Đánh giá hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ trong giai đoạn 2001-2012 tại Việt Nam

Modigliani vƠ mô hình MPS c a ông Modigliani 1971... ngơn hƠng hi n có.

KHOA KINH T PHÁT TRI N

DANH M C B NG c DANH M C T VI T T T c

GI I THI U TÀI 1

1 Tính c n thi t c a đ tài 1

2 N i dung đ tài 2

3 Ph ng pháp vƠ đ i t ng nghiên c u 2

Ch ng 1: C S LÝ THUY T 3

1.1 Khái quát v chính sách ti n t 3

1.1.1 Khái ni m 3

1.1.2 M c tiêu c a chính sách ti n t .3

1.1.2.1 M c tiêu n đ nh giá tr đ ng ti n 3

1.1.2.2 T o công n vi c làm 3

1.1.2.3 T ng tr ng kinh t .3

1.1.3 Các công c c a chính sách ti n t .4

1.1.3.1 Nhóm công c tr c ti p 4

1.1.3.1.1 Quy đ nh h n m c tín d ng 4

1.1.3.1.2 n đ nh m c lãi su t tr n 5

1.1.3.1.3 C đ nh t giá h i đoái 5

1.1.3.2 Nhóm công c gián ti p 6

1.1.3.2.1 Nghi p v th tr ng m 6

1.1.3.2.2 Chính sách tái chi t kh u ch ng t có giá 7

1.1.3.2.3 T l d tr b t bu c 8

1.1.3.2.4 Qu n lý lãi su t c a các ngơn hƠng th ng m i: đ a ra khung lãi su t, bao g m lãi su t tr n .9

1.2 C ch lan truy n c a chính sách ti n t : 9

Hình 1: C ch lan truy n qua các kênh c a chính sách ti n t .10

1.2.1 Kênh lãi su t 10

1.2.1.1 C ch truy n t i lưi su t 10

1.2.2 Kênh t giá h i đoái 12

1.2.3 Kênh giá c phi u 14

1.2.4 Kênh tín d ng 16

1.2.4.1 Kênh cho vay ngân hàng 16

2011 20

2.1 T ng quan v chính sách ti n t c a Vi t Nam t 1986-2011 20

2.2 Chi n l c c a chính sách ti n t .23

Ch ng 3: HI U QU C A CHệNH SÁCH TI N T QUA B NG CH NG TH C NGHI M GIAI O N 2001-2010 25

3.1 Khung phơn tích vƠ s li u 25

3.1.1 S l c v mô hình 25

3.1.2 Tr t t các bi n trong phân tích VAR 27

3.1.3 H s d n truy n 28

3.2 K t qu c l ng và phân tích 28

3.2.1 Ki m tra tính d ng 28

3.2.2 c l ng mô hình vecto t h i quy VAR 29

3.2.3 K t qu và phân tích 29

3.2.3.1 Tác đ ng c a lãi su t và cung ti n đ n l m phát, h cách s n l ng (GAP) và các kênh truy n d n 29

3.2.3.1.1 Ki m đ nh các hàm ph n ng đ y 29

B ng 1: H s truy n d n c a lãi su t t i các bi n 30

B ng 2: H s truy n d n c a M2 t i các bi n 31

3.2.3.1.2 Tác đ ng c a lãi su t và cung ti n lên output 33

Ch ng 4: GI I PHÁP VÀ K T LU N 36

1 Gi i pháp 36

2 K t lu n 38

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 40

PH L C i

Hình 2: T c đ t ng tr ng c a các bi n d i d ng logarimth i

Hình 3: Ph n ng c a bi n CPI tr c tác đ ng c a các bi n trong mô hình vii

Hình 4: Ph n ng c a các bi n tr c tác đ ng c a IRATE viii

Hình 5: Ph n ng c a bi n GAP tr c tác đ ng c a các bi n trong mô hình ix

DANH M C B NG B ng 1: H s truy n d n c a lãi su t t i các bi n 30

B ng 2: H s truy n d n c a M2 t i các bi n 31

B ng 3: Ki m đ nh mô hình đ tr th 5 ii

B ng 4: Ki m đ nh nghi m đ n v các bi n v i sai phơn b c 0 ii

B ng 5: Ki m đ nh nghi m đ n v các bi n v i sai phơn b c nh t .v

B ng 6: Phơn rư ph ng sai c a l m phát CPI .x

B ng 7: Phơn rư ph ng sai c a output .x

DANH M C T VI T T T

VAR Vector t h i quy

GAP H cách s n l ng

NEER T giá h i đoái danh ngh a

CSTT Chính sách ti n t

NHNN Ngơn hƠng nhƠ n c

RESERVE D tr

CPI Ch s giá tiêu dùng

TINDUNG Tín d ng n i đ a

IRATE Lãi su t cho vay th c

TPHCM, NgƠy… tháng… n m 2012

GI I THI U TÀI

1 Tính c n thi t c a đ tài

Nh ta đư bi t, chính sách ti n t là m t chính sách đi u ti t kinh t v mô c c k

quan tr ng , và v n đ đi u hành chính sách nh th nào có tác đ ng r t l n đ n

toàn b n n kinh t

T i Vi t Nam, b t đ u t giai đo n đ i m i đ n nay, chính sách ti n t đang t ng

b c hình thành, hoàn thi n và phát huy tác d ng đ i v i n n kinh t Thêm n a, khi mƠ đ t n c ta đang theo đu i m t n n kinh t th tr ng đ nh h ng xã h i ch ngh a, thì vi c l a ch n và s d ng các công c phù h p v i t ng giai đo n c th

c a n n kinh t luôn là m t v n đ th ng xuyên ph i quan tâm theo dõi và gi i

quy t đ i v i các nhà ho ch đ nh vƠ đi u hành chính sách ti n t qu c gia, các nhà

nghiên c u kinh t nh m đ t đ c hi u qu m c tiêu đ ra

Th c t trong th i gian g n đơy, chính sách ti n t đ c đi u ch nh vƠ thay đ i, đư

d n đ n bi n đ ng cung ti n trong n n kinh t và thông qua các kênh truy n d n, đư tác đ ng không nh đ n n n kinh t nh : ho t đ ng đ u t , GDP (t ng s n ph m

qu c n i), l m phát, t giá , lãi su t và giá các lo i tài s n khác

Do đó, trong b i c nh n n kinh t trong n c và qu c t nh hi n nay, thì vi c

nghiên c u v chính sách ti n t , c th là các công c c a chính sách ti n t là m t

v n đ có Ủ ngh a lỦ lu n và th c ti n cao

Xu t phát t th c ti n nêu trên, chúng tôi quy t đ nh ch n đ tƠi: “ ánh giá hi u

qu đi u hành chính sách ti n t trong giai đo n 2001-2010 t i Vi t Nam”

Qua đ tài này, tôi mu n làm rõ v c ch lan truy n c a chính sách ti n t thông

qua các kênh truy n d n, đ ng th i đ tài s phơn tích vƠ c l ng c th nh ng tác đ ng c a chính sách ti n t đ n CPI và t ng s n l ng qu c n i nh m c ng c

l i ki n th c đư h c và b sung nh ng đi u m i mƠ mình ch a bi t Thêm n a, vi c đánh giá đi u hành chính sách giúp tôi có nh ng nh n đ nh khách quan v v n đ đang nghiên c u, m ra nh ng Ủ t ng m i có th làm ti n đ cho các nghiên c u

chuyên sâu v sau

C th đ tài s t p trung vào tr l i các câu h i sau:

- Vi c thay đ i lãi su t, cung ti n có nh h ng đ n s n l ng và m c giá CPI t i

Vi t Nam không?

- Gi đ nh các y u t khác không đ i, khi lãi su t ho c cung ti n thay đ i 1% s

tác đ ng gây ra s thay đ i bao nhiêu ph n tr m trong l m phát?

- Vi c thay đ i lãi su t, cung ti n lan truy n qua các kênh khác nhau lƠ nh th nào?

- M t bao lơu đ chính sách ti n t ng ng tác đ ng đ n CPI và s n l ng?

- tr m i kênh có khác nhau không, c n bao lâu thì chính sách m i có hi u

qu ?

2 N i dung đ tài

tài bao g m 4 ch ng :

các kênh truy n d n tác đ ng c a chính sách ti n t đ n n n kinh t

Tr c tiên, chúng tôi t ng h p, phân tích nh ng thay đ i trong chính sách ti n t t i

Vi t Nam trong giai đo n 1994 đ n nay, đ c bi t t p trung vƠo giai đo n

2001-2010 Ti p đ n, s làm rõ các kênh truy n d n c a chính sách ti n t Cu i cùng,

chúng tôi s dùng mô hình Vector t h i quy VAR cùng v i nh ng ki m đ nh và

phân tích, nh hƠm ph n ng đ y v i ph ng pháp Cholesky vƠ phơn rư ph ng

sai, đ c l ng c th th i gian tác đ ng c a cú s c ti n t đ n l m phát CPI và

s n l ng trên c s d li u thu th p t Th ng kê tài chính qu c t c a Qu ti n t

qu c t IMF và c a T ng c c th ng kê Vi t Nam, c ng nh các ngu n d li u c n

thi t t Ngân hàng th gi i (WB) và Ngân hàng phát tri n Châu Á (ADB)

Ch ng 1: C S LÝ THUY T

1.1 Khái quát v chính sách ti n t

1.1.1 Khái ni m

Chính sách ti n t (CSTT) là t ng hòa các ph ng th c mà NHNN s d ng nh m tác đ ng đ n l ng ti n cung ng và lãi s t đ đ t đ c các m c tiêu kinh t , xã h i

c a đ t n c trong t ng th i k nh t đ nh

1.1.2 M c tiêu c a chính sách ti n t

b t k qu c gia nào thì th c thi chính sách ti n t c ng nh m đ t đ c các m c

tiêu sau: n đ nh giá tr đ ng ti n, t ng tr ng kinh t b n v ng, thúc đ y đ u t ,

t o công n vi c làm, n đ nh th tr ng tài chính và t giá h i đoái Qua đó, có th

th y chính sách ti n t là m t trong nh ng chính sách quan tr ng trong quá trình

đi u hƠnh v mô c a NhƠ n c, vì nó tác đ ng tr c ti p đ n l nh v c l u thông ti n

t Bên c nh đó, chính sách ti n t còn có th ph i h p v i chính sách tƠi khóa, đ

vi c đi u hành và th c thi các chính sách kinh t có hi u qu cao h n

1.1.2.1 M c tiêu n đ nh giá tr đ ng ti n

Ngơn hƠng trung ng thông qua chính sách ti n t có th tác đ ng đ n s t ng hay

gi m giá tr đ ng ti n c a n c mình Giá tr đ ng ti n n đ nh đ c xem xét trên

hai m t: S c mua đ i v i hàng n i đ a c a đ ng ti n (CPI - ch s giá c hàng hoá

và d ch v trong n c) và s c mua đ i v i hƠng n c ngoài (t giá c a đ ng ti n

n c mình so v i ngo i t ) Thông th ng, chính sách ti n t h ng t i m c tiêu n

đ nh giá tr đ ng ti n trong dài h n d a trên m c l m phát phù h p do NhƠ n c đ

ra, nh m t o s tin t ng đ i v i các thành ph n kinh t đ n đ nh và thúc đ y s n

xu t hàng hóa

1.1.2.2 T o công n vi c làm

Chính sách ti n t m r ng hay thu h p có nh h ng tr c ti p t i vi c s d ng có

hi u qu các ngu n l c xã h i, quy mô s n xu t kinh doanh và t đó nh h ng t i

t l th t nghi p c a n n kinh t Trong ng n h n n u l m phát do c u, s có s

đánh đ i gi a l m phát và th t nghi p, ngh a lƠ n u theo đu i m t t l th t nghi p

th p thì ph i ch p nh n m c l m phát t ng cao

T ng tr ng kinh t luôn là m c tiêu c a m i chính ph trong vi c ho ch đ nh các

chính sách kinh t v mô c a mình gi cho nh p đ t ng tr ng kinh t n đ nh,

thì vi c n đ nh giá tr đ ng b n t là r t quan tr ng , s t o lòng tin c a dân chúng

đ i v i vi c đi u hành c a Chính ph M c tiêu này ch đ t đ c khi k t qu hai

m c tiêu trên đ t đ c m t cách hài hoà

Gi a các m c tiêu trên có m i quan h ch t ch , h tr l n nhau V y đ đ t đ c

các m c tiêu trên thì Ngơn hƠng trung ng trong khi th c hi n chính sách ti n t

c n ph i có s ph i h p v i các chính sách kinh t v mô khác

M t khác đ bi t các m c tiêu trên có th c hi n đ c không, hay đánh giá hi u qu

c a chính sách thì c n ph i có m t đ tr nh t đ nh

1.1.3 Các công c c a chính sách ti n t

th c hi n đ c nh ng m c tiêu đ t ra cho chính sách ti n t , Ngân hàng trung

ng s s d ng 2 nhóm công c c a chính sách ti n t đó lƠ: nhóm công c gián

ti p (th tr ng) đ c s d ng ph bi n hi n nay; và nhóm công c tr c ti p (hành

chính) ít khi s d ng

1.1.3.1 Nhóm công c tr c ti p

Là các công c tác đ ng tr c ti p vào kh i l ng ti n trong l u thông ho c các m c

lãi su t trung và dài h n Công c tr c ti p đ c áp d ng ph bi n trong th i k các

Khá i ni m: H n m c tín d ng lƠ vi c Ngơn hƠng trung ng quy đ nh t ng m c

d n c a các Ngơn hƠng th ng m i không đ c v t quá m t l ng nƠo đó, trong

m t th i gian nh t đ nh (m t n m), đ th c hi n vai trò ki m soát m c cung ti n c a

mình

Vi c đ nh ra h n m c tín d ng cho toƠn n n kinh t d a vƠo các ch tiêu kinh t v

mô (t c đ t ng tr ng, l m phát d ki n), sau đó Ngơn hƠng trung ng s quy

đ nh cho các ngơn hƠng th ng m i vƠ Ngơn hƠng th ng m i không th cho vay

v t quá h n m c theo quy đ nh

C ch tác đ ng: ơy lƠ m t c ng c đi u ch nh m t cách tr c ti p đ i v i l ng

ti n cung ng, vi c quy đ nh pháp lỦ kh i l ng h n m c tín d ng cho n n kinh t

có quan h cùng chi u v i qui mô l ng ti n cung ng theo m c tiêu c a Ngân hƠng th ng m i

Quy đ nh h n m c tín d ng s giúp Ngơn hƠng trung ng đi u ch nh, ki m soát

đ c l ng ti n cung ng khi các công c gián ti p kém hi u qu ,đ c bi t tác d ng

nh t th i c a nó r t cao trong nh ng giai đo n n n kinh t phát tri n quá nóng, t l

l m phát quá cao c a n n kinh t Song nh c đi m c a nó r t l n: tri t tiêu đ ng

l c c nh tranh gi a các Ngơn hƠng th ng m i,lƠm gi m hi u qu phơn b v n trong n n kinh t ,d phát sinh nhi u hình th c tín d ngngoƠi s ki m soát c a Ngân hƠng trung ng vƠ nó s ki m hưm khi nhu c u tín d ng cho vi c phát tri n kinh t

Khái ni m: Ngơn hƠng trung ng đ a ra m t khung lưi su t hay n đ nh m t tr n

lưi su t cho vay đ h ng các Ngơn hƠng th ng m i đi u ch nh lưi su t theo gi i

h n đó, t đó nh h ng t i qui mô tín d ng c a n n kinh t vƠ Ngơn hƠng trung

ng có th qu n lỦ m c cung ti n c a mình

C ch tác đ ng: Vi c đi u ch nh lưi su t theo xu h ng t ng hay gi m s nh

h ng tr c ti p t i qui mô huy đ ng vƠ cho vay c a các Ngơn hƠng th ng m i , lƠm cho l ng ti n cung ng thay đ i theo

n đ nh m c lưi su t tr n giúp cho Ngơn hƠng trung ng th c hi n qu n lỦ l ng

ti n cung ng theo m c tiêu c a t ng th i k , đi u nƠy phù h p v i các qu c gia khi

ch a có đi u ki n đ phát huy tác d ng c a các công c gián ti p Song, nó d lƠm

m t đi tính khách quan c a lưi su t trong n n kinh t , vì th c ch t lưi su t lƠ “giá c ”

c a v n, do v y lưi su t ph i đ c hình thƠnh t chính quan h cung c u v v n trong n n kinh t M t khác vi c thay đ i quy đ nh đi u ch nh lưi su t s lƠm cho các Ngơn hƠng th ng m i b đ ng, t n kém trong ho t đ ng kinh doanh c a mình

1.1.3.1.3 C đ nh t giá h i đoái

Khái ni m:T giá h i đoái lƠ đ i l ng bi u th m i t ng quan v m t giá tr gi a

hai đ ng ti n Nói cách khác, t giá h i đoái lƠ giá c c a m t đ n v ti n t n c nƠy đ c bi u hi n b ng m t đ n v ti n t n c khác

C ch tác đ ng: Tác đ ng đ n ho t đ ng kinh t , t ho t đ ng xu t nh p kh u đ n

s n xu t kinh doanh vƠ tiêu dùng trong n c qua bi n đ i c a giá c hƠng hóa

Ngơn hƠng trung ng có th quy t đ nh m t ch đ t giá phù h p nh m đi u

ch nh cung c u ngo i t trên th tr ng ngo i h i Vi c th c hi n ch đ t giá c

đ nh có đi u ch nh trong nh ng n m g n đơy đư phát huy tích c c l i ích mƠ nó đem

l i, vi c đi u ch nh t giá t ng mang l i l i th c nh tranh cho hƠng trong n c giúp

c i thi n cán cơn th ng m i

1.1.3.2 Nhóm công c gián ti p

ơy lƠ nhóm công c mƠ thông qua c ch th tr ng, t đó nó s đi u ch nh cung

ti n c ng nh lưi su t trong n n kinh t , bao g m:

- Khái ni m: Nghi p v th tr ng m là nh ng ho t đ ng mua bán ch ng khoán

do Ngân hƠng trung ng th c hi n trên th tr ng m nh m tác đ ng t i l ng

ti n m nh, qua đó đi u ti t l ng ti n cung ng và lãi su t trong n c

- C ch tác đ ng

Nghi p v th tr ng m có 2 lo i

M t lo i đ c phép mua bán ch ng khoán vƠo nh ng th i đi m nh t đ nh sau khi nghi p v đ c ti n hƠnh vƠ m t lo i không đ c phép mua bán l i

thu ti n v , làm l ng ti n m nh gi m vƠ qua s nhơn c a ti n s lƠm gi m l ng

cung ti n m t trong l u thông , t đó gi m kh n ng cho vay c a các ngơn hƠng

trung gian.Khi ngân hàng trung gian mua các gi y t có giá c a Ngân hàng trung

ng thì d tr ti n c a nó s gi m xu ng vƠ kh n ng cung ng ti n c a nó b gi m

xu ng

Cho đ n khi l ng ch ng khoán t ng lên, ch ng khoán tr nên quá nhi u trên th

tr ng thì giá c a nó s gi m xu ng, đ t o s thu hút thì lưi su t c a nó ph i t ng

lên Lưi su t ch ng khoán t ng lên bu c các ngơn hƠng ph i t ng lưi su t đ tránh tình tr ng ng i dơn rút ti n ra kh i ngơn hƠng đ đ u t vƠo ch ng khoán Lưi su t

ngơn hƠng t ng lƠm t ng l ng ti n trong khơu huy đ ng vƠ gi m trong khơu cho

vay, do đó ti n tr nên khan hi m

Ng c l i khi Ngơn hƠng trung ng mua ch ng khoán t các đ nh ch tài chính trung gian hay các ch th kinh t khác, ch ng khoán khan hi m nên giá c a nó s

t ng cao, t o áp l c gi m m c lưi su t c a nó xu ng, m i ng i s có xu h ng không đ u t n m gi ch ng khoán mƠ đi tìm m t ngu n đ u t khác v i lưi su t cao h n i u nƠy x y ra bu c các ngơn hƠng ph i gi m lưi su t th tr ng đ tránh tình tr ng chi phí tr lưi quá cao cho l ng ti n g i vƠo ngơn hƠng

Nh v y khi Ngơn hƠng trung ng th c hi n nghi p v bán trái phi u, s lƠm gi m

cung ng ti n, t ng lưi su t, t giá vƠ giá c t ng vƠ ng c l i

Do tính linh ho t c a nghi p v th tr ng m nên đơy đ c coi là m t công c linh

ho t, hi u qu c a chính sách ti n t , l i ít t n kém chi phí, d th c hi n vƠ thay đ i nhanh l ng cung ti n trong n n kinh t Tuy nhiên, công c này ph thu c r t

nhi u vào các ch th tham gia trên th tr ng là ai, và m c đ dung n p ch ng

khoán trên th tr ng, do đó c n ph i có s phát tri n đ ng b c a th tr ng ti n t

và th tr ng v n

1.1.3.2.2 Chính sách tái chi t kh u ch ng t có giá

- Bao g m các quy đ nh vƠ đi u ki n v vi c cho vay có ki m soát b ng cách tác

đ ng đ n lãi su t cho vay tái chi t kh u

- Lãi su t tái chi t kh u: là lãi su t mà Ngân hàng trung ng đánh vƠo các kho n

- Khi t l d tr ti n m t th c t c a ngơn hƠng th ng m i gi m xu ng đ n g n

t l an toàn t i thi u, h s ph i cân nh c vi c có ti p t c cho vay hay không vì

bu c ph i tính toán gi a s ti n thu đ c t vi c cho vay v i các chi phí liên quan trong tr ng h p khách hàng có nhu c u ti n m t cao b t th ng:

- N u lãi su t chi t kh u b ng ho c th p h n lưi su t th tr ng , thì ngân hàng

th ng m i s ti p t c cho vay đ n khi t l d tr ti n m t gi m đ n m c t i thi u,

vì n u thi u ti n m t h có th vay t ngơn hƠng trung ng mƠ không ph i ch u

b t k thi t h i nào

- N u lãi su t chi t kh u cao h n lưi su t th tr ng, các ngơn hƠng th ng m i

không th đ cho t l d tr ti n m t gi m xu ng đ n m c t i thi u cho phép, th m

chí ph i d tr thêm ti n m t đ tránh ph i vay ti n t ngơn hƠng trung ng v i lãi

khách hàng

- Do v y, v i m t l ng ti n m nh nh t đ nh, b ng cách quy đ nh lãi su t chi t

th ng m i ph i d tr ti n m t b sung, t c làm gi m l ng ti n mà Ngân hàng

th ng m i có th đem cho vay, t đó làm gi m l ng cung ti n Ng c l i, khi lãi

su t chi t kh u gi m xu ng , các ngơn hƠng th ng m i có th gi m t l d tr

tính thanh kho n Các ngân hàng có th gi ti n m t cao h n ho c b ng t l d tr

b t bu c, nh ng không đ c phép gi ti n m t th p h n t l này N u thi u h t

ti n m t các ngơn hƠng th ng m i ph i vay thêm ti n m t, th ng là t Ngân hàng trung ng đ đ m b o t l d tr b t bu c ơy lƠ m t trong nh ng công c c a

Ngân hàng trung ng nh m thay đ i s nhân ti n t

1.1.3.2.4 Qu n lý lãi su t c a các ngơn hƠng th ng m i: đ a ra khung lãi

su t, bao g m lãi su t tr n

- Ngơn hƠng nhƠ n c công b lãi su t c b n đ th c hi n chính sách ti n t

ch c tín d ng n đ nh lãi su t kinh doanh (Lãi su t c b n đ c xác đ nh d a trên

c s lãi su t th tr ng liên ngân hàng, lãi su t nghi p v th tr ng m c a Ngân hƠng NhƠ n c, lãi su t huy đ ng đ u vào c a t ch c tín d ng vƠ xu h ng bi n

đ ng cung-c u v n Theo Lu t Dân s , các t ch c tín d ng không đ c cho vay

v i lãi su t cao g p r i lãi su t c b n.Lãi su t c b n ch đ c công b l n đ u vƠo ngƠy 30 tháng 5 n m 2000 Trong l n đ u đ c công b , lãi su t c b n m c 7,2%/n m VƠo th i đi m tháng 6 n m 2008, lưi su t c b n lƠ 14%/n m i u này

có ngh a lƠ các t ch c tín d ng có th quy t đ nh m c lãi su t cho vay c a mình

cao t i 21%/n m.)

- Lãi su t tái c p v n là lo i lãi su t mà đó Ngơn hƠng trung ng áp d ng cho

các nghi p v tái c p v n cho h th ng ngân hàng trung gian (bao g m ngân hàng

th ng m i) Vi t Nam, Ngơn hƠng trung ng tái c p v n cho các Ngân hàng

th ng m i qua các hình th c: cho vay l i theo h s tín d ng; chi t kh u, tái chi t

c m c các gi y t có giá ng n h n

1.2 C ch lan truy n c a chính sách ti n t :

Ngày nay chúng ta d dàng nh n th y s nh h ng m nh m c a chính sách ti n t

lên n n kinh t thông qua các kênh khác nhau Do đó, v n đ nghiên c u chính sách

ti n t là b c thi t trong ho t đ ng giám sát c a các qu c gia Bernanke và Gertler

(1995) cho r ng c ch truy n d n c a chính sách ti n t đ n n n kinh t nh m t

h p đen, cái mƠ b n thân nó ch x y ra bên trong ư có nhi u lý thuy t và b ng

ch ng th c nghi m v i c s lý thuy t v ng ch c đi sơu vƠo vi c gi i quy t v n đ

trên Cách gi i thích truy n th ng b ng m i liên k t c a lãi su t đ c phát tri n và

th hi n rõ ràng trong mô hình IS-LM Tuy nhiên, theo nh ng quan sát tr c đơy thì

n u ch thông qua kênh lãi su t , thì không th gi i thích đ y đ bi n đ ng c a s n

l ng đ u ra, cái mà ch u nh h ng c a lãi su t cho vay, cung tín d ng, kh i ti n

M2 H n th n a,b t đ ng s n và giá c phi u, giá các lo i tài s n, t giá h i đoái

c ng đóng vai trò quan tr ng trong vi c gi i thích s bi n đ ng đó khi chính sách

ti n t thay đ i C th , các tác đ ng đ c di n đ t qua s đ sau:

Hình 1: C ch lan truy n qua các kênh c a chính sách ti n t

1.2.1 Kênh lãi su t

Kênh lãi su t lƠ kênh c b n đ c đ c p t i trong nhi u lỦ thuy t kinh t trong h n

n m m i n m qua vƠ lƠ c ch truy n d n ti n t quan tr ng trong mô hình IS-LM

c a phái Keynes, m t n n t ng cho lỦ thuy t kinh t h c v mô hi n nay vƠ nó có

th đ c chia lƠm hai giai đo n quan tr ng: (1) vi c truy n t i t lưi su t danh ngh a

ng n h n đ n lưi su t th c dƠi h n, (2) t ng c u vƠ s n l ng b nh h ng b i s gia t ng lưi su t th c thông qua kênh ti n t

1.2.1.1 C ch truy n t i lưi su t

Vi t Nam hi n nay lƠ qu c gia đang phát tri n nên nhu c u v n th ng thông qua ngơn hƠng lƠ ch y u, do đó tác đ ng c a lưi su t lƠ r t m nh đ n huy đ ng vƠ cho vay N u có m t s t p trung cao trong ngƠnh ngơn hƠng, v i l i nhu n l n vƠ m c

đ v n hóa cao thì các ngơn hƠng có xu h ng ít ch u đi u ch nh lưi su t hay gi

nguyên lưi su t, n u có m t cú s c v mô nh gia t ng l m phát thì đi u nƠy s lƠm

gi m đi s truy n t i c a lưi su t

S c ng nh c c a m c giá vƠ k v ng h p lỦ đ m b o s thay đ i trong lưi su t

danh ngh a ng n h n s lƠm thay đ i lưi su t th c trong ng n h n vƠ dƠi h n S thay đ i c a lưi su t th c cho tr c ph n ánh s thay đ i c a chi phí s d ng v n vƠ

đ u t c a doanh nghi p hay vi c chi tiêu c a doanh nghi p s ch u tác đ ng b i lưi

su t th c M t đi u hi n nhiên lƠ s thay đ i trong lưi su t s bao g m hai ph n ng trái chi u lƠ hi u ng thay th vƠ hi u ng thu nh p Thay đ i lưi su t c ng tác d ng

t i t ng c u c a n n kinh t , t đó s nh h ng t i s n l ng đ u ra

Theo Mishkin (2006), m t chính sách ti n t m r ng đ ng ngh a v i vi c t ng cung ti n s lƠm lưi su t th c gi m, do đó chi phí s d ng v n s đ c gi m M t s

gi m lưi su t, giúp doanh nghi p t ng c ng chi tiêu, đ y m nh đ u t i v i h gia đình, h s t ng chi tiêu tiêu dùng m nh h n, ngoƠi ra h c ng có th xem xét

kh n ng đ u t trong giai đo n nƠy S đ bên d i cho th y rõ, lưi su t th c gi m lƠm đ u t trong n n kinh t t ng cao t đó lƠm t ng t ng c u s n l ng

M2 t ng irgi m  I t ng C t ng Y t ng

Trong đó:

M2 lƠ cung ti n, ir lƠ lưi su t th c, I lƠ đ u t trong n c, C là chi tiêu tiêu dùng, Y lƠ s n

l ng s n xu t

M t đi m quan tr ng c a kênh lưi su t nƠy lƠ nh n m nh vƠo lưi su t th c h n lưi

su t danh ngh a khi lưi su t có nh h ng t i đ n quy t đ nh c a doanh nghi p vƠ

ng i tiêu dùng.Thêm vƠo đó, c ch nƠy cho r ng lưi su t th c t dƠi h n ch không ph i lưi su t th c t ng n h n m i tác đ ng m nh đ n chi tiêu.LƠm th nƠo đ

s thay đ i lưi su t danh ngh a ng n h n mƠ ngơn hƠng trung ng đ a ra d n đ n

m t s thay đ i t ng ng m c lưi su t th c trên c trái phi u ng n vƠ dƠi

h n? i m quan tr ng đơy lƠ giá c có tính c đ nh, do đó khi chính sách ti n t

n i l ng lƠm gi m lưi su t danh ngh a trong ng n h n c ng đ ng th i lƠm gi m lưi

su t th c ng n h n; đi u nƠy s v n đúng ngay c khi có các k v ng h p lỦ.LỦ thuy t k v ng v c u trúc k h n phát bi u r ng lưi su t dƠi h n lƠ trung bình c a các lưi su t ng n h n trong t ng lai, t c lƠ vi c gi m lưi su t th c ng n h n s lƠm

gi m lưi su t th c dƠi h n M c lưi su t th c th p h n nƠy s lƠm t ng đ u t tƠi s n

c đ nh c a doanh nghi p, đ u t nhƠ , chi tiêu hƠng lơu b n vƠ đ u t hƠng t n kho vƠ k t qu lƠ lƠm gia t ng t ng s n l ng

Vi c lưi su t th c có tác đ ng đ n chi tiêu ch không ph i lƠ lưi su t danh ngh a cho

th y m t c ch quan tr ng cho chính sách ti n t kích thích n n kinh t nh th nƠo, ngay c trong tr ng h p lưi su t danh ngh a ch m sƠn trong th i k l m phát

M t s m r ng cung ti n t (M2) có th t ng m c giá d ki n (Pe ) khi n l m phát

d ki n t ng (CPI t ng, qua đó gi m m c lưi su t th c ir), khuy n khích chi tiêu, đ u

t thông qua kênh truy n d n b ng lưi su t đư nêu trên C th :

M2 t ng Pet ng CPI t ngirgi m  I t ng  Y t ng

Tuy nhiên, c ng c n ph i chú Ủ đ n b y thanh kho n khi lưi su t xu ng quá th p Vì gi i h n zero, nên khi lưi su t danh ngh a xu ng th p g n b ng không, thì theo lỦ thuy t tính a chu ng thanh kho n, ng i dơn s ch n vi c n m gi ti n h n lƠ g i ti n vƠo các đ nh ch tƠi chính Do đó, các ngơn hƠng th ng m i s g p khó kh n trong vi c huy đ ng nh m thu

ti n v đ chuy n thƠnh ngu n đ u t Lúc nƠy chính sách ti n t m t vai trò trong vi c thúc

đ y t ng tr ng kinh t lƠm gi m t ng c u, t đó s kéo theo gi m phát x y ra

Vòng xo n đình đ n s n l ng vƠ suy thoái s x y ra khi gi m phát vƠ lưi su t th p kéo dƠi, thêm n a k v ng gi m phát kéo dƠi s lƠm cho lưi su t th c gia t ng nh h ng x u đ n

đ u t góp ph n lƠm h cách s n l ng m r ng.Suy thoái kéo dƠi lƠm cho gi m phát ti p

t c, lưi su t th c t ng vƠ t ng c u s xu ng th p h n n a trong khi đó chính sách ti n t l i

m t tác d ng

Lưi su t danh ngh a gi m (g n b ng 0) I gi m Y gi m CPI âm chính sách ti n t

m t tác d ng

1.2.2 Kênh t giá h i đoái

T giá th c s nh h ng đ n giá t ng đ i gi a hƠng hoá trong n c vƠ n c ngoƠi, sau đó nh h ng đ n nhu c u c trong vƠ ngoƠi n c đ i v i hƠng hóa trong

n c, vƠ do đó tác đ ng đ n t ng c u

Kênh t giá tr c ti p truy n d n chính sách ti n t tác đ ng đ n l m phát, trong

đó t giá nh h ng đ n giá tính b ng đ ng n i t c a hƠng hóa nh p kh u cu i cùng, r i t i ch s giá tiêu dùng CPI vƠ ti p đó lƠ t l l m phát Thông th ng, đ

tr c a kênh t giá tr c ti p nƠy đ c coi lƠ ng n h n so v i kênh t ng c u

Thêm vƠo đó, t giá s nh h ng đ n giá tr n i t c a đ u vƠo trung gian nh p

kh u Cu i cùng, nó c ng s nh h ng đ n ti n l ng danh ngh a thông qua tác

đ ng c a ch s CPI lên s thi t l p ti n l ng.Trong c hai tr ng h p, đ u s nh

h ng đ n chi phí s n xu t hƠng hoá trong n c, vƠ do đó gơy ra l m phát trong

n c

Nh lƠ m t giá c tƠi s n, t giá v n lƠ m t bi n d ki n đ c xác đ nh trong t ng lai i u nƠy đóng góp vƠo vi c d báo hƠnh vi h ng t ng lai vƠ vai trò c a

nh ng k v ng thi t y u trong chính sách ti n t

M t s bi n đ ng t n c ngoƠi s tác đ ng thông qua t giá h i đoái, ví d , thay

đ i trong l m phát n c ngoƠi, lưi su t n c ngoƠi vƠ ph n bù r i ro t giá c a nhà

đ u t n c ngoƠi.Nh ng nhơn t nƠy tác đ ng đ n nhu c u n c ngoƠi đ i v i hƠng hoá trong n c s tr c ti p nh h ng đ n t ng c u hƠng hóa trong n c NgoƠi ra, t giá h i đoái còn tác đ ng đ n b ng cơn đ i tƠi s n c a đ n v tƠi chính

S bi n đ ng t giá h i đoái có nh h ng đ n t ng c u thông qua b ng cơn đ i c a công ty tƠi chính vƠ phi tƠi chính khi có m t s l ng n đáng k b ng đ ng ngo i

t V i nh ng h p đ ng n b ng đ ng ngo i t , chính sách ti n t m r ng lƠm

gi m giá tr đ ng n i t , gia t ng gánh n ng n , kéo theo giá tr tƠi s n gi m, d n

đ n kh n ng vay m n gi m lƠm gi m đ u t , gi m s n l ng

T ng quan các nghiên c u tr c đơy v tác đ ng c a t giá đ n l m phát

Cùng v i s phát tri n c a toƠn c u hóa, m t l ng l n các nghiên c u v tác đ ng

c a t giá h i đoái đ n l m phát đư đ c ti n hƠnh kh p n i trên th gi i McCarthy (2000) nghiên c u tác đ ng c a t giá vƠ giá nh p kh u vƠo ch s giá

s n xu t vƠ ch s giá tiêu dùng n i trong các n n kinh t công nghi p đi n hình vƠ

nh n th y t giá h i đoái có nh h ng không đáng k đ n l m phát giá c trong

n c trong khi giá nh p kh u có tác đ ng m nh m h n Tác đ ng ch h i m nh

h n nh ng n c có nh p kh u l n vƠ ph thu c nhi u vƠo t giá vƠ giá nh p

kh u.Choudri vƠ Hakura (2006) nh n th y t i các n n kinh t m i n i vƠ đang phát tri n, m c đ truy n d n t giá đ n l m phát m nh hay y u ph thu c vƠo m c đ

l m phát ban đ u c a n c phá giá S truy n d n y u đ i v i n c có m c l m phát ban đ u th p vƠ cao đ i v i n c có m c l m phát ban đ u cao Taylor (2000)

đư ti n hƠnh quan sát các qu c gia có l m phát th p trong nhi u n m vƠ nh n ra

r ng, phá giá n i t không ph i lúc nƠo c ng gơy ra l m phát Nh ng n c có t l

l m phát th p s ít b l m phát sau khi phá giá V i l m phát n đ nh m c th p, khi doanh nghi p đ nh giá s n ph m tr c m t th i h n nƠo đó s đ nh giá theo k

v ng lƠ giá s không bi n đ i nhi u Trong môi tr ng l m phát cao thì s chuy n

d ch nƠy s t th p thƠnh cao vì doanh nghi p bi t r ng l m phát s lên cao, do đó

c ng s đ nh giá tr c cho s n ph m cao theo

V i Vi t Nam, c ng đư có các nghiên c u trong l nh v c nƠy, Võ V n Minh (2009),

th c hi n v i b s li u t n m 2001-2006 cho th y 1% thay đ i t giá h i đoái

trung bình gây ra 0,16% thay đ i cùng chi u trong l m phát sau m t n m sau khi đư

lo i tr các ph n ng tiêu c c, vƠ bi n m t sau 15 tháng Ngô Quang ThƠnh (2010)

s d ng s li u chéo c a m t n m 2006 t thông tin l m phát vƠ các y u t có liên quan c a 64 t nh, thƠnh ph c a Vi t Nam vƠ nh n th y khi t giá h i đoái t i m t

đ a ph ng t ng 1%, ch s CPI c a đ a ph ng đó t ng 0,21% Bên c nh đó, nghiên c u nƠy còn ch ra tác đ ng lan t a theo đ a lỦ c a CPI gi a các đ a ph ng Trong tr ng h p t giá đoái VND v i USD t ng 1% t i m t đ a ph ng, CPI các

đ a ph ng còn l i t ng t ng c ng kho ng 0,11% Tuy nhiên các nghiên c u nƠy

đ u s d ng nh ng b d li u c , không thích h p áp d ng phơn tích tình hình hi n nay v n đư có nhi u thay đ i

V i s m r ng c a n n kinh t M vƠ vi c h ng t i t giá h i đoái th n i nhi u

n n kinh t , đư có nhi u s chú Ủ t i ho t đ ng truy n d n chính sách ti n t thông qua vi c t giá h i đoái tác đ ng lên xu t kh u ròng Kênh nƠy c ng liên quan t i

nh ng tác đ ng c a lưi su t, vì khi th c hi n chính sách n i l ng ti n t thì lưi su t

th c trong n c gi m, làm cho ti n g i b ng n i t tr nên kém h p d n h n so v i

nh ng kho n ti n g i b ng các ngo i t khác, d n t i s s t gi m trong giá tr c a

ti n g i b ng n i t so v i ti n g i b ng ngo i t , đó chính lƠ s gi m giá c a đ ng

n i t Giá tr c a đ ng n i t th p h n lƠm cho hƠng hóa n c đó tr nên r h n so

v i hƠng hóa n c ngoƠi, t đó h tr cho ho t đ ng cho xu t kh u t o ra th ng d trong cán cơn th ng m i vƠ lƠm t ng t ng c u.S đ v ho t đ ng c a c ch truy n d n ti n t thông qua t giá h i đoái đ c bi u di n nh sau:

Có hai kênh quan tr ng có liên quan đ n giá c phi u trong c ch truy n d n ti n

t : kênh liên quan t i h c thuy t q c a Tobin v đ u t vƠ nh ng tác đ ng c a m c

đ giƠu có lên tiêu dùng

H c thuy t q c a Tobin đ a ra m t c ch s d ng các công c chính sách ti n t tác đ ng t i n n kinh t thông qua tác đ ng lên giá tr c a v n c ph n (Tobin

1969).Tobin đ nh ngh a q lƠ giá th tr ng c a doanh nghi p chia cho chi phí thay

th v n.N u q cao, giá th tr ng c a công ty s cao so v i chi phí thay th v n hay

v n m nhƠ x ng m i vƠ thi t b m i s r h n so v i giá tr th tr ng c a công

ty Các công ty khi đó có th phát hƠnh v n c ph n vƠ thu đ c giá cao so v i chi phí trang thi t b vƠ nhƠ x ng mƠ h đang mua Do đó, đ u t s nhi u h n vì doanh nghi p có th mua đ c r t nhi u hƠng hóa đ u t m i b ng m t l ng nh

v n c ph n phát hƠnh

M t khác, khi q th p, công ty s không mua hƠng hóa đ u t m i vì giá tr th

tr ng c a công ty lƠ th p so v i chi phí v n N u công ty mu n thu đ c v n

khi q th p, h mua m t công ty khác v i giá r vƠ nh n đ c l ng v n c thay th

u t vì th mƠ gi m sút

i m then ch t c a cu c tranh lu n nƠy đó lƠ m i liên h q vƠ chi phí đ u t

Nh ng chính sách ti n t tác đ ng lên giá c phi u nh th nƠo? Trong lỦ thuy t

ti n t , khi cung ti n t t ng, m i ng i nh n th y h có nhi u ti n h n so v i h

Nh ng tác đ ng c a s giƠu có: M t kênh khác th c hi n quá trình truy n d n tác

đ ng c a chính sách ti n t thông qua giá c phi u đ c mô t qua tác đ ng c a s giƠu có lên tiêu dùng Kênh nƠy đư nh n đ c s ng h m nh m c a Franco

Modigliani vƠ mô hình MPS c a ông (Modigliani 1971) Trong mô hình vòng đ i

c a Modigliani, chi tiêu tiêu dùng đ c quy t đ nh b i nh ng ngu n l c trong su t

cu c đ i c a cá nhơn, bao g m c ngu n v n con ng i, tƠi s n th c vƠ tƠi s n tƠi chính Trong c u ph n c a tƠi s n tƠi chính bao g m c c phi u ph thông Khi giá

c phi u t ng, giá tr c a tƠi s n tƠi chính c ng t ng, do v y lƠm t ng ngu n l c c a

ng i tiêu dùng vƠ vì v y chi tiêu tiêu dùng s t ng Khi chúng ta th y chính sách

ti n t n i l ng có th d n đ n m t s t ng giá c phi u, ta s có m t c ch truy n

d n ti n t khác:

Kênh giá nhƠ đ t: Khung kh lỦ thuy t q c a Tobin ng d ng tr c ti p vƠo th

tr ng nhƠ đ t, n i mƠ nhƠ c ng đ c xem nh lƠ m t hình th c v n c ph n Khi giá nhƠ t ng, s lƠm t ng chi phí thay th , d n đ n t ng q trong mô hình c a Tobin

v nhƠ đ t, t đó khuy n khích s n xu t T ng t , giá nhƠ đ t đang lƠ m t nhơn t

c u thƠnh c c k quan tr ng c a s giƠu có vƠ do v y khi giá nƠy t ng s lƠm t ng

s giƠu có, vì v y mƠ tiêu dùng t ng N i l ng ti n t lƠ nguyên nhơn lƠm t ng giá nhƠ đ t thông qua nh ng c ch đư mô t trên lƠm t ng t ng c u B i v y, c ch truy n d n ti n t c ng đ c hình thƠnh thông qua kênh giá nhƠ đ t

1.2.4 Kênh tín d ng

Có hai kênh truy n d n ti n t c b n xu t phát t k t qu c a v n đ thông tin

không cân x ng trong th tr ng tín d ng là: Kênh cho vay ngân hàng và kênh b ng

cơn đ i tài s n

1.2.4.1 Kênh cho vay ngân hàng

Kênh cho vay ngơn hƠng d a trên quan đi m ngơn hƠng đóng vai trò đ c bi t trong

h th ng tƠi chính b i vì các ngơn hƠng có đ các đi u ki n t t đ gi i quy t v n đ thông tin không cơn x ng trong th tr ng tín d ng Do vai trò đ c bi t c a ngơn hƠng, m t s ng i vay nh t đ nh s không th gia nh p vƠo th tr ng tín d ng tr phi h vay t ngơn hƠng Ch ng nƠo mƠ ch a có kh n ng thay th hoƠn h o các kho n ti n g i ngơn hƠng bán l b ng các ngu n v n khác c a các qu , kênh truy n

d n ti n t qua cho vay ngơn hƠng ho t đ ng nh sau: Chính sách ti n t n i l ng lƠm t ng d tr ngơn hƠng vƠ ti n g i ngơn hƠng, t ng ch t l ng các kho n vay

ngơn hƠng hi n có Chính vi c t ng các kho n vay s d n đ n đ u t t ng và làm

Giá tr ròng c a các công ty cƠng th p đi thì các v n đ l a ch n b t l i vƠ r i ro

đ o đ c khi ti n hƠnh cho các công ty nƠy vay cƠng tr m tr ng h n.Giá tr ròng th p

h n ngh a lƠ ng i cho vay có ít tƠi s n th ch p cho các kho n vay c a h , vƠ vì

v y thua l t s l a ch n đ i ngh ch s cao h n Giá tr ròng th p c a các công ty kinh doanh c ng lƠm t ng v n đ r i ro đ o đ c, b i vì đi u nƠy có ngh a lƠ nh ng

ng i ch s h u có ti n đóng góp c ph n th p trong công ty c a h , khi n cho h

có nhi u đ ng l c tham gia vƠo các d án đ u t r i ro Do th c hi n các d án đ u

t r i ro h n có th d n đ n vi c không tr đ c n , lƠm gi m giá tr ròng c a các

công ty , s d n đ n gi m cho vay vƠ vì th gi m chi đ u t

Chính sách ti n t có th nh h ng t i b ng cơn đ i tƠi s n c a các công ty theo

m t s cách Chính sách ti n t n i l ng (M) d n đ n giá c ph n t ng (Pe) nh đư

tr c mô t ph n tr c, lƠm t ng giá tr ròng c a công ty vƠ vì v y d n đ n

chi đ u t cao h n (I ) vƠ t ng t ng c u (Y), nh gi m l a ch n đ i ngh ch vƠ r i ro

đ o đ c S đ c a kênh b ng cơn đ i tƠi s n c a truy n d n ti n t

Chính sách ti n t n i l ng lƠm gi m lưi su t, t o nên m t s t ng tr ng trong b ng cơn đ i tƠi s n c a công ty b i vì m t s s t gi m trong lưi su t th c khi m r ng

chính sách ti n t lƠm cho giá tr th ch p tƠi s n c a công ty t ng lên v i cùng m t

m c giá tr khi đi vay (chi phí th ch p r h n) đo đó dòng ti n c a công ty t ng lên,

làm gi m l a ch n b t l i vƠ r i ro đ o đ c Vì th , s đ cho kênh b ng cơn đ i tƠi

s n đ c b sung nh sau:

M2 t ng irgi m  dòng ti n t ng  lƠm gi m l a ch n b t l i vƠ r i ro đ o đ c

Nh Stiglitz vƠ Weiss (1981) đ c p, h n ch tín d ng x y ra trong tr ng h p

ng i vay b t ch i kh an vay ngay c khi h s n sƠng tr lưi su t cao h n ơy lƠ

do các cá nhơn vƠ các công ty v i các d án đ u t r i ro nh t s n sƠng tr lưi su t cao nh t, b i vì n u đ u t m o hi m thƠnh công, h s lƠ ng i h ng l i Vì v y lưi su t cao lƠm t ng l a ch n đ i ngh ch vƠ lưi su t th p lƠm gi m l a ch n đ i ngh ch

Thêm n a, các kho n n ph i tr đ c c đ nh trong h p đ ng theo giá tr danh ngh a vƠ n i l ng ti n t d n đ n m c giá t ng ngoƠi d tính, do đó lƠm t ng giá tr ròng th c, lƠm gi m l a ch n đ i ngh ch vƠ r i ro đ o đ c, d n đ n t ng chi tiêu

đ u t vƠ t ng s n l ng nh s đ d i đơy

M2 t ng lƠm t ng m c giá ngoƠi d tính  lƠm gi m l a ch n b t l i vƠ r i ro

đ o đ c  t ng cho vay  I t ng  Y t ng

Quan đi m v s d ch chuy n giá không d tính có nh h ng quan tr ng t i t ng

c u có truy n th ng lơu đ i trong kinh t h c: ó lƠ nhơn t ch y u trong quan

đi m gi m phát n (debt-deflation) c a th i k i suy thoái theo thuy t c a Irving

Fisher (1933)

nh h ng t b ng cơn đ i tƠi s n c a h gia đình

M c dù h u h t tƠi li u nghiên c u v kênh tín d ng t p trung vƠo chi tiêu c a các công ty kinh doanh, nh ng c ng nên quan tơm đ n chi tiêu c a ng i tiêu dùng, đ c

bi t lƠ chi tiêu hƠng lơu b n vƠ nhƠ S th t ch t ti n t khi n các ngơn hƠng t

ch i cho vay nên gơy ra s suy gi m trong ho t đ ng chi tiêu hƠng lơu b n vƠ nhƠ

b i ng i tiêu dùng không ti p c n đ c các ngu n v n tín d ng T ng t nh

v y, vi c t ng lưi su t khi n b ng cơn đ i tƠi s n c a h gia đình x u đi b i vì dòng

ti n c a h gia đình b tác đ ng tiêu c c

M t cách khác đ nh n ra kênh cơn đ i tƠi s n c a h gia đình ho t đ ng nh th nƠo đó lƠ xem xét nh ng nh h ng c a thanh kho n đ n chi tiêu hƠng lơu b n vƠ nhƠ - m t y u t quan tr ng đ c tìm th y trong cu c i suy thoái (Mishkin

1978) V i quan đi m hi u ng thanh kho n nh h ng lên b ng cơn đ i tƠi s n thông qua tác đ ng c a nó lên mong mu n chi tiêu c a ng i tiêu dùng nhi u h n

so v i mong mu n cho vay c a ng i cho vay B i vì thông tin không cơn x ng v

ch t l ng, hƠng hóa lơu b n vƠ nhƠ lƠ nh ng tƠi s n có tính thanh kho n th p

N u thu nh p x u đi khi n ng i tiêu dùng c n bán hƠng lơu b n ho c nhƠ c a h

đ có thêm ti n, thì h có th b l b i h không th thu v đ y đ giá tr tƠi s n c a

h trong hoƠn c nh túng qu n đó Ng c l i, n u ng i tiêu dùng gi tƠi s n tƠi chính (nh lƠ ti n trong nhƠ b ng, ch ng khoán vƠ trái phi u), h s d dƠng bán chúng v i giá b ng giá th tr ng vƠ thu v ti n m t Do đó, n u ng i tiêu dùng

nh n th y có nhi u kh n ng lơm vƠo tình tr ng khó kh n tƠi chính, h s ít mu n

gi tƠi s n thanh kho n th p nh hƠng hóa lơu b n vƠ nhƠ , mƠ gi các tƠi s n tƠi chính có tính thanh kho n cao h n

B ng cơn đ i tƠi s n c a h gia đình có nh h ng quan tr ng t i c tính kh n ng

g p khó kh n tƠi chính c a h C th , khi ng i tiêu dùng có m t kh i l ng l n các tƠi s n tƠi chính trên t ng các kho n n c a h vƠ h c đoán kh n ng khó

kh n tƠi chính lƠ th p thì h s n sƠng chi tiêu cho hƠng lơu b n vƠ nhƠ Khi giá c phi u t ng, giá tr c a tƠi s n tƠi chính c ng t ng lên, tiêu dùng hƠng hóa lơu b n

c ng t ng b i ng i tiêu dùng s c m th y an toƠn tƠi chính h n vƠ kh n ng g p khó kh n tƠi chính c ng th p h n i u nƠy d n đ n m t c ch truy n d n ti n t thông qua liên k t gi a cung ti n vƠ giá c phi u:

MÞ Pe Þ TƠi s n tƠi chính

ÞKh n ng khó kh n tƠi chính ¯ Þchi tiêu hƠng hóa lơu b n vƠ nhƠ Þ Y

Tính thanh kho n th p c a tƠi s n lơu b n vƠ nhƠ gi i thích lỦ do t i sao khi th t

ch t ti n t khi n t ng lưi su t vƠ do đó lƠm gi m dòng ti n vƠo c a ng i tiêu dùng, d n đ n s suy gi m chi tiêu cho hƠng lơu b n vƠ nhƠ Dòng ti n tiêu dùng

gi m lƠm t ng kh n ng g p khó kh n tƠi chính, vì th ng i tiêu dùng gi m mong

mu n gi hƠng lơu b n vƠ nhƠ , do đó gi m chi tiêu c a h vƠ lƠm gi m t ng s n

l ng S khác bi t duy nh t gi a quan đi m v nh h ng c a dòng ti n đ i v i doanh nghi p vƠ h gia đình lƠ không ph i do ng i cho vay không s n lòng cho

ng i tiêu dùng vay khi n cho tiêu dùng gi m, mƠ lƠ ng i tiêu dùng không mu n

chi tiêu

Ch ng 2: HI U QU C A CHệNH SÁCH TI N T T I

VI T NAM GIAI O N 2001- 2011.

VƠo đ u nh ng n m đ i m i 1986-1988, l m phát v n m c 3 con s , các ch tiêu

kinh t v mô m t cơn đ i nghiêm tr ng, đ i s ng nhân dân g p vô vàn khó kh n

C n n kinh t Vi t Nam giai đo n nƠy đư h u nh b chìm ng p trong m t c ch

h n t p: v a v n đ ng theo s c ì c a c ch bao c p c ch a đ c đ i m i tri t đ ,

v a v n đ ng theo c ch th tr ng m i hình thƠnh ch a có ti n l vƠ đ c bi t ch a

đ môi tr ng pháp lý “C ng trong giai đo n này h u h t các H p tác xã tín d ng

nông thôn (trên 7.000 HTX) và các Qu tín d ng (QTD) ô th (500 QTD) đ u lâm

vào tình tr ng m t kh n ng chi tr Ngoài ra, 17/48 ngân hàng c ph n t i th i

đi m 1987 c ng n m trong tình tr ng không có kh n ng chi tr , ph n l n b gi i

th , b đ t trong tình tr ng ki m soát đ c bi t ho c bu c ph i sáp nh p”

Giai đo n 1989-1991, Vi t Nam v a tr i qua giai đo n l m phát phi mã, d n đ n

vi c hu di t hàng lo t qu tín d ng và gi i th nhi u ngân hàng Tuy nhiên, thành

l m phát, thúc đ y t ng tr ng vƠ đ y m nh xu t kh u, t o ni m tin v ng ch c

trong h th ng ngân hàng “Li u pháp c a NHNN trong th i gian này là t ng lãi

su t huy đ ng lên t i 10 và 12%/tháng, đ ng th i cho phép m r ng nh p kh u

hàng hoá, kinh doanh vàng K t qu là ch trong vòng 2 đ n 3 tháng đ u n m 1989

tr c đó; giá vàng và giá USD gi m l n l t 43% và 30% so v i tháng 1/1989; l m

phát gi m rõ r t”

Giai đo n 1992-1995, đánh d u b ng vi c thành l p c ch qu n lý t giá h i đoái trong đó bao g m m t qu ngo i h i và hai trung tâm giao d ch ngo i h i Ngân hƠng NhƠ n c công b hàng ngày t giá chính th c là m t chu n m c cho các ngơn hƠng th ng m i đ thi t l p t giá h i đoái c a h , trong m t biên đ t giá

5% K t khi d tr b t bu c là không hi u qu trong vi c nh h ng đ n tín d ng

cho n n kinh t thông qua vi c cung c p tín d ng, Ngơn hƠng NhƠ n c đư s d ng

chính sách thay th nh “b chính sách lãi su t “âm”, chuy n sang chính sách lãi

su t “th c d ng”, quy đ nh m c “sàn” lãi su t ti n g i và “tr n” lãi su t cho

vay, lãi su t tái c p v n, lãi su t tái chi t kh u”, chính sách ch đ o cho vay, và h n

m c tín d ng đ đ t đ c m c tiêu Nh ng các chính sách đó v n không th giúp NHNN đ t đ c m c tiêu l m phát

Giai đo n 1996-1998, “NHNN đi u ch nh m t b c chính sách lãi su t theo h ng

lãi su t cho vay; kh ng ch chênh l ch gi a lãi su t cho vay và lãi su t huy đ ng

v n bình quân c a các TCTD là 0,35%/tháng; đi u ch nh lãi su t tái c p v n, lãi

su t chi t kh u phù h p v i h ng “n i l ng” ti n t ” N m 1997, m t s ki n

quan tr ng là Lu t Ngơn hƠng NhƠ n c Vi t Nam đư đ c ban hành, m đ ng

cho c i cách ngân hàng r ng l n T t c các m c tiêu đư đ c xác đ nh rõ ràng

nh m thúc đ y s minh b ch trách nhi m, và s tín nhi m c a ngân hàng trung

ng

giao d ch bình quân trên th tr ng liên ngơn hƠng, đ ng th i biên đ giao d ch dao

đ ng c ng gi m xu ng ch còn (+) (-) 0,1% Vi c can thi p c a NhƠ n c đ i v i t giá đ c th c hi n ch y u thông qua ho t đ ng mua bán ngo i t c a NHNN trên

ch quan tr c đơy

Trong gi a n m 2000, NHNN đư thay th các m c tr n v i m c lãi su t c b n mà

t ch c tín d ng s s d ng đ thi t l p lãi su t cho vay c a mình v i m t biên đ

Ngơn hƠng NhƠ n c quy t đ nh t b lãi su t c b n, và m c lãi su t sau đó đư

đ c th n i

d ng và ho t đ ng ngơn hƠng, Ngơn hƠng NhƠ n c (NHNN) Vi t Nam đư linh ho t

trong vi c chuy n h ng đi u hành, s d ng đ ng b các công c chính sách ti n t

đ đi u ti t t ng l ng ti n trong n n kinh t , đi u ti t lãi su t và t giá phù h p

tr ng kinh t , đ m b o an toàn h th ng

N m 2007-2008 đánh d u th i đi m l m phát “phi mư” sau nhi u n m t c đ l m

phát m c “v a ph i” Phơn tích l m phát n c ta các n m g n đơy, có đ các

nguyên nhân, v a là l m phát chi phí đ y; v a là l m phát c u kéo; v a là l m phát

k v ng “Tuy nhiên, n m 2008 n c ta đ c coi là “nh p kh u l m phát” t c là

nguyên nhân gây ra l m phát n m 2008 ch y u là l m phát do chi phí đ y Ngoài

vi c giá các y u chi phí đ u vào trên th tr ng th gi i t ng cao k l c (d u thô

v t ng ng h n 147 USD/ thùng, giá phôi thép, thép 830 USD/t n, g o h n 1.000

USD/t n, phân bón, v i s i đ u t ng cao) còn do y u t n i sinh c a n n kinh t

n c ta ó là m c t ng tr ng tín d ng c ng b đ y lên m c cao, giá đi n sinh

ho t và s n xu t t ng, chính ph ti n hành c i cách ti n l ng làm thu nh p dân c

t ng và chi phí c a doanh nghi p t ng cao đã càng làm tr m tr ng thêm áp l c l m phát Trong đi u hành CSTT, vi c s d ng công c th tr ng m và t giá h i đoái đôi khi có nh ng sai l m không đáng có, làm cho m c đ l m phát l i có xu h ng

t ng c bi t là trong n m 2008, do t giá gi a USD/VND xu ng th p k l c b i

đ ng USD gi m giá do nh h ng b i suy thoái kinh t M và vi c FED c t gi m

lãi su t c b n đ ng USD xu ng m c th p nh t trong nhi u n m qua (có lúc xu ng

0,25%) khi n cho vi c xu t kh u hàng hoá c a Vi t Nam g p nhi u khó kh n”

Giai đo n sau 2008, khi l m phát có xu h ng “hưm phanh” thì c ng lƠ lúc NHNN

quay l i th c hi n m c tiêu t ng tr ng kinh t Chính ph ti n hành th c hi n 5

nhóm gi i pháp c p bách nh m “ng n ch n đƠ suy gi m kinh t , duy trì t ng tr ng

vƠ đ m b o an sinh xã h i” Trong đó kích c u n n kinh t là m t trong nh ng gi i

pháp tr ng tâm B ng vi c h tr lãi su t, Chính ph đư khuy n khích t ng nhanh

chóng nhu c u đ u t c a các doanh nghi p v n đang r t thi u v n s n xu t đ ng

th i m đ u ra cho các NHTM v n đang trong tình tr ng d th a v n Chính ph

c ng quy t đ nh gi m thu cho các doanh nghi p v a và nh 30% quý IV/2008 và

su t thu GTGT t 01/02/2009 đ n 31/12/2009 đ i v i m t s hàng hóa, d ch v ;

t m hoàn 90% thu giá tr gia t ng đ i v i hàng hóa th c xu t và hoàn ti p 10% khi

có ch ng t thanh toán

M t lo t các chính sách th t ch t ti n t đ c áp d ng đư đ a lưi su t trong n n kinh

t t ng cao trong su t n m 2010 Trong nh ng tháng đ u n m, lưi su t cho vay ph