Khủng hoảng nợ công Châu Âu và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam ( Chuyên đề tốt nghiệp TP.HCM Trường Đại Học Kinh Tế, 2013)

Trân tr ng cám n!. SVTH : NGUY N HOÀNG ANH... 2.3Thành ph n và các ch tiêu đánh giá n công... Qu đúng nh ng i ta nghi ng... Trong khi đó.

KHOA KINH T PHÁT TRI N

TÀI:

KH NG HO NG N CÔNG CHÂU ÂU VÀ

BÀI H C KINH NGHI M CHO VI T NAM

GVHD: ThS.Tr n Th Bích Dung Sinh viên: Nguy n Hoàng Anh

L p: Kinh t h c - K35 MSSV: 31091023561

- -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

TP.HCM, ngày……tháng……n m 2013

- -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

TP.HCM, ngày……tháng……n m 2013

Tr c tiên, em mu n g i l i c m n sâu s c nh t đ n cô Tr n Th Bích Dung là

ng i đã t n tình h ng d n em trong su t quá trình th c hi n khóa lu n t t nghi p

Em c ng xin chân thành c m n các th y cô trong khoa Kinh t Phát tri n, c ng

nh các th y cô trong tr ng đã gi ng d y, giúp đ chúng em trong 4 n m h c qua Chính các th y cô đã xây d ng cho chúng em nh ng ki n th c n n t ng và nh ng ki n

th c chuyên môn đ em có th hoàn thành lu n v n này c ng nh nh ng công vi c c a mình sau này

Em chân thành cám n Ban lãnh đ o các c p và các anh ch nghiên c u sinh t i

Vi n nghiên c u phát tri n TP H Chí Minh đã cho phép và t o đi u ki n thu n l i đ

em th c t p và hoàn thành t t khóa lu n

Cu i cùng em kính chúc quý Th y, Cô d i dào s c kh e và thành công trong s nghi p cao quý ng kính chúc các Cô, Chú, Anh, Ch t i Vi n nghiên c u luôn d i dào s c kh e và đ t nhi u thành công t t đ p trong công vi c

Trân tr ng cám n!

SVTH : NGUY N HOÀNG ANH

M C L C

DANH SÁCH B NG iii

DANH SÁCH BI U iii

CÁC THU T NG VI T T T TRONG BÀI iv

CH NG I: GI I THI U 1

1.1 t v n đ .1

1.2 M c tiêu, ph m vi và ý ngh a nghiên c u 1

CH NG II: C S LÝ THUY T 3

2.1 Khái quát v n công 3

2.1.1 Khái ni m n công: 3

2.1.2 Phân lo i n công 4

2.2 Kh ng ho ng n là gi? 6

2.2.1 Nguyên nhân c a kh ng ho ng n công .6

2.3 Thành ph n và các ch tiêu đánh giá n công .7

2.3.1 Phân tích các thành ph n c a n công và tác đ ng .7

2.3.2.Ch tiêu đánh giá m c đ n công .8

2.4 Các lý thuy t v n công 9

CH NG III: PHÂN TÍCH TH C TR NG V N CÔNG CHÂU ÂU TRONG GIAI O N 2006-2011 VÀ BÀI H C RÚT RA CHO VI T NAM 12

3.1.Di n bi n n công khu v c Châu Âu 12

3.1.1 Hy L p, n c đ u tiên c a châu Âu kh ng ho ng n công .13

3.1.2 Ý: đi m lây lan m i c a kh ng ho ng 19

3.1.3 Nguy c v n t Hy L p lan sang Ireland r i đ n B ào Nha và 20

Tây Ban Nha .20

3.1.4 Kh ng ho ng n công đe d a Pháp, c 22

3.2 H u qu c a kh ng ho ng n công 23

3.3 Ph n ng chính sách c a các qu c gia châu Âu 25

3.4 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam 27

CH NG IV: TH C TR NG N CÔNG VI T NAM 31

4.1 Thu và chi ngân sách nhà n c 31

4.1.1 Thu ngân sách nhà n c 31

4.1.2 Chi Ngân sách Nhà n c 34

4.2 Thâm h t ngân sách 36

4.3 Tình hình n công Vi t Nam .38

4.3.1.Di n bi n c a n công vi t nam 38

4.3.2.C c u n công 38

4.3.3.Tình hình s d ng n công 40

4.3.4 Tình hình tr n công 42

4.3.5 Th c tr ng công tác qu n lý n công Vi t Nam 42

4.4 ánh giá đ u t công c a vi t nam 44

4.5 R i ro n công Vi t Nam 47

CH NG V M T S XU T NH M QU N LÝ CÓ HI U QU N CÔNG VI T NAM 49

5.1 Phát tri n n i l c n n kinh t .49

5.2 Xây d ng môi tr ng tài chính hi u qu .49

5.3 Ki m soát n công m c an toàn 51

5.4 S d ng hi u qu n công 51

5.5 Gi m tình tr ng thâm h t ngân sách 51

5.6 Phát tri n th tr ng n trong n c 52

K T LU N 53

TÀI LI U THAM KH O 54

DANH SÁCH B NG

B ng 1: N công và thâm h t ngân sách nhóm PIIGS1 2006-2011 (% GDP) 12

B ng 2: Các ch s kinh t c a Hy L p 2006-2011 13

B ng 3 : Các ch s kinh t c a Ý t n m 2006-2011 19

B ng 4 : Các ch s kinh t c a Ireland t n m 2006-2011 20

B ng 5: Thâm h t ngân sách nhà n c c a Vi t Nam tính theo 4 tiêu chu n 2001-2011 (%GDP) 36

B ng 6: C c u ngu n bù đ p b i chi NSNN 2003-2011 (t đ ng) 37

B ng 7: C c u n công Vi t Nam 2006-2010 39

B ng 8: N công Vi t Nam theo đ nh ngh a Vi t Nam và đ nh ngh a qu c t n m 2011 39

B ng 9: M t s ch s đo l ng hi u qu qu n lý n công c a Vi t Nam n m 2004 – 2011 42

theo m c ng ng c a HIPCs (%) 42

B ng 10: M c ng ng ph thu c vào chính sách và th ch theo tiêu chu n c a HIPCs 43

B ng 11: Ng ng n trong n c theo tiêu chu n c a HIPCs 44

DANH SÁCH HÌNH Hình 1: Các thành ph n c a khu v c công theo đ nh ngh a c a IMF 4

DANH SÁCH BI U Bi u đ 1 : Các ngu n thu trong ngân sách nhà n c c a Vi t Nam 2003-2012 (%GDP) 31

Bi u đ 2 : Doanh thu thu t i Vi t Nam v m t s qu c gia châu Á 2001-2012 (%GDP) 32

Bi u đ 3: C c u ngu n thu NSNN 2003-2012 phân theo t ng khu v c (% t ng thu) 32

Bi u đ 4: óng góp vào GDP theo t ng khu v c 2001-2011(%) 33

Bi u đ 5: T tr ng thu t d u thô (% t ng thu) 34

Bi u đ 6 : C c u chi cân đ i NSNN 2003-2012 (%GDP) 35

Bi u đ 7 : Chi tiêu công t i Vi t Nam và m t s qu c gia châu Á 2001-2011(%GDP) 35

Bi u đ 8 :Thâm h t ngân sách t i Vi t Nam và m t s qu c gia châu Á 2009-2011(%GDP) 37

Bi u đ 10: T ng n công Vi t Nam t 2001- 2013E 38

Bi u đ 11: N công và cán cân ngân sách Vi t Nam (2001 – 2011) theo %GDP 40

Bi u đ 12: Ch s ICOR c a Vi t Nam n m 2001 – 2010 41

Bi u đ 13: Tình hình tr n và vi n tr c a Vi t Nam 2006-2010 (% GDP) 42

CÁC THU T NG VI T T T TRONG BÀI

ODA Official development assistance

c a Vi t Nam Vì th , bài vi t này ti p t c bàn lu n v v n đ n công c a Vi t Nam và

nh ng bài h c t cu c kh ng ho ng n công c a các n n kinh t châu Âu

1.1 t v n đ

Kh ng ho ng tài chính n m 2008 và suy thoái kinh t th gi i đã và đang đ c

kh c ph c, nh ng kéo theonhi u b t n kinh t v mô trong th i k h u kh ng ho ng

N công kh ng l đang là v n đ nan gi i c a nhi u qu c gia trên th gi i Th i gian qua, các n c giàu đã vay n v i t c đ chóng m t do suy thoái kinh t , các kho n chi

t ng vùn v t b i các ho t đ ng gi i c u, h tr th t nghi p và nh ng n l c kích thích kinh t ây th c s là v n đ nóng đang r t đ c không ch gi i chuyên ngành mà c

xã h i quan tâm

Kh ng ho ng n công nh m t c n bão b t ngu n t nhi u n m qua t i Hy L p

và đang lan r ng t i châu Âu C n bão này hôm nay đã lan đ n đâu? nh h ng c a nó

nh th nào? Liên minh châu Âu (EU) đã đ i phó ra sao c ng nh các n c đang phát tri n và đ c bi t là Vi t Nam có th và c n ph i rút ra nh ng bài h c gì?

Sau khi gia nh p WTO(2007), kinh t Vi t Nam đã h i nh p khá sâu vào kinh t

th gi i, th hi n qua t l xu t nh p kh u và dòng v n đ u t n c ngoài vào Vi t Nam chi m t l khá cao N u cu c kh ng ho ng n c a th gi i x y ra thì kinh t c a

Vi t Nam c ng ch u nh h ng n ng n Kh ng ho ng n công c a khu v c Châu Âu

c ng là m t bài h c cho Vi t Nam khi nhìn l i v n đ n công c a mình đ có th qu n

 Nguyên nhân , di n bi n, th c tr ng, h u qu n ng n c a n công khu v c Châu Âu, c ng nh nh ng gi i pháp mà chính ph các n c này đã áp d ng

 Th c tr ng n công c a Vi t Nam bao g m tình hình n công c a Vi t Nam

th i gian qua, tác đ ng c a n công đ n n n kinh t Vi t Nam và qu n lý n công Vi t Nam

 xu t m t s gi i pháp, ki n ngh đ qu n lý hi u qu n công Vi t Nam

m c an toàn

• Ph m vi nghiên c u:

 N công khu v c châu Âu t 2000-2011

 N công vi t Nam giai đo n 2006 – 2012và nh ng đ xu t cho th i gian t i

• Câu h i nghiên c u

 N công khu v c Châu Âu xu t phát t đâu?

 H u qu c a n công v i khu v c Châu Âulà gì?

 Các bi n pháp mà các n c khu v c Châu Âu đã áp d ng và hi u qu ?

 Th c tr ng n công c a Vi t Nam có th c s đáng lo ng i hay không?

 Bài h c nào và gi i pháp gì cho Vi t Nam?

CH NG II: C S LÝ THUY T

2.1 Khái quát v n công

Trong quá kh , kh ng ho ng n công c ng đã đ c bi t đ n vào đ u th p k 80

c a Th k XX N m 1982, Mêxicô là qu c gia đ u tiên tuyên b không tr đ c n vay Qu ti n t qu c t (IMF) n tháng 10/1983, 27 qu c gia v i t ng s n lên t i

240 t USD đã tuyên b ho c chu n b tuyên b hoãn tr n Tuy nhiên, đ n nay xung quanh khái ni m và n i hàm c a n công v n còn nhi u quan đi m ch a th ng nh t

2.1.1 Khái ni m n công:

Có 3 quan đi m v n công: theo quan đi m c a Vi t Nam, c a ngân hàng th

gi i (WB) và theo Qu ti n t qu c t (IMF)

 Theo đ nh ngh a n công c a Vi t Nam

N m 2009, Qu c h i đã ban hành Lu t qu n lý n công, đ c xem là m t b c

ti n b l n trong h th ng v n b n pháp lu t c a Vi t Nam v v n đ này Theo B

Lu t này thì n công bao g m n chính ph , n đ c chính ph b o lãnh và n c a chính quy n đ a ph ng

 N Chính ph là kho n n phát sinh t các kho n vay trong n c và vay

n c ngoài đ c ký k t, phát hành nhân danh Nhà n c, nhân danh Chính ph ho c các kho n vay khác do B Tài chính ký k t, phát hành, y quy n phát hành theo quy

đ nh c a pháp lu t N chính ph không bao g m các kho n n do Ngân hàng Nhà

 Theo đ nh ngh a n công c aNgân hàng th gi i (WB)

Theo Ngân hàng th gi i (2002) thì n công là toàn b nh ng kho n n c a Chính ph và nh ng kho n n đ c Chính ph b o lãnh V i đ nh ngh a nh th này,

n u nh hi u n c a Chính ph bao g m n c a Chính ph Trung ng và n c a chính quy n đ a ph ng thì có th th y đ nh ngh a c a WB gi ng v i đ nh ngh a đ c

đ a ra trong Lu t qu n lý n công c a Vi t Nam

 Theo đ nh ngh a n công c a Qu ti n t qu c t (IMF)

Theo Qu ti n t qu c t (2010), thì n công đ c hi u là ngh a v tr n c a khu v c công i kèm v i đó là đ nh ngh a c th v khu v c công, bao g m khu v c Chính ph và khu v c các t ch c công (Hình 1)

Hình 1: Các thành ph n c a khu v c công theo đ nh ngh a c a IMF

N chính ph là n các c p chính quy n, t trung ng đ n đ a ph ngvà khu

v c các t ch c công bao g m các t ch c công tài chính và phi tài chính Các t ch c công phi tài chính có th là các t p đoàn kinh t nhà n c nh đi n l c, vi n thông…,

ho c c ng có th là các t ch c nh b nh vi n công và các tr ng đ i h c công l p Các t ch c công tài chính là các t ch c nh n h tr t Chính ph và ho t đ ng trong

l nh v c tài chính, th c hi n các d ch v nh n ti n g i và tr lãi thu c khu v c công, cung c p các d ch v t v n tài chính, b o hi m hay qu l ng h u

nh ngh a c a IMF đ y đ và chi ti t h n nhi u so v i Lu t qu n lý n công

c a Vi t Nam và c a WB Tuy nhiên khó có th nói là có s khác bi t l n gi a các cách đ nh ngh a này, do có th coi các kho n n c a khu v c các t ch c công là các kho n n mà chính ph s b o lãnh trong tr ng h p các t ch c này v n

Chính ph Trung ng

Chính quy n liên bang

Các t ch c công tài chính

Ngân hàng Trung ng(NHTW)

Các t ch c nhà

n c nh n ti n g i (tr NHTW)

Các t ch c tài chính công khác

Theo tiêu chí ngu n g c đ a lý c a v n vay thì n công g m có hai lo i: n công

trong n c và n công n c ngoài N công trong n c là n công mà bên cho vay là

cá nhân, t ch c công Vi t Nam N công n c ngoài là n công mà bên cho vay là Chính ph n c ngoài, vùng lãnh th , t ch c tài chính qu c t , t ch c và cá nhân

n c ngoài Nh v y, theo pháp lu t Vi t Nam, n công n c ngoài là toàn b các kho n n công không ph i là n công trong n c Vi c phân lo i n công trong n c

và n công n c ngoài có ý ngh a quan tr ng trong qu n lý n Vi c phân lo i này v

m t thông tin s giúp xác đ nh chính xác h n tình hình cán cân thanh toán qu c t Và

m t s khía c nh, vi c qu n lý n n c ngoài còn nh m đ m b o an ninh ti n t c a Nhà n c Vi t Nam, vì các kho n vay n c ngoài ch y u b ng ngo i t t do chuy n

đ i ho c các ph ng ti n thanh toán qu c t khác

Theo th i gian n công đ c phân thành n ng n h n (t 1 n m tr xu ng), n

trung h n (t trên 1 n m đ n 10 n m) và n dài h n (trên 10 n m)

Theo ph ng th c huy đ ng v n, thì n công có hai lo i là n công t th a

thu n tr c ti p và n công t công c n N công t th a thu n tr c ti p là kho n n công xu t phát t nh ng th a thu n vay tr c ti p c a c quan nhà n c có th m quy n

v i cá nhân, t ch c cho vay Ph ng th c huy đ ng v n này xu t phát t nh ng h p

đ ng vay, ho c t m qu c gia là các hi p đ nh, th a thu n gi a Nhà n c Vi t Nam

v i bên n c ngoài N công t công c n là kho n n công xu t phát t vi c c quan nhà n c có th m quy n phát hành các công c n đ vay v n Các công c n này có

th i h n ng n ho c dài, th ng có tính vô danh và kh n ng chuy n nh ng trên th

tr ng tài chính

Theo tính ch t u đãi c a kho n vay làm phát sinh n công thì n công có ba

lo i là n công t v n vay ODA, n công t v n vay u đãi và n th ng m i thông

th ng

Theo trách nhi m đ i v i ch n thì n công đ c phân lo i thành n công ph i

tr và n công b o lãnh N công ph i tr là các kho n n mà Chính ph , chính quy n

đ a ph ng có ngh a v tr n N công b o lãnh là kho n n mà Chính ph có trách nhi m b o lãnh cho ng i vay n , n u bên vay không tr đ c n thì Chính ph s có ngh a v tr n

Theo c p qu n lý n thì n công đ c phân lo i thành n công c a trung ng

và n công c a chính quy n đ a ph ng N công c a trung ng là các kho n n c a Chính ph , n do Chính ph b o lãnh N công c a đ a ph ng là kho n n công mà chính quy n đ a ph ng là bên vay n và có ngh a v tr c ti p tr n Theo quy đ nh

c a Lu t Ngân sách nhà n c n m 2002 thì nh ng kho n vay n c a chính quy n đ a

ph ng đ c coi là ngu n thu ngân sách và đ c đ a vào cân đ i, nên v b n ch t n công c a đ a ph ng đ c Chính ph đ m b o chi tr thông qua kh n ng b sung t ngân sách trung ng

2.2 Kh ng ho ng n là gi?

Nhìn chung kh ng ho ng n x y ra khi m t qu c gia r i vào tình tr ng m t kh

n ng chi tr đ i v i các kho n n ,bu c qu c gia ph i đ ngh th ng th o l i v các

th a thu n vay n , hoàn tr lãi và v n g c, và ph i nh n m t kho n tài tr chính th c

l n t IMF M t nghiên c u g n đây c a IMF đã đ nh ngh a m t qu c gia đ c xem là lâm vào kh ng ho ng n khi nó b Standard & Poor x p vào h ng “không th chi tr ”

ho c nh n đ c m t kho n cho vay l n, v t quá 100% h n m c n đ nh tr c t IMF

Nh v y, đ nh ngh a này bao g m c nh ng tr ng h p “g n kh ng ho ng” t c là không có kh n ng chi tr nh ng nh vay IMF nên v n có th tr n

Và các v n đ x p h ng c a Standard & Poor và s p x p kho n vay c a IMF

đ u đ c minh b ch nên các v n đ này có th quan sát đ c t t c các qu c gia

2.2.1.Nguyên nhân c a kh ng ho ng n công

 Nguyên nhân chính là do nh ng kho n n n c ngoài kh ng l ngày càng gia t ng

T m quan tr ng c a n n c ngoài có th đ c minh h a b ng tr ng h p c a

B ào Nha qu c gia này, m c dù n công và t l thâm h t khá cao -7,9% GDP vào

n m 2011 V n đ quan tr ng nh t mà B ào Nha đang ph i đ i m t, không ph i là chính sách tài chính, mà là các kho n n n c ngoài cao c a khu v c t nhân: các ngân hàng và các doanh nghi p B ào Nha

T m quan tr ng c a các kho n n công c ng ch m c nh t đ nh đ i v i m t

qu c gia, ví d nh Ý và B C hai n c này có t l n trên GDP cao h n nhi u so

v i B ào Nha, nh ng m c phí b o hi m r i ro mà h ph i tr l i th p h n nhi u so

v i n c này Lý do chính là h n n c ngoài r t ít, B th m chí còn th ng d tài kho n vãng lai

 c bi t, là do trong kh ng ho ng, các kho n n t có xu h ng chuy n

thành n công

M t ví d đi n hình cho nguyên nhân này là Ireland, chính ph n c này đã

ph i gánh m t kho ng n t kh ng l do khi bong bóng b t đ ng s n v tung đã kéo theo s s p đ c a h th ng ngân hàng Và khi chính ph c u tr ngân hàng- n công

tr thành gánh n ng cho ngân kh qu c gia

i u quan tr ng trên th tr ng tài chính khi nhìn vào n công m t qu c gia là

ai là ch n c a chúng T i các qu c gia khu v c đ ng Euro, đi u quan tr ng là đ m

b o đ c ho t đ ng thu thu V i nh ng qu c gia có n công cao nh ng n n c ngoài

th p, n công ch y u do ng i dân n m gi , và Chính ph luôn luôn có th gi i quy t

v n đ n công b ng m t s hình th c thu thu

2.3Thành ph n và các ch tiêu đánh giá n công

2.3.1.Phân tích các thành ph n c a n công và tác đ ng

các n c đang phát tri n, đ đ t đ c t c đ phát tri n nhanh, chính ph các

n c đang phát tri n th ng s d ng chính sách tài khoá m r ng; t ng chi tiêu chính

ph , gi m thu kích thích t ng c u t ng, đ y m nh s n xu t, thúc đ y t ng tr ng kinh

t Vi c s d ng chính sách tài khoá m r ng trong th i gian dài s làm gánh n ng n

l n d n lên Trong tr ng h p t c đ t ng thu ngân sách không theo k p v i t c đ t ng

c a các ngh a v tr n , chính ph bu c ph i s d ng bi n pháp vay m i đ tr n c Tình tr ng này kéo dài s d n t i nguy c m t kh n ng tr n c a chính ph các

n c này ,thâm h t ngân sách th ng đ c tài tr b ng m t gi i pháp h n h p gi a vay trong n c và vay n c ngoài K t c u h n h p này ph thu c vào kh n ng huy

đ ng ngu n v n trong n c, lãi su t và các đi u ki n vay n c ngoài

Trong tr ng h p vay trong n c: m t ph n ngu n l c tài chính c a n n kinh

t s đ c chuy n d ch t khu v c t nhân sang khu v c nhà n c thông qua kênh trái phi u chính ph Vi c huy đ ng này s tác đ ng đ n th tr ng v n nói chung, làm t ng

c u tín d ng, đ y lãi su t lên cao Lãi su t t ng s làm t ng chi phí đ u t , gi m nhu

c u đ u t c a n n kinh t , có th d n đ n “hi u ng l n h t đ u t ” (crowding-out effect)

Trong tr ng h pvay n c ngoài: tác đ ng l n h t đ u t có th đ c h n ch ,

do chính ph s d ng các ngu n l c b sung t bên ngoài thay vì dùng các ngu n l c

c a khu v c t nhân trong n c Tuy nhiên vi c vay n c ngoài c ng có nh ng m t nguy h i: trong th i gian đ u, m t dòng ngo i t l n ch y vào trong n c s làm gi m

s c ép cân đ i ngo i t M c dù s có nh ng tác đ ng nh t đ nh lên t giá h i đoái theo

h ng làm t ng giá đ ng n i t và nh h ng đ n cán cân th ng m i, song nh ng tác

đ ng này ch trong ng n h n Trong trung và dài h n, vi c chính ph ph i cân đ i ngu n ngo i t tr n g c và lãi s đ y nhu c u ngo i t t ng cao, làm gi m giá đ ng

n i t , t ng chi phí nh p kh u máy móc thi t b và nguyên li u (th ng chi m t tr ng

l n các n c đang phát tri n), t ng chi phí đ u vào c a n n kinh t , d n t i các nguy

c l m phát T giá t ng cao s làm chi phí thanh toán n tr nên đ t đ h n, càng làm

t ng nguy c v n , n u nh quy mô n v t quá s c ch u đ ng c a ngân sách nhà

n c

2.3.2.Ch tiêu đánh giá m c đ n công

đánh giá tính b n v ng c a n công, tiêu chí t l n công/GDP th ng đ c coi là ch s đánh giá ph bi n cho cái nhìn t ng quát v tình hình n công c a m t

qu c gia, đánh giá m c an toàn c a n công M c đ an toàn đ c th hi n qua vi c n công có v t ng ng an toàn t i m t th i đi m hay giai đo n nào đó Bên c nh đó đ

b o đ m an toàn c a n công, các n c th ng s d ng các tiêu chí sau:

1.T ng n công/GDP: Ch tiêu này xét trên gi đ nh r ng các ngu n l c đ c

t o ra trong n n kinh t qu c n i đ c k v ng là s n sang đáp ng t t c ngh a v tr

n t i th i đi m hi n t i Ch s này tuy không th c t nh ng nó đ c s d ng khá

r ng rãi và là m t trong nh ng ch s quan tr ng nh t th hi n tình tr ng n công c a

m i qu c gia

2.T ng n công/Thu ngân sách qu c n i: o l ng c p đ n v i kh n ng thanh toán c a chính ph đ c tài tr t ngu n thu ch đ ng và kh n ng đ m b o cao

nh t c a Chính ph

3 T ng trách nhi m thanh toán d ch v n /Doanh thu ngân sách qu c n i: o

l ng kh n ng c a Chính ph đ đáp ng ngh a v thanh toán d ch v n b ng các ngu n l c huy đ ng trong n c

4 N n c ngoài / T ng kim ng ch xu t kh u: o l ng kh n ng thanh toán

các kho n n n c ngoài c a chính ph d a trên gi đ nh s d ng toàn b l ng ngo i

t thu đ c t xu t kh u đ th c thi trách nhi m thanh toán n n c ngoài Ng ng an toàn c a t l này là 150%

5 D tr qu c gia ròng/ T ng n n c ngoài: Th hi n t tr ng đáp ng ngh a

v thanh toán n n c ngoài c a qu c gia b ng ngo i t ho c các tài s n có kh n ng hoán đ i sang ngo i t trong gi i h n d tr qu c gia

6 T l n n c ngoài/thu ngân sách nhà n c (NPV/DBR): o l ng giá tr

hi n t i ròng c a n n c ngoài liên quan đ n kh n ng tr n c a qu c gia l y t ngu n thu ngân sách nhà n c Ng ng an toàn c a t l này là 250%

M t qu c gia đ c xem là an toàn n u nh t l NPV/X nh h n 150%; t l NPV/DBR nh h n 250% Theo m c ng ng c a HIPCs, ch tiêu th hai ch đ c s

d ng n u nh đáp ng hai đi u ki n: T l xu t kh u/GDP (X/GDP) ph i l n ho c

b ng 30%; t l thu ngân sách nhà n c/GDP (DBR/GDP) ph i l n h n 15%

Tuy nhiên đ xác đ nh, đánh giá đúng đ n m c đ an toàn c a n công, không

th ch quan tâm đ n t l n trên GDP, mà c n ph i xem xét n công m t cách toàn

di n trong m i liên h v i h th ng các ch tiêu kinh t v mô c a n n kinh t qu c dân,

nh t là: t c đ và ch t l ng t ng tr ng kinh t , n ng su t lao đ ng t ng h p, hi u qu

s d ng v n (qua tiêu chí ICOR), t l thâm h t ngân sách, m c ti t ki m n i đ a và

m c đ u t toàn xã h i Bên c nh đó, nh ng tiêu chí nh : c c u n công, t tr ng các lo i n , c c u lãi su t, th i gian tr n … c ng c n đ c phân tích k l ng khi đánh giá tính b n v ng n công

d :Chính ph b o lãnh đ Ngân hàng Phát tri n Vi t Nam vay v n n c ngoài)

N công đ c qu n lý theo quy trình ch t ch v i s tham gia c a c quan nhà

n c có th m quy n.Vi c qu n lý n công đòi h i quy trình ch t ch nh m đ m b o hai

m c đích: m t là, đ m b o kh n ng tr n c a đ n v s d ng v n vay và cao h n n a

là đ m b o cán cân thanh toán v mô và an ninh tài chính qu c gia; hai là, đ đ t đ c

nh ng m c tiêu c a quá trình s d ng v n Bên c nh đó, vi c qu n lý n công m t

cách ch t ch còn có ý ngh a quan tr ng v m t chính tr và xã h i Theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam, nguyên t c qu n lý n công là Nhà n c qu n lý th ng nh t, toàn

di n n công t vi c huy đ ng, phân b , s d ng v n vay đ n vi c tr n đ đ m b o hai m c tiêu c b n nh đã nêu trên

M c tiêu cao nh t trong vi c huy đ ng và s d ng n công là phát tri n kinh t – xã h i vì l i ích chung.N công đ c huy đ ng và s d ng không ph i đ th a mãn

nh ng l i ích riêng c a b t k cá nhân, t ch c nào, mà vì l i ích chung c a đ t n c

Xu t phát t b n ch t c a Nhà n c là thi t ch đ ph c v l i ích chung c a xã h i, Nhà n c là c a dân, do dân và vì dân nên đ ng nhiên các kho n n công đ c quy t

đ nh ph i d a trên l i ích c a nhân dân, mà c th là đ phát tri n kinh t – xã h i c a

đ t n c và ph i coi đó là đi u ki n quan tr ng nh t

B n ch t kinh t c a n công:Nghiên c u làm rõ b n ch t kinh t c a n công

và quan đi m c a kinh t h c v n công s giúp các nhà làm lu t xây d ng các quy

đ nh pháp lu t phù h p v i tình hình kinh t – xã h i nh m đ t đ c hi u qu trong s

d ng n công Vi t Nam Xét v b n ch t kinh t , khi Nhà n c mong mu n ho c b t

bu c ph i chi tiêu v t quá kh n ng thu c a mình (kho n thu , phí, l phí và các kho n thu khác) thì ph i vay v n và đi u đó làm phát sinh n công Nh v y, n công

là h qu c a vi c Nhà n c ti n hành vay v n và Nhà n c ph i có trách nhi m hoàn

tr Do đó, nghiên c u v n công ph i b t ngu n t quan ni m v vi c Nhà n c đi vay là nh th nào

Trong l nh v c tài chính công, m t nguyên t c quan tr ng c a ngân sách nhà

n c đ c các nhà kinh t h c c đi n h t s c coi tr ng và hi n nay v n đ c ghi nh n trong pháp lu t h u h t các qu c gia, đó là nguyên t c ngân sách th ng b ng Theo ngh a c đi n, ngân sách th ng b ng đ c hi u là m t ngân sách mà đó, s chi b ng

v i s thu V ý ngh a kinh t , đi u này giúp Nhà n c ti t ki m chi tiêu hoang phí, còn

v ý ngh a chính tr , nguyên t c này s giúp h n ch tình tr ng Chính ph l m thu thông qua vi c quy t đ nh các kho n thu

Các nhà kinh t h c c đi n nh A.Smith, D.Ricardo, J.B.Say là nh ng ng i

kh i x ng và ng h tri t đ nguyên t c này trong qu n lý tài chính công Và chính vì

th , các nhà kinh t h c c đi n không đ ng tình v i vi c Nhà n c có th vay n đ chi tiêu

Ng c l i v i các nhà kinh t h c c đi n, m t nhà kinh t h c đ c đánh giá là

có nh h ng m nh m nh t n a đ u th k XX là John M.Keynes (1883-1946) và

nh ng ng i ng h mình (g i là tr ng phái Keynes) l i cho r ng, trong nhi u tr ng

h p, đ c bi t là khi n n kinh t suy thoái d n đ n vi c đ u t c a t nhân gi m th p, thì Nhà n c c n n đ nh đ u t b ng cách vay ti n (t c là c ý t o ra thâm h t ngân sách)

đ th c hi n các d án đ u t công c ng nh đ ng xá, c u c ng và tr ng h c, cho

đ n khi n n kinh t có m c đ u t t t tr l i H c thuy t c a Keynes (cùng v i s

ch nh s a nh t đ nh t nh ng đóng góp c ng nh ph n đ i c a m t s nhà kinh t h c sau này là Milton Friedman và Paul Samuelson) đ c h u h t các Chính ph áp d ng

đ v t qua kh ng ho ng và tình tr ng trì tr c a n n kinh t

Ng c l i v i Keynes, Milton Friedman cho r ng, vi c s d ng chính sách tài khóa m r ng nh m t ng chi tiêu và vi c làm s không có hi u qu và d d n đ n l m phát trong th i suy thoái vì ng i dân th ng chi tiêu d a trên k v ng v thu nh p

th ng xuyên ch không ph i thu nh p hi n t i và m i chính sách đ u có đ tr nh t

đ nh Thay vì th c hi n chính sách tài khóa thâm h t, Nhà n c nên th c thi chính sách

ti n t hi u qu Còn Paul Samuelson, m t nhà kinh t h c theo tr ng phái Keynes, đã

có nh ng b sung quan tr ng trong quan ni m v chính sách tài khóa c a Keynes Ông cho r ng, đ kích thích n n kinh t v t qua s trì tr , c n thi t ph i th c hi n c chính sách tài khóa m r ng và chính sách ti n t linh ho t Hi n nay trên th gi i, m c dù tài chính công v n d a trên nguyên t c ngân sách th ng b ng, nh ng khái ni m th ng b ng không còn đ c hi u m t cách c ng nh c nh quan ni m c a các nhà kinh t h c c

đi n, mà đã có s uy n chuy n h n Ví d , theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam, các kho n chi th ng xuyên không đ c v t quá các kho n thu t thu , phí và l phí; ngu n thu t vay n ch đ dành cho các m c tiêu phát tri n

H u h t các qu c gia th c hi n n n kinh t th tr ng đ u có ho t đ ng vay n

Vi c vay n c a Nhà n c th ng đ c th c hi n d a trên quan đi m c a Keynes,

nh ng có hai đi u ch nh quan tr ng: m t là, vi c c ý thâm h t ngân sách và bù đ p

b ng các kho n vay không đ c th c hi n v nh vi n, b i l xét v lý thuy t thì nh ng tác đ ng t các kho n vay ch có ích trong ng n h n còn v dài h n l i có nh h ng tiêu c c và do đó Nhà n c c n ph i có gi i h n v m t th i gian trong vi c s d ng các kho n vay; và hai là, các kho n n công ph i đ c ki m soát k l ng nh m đ m

b o hi u qu s d ng, đ ng th i h n ch nh ng tác đ ng không mong mu n t vi c s

d ng các kho n vay Vi c qu n lý n công hi u qu s giúp m c đích vay v n đ t đ c

v i chi phí th p nh t, đ ng th i đ m b o kh n ng tr n đúng h n

CH NG III: PHÂN TÍCH TH C TR NG V N CÔNG CHÂU ÂU TRONG GIAI O N 2006-2011 VÀ BÀI H C RÚT

RA CHO VI T NAM

3.1.Di n bi n n công khu v c Châu Âu

Theo c tính c a T ch c H p tác và Phát tri n kinh t (OECD), n công c a các n c thành viên châu Âu (EU) đã t ng v t t kho ng n m n m nay, t 66,7% GDP vào n m 2006 lên 106,6% GDP vào n m 2011

Kh ng ho ng n t i các n c thành viên EU đang đe d a đ n s n đ nh và phát tri n toàn EU Nh ng lo ng i v nguy c v n chính ph th i gian qua đã đ d n

v nh ng qu c gia b xem là y u th h n trong khu v c s d ng đ ng Euro, đ c bi t là các n c Hy L p, Ireland, Italy, B ào Nha, và Tây Ban Nha nh ng n c này, vi c

s d ng đ ng ti n chung đã lo i b l a ch n in ti n đ n ph ng T i khu v c đ ng Euro, sau khi Hy L p g p kh ng ho ng n công, Tây Ban Nha và B ào Nha c ng đang đ ng tr c nguy c này Hy L p hi n đang đ c EU giám sát đ c bi t, v i nhi u

bi n pháp kh n c p nh m gi m thâm h t ngân sách đang m c k l c là 13,6% GDP(2009) Tây Ban Nha c ng đang có t l thâm h t là 11,2%(2009), cao nh t t

Thâm

h t

N công

Thâm

h t

N công

Thâm

h t

N công

Thâm

h t

N công

B c sang n m 2011, B ào Nha ti p t c là qu c gia th ba r i vào kh ng

ho ng khi tuyên b m c thâm h t ngân sách đã lên t i -7,9% GDP, cùng v i đó n công c ng đã v t quá 90% GDP ây ti p t c là h u qu c a vi c chi tiêu công không

hi u qu c a chính ph qu c gia này Vào tháng 5/2011, EU và IMF đã quy t đ nh vi n

tr 78 t Euro nh m giúp B ào Nha thoát kh i kh ng ho ng, v i đi u ki n qu c gia này ph i có l trình c t gi m thâm h t ngân sách xu ng đ nh m c chung c a kh i Eurozone xu ng còn -3% vào n m 2013

Ý và Tây Ban Nha m c dù ch a th c s r i vào kh ng ho ng nh ng c ng vào trong vòng nguy hi m Thâm h t ngân sách c a Ý vào n m 2011 m i ch m c -5% GDP nh ng n công đã g n 120% GDP Tây Ban Nha thì m c dù n công m c 72,5% GDP nh ng thâm h t ngân sách l i r t cao, g n -9% GDP

3.1.1 Hy L p , n c đ u tiên c a châu Âu kh ng ho ng n công

N m 2010, cu c kh ng ho ng n công ch y u x y ra Hy L p khi chi phí cho các kho n n Chính ph liên t c t ng lên; c th l i su t trái phi u Chính ph k h n 2

n m c a Hy L p liên t c t ng cao t 3.47% vào tháng 01/2010, lên 9.73% tháng 07/2010, và nh y v t lên 26.65%/n m tháng 07/2011

Hy L p đã đ a ra nh ng k ho ch nh m c t gi m thâm h t ngân sách n m 2010 xu ng

ch còn -8,1% b ng cách các bi n pháp gi m chi tiêu công và t ng thu t 19 lên 21%,

nh ng các nhà đ u t v n nghi ng kh n ng thanh toán c a qu c gia này

B c sang n m 2010, EU và IMF đã ph i đ a ra m t gói c u tr tr giá 110 t Euro nh m c u l y Hy L p i kèm v i gói c u tr này là các đi u kho n bu c Hy L p

ph i c t b nhi u kho n l ng th ng đ i v i nhân công, không t ng l ng chính ph trong vòng 3 n m, thu giá tr gia t ng t ng t 21% lên 23% Ngoài ra chính ph c ng nâng tu i ngh h u t 60 lên 65 đ i v i nam và 55 lên 60 đ i v i n

3.1.1.2.Nguyên nhân kh ng ho ng n t i Hy L p

 Gia nh p v i vã

T New York Times cho r ng, thách th c ch ng ch t mà kh ng ho ng n đem

t i cho Hy L p nói riêng và châu Âu nói chung b t ngu n t ngày Hy L p c công đ

có đ c đ a v thành viên c a EU

i v i Hy L p khi đó, vi c gia nh p khu v c s d ng đ ng Euro (Eurozone)

v a là v n đ danh d , v a là s c n thi t, vì n u Hy L p s d ng đ ng ti n chung,

gi i đ u c ti n t s không th t n công và n n kinh t c a n c này s có đ c s bình n Bên c nh đó, vi c tham gia Eurozone c ng đ ng ngh a v i vi c Hy L p có th

ti p c n đ c v i ngu n v n tín d ng lãi su t th p

Nh ng Hy L p đã ph i v t vô s rào c n m i có đ c m t gh trong Eurozone c, tr c nh ng ám nh v siêu l m phát trong th i chi n tranh, chính

ph n c này đòi h i ph i đ t ra nh ng tiêu chu n th t kh t khe đ i v i nh ng n c

mu n đ c dùng chung m t đ ng ti n v i h Nh ng yêu c u này bao g m, thâm h t ngân sách d i 3% GDP, n công không quá 60% GDP, và l m phát ph i d i m c 3%

 Nh ng s li u “ma”

B t ch p t t c , các qu c gia châu Âu “làm đ p” s sách b ng m i giá đ k p

ti n đ gia nh p Lúc đó, con s “s ch đ p” thâm h t c a Hy L p khi n m t s ng i nghi ng

Hy L p gi m đ c m c thâm h t xu ng còn 2,5% vào n m 1998 và d báo lúc

b y gi nói thâm h t ch còn 1,9% vào n m 1999 Tây Ban Nha, Pháp, B ào Nha

c ng c g ng “đ t thành tích” thâm h t ch 3%

Qu đúng nh ng i ta nghi ng Tháng 3.2000, d i m t tiêu chu n k toán

m i, cho th y thâm h t th c s c a Hy L p vào n m 1998 là 3,2% n n m 2004 m t báo cáo khác l i ch ra con s thâm h t c a Hy L p vào n m 1998 là 4,3%, b i Hy L p

đã nh p nh ng ti n chi tiêu mua s m công v i vi n tr chính ph đ n 2 t Euro

Vào tháng 3/2004, Hy L p công b thâm h t ngân sách 2,6 t Euro t ng đ ng 1,7%, t c th p h n nhi u so v i m c trung bình c a EU là 2,7% i u đó khi n nhi u

ng i nghi ng và EU gây áp l c khi n Hy L p công b l i

D i áp l c t châu Âu, Hy L p công b m c thâm h t là 3,2% b i tr c đó tính các tr c p thu c tính c a châu Âu vào ngu n thu chính ph B n tháng sau đó,

Hy L p th a nh n đã b qua m t s kho n chi tiêu quân s , tính cao lên giá tr th ng

d an sinh xã h i cùng lãi su t th p đi, nên con s th c ph i là 4,6% n tháng 3.2005, Hy L p “thành th t” thông báo thâm h t c a n m 2003 là 5,2% Và trong l n

“thành th t” cu i cùng vào cu i n m đó, con s t ng lên m c 5,7% Sau 18 tháng, s

li u thâm h t n m 2003 đã t ng t 2,6 t lên 8,8 t Euro

Nh ng dù Hy L p có tô v thêm cho các con s ra sao, thì n n kinh t c a n c này v n nhanh chóng di n bi n theo chi u h ng t x u thành x u h n C u Th t ng Karamanlis đã chi tiêu không ti c tay cho Th v n h i mùa hè Athens 2004, Hy L p chi 15 t USD, g p đôi d ki n ngân sách ban đ u là 6 t USD Chi phí an ninh cho s

ki n này cao ng t ng ng h n 1,2t USD, g p n m l n kho n chi cho Olympic Sydney

2000

Vào Eurozone, thay vì c t gi m chi tiêu, các chính ph Hy L p l i không ch u

đ a ra nh ng con s minh b ch cho t i khi m i chuy n v l nh ngày hôm nay

 Ti t ki m trong n c th p, vay n n c ngoài cho chi tiêu công

Kinh t Hy L p t ng tr ng m nh, bình quân m c 4,2%/n m trong giai đo n 2002-2007 L i t c trái phi u liên t c gi m nh vào vi c gia nh p liên minh châu Âu,

t o đi u ki n cho chính ph Hy L p t ng c ng vay n tài tr cho chi tiêu công Thêm vào đó, ti t ki m n i đ a c a n c này c ng s t gi m nhanh chóng.Nh ng n m cu i

c a c a th p niên 90 t l ti t ki m trong n c bình quân ch m c 11%, th p h n nhi u so v i m c 20% c a các n c nh B ào Nha, Ý và Tây Ban Nha Do v y, đ u

t trong n c ph thu c khá nhi u vào các dòng v n đ n t bên ngoài

 Chi tiêu kích thích kinh t sau kh ng ho ng n m 2008 làm tr m tr ng thêm

v n đ

N m 2008, kh ng ho ng tài chính toàn c u n ra đã nh h ng khá m nh đ n các ngành công nghi p ch ch t c a n c này Ngành du l ch và v n t i bi n, doanh thu đ u s t gi m trên 15% trong n m 2009 Kinh t Hy L p c ng lâm vào tình tr ng khó kh n, ngu n thu đ tài tr cho ngân sách nhà n c b co h p m nh Trong khi đó

Hy L p l i ph i t ng c ng chi tiêu công đ kích thích kinh t Tính đ n tháng 03/2013, n công c a Hy L p c tính lên t i 393 t USD và m c n l y k đ c d báo có th v t m c 157% GDP

h i b t n, nó có th làm tê li t và đ y n n kinh t lún sâu vào suy thoái

Theo quy đ nh c a EU, các n c nên gi i h n thâm h t ngân sách không quá 3% GDP n u không mu n b tr ng ph t Hy L p d ki n s c t gi m thâm h t ngân sách xu ng còn 4,9% vào n m 2013 và xu ng d i m c gi i h n c a EU vào n m

2014

Ngay c khi nh n đ c gói c u tr , Hy L p v n đang ph i đ i m t v i nhi u

v n đ liên quan đ n vi c tìm ki m các gi i pháp thúc đ y t ng tr ng kinh t trong

Ngoài ra, các nhà kinh t còn lo ng i r ng, ngay c khi có gói c u tr nh ng

ng i Hy L p giàu có và các nhà đ u t n c ngoài v n s ti p t c rút ti n t các ngân hàng có s h tr t châu Âu và IMF, Hy L p ph i h a t ng thu ngân sách thông qua t ng thu Tuy nhiên, ngh ch lý đây là vi c t ng thu có th khi n nhi u ng i

ch ng ch t gi a h Nhi u nhà kinh t cho r ng, gói c u tr kinh t , n u có, th c ch t là

gi ic u cho c khu v c châu Âu ch không ch riêng mình Hy L p

Vào cu i tháng 3/2010 các n c s d ng chung đ ng Euro đã đ ng ý v m t

gi i pháp an toàn cho Hy L p Theo đó Hy L p s nh n đ c các kho n vay t các

qu c gia châu Âu và IMF Tuy nhiên nh ng cam k t thi u c th này ch a đ s c thuy t ph c đ làm gi m s c ép lãi su t trên th tr ng trái phi u đ i v i chính ph Hy

L p Lãi su t trái phi u chính ph Hy L p ti p t c t ng m nh do lo ng i c a gi i đ u t

v kh n ng m t kh n ng thanh toán c a chính ph n c này Vào ngày 11/4/2010 các nhà lãnh đ o châu Âu thông báo h a s cho chính ph Hy L p vay 30 t USD cùng v i kho n vay 15 t USD t IMF, v i m c lãi su t 5% - th p h n so v i m c lãi su t 7,5%

mà Hy L p đang ph i tr

C ng trong tháng 4/2010, ông Papandreou đã chính th c th nh c u gói c u tr

tr giá 60 t USD nh m c u con tàu kinh t đang chìm d n Gi i đ u t qu c t ti p t c

h th p m c tín nhi m c a trái phi u chính ph Hy L p, đi u này khi n Qu Ti n t

Qu c t và các đ i tác c a Hy L p châu Âu bu c ph i đ ng ra cam k t m t gói c u

tr l n h n Theo k ho ch này, công b ngày 2/5/2010 và đ c thông qua b i qu c

h i Hy L p ngày 6/5/2010, Hy L p s nh n đ c kho n vay tr giá 110 t Euro hay

t ng đ ng 140 t USD trong vòng 3 n m t i nh m tránh m t kh n ng thanh toán

i l i, chính ph Hi L p ph i đáp ng nh ng cam k t c t gi m n trong vòng 3 n m

t i Chính ph Hy L p đã đ ng ý th c hi n các bi n pháp th t l ng bu c b ng và nhi u

kh n ng thâm h t ngân sách s gi m, nh ng đ ng th i c ng nhi u kh n ng gây ra

m t chu kì kh ng ho ng kinh t m i cho n c này

Ngày 18/5/2010,Hy L p đã nh n đ c kho n vay đ u tiên trong gói c u tr kéo dài 3 n m c a 10 n c châu Âu, trong đó có c, và IFM nh m tránh kh n ng phá

s n Gói c u tr kéo dài 3 n m này đ c đ a ra nh m giúp Hy L p không c n d a vào

th tr ng tài chính cho t i cu i n m 2011 và quý đ u c a n m 2012

Nh v y, sau khi nh ng l i h a th t b i trong vi c l y l i ni m tin c a th tr ng tài chính vào Hy L p thì ph n đ u tiên c a gói c u tr 14,5 t Eurođã th c s đ c gi i ngân Nh ng lo ng i v kh n ng tuyên b phá s n và qu t n c a Hy L p h u nh không còn n a Giá tr đ ng Euro, th hi n ni m tin c a gi i đ u t vào khu v c châu

Âu, đã t ng nh tr l i Cái mà th gi i đang quan tâm lúc này chính là kh n ng ph c

h i c a kinh t Hy L p

Hy L p và các c i cách kinh t

N m trong k ho c th t l ng bu c b ng nh m nh n đ c gói c u tr , vào đ u tháng 3/2010 chính ph Hy L p đã phê chu n m t k ho ch c t gi m chi tiêu bao g m:

c t gi m l ng c a khu v c công, t ng thu , và c t gi m l ng h u

Hy L p c ng đã đ ng ý t ng thu VAT t 21% lên 23%, gi nguyên ti n l ng

và b ti n th ng c a khu v c công ng th i, các thành viên qu c h i s không nh n

ti n th ng Nh ng quy đ nh đ c bi t cho phép v h u s m s đ c th t ch t và chính

ph d đ nh t ng thu đ i v i nhiên li u, thu c lá, và r u kho ng 10% Hy L p hi

v ng nh ng c i cách kinh t s giúp thâm h t ngân sách c a Hy L p gi m xu ng còn 8,1% GDP trong n m 2010, so v i m c 13,6% c a n m 2009

Tuy nhiên, trong 5 n m qua (t n m 2008 đ n n m 2012), suy thoái kinh t đã khi n GDP c a Hy L p gi m 20,1% Ngân hàng trung ng Hy L p (BoG) c ng cho

bi t, t l tr em đang s ng trong nghèo kh n c này t ng t 19,3% n m 2005 lên 23,3% trong n m 2012 Theo s li u đ c công b vào tháng 11/2012, nh ng l n t ng thu và c t gi m chi tiêu công liên ti p đã khi n t l th t nghi p c a n c này t ng lên

t i 27%, v i 61,7% s lao đ ng d i 24 tu i không có vi c làm

BoG c ng nh n m nh t i s c n thi t ph i ti p t c các bi n pháp kh c kh nh m

h m c thâm h t, đ a kinh t t ng tr ng tr l i và thoát kh i kh ng ho ng nh các

m c tiêu và th i gian bi u đ c đ ra trong ch ng trình c u tr đã nh t trí v i các nhà tài tr qu c t vào n m 2010

BoG d ki n kinh t Hy L p s suy gi m 4,5% trong n m nay, v i t l th t nghi p trong nh ng tháng t i s cao h n so v i m c 24,5% c a n m 2012 và quá trình

ph c h i s b t đ u t n m 2014, n u n c này v n ti p t c th c hi n ch ng trình n

đ nh và t ng tr ng kinh t

Châu Âu có th c u đ c Hy L p v i th a thu n hoán đ i n k l c, v i nh ng gói c u tr lên t i hàng tr m t Euro, nh ng Hy L p không còn là v n đ duy nh t c a khu v c này C n h n lo n tài chính đã lan đ n B ào Nha, Tây Ban Nha và ti p theo

Ngu n :World Economic Outlook Database, October 2012

Sau Hy L p, Ý c ng tr thành m i quan tâm c a th tr ng tài chính c ng nh báo chí Sau c n bão ‘tài chính” n m 2008, các chuyên gia kinh t nh n đ nh kinh t Ý

b lùi l i m t th p k và đà ph c h i kinh t Ý hi n v n r t mong manh T l th t nghi p Ý đã t ng lên m c cao nh t trong vòng 6 n m qua do th tr ng lao đ ng b

nh h ng l n b i nh ng tác đ ng c a cu c suy thoái nghiêm tr ng k t n m 1993

v i m c th t nghi p t ng lên 8,4% (cao nh t châu Âu) vào n m 2011 c bi t th t nghi p trong gi i tr đ tu i t 15 đ n 24 đã t ng v t lên t i 28,6% H n n a tri u

ng i Ý d i 30 tu i b th t nghi p sau kh ng ho ng tài chính toàn c u

Ý chìm đ m trong tình tr ng n n n t nhi u n m nay và s m đ m này đã gây nên m t c n ho ng lo n cho các nhà đ u t trong n m 2011 do nh ng d u hi u báo

đ ng v s t ng v t trong t l lãi su t n công và d tr c a các ngân hàng qu c gia

có n n kinh t l n th 7 th gi i N công c a Ývào n m 2011 lên t i con s kh ng l

g n 2200 t USD, (kho ng 120% GDP) Các nhà đ u t đang bán t ng, bán tháo trái phi u c a Ý do lo ng i các khó kh n v n công c a n c này s tr m tr ng thêm vì kinh t t ng tr ng ch m T ng s n ph m qu c n i (GDP) c a Ý chi m 12% GDP toàn

b kh i liên minh châu Âu, nh ng hi n Ý là qu c gia có m c t ng tr ng th p nh t châu Âu (ch đ t kho ng 0,2% GDP giai đo n 2006 - 2011) và th m chí đ t 0,1% GDP trong n m 2011 so v i m c t ng tr ng chung 0,8% GDP c a khu v c đ ng ti n chung

châu Âu Khó kh n v kinh t và tài chính c a Ý khi n s cách bi t v giá tr trái phi u

c a Ý so v i giá tr trái phi u c a c lên t i 250 đi m Chênh l ch kho ng cách trái phi u càng t ng thì kh n ng thanh toán c a Ý càng gi m N u Ý m t kh n ng thanh toán s là th m h a khôn l ng đ i v i châu Âu b i Ý là m t trong nh ng n n kinh t

đ ng hàng đ u c a kh i Euro và tr ng l ng kinh t c a Ý l n g p đôi so v i ba n c

Hy L p, Ireland và B ào Nha c ng l i

N m 2012, n c a Ý t ng t kho ng 120% lên 127% GDP c a n c này b t

ch p ch ng trình th t l ng bu c b ng c a Chính ph và hãng x p h ng qu c t Fitch

đã h 1 b c x p h ng tín d ng c a Italy t A- xu ng BBB+ T l n trên GDP c a Italy đ c d báo s t ng lên 130% trong n m nay sau khi chi phí vay c a n c này

t ng

Liên đoàn gi i ch công nghi p Italy (Confindustria) cho bi t, n i lo s c a các ngân hàng đã làm tê li t các kho n cho vay, khi n cho nhi u doanh nghi p tr nên lao đao và đ y nguy c phá s n c a các doanh nghi p Italy lên đ n g n 1.000 công ty m i ngày.Cùng v i kho n n công l p m c k l c m i, nh ng lo ng i v k t qu b u c tháng tr c đang đ y tình hình c a Italy tr nên t i t h n

3.1.3 Nguy c v n t Hy L p lan sang Ireland r i đ n B ào Nha và Tây Ban Nha

 Ireland

B ng 4: Các ch s kinh t c a Ireland t n m 2006-2011

2006 2007 2008 2009 2010 2011 GDP (t USD) 223.165 258.679 263.263 224.624 207.641 221.224

L m phát 3.6 1.3 -2.3 -4.1 -2.4 -0.4

T c đ t ng tr ng 5 5 -3 -7 0 1

T l th t nghi p 4.444 4.558 6.305 11.825 13.632 14.391

Thâm h t (%GDP) 3 0.1 -7.3 -14.3 -32 -

Ngu n :World Economic Outlook Database, October 2012

Cu c kh ng ho ng n công c a Ireland không ph i là đi u b t ng nh tr ng

Khi bong bóng b t đ ng s n v tung đã kéo theo s s p đ c a h th ng ngân hàng Và khi chính ph c u tr ngân hàng- n công tr thành gánh n ng cho ngân kh

qu c gia Ireland đã tr thanh qu c gia th hai sau Hy L p bu c ph i th c hi n các bi n pháp kinh t kh c kh đ đ i l y kho n c u tr t IMF và EU, nh m đ a đ t n c thoát kh i cu c kh ng ho ng n công t i t nh gi m ít nh t 10% m c l ng t i thi u,

t ng thu giá tr gia t ng, c t gi m 25.000 biên ch trong các c quan nhà n c…

Các thanh tra viên v tình hình n c a Ireland cho bi t qu c gia châu Âu này đang đ t đ c ti n b trong n l c thoát d n kh i ch ng trình c u tr qu c t và b t

đ u tr n theo ph ng th c riêng, song c ng c nh báo t ng tr ng c a n c này s

v n m c "khiêm t n" trong n m 2013

H i tháng 11/2010, các ch n châu Âu và IMF đã c p 85 t Euro (108 t USD)

ti n c u tr kh n c p trong 3 n m dành cho Ireland sau khi n c này r i vào tình c nh khó kh n do cu c kh ng ho ng n x u nghiêm tr ng trong ngành ngân hàng châu Âu

N m 2011, GDP c a Ireland t ng lên 158 t Euro (193 t USD), trong khi n qu c gia

v t lên 169,3 t Euro (206 t USD) Trong khi đó, V n phòng Th ng k trung ng Anh (CSO) v a cho bi t GDP c a Ireland gi m 1,1% trong quý 1/2012, so v i m c

h n, 70% các kho n n c a B ào Nha là n n c ngoài i u này đ ng ngh a v i

vi c qu c gia này khó có th xoay x hay trì hoãn khi n đáo h n

D báo, t l n công c a B ào Nha s t ng t 115,4% trong t ng GDP n m

2012 lên 126,9% GDP trong n m 2013 và t ng đ n 138,4% GDP vào n m 2014 Cu c

kh ng ho ng n công c ng khi n cho tình hình chính tr n c này c ng b chia r sâu

s c Qu c h i B ào Nha đã bác b ch ng trình th c l ng bu c b ng c a chính ph

nh m h n ch tác đ ng c a cu c kh ng ho ng tài chính

Mooody đã h m c x p h ng tín nhi m c a chính ph B ào Nha xu ng thêm

m t b c, t A3 xu ng Baa1 Hãng này cho r ng chính ph B ào Nha khó có th đ t

đ c nh ng m c tiêu v gi m thâm h t ngân sách giai đo n 2011-2014 Tr c đó ngày

29/3, Standard & Poor’s (S&P) c ng đã h m c x p h ng tín nhiêm c a B ào Nha t BBB xu ng BBB-

 Tây Ban Nha

Gi i phân tích nh n đ nh, Tây Ban Nha có th là n n nhân ti p theo c a cu c kh ng

ho ng n công v i bong bóng nhà đ t kh ng l và các v n đ liên quan đ n cách kho ng n t ng lên v i m c chóng m t H p đ ng b o hi m kh n ng v n (CDS) k

h n 10 n m c a trái phi u chính ph Tây Ban Nha đã lên t i m c 312 đi m ph n tr m, cao ch a t ng có t tr c đ n nay Nh vây c 10 tri u Euro n dài h n c a Tây Ban Nha s m t t i 312.000 Euro phí b o lãnh

ánh giá v tình hình Tây Ban Nha, t “Ng i h ng d n khoa h c C đ c giáo” c a M đã kh ng đ nh r ng, n c này đang tr thành m t “Hy L p th 2” khi

cu c kh ng ho ng đang ngày m t leo thang Theo các chuyên gia phân tích kinh t ,

m c dù cùng r i vào vòng xoáy kh ng ho ng tài chính nh ng các v n đ mà Tây Ban Nha g p ph i hoàn toàn khác so v i Hy L p – n c đang “s ng” nh ngu n ti n tr giúp t bên ngoài N u nh Hy L p ng p trong núi n do chi tiêu quá m c thì Tây Ban Nha l i lao đao vì bong bóng b t đ ng s n và t l th t nghi p lên đ n g n 25.1% n m

2013

tr n an các nhà đ u t , Tây Ban Nha đã công b hàng lo t các bi n pháp nh

n l c gi m thâm h t ngân sách xu ng 5,3% trong n m nay và 3% trong n m 2013 v i hàng lo t các bi n pháp “th t l ng bu c b ng” Theo đó, chi phí cho các v n đ quan

tr ng nh giáo d c, ch m sóc y t công c ng, t o vi c làm, xây d ng h t ng, nghiên

su t 2% i u này đã đ y lãi su t trái phi u 10 n m c a c lên 2,2%, trên m c 1,88%

mà th tr ng ch p nh n đ i v i trái phi u c a Chính ph M , c ng nh m c lãi su t 2,18% mà n c Anh ng p trong n n n ph i tr

Các chuyên gia kinh t cho r ng Pháp đang trong “vòng nguy hi m”, khi lãi su t trái phi u chính ph k h n 10 n m c a Pháp đã là 3,46% - cao g p đôi so v i c

Nh t báo Pháp Le Monde (Th gi i) đã đ t câu h i: “Sau Hy L p và Ý, li u có đ n Pháp?” Hi n n công c a Pháp đã ch m ng ng 1.700 t Euro, ch th p h n m t chút

so v i m c t ng ng 1.900 t Euro c a Ý Theo gi i phân tích, tình hình n công c a Pháp có ph n còn r i ro h n c Ý, b i ch n c a Ý là nh ng nhà đ u t trong n c, trong khi đó Pháp l i ch y u vay t n c ngoài

3.2.H u qu c a kh ng ho ng n công

• Các th tr ng ngày càng m t tin t ng nhau

Tr c vi c các th tr ng ngày càng m t tin t ng, t l t ng tr ng c a khu

v c đ ng Euro đã ch m l i trong quý 2/2010, ch đ t 0,2%.M t y u t khác khi n các

th tr ng ch ng khoán ti p t c lo ng i đó là tình hình c a các ngân hàng châu Âu,

hi n đang n m r t nhi u n c a Hy L p và nh ng n c khác c ng đang suy y u vì n công Th m chí các ngân hàng này c ng không tin t ng nhau, thành ra ngày càng ít cho m n ti n nhau V a lo ng i v kh ng ho ng n kéo dài, các th tr ng ch ng khoán châu Âu còn s là kinh t M s l i lâm vào suy thoái, nh t là sau khi ngày th sáu v a qua, các s li u v vi c làm M không l y gì là kh quan

H qu c a vi c các th tr ng ch ng khoán châu Âu ti p t c s t gi m, đó là giá vàng l i phá k l c tuy t đ i Vì các nhà đ u t đua nhau mua vàng, giá tr b o đ m

nh t trong lúc này Theo d báo c a nhi u chuyên gia kinh t , các th tr ng ch ng khoán châu Âu có th s xu ng d i c m c th p nh t c a kh ng ho ng n m 2009

• Kh ng ho ng n công t i châu Âu ngày càng tr m tr ng

Nh ng lo ng i v thâm h t và gánh n ng n công ngày càng t ng cao cùng v i làn sóng h b c tín nhi m n công châu Âu đã t o nên nh ng c nh báo trên th

tr ng tài chính toàn c u i u này s làm m t n đ nh lãi su t liên ngân hàng c a

đ ng Euro, khi n nhà đ u t m t lòng tin vào đ ng ti n chungEuro M t đ t tháo ch y

v i quy mô l n trên th tr ng trái phi u và c phi u các ngân hàng khu v c châu Âu

là hoàn toàn có th và gây hi u ng s p đ hàng lo t các n n kinh t khác

• Tình hình trên các th tr ng tài chính đã tr nên c ng th ng, kh ng

ho ng n công s gây ra thi t h i l n cho các ngân hàng châu Âu và t đó s lan ra toàn c u

Hai báo cáo c a Qu Ti n t qu c t (IMF) v tri n v ng kinh t và n đ nh tài chính toàn c u công b ngày 26/1/2010 đ u nh n m nh kh ng ho ng n nghiêm tr ng châu Âu đã tr thành m i đe d a l n nh t đ i v i ti n trình ph c h i kinh t toàn c u IMF kh ng đ nh khu v c đáng lo ng i nh t c a n n kinh t toàn c u hi n nay là châu

Âu, n i cu c kh ng ho ng n công và nh ng v n đ tài chính c a các ngân hàng đã gây r i lo n các th tr ng tài chính

• V n đ n công nghiêm tr ng t i ph ng Tây nh h ng m nh đ n khu v c châu Á, s tác đ ng đó quá l n đ tránh né c ng nh khó đ xác đ nh chính xác m c đ thi t h i

Tình tr ng trên đã tác đ ng m nh đ n n n kinh t châu Á Vào ngày 12/9/2010, giá ch ng khoán t i t t c các th tr ng đ u gi m 2-3%; riêng t i th tr ng ch ng khoán c a Úc b gi m t i g n 4%, t ng đ ng 45 t đôla Úc (AD), trong khi giá tr

đ ng AD c ng gi m đáng k Các ngân hàng c ng nh công ty xu t kh u nguyên v t

li u b thi t h i h t s c n ng n

Trong khi đó, giá ch ng khoán t i th tr ng ch ng khoán Tokyo (Nh t B n) s t

gi m nhi u nh t vàđ ng yên c a Nh t B n c ng t ng giá so v i đ ng Euro Cùng lúc

đó, giá ch ng khoán c ng s t gi m t i các th tr ng ch ng khoán Hàn Qu c, Trung

Qu c và ài Loan, đ ng th i giá d u m trên th tr ng châu Á c ng gi m

Trên ph ng di n khu v c châu Á, v n đ đáng lo ng i nh t là nh ng hi u ng tiêu c c toàn c u i u này có th khi n các nhà đ u t rút ti n ra kh i các th tr ng đang phát tri n, cho dù tri n v ng t ng tr ng c a các n n kinh t này sáng s a h n

h n so v i nhi u qu c gia phát tri n khác

Lãng phí ngu n l c:N n th t nghi p

Theo các s li u th ng kê n m 2012, Hy L p s ng i th t nghi p chi m 26,8% trong đó đ i t ng b tác đ ng m nh m nh t là ph n và thanh niên T l th t nghi p

nh ng ng i trong đ tu i t 15 – 24 tu i t ng lên 41,6% Chính ph Hy L p hi n đang

th c hi n các bi n pháp th t l ng bu c b ng, nh gi m chi tiêu, t ng thu và h l ng

ây là m t ph n trong cam k t gi m thâm h t ngân sách c a Chính ph Hy L p đ nh n