nh c a giao thi p v i các nhà cung c p và liên quan tích c c đ n s c m nh c a giao thi p

v i khách hàng (3) Giao thi p xã h i , đ c bi t là giao thi p v i thành viên các t

ch c xã h i và câu l c b có ý ngh a phân bi t công ty có kho n vay ngân hàng Giao thi p xã h i làm gi m nhu c u vay v n ngân hàng (4) Kinh nghi m c a ch

s h u liên quan đáng k và tiêu c c đ n vi c s d ng v n vay ngân hàng T quan đi m c a ngân hàng, kinh nghi m ch s h u là m t đánh giá tích c c đ n

x p h ng tín d ng c a công ty Tuy nhiên, kinh nghi m ch s h u trong b i c nh

Vi t Nam hi n nay có th liên quan tiêu c c đ n s c n thi t ho c s n sàng vay t ngân hàng (5) S l ng d ch v m t công ty mua t ngân hàng liên quan m nh m

đ n xác su t c a các công ty có m t kho n vay ngân hàng và t l v n vay ngân hàng trong c c u v n công ty i u này th hi n s c m nh c a quan h kinh doanh gi a công ty và ngân hàng Nh ng m i quan h th m chí còn quan tr ng

h n cho các công ty trong n n kinh t m i n i, khi th ch th tr ng kém phát tri n và d li u kinh doanh nói chung không có s n

N m 2010, Ti n s Tr ng Quang Thông đã biên so n cu n sách : “ Tài tr tín d ng ngân hàng cho các doanh nghi p nh và v a : m t nghiên c u th c nghi m t i khu v c thành ph H Chí Minh” Cu n sách này s d ng d li u t 2

cu c kh o sát: (1) Cu c kh o sát các doanh nghi p v a và nh đóng trên đ a bàn thành ph H Chí Minh và các đ a ph ng lân c n đ c tri n khai th c hi n t tháng 10 n m 2008 đ n tháng 3 n m 2009 Quy mô m u kh o sát là 200 SME,

đ c l a ch n d a theo quan đi m c a Ngân hàng Th gi i và Ngh đ nh 90/2001/N -CP ngày 23 tháng 01 n m 2001 (2) Cu c kh o sát các cán b ngân hàng đ c th c hi n t tháng 06 n m 2009 đ n tháng 10 n m 2009 Trong 150 phi u phát ra, nhóm nghiên c u đã nh n 55 phi u tr l i t 24 ngân hàng

D a vào ph ng pháp th ng kê mô t , phân tích k t h p, nghiên c u này có

đ c p khi nh ng doanh nghi p có s d ng v n vay ngân hàng đ hình thành v n

đi u l ban đ u thì khi ti p c n vay v n ngân hàng trong quá trình s n xu t kinh doanh, có kho ng 81,8% các doanh nghi p d ng này đ c ngân hàng ch p nh n cho vay v n Trong tr ng h p SME có xin vay v n nh ng ngân hàng t ch i là

do tác đ ng c a các nhân t : kh n ng tr n th p có nh h ng m nh nh t; k

đ n là các ngân hàng cho r ng các báo cáo tài chính doanh nghi p cung c p cho ngân hàng không minh b ch đ y đ ; không có tài s n th ch p b o lãnh và không phù h p v i chính sách tín d ng c a ngân hàng c ng là y u t nh h ng t ng

đ i quan tr ng; vi n c nh ngành ngh s n xu t kinh doanh không kh quan; doanh nghi p có v n t có th p Cu i cùng là 2 nhân t có nh h ng th p nh t là doanh nghi p không có kh n ng so n th o ph ng án vay v n và không có quan h cá nhân v i ngân hàng

2.3 H th ng x p h ng tín d ng t i ngân hàng hi n nay:

i m s x p h ng tín d ng doanh nghi p c ng đ c coi là m t y u t quan

tr ng nh h ng đ n kh n ng ti p c n tín d ng doanh nghi p c a SME M i h

th ng x p h ng tín d ng n i b th hi n các nhân t mà ngân hàng quan tâm khi cho các doanh nghi p vay ây đ c coi là m t hình th c t b o v mình c a các ngân hàng trong môi tr ng kinh doanh có thông tin b t cân x ng gi a bên vay và bên cho vay Tuy nhiên, nhìn chung các nhân t mà các ngân hàng xem xét đ n

đ u có nh ng đi m chung và ch khác nhau v tính c th c ng nh t tr ng xét duy t c a t ng nhân t Theo đó,các nhân t này ch y u đ c chia làm 2 lo i : thông tin tài chính và thông tin phi tài chính V i thông tin tài chính g m 4 ch tiêu : ch tiêu thanh kho n, ch tiêu ho t đ ng, ch tiêu cân n , ch tiêu thu nh p Và 5 tiêu chí phi tài chính : l u chuy n ti n t , n ng l c và kinh nghi m qu n lý, quan

h v i ngân hàng, môi tr ng kinh doanh, các ho t đ ng khác Trong đó, kh n ng

tr n , n ng l c đi u hành c a ng i qu n lý , tài s n đ m b o, báo cáo tài chính

và tri n v ng phát tri n ngành đ c xem là y u t tiên quy t, chi m t tr ng cao ( Ngu n : “H th ng x p h ng tín d ng n i b BIDV”, (09/2006))

Ch ng 3 KHUNG PHÂN TÍCH

Ch ng này s trình bày chi ti t v d li u m u quan sát, gi thuy t v các

y u t có th nh h ng đ n kh n ng ti p c n tín d ng c a SME T đó xây d ng

mô hình lý thuy t v i các bi n đ c l p là các y u t đã l a ch n Mô t ph ng pháp phân tích đ nh l ng c th b ng công c ph n m m STATA 11 t o ti n đ cho ph n k t qu ch ng 4

3.1 Ngu n d li u:

tài nghiên c u s d ng m t d li u duy nh t t cu c i u tra ho t đ ng

s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p n m 2010 theo Quy t đ nh 107/ Q – TCTK c a T ng c c Th ng kê thu c B K ho ch và u t

u đi m c a c s d li u là cung c p các thông tin v : tên, đ a ch doanh nghi p; thông tin v ng i đ ng đ u doanh nghi p; lo i hình doanh nghi p; ngành ngh ho t đ ng s n xu t kinh doanh; lao đ ng, thu nh p c a ng i lao đ ng; s c

s ; tài s n và ngu n v n; tiêu dùng n ng l ng cho s n xu t; k t qu s n xu t kinh doanh; thu và các kho n n p ngân sách; v n đ u t ; đ u t nghiên c u, phát tri n khoa h c công ngh ; ng d ng công ngh thông tin; m t s ch tiêu v b o v môi

tr ng; đào t o ngh và tai n n lao đ ng; các ch tiêu cho các chuyên ngành : Nông, lâm nghi p và th y s n, công nghi p, xây d ng, th ng nghi p, khách s n, nhà hàng, v n t i, kho bãi, du l ch, xu t nh p kh u d ch v ,…

Trong đó, s li u thu th p c a các ch tiêu th i k (doanh thu, thu , s n

ph m, thu nh p c a ng i lao đ ng, ) là s chính th c c n m 2009, các ch tiêu

th i đi m (lao đ ng, tài s n, ngu n v n, ) là s li u đ u n m t i th i đi m 01/01/2009 và cu i n m t i th i đi m 31/12/2009

Tuy nhiên, trong t ng s 249254 doanh nghi p tham gia cu c đi u tra l i có các doanh nghi p không tr l i đ y đ các thông tin ho c đã ng ng s n xu t kinh doanh Do đó, đ đ m b o đ tin c y cao, đ tài đã sàng l c d li u và l a ch n ra