Cơ chế truyền dẫn tác động chính sách tiền tệ thông qua kênh tín dụng Trường hợp Việt Nam ( Chuyên đề tốt nghiệp TP.HCM Trường Đại Học Kinh Tế )

“Transmission of MonetarỔ policỔ and the bank lending channel: Analysis and evidence for India” c a B.L.

i SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan bài khóa lu n “C ch truy n d n chính sách ti n t thông qua kênh tín d ng Ngân hàng – Tr ng h p c a Vi t Nam” là công trình nghiên c u c a tôi d i s h ng d n tr c ti p c a cô Phan N Thanh Th y, th y Nguy n Xuân Lâm

và th y Lê V n Ch n

M i tham kh o dùng trong bài khóa lu n đ u đ c trích d n rõ ràng theo tên tác

gi , tên công trình, th i gian và đ a đi m công b Các sao chép không h p l , vi ph m quy ch , có b t kì hành vi gian trá nào, em xin ch u hoàn toàn trách nhi m

TP H Chí Minh, ngày 01 tháng 04 n m 2013

Ph m Uyên Ph ng Th o

ii SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

Tr c tiên, tôi xin chân thành c m n quý th y cô, đ i ng gi ng viên tr ng

i h c kinh t Tp.H Chí Minh đư t n tình truy n đ t ki n th c quý báu cho tôi trong

th i gian h c t p 4 n m v a qua Nh ng ki n th c đó s là hành tranh t t nh t giúp tôi

t tin trên con đ ng s nghi p sau này

Tôi xin c m n Ban lưnh đ o cùng các anh ch t i Ngân hàng Công th ng Vi t Nam-Chi nhánh Nam Sài Gòn đư giúp đ tôi hoàn thành k th c t p th t thành công Cám n các anh ch phòng Khách hàng đư tin t ng giao vi c, giúp tôi có đ c nh ng

tr i nghi m th c t v i công vi c c a m t nhân viên ngân hàng

Tôi mu n g i l i c m n đ n th y Nguy n Xuân Lâm, ng i th y ch nhi m và

là ng i giúp đ l p Kinh t h c trong su t 5 h c k chuyên ngành

Cu i cùng, tôi xin c m n cô Phan N Thanh Th y, th y Lê V n Ch n và th y Nguy n Xuân Lâm, tuy ch trong th i gian ng n ng i, v i s t n tình h ng d n c a cô

và th y, tôi đư có th hoàn thành t t bài khóa lu n này

Tôi xin chân thành c m n và g i l i chúc s c kh e đ n t t c m i ng i!

Ph m Uyên Ph ng Th o

iii SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

···

···

···

···

···

···

···

···

···

···

···

Thành ph H Chí Minh, ngàỔ … tháng 04 n m 2013

iv SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

···

···

···

···

···

···

···

···

···

···

···

···

···

···

v SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

TÓM T T

Trong khu v c tài chính, s b t cân x ng thông tin đi kèm v i các r i ro đ o

đ c làm cho h th ng trung gian tài chính c a m t qu c gia đóng vai trò ngày càng quan tr ng h n Ch c n ng ch y u c a các trung gian tài chính là huy đ ng và cung

ng v n cho n n kinh t , ki m soát nh m gi m thi u các r i ro có th x y ra đ i v i các ch th tham gia Chính sách ti n t luôn có m t vai trò nh t đ nh trong vi c đi u hành n n kinh t đ i v i b t k qu c gia nào Ph m vi nh h ng c a nh ng thay đ i

v chính sách ti n t đ n kênh tín d ng Ngân hàng là v n đ c n thi t mà các nhà

ho ch đ nh chính sách c n quan tâm đ xây d ng m t chính sách ti n t phù h p nh m phát tri n h th ng tài chính qu c gia – m t trong nh ng thành ph n quan tr ng góp

ph n th c hi n m c tiêu t ng tr ng kinh t n đ nh và b n v ng

M c tiêu c a nghiên c u là mô t rõ nét quá trình truy n d n chính sách ti n t , xác đ nh vai trò c a kênh tín d ng Ngân hàng Vi t Nam và đ a ra nh ng khuy n ngh giúp nâng cao hi u qu c a các công c đi u ti t, th c hi n các m c tiêu v giá cá,

s n l ng và công n vi c làm Nghiên c u này xem xét và làm rõ ba câu h iμ “C ch truy n d n chính sách ti n t đ c th c hi n nh th nào và làm sao đ các công c chính sách đ c th c thi m t cách hi u qu thông qua vi c phân tích mô hình c u trúc VAR?”, “nh ng thay đ i c a chính sách ti n t đư tác đ ng nh th nào đ n kênh tín

d ng Ngân hàng?” và “s thay đ i trong chính sách ti n t có th d n đ n s khác nhau trong hành vi c a các Ngân hàng 'l n' và 'nh ' không?” D li u đ c s d ng đ phân tích trong giai đo n 2002 – 2012 Bài nghiên c u s d ng ph ng pháp phân tích mô hình SVAR đ mô t c ch truy n d n chính sách ti n t và mô hình h i quy theo d

li u b ng nh m phân tích c ch truy n d n chính sách ti n t thông qua kênh tín d ng Ngân hàng và nh ng ph n ng c a các Ngân hàng v i s thay đ i c a CSTT

c a Vi t Nam trong giai đo n 2002-2012

Bi u đ 3.2 T l l m phát c a Vi t Nam trong giai đo n 2002-2012

Bi u đ 3.3 T c đ t ng tr ng tín d ng và n x u c a Vi t Nam trong giai đo n 2003-2012

Bi u đ 3.4 Di n bi n lưi su t c b n c a NHNN trong giai đo n

2002-2012

B ng 3.5 Các v n b n quy t đ nh lưi su t c b n c a NHNN trong giai đo n 2008-2009

Bi u đ 3.6 Di n bi n lưi su t huy đ ng và cho vay bình quân Vi t Nam trong giai đo n 2002-2012

Bi u đ 3.7 Di n bi n lưi su t tái chi t kh u và tái c p v n Vi t Nam trong giai đo n 2002-2012

B ng 3.8 V n b n quy đ nh lưi su t TCK và TCV c a NHNN trong giai đo n 2005-2009

B ng 3.9 V n b n quy đ nh lưi su t TCK và TCV c a NHNN trong

giai đo n 2010-2012

B ng 3.10 V n b n quy t đ nh t l DTBB c a NHNN trong giai đo n

2007-2010

Bi u đ 3.11 Tín d ng và t c đ t ng tr ng tín d ng Vi t Nam trong giai đo n 2002-2012

Bi u đ 3.12 Lưi su t bình quân tín phi u kho b c, trái phi u Chính ph Vi t Nam trong giai đo n 2002-2012

B ng 5.2 Các bi n s trong mô hình h i quy theo d li u b ng

B ng 5.3 Mô hình h i quy v i bi n công c t l DTBB (RR)

B ng 5.4 Mô hình h i quy v i bi n công c lãi su t TCK (BR)

x SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

NH N XÉT C A N ↑ TH C T P iii

NH N XÉT C A GIỄO ↑IểN H NG D N iv

TÓM T T v

DANH M C CH VI T T T vi

DANH SÁCH B NG BI U vii

DANH SÁCH HÌNH V ix

M C L C x

CH NG 1: GI I THI U 1

1.1 t v n đ 1

1.2 M c tiêu, ph m vi vƠ Ủ ngh a nghiên c u 2

1.2.1 M c tiêu 2

1.2.2 Ph m vi 2

1.2.3 Ý ngh a nghiên c u 2

1.3 Câu h i nghiên c u 3

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.5 K t c u đ tài 3

CH NG 2: C S LÝ THUY T VÀ T NG QUAN TÀI LI U 4

2.1 C s lý thuy t 4

2.1.1 Chính sách ti n t 4

2.1.1.1 nh ngh a 4

2.1.1.2 M c tiêu 5

2.1.1.3 Công c đi u ti t 8

2.1.1.4 C ch truy n d n CSTT và các nhân t nh h ng 12

2.1.2 Kênh tín d ng Ngân hàng 18

xi SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

2.1.2.1 nh ngh a 18

2.1.2.2 Quy trình ho t đ ng 19

2.1.2.3 Vai trò ho t đ ng và tác đ ng c a kênh tín d ng Ngân hàng 22

2.1.2.4 Ch t l ng ho t đ ng tín d ng 23

2.2 T ng quan tài li u 27

CH NG 3: TH C TR NG CHÍNH SÁCH TI N T C A VI T NAM TRONG GIAI O N 2002-2012 30

3.1 B i c nh chung 30

3.1.1 B i c nh n n kinh t th gi i 30

3.1.2 B i c nh n n kinh t Vi t Nam 31

3.2 Di n bi n chính sách ti n t 34

3.2.1 Công c lãi su t 35

3.2.1.1 Lãi su t c b n 35

3.2.1.2 Lãi su t huỔ đ ng và cho vay 38

3.2.1.3 Lãi su t tái c p v n và tái chi t kh u 40

3.2.2 D tr b t bu c 43

3.2.3 Ki m soát tín d ng 45

3.2.4 Nghi p v th tr ng m 47

3.2.5 T giá h i đoái 50

CH NG 4: PHỂN TệCH C CH TRUY N D N CHÍNH SÁCH TI N T QUA MÔ HÌNH SVAR VÀ B NG CH NG TH C NGHI M N 53

4.1 D li u và bi n s 53

4.2 Mô hình 55

4.2.1 T ng quan v mô hình SVAR 55

4.2.2 Mô hình bài nghiên c u 57

4.2.3 Phân tích m i ràng bu c và k v ng c a các bi n 57

4.3 Phân tích th c nghi m 59

4.3.1 X lý d li u 59

4.3.2 Ki m đ nh tính d ng 60

4.3.3 L a ch n đ tr t i u 60

4.3.4 Ki m đ nh tính n đ nh c a mô hình 60

4.4 Th o lu n k t qu nghiên c u 61

4.4.1 Lãi su t tái chi t kh u (BR) là cú s c CSTT 61

4.4.2 T l d tr b t bu c (RR) là cú s c CSTT 66

xii SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

CH NG 5: PHỂN TệCH C CH TRUY N D N CHÍNH SÁCH TI N T THÔNG QUA KÊNH TÍN D NG NGÂN HÀNG VI T NAM V I D LI U

B NG 70

5.1 D li u và bi n s 70

5.2 Mô hình 71

5.2.1 T ng quan v mô hình h i quy theo d li u b ng 71

5.2.2 Mô hình nghiên c u 72

5.3 Phân tích th c nghi m ậ K t qu nghiên c u 75

CH NG 6: K T LU N VÀ KHUY N NGH CHÍNH SÁCH 79

6.1 K t lu n 79

6.2 Khuy n ngh chính sách 80

TÀI LI U THAM KH O 83

PH L C 84

n đ nh giá tr đ ng ti n, ki m soát l m phát và góp ph n h tr t ng tr ng kinh t

Vi c nghiên c u lý thuy t th c s r t c n thi t cho các nhà ho ch đ nh chính sách c a

b t k qu c gia nào đ đ m b o th c thi CSTT đ t m c tiêu mong mu n Ph ng th c tác đ ng c a CSTT đ n n n kinh t thông qua các kênh truy n d n CSTT nào mang l i

hi u qu nh t luôn là nh ng câu h i đ c đ t lên hàng đ u Hi n nay gi a các nhà kinh

t còn có nh ng quan đi m r t khác nhau v t m quan tr ng c a các kênh truy n d n chính sách, b i trong nh ng đi u ki n hay m c đ phát tri n c a th tr ng tài chính khác nhau, thì tác đ ng c a CSTT t i n n kinh t qua các kênh c ng không gi ng nhau

Ví d , trong ch đ ti n l ng c ng nh c, mô hình IS-LM mô t tác đ ng c a chính sách ti n t lên các bi n th c, đ i v i m t n n kinh t đóng, bi n tác đ ng chính c a quá trình truy n d n là các công c lãi su t, trong khi đó, v i m t n n kinh t m thì vai trò này đ c bi u th b i t giá h i đoái

C ch truy n d n CSTT th ng ít n đ nh các n c đang phát tri n và trong quá trình chuy n đ i c c u, do h th ng tài chính c a các n c này còn kém phát tri n

và c u trúc h th ng tài chính còn đang trong quá trình thay đ i, Vi t Nam c ng không ngo i l trong các n c đang phát tri n i v i n c ta hi n nay, th tr ng tài chính

v n còn phát tri n trình đ th p Th tr ng ti n t ch a th c hi n đ c vai trò c a mình trong vi c t o l p c s cho s phát tri n n ng đ ng và hi u qu c a n n kinh t ,

vi c s d ng các công c ti n t còn h n ch không th đáp ng nhu c u v n ng n h n

và tính thanh kho n cho n n kinh t qu c gia Th tr ng v n thì ch a ph i là kênh huy

đ ng và phân b v n đa d ng, có hi u qu c a n n kinh t Th tr ng ch ng khoán còn quá nh bé và m i m , kh i l ng hàng hóa giao d ch không đ đ t o môt th

tr ng v n sôi đ ng và h p d n nh các n c phát tri n

Bernanke và Blinder (1988) cho th y r ng, bên c nh th tr ng ti n t và th

tr ng v n (bao g m c th tr ng ch ng khoán), th tr ng tín d ng gi m t vai trò

đ c bi t quan tr ng Ngu n v n đ u t cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a toàn b

n n kinh t v n ch y u d a vào ngu n cung c p v n tín d ng t các Ngân hàng-h

2 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

th ng TGTC H th ng TGTC v i các TCTD nhà n c là ch l c chính cung ng v n

Th tr ng tín d ng có ý ngh a quy t đ nh trong vi c huy đ ng và phân b ngu n v n nhàn r i m t cách ti t ki m và có hi u qu Th tr ng tín d ng phát tri n lành m nh

là nhân t c n thi t đ m b o s phát tri n b n v ng và n đ nh c a m t n n kinh t

Chính sách ti n t tác đ ng đ n n n kinh t thông qua kênh lãi su t, kênh giá tr tài s n, kênh t giá h i đoái và đ c bi t là kênh tín d ng Trong đi u ki n th tr ng tài chính còn phát tri n khá ch m nh n c ta hiên nay thì kênh tín d ng th c s tr thành kênh truy n d n tác đ ng CSTT quan tr ng và ph bi n Vì v y, th c tr ng c ch truy n d n tác đ ng CSTT qua kênh tín d ng hi n nay nh th nào và v n đ làm th nào đ t ng hi u qu kênh truy n d n này đ c xem xét và làm rõ trong nghiên c u

“C ch truy n d n tác đ ng chính sách ti n t thông qua kênh tín d ngμ Tr ng h p

Nh ng thay đ i c a chính sách ti n t đư tác đ ng nh th nào đ n kênh tín

b ng đ c s d ng đ mô t rõ nét c ch truy n d n CSTT thông qua kênh tín d ng

và phân tích đ c s khác nhau v hành vi c a các Ngân hàng v i nh ng thay đ i CSTT

v n và tài s n c a các Ngân hàng đ xem xét tác đ ng c a nh ng thay đ i CSTT lên kênh tín d ng Ngân hàng Ch ng 6 ki m tra s t n t i c a b t k s sai khác nào trong hành vi cho vay c a các Ngân hàng 'l n' và 'nh ' sau s thay đ i CSTT K t lu n

c a bài nghiên c u và các khuy n ngh chính sách đ c đ c p trong Ch ng 7

4 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

VÀ T NG QUAN TÀI LI U

S hi u bi t v quá trình truy n d n c a chính sách ti n t là m t c s quan

tr ng cho vi c thi t l p và th c hi n chính sách Quá trình xây d ng l trình v ng ch c cho s gia nh p WTO đư làm cho n n kinh t n c ta có nh ng thay đ i đáng k , t ng

tr ng cao t n m 2002 tr đi Bên c nh đó, n n kinh t th gi i nói chung và Vi t Nam nói riêng đư tr i qua nh ng bi n đ ng ph c t p b i cu c kh ng ho ng kinh t th

gi i vào n m 2008 M t n n kinh t phát tri n b n v ng thì khu v c tài chính ph i

v ng m nh Nh m t k t qu , môi tr ng kinh t v mô và tài chính c u trúc đ u đang

đ c thay đ i Do đó, các kênh truy n d n c a CSTT c ng liên t c phát tri n Nh ng

đ ng l c này làm cho c ch truy n d n c a CSTT tr nên h p d n h n n a, đ c bi t trong th c t các tài li u CSTT, c ch truy n d n ti n t đ c miêu t nh là m t "h p đen" có r t ít s nh t trí trong cách th c th c hi n Ch ng này phác th o ng n g n các

c s lý thuy t c a CSTT và c ch truy n d n c a chính sách ti n t thông qua kênh tín d ng

Theo đi u 2, Lu t NHNN Vi t Nam quy đ nh: CSTT qu c gia là m t b ph n quan tr ng c a chính sách kinh t -tài chính c a Nhà n c nh m n đ nh giá tr đ ng

ti n, ki m ch l m phát, thúc đ y phát tri n kinh t xã h i, đ m b o an ninh qu c phòng và nâng cao đ i s ng nhân dân ó là tr ng tâm ho t đ ng c a NHTW

Chính sách ti n t qu c gia t p trung vào m c đ , kh n ng thanh toán cho toàn

b n n kinh t qu c dân, bao g m vi c đáp ng kh i l ng ti n c n cung ng cho l u thông, đi u khi n h th ng ti n t và kh i l ng tín d ng cung ng v n cho n n kinh t ,

Trong h th ng các công c đi u ti t v mô c a Nhà n c, CSTT là m t trong

nh ng chính sách quan tr ng nh t vì nó tác đ ng tr c ti p vào l nh v c l u thông ti n

t Bên c nh đó, CSTT c ng có quan h ch t ch v i các chính sách kinh t v mô khác

nh chính sách tài khoá, chính sách thu nh p, chính sách kinh t đ i ngo i i v i NHTW, vi c ho ch đ nh và th c thi CSTT là ho t đ ng c b n nh t, m i ho t đ ng

đ c th c hi n v i m c tiêu nâng cao hi u qu c a CSTT qu c gia

Vi c gia t ng đ u t này có th đ y nhanh t c đ t ng tr ng kinh t S t ng tr ng kinh t v i t c đ nhanh h n có th đ t đ c n u CSTT duy trì thu nh p và giá c n

đ nh Các m c tiêu này có m i quan h ch t ch và h tr l n nhau không th tách r i Tuy nhiên, trong ng n h n thì các m c tiêu này có th mâu thu n v i nhau th m chí tri t tiêu l n nhau Vì v y, đ đ t đ c đ ng th i các m c tiêu trên m t cách hài hoà thì

6 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

NHTW trong khi th c hi n CSTT c n ph i có s ph i h p v i các chính sách kinh t v

mô khác

n đ nh giá c và ki m soát l m phát: T t c các n n kinh t đ u tr i qua các

giai đo n l m phát hay gi m phát ây có th đ c g i là s b t n đ nh giá và đ u gây

h i cho n n kinh t Nh v y, CSTT có m t m c tiêu n đ nh giá c , là c g ng gi n

đ nh giá tr đ ng ti n giúp làm gi m s b t bình đ ng trong thu nh p và c a c i Khi

n n kinh t b suy thoái, CSTT đ c ví nh m t “chính sách ti n r ”, ng c l i khi l m phát t ng cao CSTT tr thành m t “chính sách ti n m c” Tuy nhiên, CSTT h ng t i

n đ nh giá c không có ngh a là t l l m phát ph i b ng 0 vì nh th n n kinh t không th phát tri n đ c, do đó ph i ch p nh n m t t l l m phát nh t đ nh đ ng ngh a v i vi c ch p nh n t l th t nghi p s t ng lên

Bình n t giá: TGH là giá c a đ ng ti n m t qu c gia đ c th hi n theo b t

k đ ng ti n ngo i t nào N u TGH c a m t qu c gia th ng xuyên thay đ i, c ng

đ ng qu c t s m t ni m tin vào n n kinh t đó CSTT nh m m c đích duy trì s n

đ nh t ng đ i trong TGH Theo mô hình b ba b t kh thi c a Mundell-Flemming,

t t c các qu c gia ch đ t đ c hai trong ba m c tiêu kinh t : n đ nh t giá, cung ti n

đ c l p và dòng v n di chuy n t do Vì th , NHTW các qu c gia duy trì t giá n đ nh

b ng cách thay đ i d tr ngo i h i trong s nh h ng đ n nhu c u ngo i h i c a n n kinh t

Cán cân thanh toán cân b ng: Nhi u qu c gia đang phát tri n hi n nay nh Vi t Nam đang b m t cân b ng trong cán cân thanh toán NHTW thông qua chính sách ti n

t đ có th duy trì s cân b ng trong cán cân thanh toán Cán cân thanh toán có hai

d ng, là th ng d hay thâm h t M t CSTT thành công trong vi c duy trì tr ng thái cân

b ng ti n thì có th đ t đ c s cân b ng trong cán cân thanh toán

Nhân l c toàn d ng: Khái ni m v s toàn d ng đư đ c nhi u th o lu n sau khi "Lý thuy t t ng quát v vi c làm, lãi su t và ti n t " c a John M Keynes n m 1936

Vi c đ m b o công n vi c làm c ng là m t m c tiêu quan tr ng b i vì n u th t nghi p

t ng s gây ra khó kh n v m t tài chính cho các gia đình, m t đi lòng t tr ng cá nhân

và làm gia t ng t n n xã h i ng th i khi t l s ng i th t nghi p t ng lên thì ngu n tài nguyên s không đ c khai thác hi u qu , t đó làm gi m t ng s n ph m xã

h i “Nhân l c toàn d ng”, nói m t cách đ n gi n là tr ng h p mà t t c m i ng i

mu n có vi c làm thì đ u có đ c vi c làm Tuy nhiên, đó không có ngh a r ng t l

th t nghi p b ng 0 vì trong xã h i luôn t n t i m t b ph n th t nghi p t nhiên B

ph n này có l i cho n n kinh t , h g m nh ng ng i t nguy n quy t đ nh r i kh i công vi c đ tìm m t công vi c khác h a thích Khi th c hi n CSTT m r ng, đ u t trong n n kinh t gia t ng, giúp t o ra thêm nhi u vi c làm trong các l nh v c khác

7 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

nhau c a n n kinh t Do đó đ m b o công n vi c làm, gi m áp l c th t nghi p cho xã

h i là m t m c tiêu mà NHTW ph i theo đu i khi ho ch đ nh CSTT

Phân ph i thu nh p bình đ ng: Nhi u nhà kinh t đư t ng ch ng minh cho vai

trò c a chính sách tài khóa trong vi c duy trì cân b ng kinh t Tuy nhiên, trong nh ng

n m g n đây, các nhà kinh t đư đ a ra nh ng ý ki n cho r ng chính sách ti n t có th giúp đ và đóng m t vai trò b sung trong vi c đ t đ n s cân b ng kinh t Chính sách

ti n t có th đem l i s cung c p đ c bi t cho các khu v c nh nông nghi p, ti u th công nghi p, công nghi p nông thôn và cung c p cho h ngu n tín d ng r h n trong dài h n Vì v y, trong th i gian g n đây, chính sách ti n t có th giúp đ trong vi c làm gi m s b t bình đ ng kinh t gi a các thành ph n khác nhau c a xã h i

Các m c tiêu c a CSTT có m i quan h ch t ch v i nhau, thúc đ y và h tr qua l i l n nhau Vì v y, khi th c hi n CSTT không th tách r i các m c tiêu đ gi i quy t m t cách đ c l p, không th tuy t đ i hóa m t m c tiêu nào M t khác, trong

ng n h n các m c tiêu có th mâu thu n nhau và th m chí có th tri t tiêu l n nhau Ví

d nh μ

Vi c duy trì m t t l th t nghi p t ng đ i th p th ng kéo theo CSTT m

r ng và s t ng lên v giá c Bên c nh đó, khi gi m t l l m phát đ ng ngh a v i vi c

th c hi n CSTT th t ch t, lưi su t t ng lên làm gi m các nhân t c u thành t ng c u

d n đ n gi m t ng c u c a n n kinh t , th t nghi p vì th có xu h ng t ng lên

M c tiêu n đ nh giá c và công n vi c làm c ng mâu thu n v i nhau th hi n thông qua ph n ng c a NHTW v i các thay đ i m c cung ti n nh m đ m b o m c

Tuy nhiên, trong c ng n h n và dài h n, m c tiêu t ng tr ng kinh t và đ m

b o công n vi c làm không gây ra mâu thu n, là khi ngu n nhân l c toàn d ng s thúc

đ y kinh t phát tri n và ng c l i

V y trong ng n h n, NHTW không th đ t đ c t t c m c tiêu trên H u h t NHTW các n c coi s n đ nh giá c là m c tiêu ch y u và dài h n c a CSTT,

nh ng trong ng n h n đôi khi ph i t m th i t b m c tiêu dài h n đ kh c ph c tình

tr ng th t nghi p cao đ t ng t ho c nh h ng c a nh ng thay đ i m c cung hàng hóa

ng (M1, M2, M3) và lưi su t th tr ng Bên c nh đó, các m c tiêu trung gian ph i

th a mưn các tiêu chu n sauμ

Kh n ng đo l ng nhanh chóng và chính xác c a các ch tiêu giúp NHTW có

th đi u ch nh chi u h ng tác đ ng khi c n thi t

NHTW ch có th đi u ch nh m c tiêu trung gian cho phù h p v i đ nh h ng dài h n c a CSTT khi NHTW có kh n ng ki m soát các m c tiêu đó Ví d , s k

v ng c a các nhà đ u t s quy t đ nh t i t ng đ u t nh ng n u ch n ch tiêu này làm

m c tiêu trung gian thì nh h ng c a NHTW t i nó là r t ít Do đó, vi c l a ch n các

ch tiêu mà NHTW không th ki m soát đ c s nh h ng t i đ nh h ng và hi u qu

c a CSTT gây lưng phí m i c g ng t tr c đó

Kh n ng có th đo l ng chính xác và kh n ng ki m soát c a NHTW s tr lên vô ngh a n u ch tiêu đ c l a ch n không quan h ch t ch v i m c tiêu cu i cùng

2.1.1.3 Công c đi u ti t

Công c tr c ti p

Công c tr c ti p là nh ng công c tác đ ng tr c ti p vào kh i l ng ti n trong

l u thông ho c các m c lãi su t trung và dài h n Các công c này áp d ng ph bi n trong th i k các ho t đ ng tài chính đ c đi u ti t ch t ch Các công c đó đ c mô

-Quy đ nh kh i l ng

9 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

ki m soát m c cung

ti n

-NHTW d a vào các ch tiêu kinh t v mô  quy đ nh HMTD cho toàn n n kinh t và phân

b cho các NHTM

-Tác d ng nh t th i r t cao trong nh ng giai

đo n kinh t phát tri n quá nóng, t l l m phát

NHTW và kìm hãm khi

nhu c u tín d ng t ng khi n n kinh t có chi u

h ng đi lên

HMTD  Qui mô

l ng ti n cung ng theo m c tiêu c a

NHTM

n đ nh

lƣi su t

NHTW đ a ra m t khung lưi su t hay n

đ nh m t tr n lưi su t

cho vay  h ng các NHTM đi u ch nh lưi

su t theo gi i h n qui

mô tín d ng c a n n kinh t và NHTW có th

đ t đ c qu n lý m c cung ti n c a mình

-NHTW có th th c

hi n qu n lý l ng ti n cung ng theo m c tiêu

t ng th i k , phù h p

v i các qu c gia ch a có

đ đi u ki n phát huy tác d ng c a các công

-Làm m t đi tính khách quan c a lưi su t trong

n n kinh t vì lưi su t là

“giá c ” c a v n do v y

ph i đ c hình thành t quan h cung c u v v n trong n n kinh t qu c

n đ nh

TGH

TGH th hi n m i quan h t ng quan v giá tr gi a hai đ ng ti n

ho t đ ng xu t nh p

kh u, SXKD và tiêu

-NHTW n đ nh TGH

c đ nh nh ng di đ ng trong m t biên đ hay

t Công c gián ti p

Trong cu n “The Economics of Money, Banking and Financial Markets c a Frederic S Mishkin đ c p đ n mô hình s nhân ti n t :

= ×

V i M là cung ti n, H là l ng ti n c s , c là t l ti n m t so v i ti n g i, d là

t l d tr b t bu c và k là s nhân ti n t đ c xác đ nh b i:

= 1 ++Thông qua ph ng trình trên, nhóm công c tác đ ng vào m c tiêu ho t đ ng

c a CSTT thông qua c ch th tr ng, tác đ ng đ c lan truy n đ n các m c tiêu trung gian là kh i l ng ti n cung ng và lãi su t bao g m nghi p v th tr ng m , lãi

su t tái chi t kh u làm thay đ i l ng ti n c s và thay đ i s nhân ti n t thông qua

ch t l i Theo sau đó, l ng cung trái phi u trong th tr ng t ng lên đ ng ngh a v i

vi c giá c a nó gi m xu ng Mu n thu hút các nhà đ u t mua trái phi u thì lãi su t

c a nó ph i t ng lên Lưi su t trái phi u t ng bu c các NHTM ph i t ng lưi su t huy

đ ng đ tránh tình tr ng nhà đ u t rút ti n kh i Ngân hàng đ đ u t vào trái phi u

11 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

Lãi su t NHTM t ng làm gi m l ng ti n cung ng, do đó TGH và giá c hàng hóa

s gi m xu ng Ng c l i đ i v i tr ng h p NHTW mu n t ng cung ti n b ng vi c mua trái phi u

Nh v y khi NHTW th c hi n nghi p v bán s làm th t ch t cung ti n, t ng lưi

su t, gi m TGH , giá c h xu ng và ng c l i khi th c hi n nghi p v mua

V n d ng đ c tính linh ho t c a th tr ng nên OMO đ c coi là m t công c

r t n ng đ ng, hi u qu , chính xác c a CSTT vì kh i l ng trái phi u mua ho c bán t

l v i qui mô l ng ti n cung ng c n đi u ch nh, ít t n kém v chi phí, d đ o ng c tình th Tuy v y, vì đ c th c hi n thông qua quan h mua bán, trao đ i nên còn ph thu c vào các ch th khác tham gia trên th tr ng và m t khác đ công c này hi u

T l DTBB là công c mang n ng tính qu n lý Nhà n c giúp NHTW ch

đ ng trong vi c đi u ch nh l ng ti n cung ng và tác đ ng c a nó c ng r t m nh (ch

m c cho vay TCK (c a s chi t kh u)

Khi NHTW t ng (gi m) lãi su t TCK s h n ch (khuy n khích) vi c các NHTM vay ti n t i NHTW làm cho kh n ng cho vay c a các NHTM gi m (t ng), t

12 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

đó làm cho m c cung ti n trong n n kinh t gi m (t ng) M t khác khi NHTW mu n

h n ch NHTM vay TCK thì th c hi n vi c khép c a s chi t kh u l i Ngoài ra, các

n c có th tr ng ch a phát tri n (th ng phi u ch a ph bi n đ có th làm công c TCK) thì NHTW còn th c hi n nghi p v này thông qua vi c cho vay tái c p v n ng n

h n đ i v i các NHTM

Công c TCK giúp NHTW th c hi n vai trò là ng i cho vay cu i cùng đ i v i các NHTM khi các NHTM g p khó kh n trong thanh toán và có th ki m soát đ oc

ho t đ ng tín d ng c a các NHTM đ ng th i có th tác đ ng t i vi c đi u ch nh c c u

đ u t đ i v i n n kinh t thông qua vi c u đưi tín d ng vào các l nh v c c th Tuy

v y, hi u qu c a c ng c này còn ph thu c vào ho t đ ng cho vay c a các NHTM,

m t khác m c lãi su t TCK có th làm méo mó, sai l ch thông tin v cung c u v n trên

13 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

Hình 2.1 C ch truỔ n d n c a Chính sách ti n t

Ngu n: Ph ng theo mô hình c a Kuttner and Mosser (2002)

Theo Mishkin (1995), CSTT nh h ng đ n n n kinh t thông qua ít nh t b n kênh quan tr ngμ kênh lưi su t, kênh giá tr tài s n, kênh t giá h i đoái và kênh tín

d ng D i đây là mô t m t các ng n g n c ch truy n d n CSTT thông qua các kênh tác đ ng

Kênh lãi su t: Friedman & Schwarts (1963) cho r ng c ch truy n d n CSTT thông qua kênh lãi su t v i nh ng thay đ i trong chi phí s d ng v n, thu nh p đư tác

Kênh lãi

su t Kênh

TGH

14 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

Khi l ng cung ti n t ng lên làm cho lưi su t gi m xu ng, khuy n khích các ch

th trong n n kinh t chi tiêu và đ u t nhi u h n Cá nhân, h gia đình s h ng l i do chi phí v n vay đ mua hàng hóa gi m xu ng, do đó s gia t ng chi tiêu bao g m c chi tiêu tiêu dùng và chi tiêu vào hàng hóa lâu b n Thêm vào đó, lưi su t huy đ ng gi m

xu ng không h p d n nhà đ u t g i ti t ki m, tiêu dùng hi n t i c a h s t ng lên

i v i khu v c doanh nghi p, lưi su t vay v n gi m xu ng khi n cho chi phí vay v n Ngân hàng gi m, các d án đ u t , k ho ch m r ng SXKD, đ u t s d ng v n vay Ngân hàng t ng lên Ngoài ra, v i m c lưi su t th p c ng làm gi m chi phí l u gi v n

l u đ ng (ví d nh hàng t n kho), do đó các kho n đ u t d i d ng v n l u đ ng có

th t ng lên Khi lưi su t th c t ng lên s có tác đ ng ng c l i làm gi m đ u t và tiêu dùng c bi t, nhu c u đ u t ch nh y c m v i m c lưi su t th c ch không ph i lưi

su t danh ngh a Khi có m t s gia t ng cung ti n M, m c giá c d tính P* và m c

l m phát d tính t ng, kéo theo s gi m xu ng c a m c lưi su t (hi u ng Fisher:

Lưi su t th c gi m xu ng gây b t l i cho ng i g i ti n ti t ki m, nh ng ng i

đi vay đ c h ng l i s d n đ n s phân ph i thu nh p t ng i g i ti n sang ng i vay ti n Vay tiêu dùng, vay đ u t vào các danh m c, d án s t ng lên, trong khi chi tiêu c a ng i g i ti t ki m b h n ch do thu nh p t lưi ti n g i gi m Tuy nhiên, s

gi m chi tiêu này th p h n nhi u so v i nhu c u đ u t , tiêu dùng c a ng i đi vay Do

v y, t ng chi tiêu s t ng, GDP t ng lên Xét trên m t khía c nh khác, khi lưi su t ti t

ki m không h p d n ng i g i ti n thì h s có xu h ng n m gi nhi u tài s n tài chính h n (c phi u, trái phi u…), giá c a các tài s n tài chính này s t ng khi lưi su t

gi m, làm t ng thu nh p cho h , do đó chi tiêu tiêu dùng c a h có th t ng lên

Kênh giá tr tài s n: S thay đ i c a m c lưi su t th tr ng s nh h ng đ n giá c th tr ng c a các tài s n tài chính (c phi u, trái phi u ) và các tài s n th c (b t đ ng s n), do đó nh h ng đ n các quy t đ nh đ u t , chi tiêu c a các ch th kinh t Lưi su t th tr ng t l ngh ch v i giá tr th tr ng c a tài s nμ khi lưi su t th

tr ng gi m xu ng, các nhà đ u t s di chuy n v n sang kênh đ u t vào các tài s n

t ng lên, xu h ng đ u t và tiêu dùng t ng lên, do đó làm GDP t ng Ng c l i, khi lưi su t th tr ng t ng s làm gi m GDP

m t khía c nh khác, khi xem xét nh h ng c a CSTT đ n giá c phi u c a công ty,

th hi n t l gi a giá tr th tr ng c a công ty v i giá thay th tài s n Khi NHTW

gi m cung ti n làm cho giá c phi u gi m vì 2 lý doμ

Ng c l i khi cung ti n t ng lên s có tác d ng làm cho giá c phi u t ng lên

Giá c phi u c a công ty t ng lên có tác d ng nâng cao giá tr c a công ty trên

th tr ng, giá tr này c a công ty có th cao h n giá thay th tài s n (ch s Tobin q >1), đi u này kích thích doanh nghi p đ u t m i nhà x ng, máy móc, trang thi t b … b i giá tr c a chúng r h n m t cách t ng đ i so v i giá c phi u, d n đ n s t ng lên c a GDP Khi ch s Tobin q <1, nhu c u

thông qua t giá h i đoái (e) và xu t

kh u ròng (NX) Ngoài ra, s can thi p

c a CSTT có th tác đ ng đ n dòng v n

đ u t thông qua nh ng thay đ i trong

đi u ki n ngang giá lưi su t (Obstfelt và

Rogoff, 1995)

Mô hình Mundell-Fleming trong

n n kinh t m cho th y s tác đ ng c a

CSTT thông qua l ng ti n cung ng s làm thay đ i TGH (TGH gián ti p)μ

 TGH thay đ i làm giá c t ng đ i c a hàng hóa c ng thay đ i theo Trong

đi u ki n c ch t giá linh ho t, khi NHTW s d ng CSTT m r ng làm t ng

l ng cung ti n, đ ng LM d ch chuy n sang ph i, trong khi đ ng IS không thay đ i t o áp l c làm gi m lưi su t trong n c, s đ y lu ng v n ra kh i n n kinh t Khi đó, c u ngo i t t ng lên s đ y TGH danh ngh a t ng, do đó làm t ng TGH th c Nhà đ u t chuy n h ng đ u t t tài s n n i t sang

Hình 2.2 Mô hình Mudell - Flemming

16 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

tài s n ngo i t , đ ng n i t s gi m giá so v i đ ng ngo i t S gi m giá c a

đ ng n i t khi n cho giá hàng hóa trong n c r h n so v i n c ngoài d n

đ n nhu c u xu t kh u t ng lên, nh p kh u gi m và làm cho t ng c u, s n

l ng t ng

M i e xu t kh u , nh p kh u (N↓ ) AD Y

 TGH nh h ng đ n giá tr tài s n b ng ngo i t trên b ng cân đ i tài s n

c a các ch th kinh t Bi n đ ng v m t t giá có th c i thi n ho c làm x u

đi tình tr ng tài chính c a các ch th Tài s n đó là các kho n vay n b ng ngo i t , khi t giá thay đ i làm giá tr tài s n ròng thay đ i theo Vì th , các

ch th ph i d đoán chi u h ng bi n đ ng c a TGH , t đó đ a ra quy t

đ nh chi tiêu c a mình

m t s qu c gia duy trì TGH c đ nh, CSTT có th tác đ ng t i t giá th c thông qua giá c trong n c, do v y có th tác đ ng t i xu t kh u ròng (NX) nh ng v i

m c đ th p h n và ch m h n Tùy theo đi u ki n và m c đ phát tri n c a th tr ng,

đ c bi t là đ c đi m tài chính c a các h gia đình, các doanh nghi p trong t ng qu c gia mà CSTT tác đ ng qua kênh t giá là khác nhau

Kênh tín d ng: Các TGTC, ch y u là các NHTM đóng vai trò quan tr ng trong

vi c huy đ ng và cung ng v n cho n n kinh t S m r ng hay thu h p quy mô c p tín d ng c a NHTM quy t đ nh t i quy mô c a t ng c u, t đó quy t đ nh t i s t ng

tr ng kinh t

Kênh tín d ng là kênh truy n d n nh h ng c a CSTT t i kh n ng c p tín

d ng c a các TGTC Kênh này truy n d n nh h ng c a CSTT thông qua hai khía

c nh: ho t đ ng tín d ng Ngân hàng và s đi u ch nh trong b ng cân đ i k toán

Vi t Nam, th tr ng tài chính ch a phát tri n nên ho t đ ng tín d ng Ngân hàng tr thành m t xích tr ng y u trong phát tri n kinh t Vì v y kênh tín d ng đóng vai trò quan tr ng trong s truy n d n tác đ ng c a CSTT đ n n n kinh t Trong ph n sau s trình bày c th h n v kênh tín d ng

C ch truy n d n CSTT đ n các m c tiêu v mô là m t quá trình ph c t p, hi u

qu c a c ch truy n d n thông qua các kênh không ch ph thu c vào nhân t ch quan là m c đ tác đ ng c a NHTW mà còn ph thu c vào các nhân t khách quan

nh s nh y c m gi a lưi su t và đ u t , kh n ng đ c l p vào ngu n v n tín d ng c a doanh nghi p, s phát tri n c a th tr ng tài chính… Vì v y, vi c xem xét đ y đ và

17 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

toàn di n nh h ng c a các nhân t trong quá trình truy n d n tác đ ng qua các kênh

đ n n n kinh t là r t c n thi t, trên c s đó l a ch n đ c các m c tiêu ho t đ ng,

m c tiêu trung gian và các công c CSTT thích h p nh m đ t đ c m c tiêu dài h n NHTW đư đ ra

 Các nhân t nh h ng đ n c ch truy n d n CSTT

CSTT truy n nh h ng c a nó thông qua các kênh đ c p tr c đó đ c hình thành b i m t s y u t u tiên là các m c tiêu, đ ng l c thúc đ y NHTW xây d ng CSTT M c tiêu hàng đ u c a CSTT các n c đang phát tri n là n đ nh giá c

ng ý r ng CSTT không có th h ng m t n n kinh t t ng tr ng theo qu đ o trong dài h n nh ng trong ng n h n CSTT có vai trò xác đ nh nh h ng đ n s n

đ nh và t ng tr ng c a m t n n kinh t

i v i các n c đang phát tri n, các nhân t nh h ng đ n c ch truy n d n CSTT là khác nhau nh ng t t c đ u th c hi n vì m c tiêu chung là giúp n đ nh và phát tri n kinh t b n v ngμ

các n c đang phát tri n, c c u kinh t đang trong quá trình chuy n đ i, h

th ng tài chính ch a phát tri n và th tr ng tài chính ch a đ đ sâu làm cho s đa

d ng hóa r i ro g p nhi u khó kh n

V i tình tr ng kém phát tri n c a th tr ng tài chính và phi tài chính, ho t đ ng

th tr ng trong m t s l nh v c kinh t c a các ch th có th b y u đi, không t i u

ho c th m chí không t n t i Vì v y, các chính sách cho vay tr c ti p ho c cho vay đ i

v i nh ng khu v c u tiên là m t h tr quan tr ng c a CSTT trong dài h n

i v i m t s l ng l n các doanh nghi p trong các qu c gia kém phát tri n,

vi c s d ng v n t có c a h đ c xem tr ng h n vi c đi vay Ngân hàng đ đ u t các d án hay SXKD

C u trúc giá c c ng nh c trong c th tr ng lao đ ng và th tr ng hàng hóa làm cho vi c ki m soát l m phát thông qua CSTT th t ch t không d dàng Nguyên nhân gây ra l m phát có th do m t s bóp méo tài khóa nh thâm h t ngân sách cao

đ c t o b i s k t h p gi a CSTT m r ng và k lu t tài khóa

i v i m t s n c đang phát tri n, s thay đ i tr ng thái c a các thành ph n trong cán cân thanh toán di n ra th ng xuyên Vi c duy trì tr t t các đi u ki n, tr ng thái trong cán cân thanh toán phù h p v i n n kinh t qu c gia là m c tiêu quan tr ng thông qua s can thi p c a CSTT th tr ng ngo i h i

x ng trong th tr ng tín d ng (Bernanke và Gertler, 1995)

Ph n l n các Ngân hàng d a vào ngu n huy đ ng đ cung c p tín d ng cho n n kinh t , khi NHTW quy t đ nh th t ch t ti n t , ngu n huy đ ng c a các NHTM b nh

c u không ch thông qua lãi su t nh trong kênh lãi su t mà còn thông qua tác đ ng

c a NHTW đ i v i vi c cung c p ngu n v n vay cho các NHTM

Tín d ng là s chuy n nh ng t m th i m t l ng giá tr t ng i s h u sang

ng i s d ng và sau m t th i gian nh t đ nh, giá tr thu v s l n h n l ng giá tr ban

đ u Theo quan đi m này thì tín d ng có 3 đ c tr ng ch y u là tính chuy n nh ng

t m th i m t l ng giá tr , tính th i h n và tính hoàn tr có lãi

Quan h tín d ng là quan h chuy n nh ng mang tính t m th i, có th i h n hoàn tr , là k t qu c a s th a thu n c a các ch th tham gia quá trình chuy n

nh ng đ phù h p gi a th i gian nhàn r i và th i gian c n s d ng l ng giá tr đó Tính hoàn tr tín d ng là s chuy n nh ng m t l ng giá tr trên nguyên t c hoàn tr

c g c và lãi V n cho vay c a Ngân hàng ch y u là v n huy đ ng có tính g n h n và sau m t th i gian nh t đ nh Ngân hàng ph i hoàn tr cho nh ng ng i g i ti n ng

th i, Ngân hàng c n ph i có kho n chi phí đ bù đ p cho các ho t đ ng nh kh u hao tài s n c đ nh, tr l ng cho cán b công nhân viên, chi phí v n phòng, do đó ng i vay v n ngoài vi c tr n g c thì ph i tr ti n lãi vay

19 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

D a trên s tín nhi m l n nhau gi a ng i đi vay và ng i cho vayμ ng i cho vay tin t ng ng i đi vay s d ng v n đúng m c đích và có hi u qu , sau m t th i gian nh t đ nh ng i đi vay có kh n ng tr đ c n C s c a s tín nhi m có th do

uy tín c a ng i đi vay, giá tr tài s n th ch p hay do s b o lãnh c a bên th ba S tín nhi m l n nhau gi a ng i đi vay và ng i cho vay là đi u ki n tiên quy t đ thi t

ty v i các kho n v n vay t Ngân hàng t o nên tính ch t đ c bi t c a ho t đ ng tín

d ng Ngân hàng Kênh tín d ng Ngân hàng gi đ nh r ng các doanh nghi p v a và

nh ph i đ i m t v i nh ng rào c n thông tin trong th tr ng tài chính, ch y u d a vào kho n cho vay c a Ngân hàng vì vi c phát hành ch ng khoán công khai là không

kh thi cho h NHTW th c thi CSTT n i l ng hay th t ch t s làm thay đ i m c cung

ti n t , d n t i s thay đ i v kh i l ng tín d ng cung ng c a h th ng NHTM, truy n nh h ng đ n t ng c u c a n n kinh t thông qua tác đ ng v m t l ng và

m t giá (lưi su t)

V m t giá, s thay đ i v lưi su t c a NHTW s nh h ng đ n lưi su t th

tr ng, truy n d n tác đ ng thay đ i lưi su t huy đ ng và cho vay c a h th ng NHTM Theo quan đi m Stiglitz và Weiss (1981), lưi su t tác đ ng thu n chi u v i l i nhu n k v ng c a Ngân hàng, nh ng l i tác đ ng ngh ch chi u làm gia t ng kh n ng thành công d án, gi m thi u r i ro c a các d án Thông th ng, r i ro và kh n ng sinh l i t l ngh ch v i nhauμ r i ro th p đi kèm v i m c sinh l i nh và ng c l i

ây là công th c mô t l i nhu n k v ng c a Ngân hàng (Re) đ c xác đ nh b i lưi

su t cho vay (i) và xác xu t thành công c a d án (pi) v i gi đ nh chi phí ho t đ ng

c a các Ngân hàng b ng 0μ

20 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

= ×

NHTM s n đ nh m c lưi su t cho vay phù h p nh m đem l i l i nhu n k

v ng Tuy nhiên, trong đi u ki n thông tin không cân x ng, vi c t ng lưi su t cho vay

ch thu hút đ c các d án có đ r i ro cao, do đó làm gi m l i nhu n k v ng N u NHTW quy đ nh tr n lưi su t cho vay thì các NHTM l i s d ng các công c phi lưi

su t (nh HMTD) đ l a ch n khách hàng, nh đó làm cho kênh truy n d n này hi u

qu h n Ng c l i, khi lưi su t gi m do NHTW th c hi n CSTT m r ng làm cho

kh i l ng tín d ng NHTM cung c p cho n n kinh t t ng làm t ng đ u t và t ng c u

V m t l ng, công c HMTD có nh h ng tr c ti p đ n l ng cung ti n ng

và đ u t c a xư h i Khi NHTW n i l ng CSTT làm t ng l ng ti n g i Ngân hàng

Nh m gi i quy t v n đ m t cân đ i gi a cung c u tín d ng, NHTM ngoài vi c gi m lưi su t còn m r ng HMTD thông qua vi c gi m các đi u ki n vay v n, đi u ki n

th m đ nh tín d ng Vì v y, kh i l ng tín d ng cung c p cho n n kinh t t ng lên thúc

đ y các doanh nghi p gia t ng đ u t , đ c bi t là các doanhnghi p v a và nh

M ti n g i NH cho vay I Y

Các doanh nghi p v a và nh th ng g p khó kh n trong vi c ti p c n th

tr ng v n tr c ti p qua vi c phát hành các gi y t có giá trên th tr ng tài chính đ thu hút v n đ u t nh các doanh nghi p l n, do v y vi c ti p c n ngu n v n Ngân hàng là h t s c c n thi t đ i v i h

Bên c nh đó, s thay đ i lưi su t còn có nh h ng đ n giá tr tài s n trên b ng cân đ i k toán c a NHTM Khi lưi su t gi m xu ng, giá tr th tr ng c a tài s n tài chính, b t đ ng s n trên b ng cân đ i c a NHTM t ng lên, kh n ng c p tín d ng c a NHTM c ng t ng lên tác đ ng làm t ng s n l ng và t ng c u c a n n kinh t

Quá trình đi u ch nh b ng cân đ i k toán

Lãi su t t ng làm cho giá tr tài s n đ m b o gi m do lãi su t chi t kh u t ng,

n u th tr ng tín d ng hoàn h o thì đi u này không nh h ng đ n quy t đ nh đ u t Tuy nhiên, do th tr ng ph n l n không hoàn h o, trong b i c nh thông tin b t cân

x ng và chi phí ho t đ ng cao (agency costs), khi lãi su t t ng d n đ n giá tr c a tài

s n đ m b o gi m, chênh l ch lãi su t mà bên đi vay ph i tr s t ng lên Do đó, đ u t

và tiêu dùng s gi m

ro đ o đ c nh h ng đ n quy t đ nh c a Ngân hàng v l ng tín d ng cung ng

Khi NHTW th c hi n CSTT m r ng, lưi su t gi m xu ng làm t ng giá c phi u

c a doanh nghi p d n đ n giá tr tài s n ròng c a doanh nghi p t ng lên, h n ch r i ro lưi su t cho doanh nghi p và gi m r i ro cho các NHTM, r i ro đ o đ c và l a ch n b t

l i c a NHTM gi m xu ng Ho t đ ng c p tín d ng c a NHTM m r ng làm cho s n

l ng và t ng c u s t ng lên

M P* Giá tr tƠi s n ròng L a ch n b t l i vƠ r i ro đ o đ c

Chovay I Y

Khi lãi su t gi m do NHTW n i l ng CSTT làm t ng giá tr th tr ng c a tài

s n th ch p, gi m r i ro lưi su t cho doanh nghi p, tình tr ng tài chính c a doanh nghi p đ c c i thi n, các doanh nghi p có th ti p c n ngu n v n c a Ngân hàng d dàng h n d n đ n gia t ng kh i l ng cung c p tín d ng c a các NHTM, vì th t ng

c u t ng lên

CSTT m r ng làm cho m c giá c chung n n kinh t t ng lên (không d tính

tr c đ c), gánh n ng n n n c a doanh nghi p đi vay v n gi m do tài s n, giá tr tài

s n ròng trên b ng cân đ i k toán t ng lên, đ ng th i r i ro đ o đ c và l a ch n đ i ngh ch c a Ngân hàng c ng đ c gi m xu ng, kh n ng m r ng tín d ng gia t ng,

đ u t vào n n kinh t t ng d n đ n t ng s n l ng và t ng c u

M P Giá tr tƠi s n ròng L a ch n b t l i Cho vay I Y

Các dòng ti n vào (các kho n thu vào) là ngu n ch y u đ hoàn tr n vay cho Ngân hàng N u NHTW th t ch t ti n t , lưi su t gia t ng làm gi m đi tính thanh kho n cho b ng t ng k t tài s n c a doanh nghi p (ng i dân không đ u t vào các tài s n tài chính hay b t đ ng s n và đem ti n g i Ngân hàng do lưi su t t ng cao đem l i l i nhu n nhi u h n), lu ng ti n vào s tr nên khó kh n h n M c đ tín nhi m c a doanh nghi p b gi m đi trên th tr ng, tr ng i trong vi c hoàn tr n vay Các NHTM ph i si t ch t cho vay, do đó làm gi m đ u t và t ng s n l ng c a n n kinh

t

22 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

M Dòng ti n vƠo c a DN l a ch n b t l i vƠ r i ro đ o đ c

cho vay I Y

Kênh tín d ng c ng tác đ ng t i tiêu dùng c a h gia đình v i c ch t ng t

nh tr ng h p các doanh nghi p Lưi su t th tr ng gi m xu ng c ng có tác d ng làm t ng giá tr tài s n c a các h gia đình, vì th kh n ng cho vay c a các NHTM

c ng t ng lên, t ng c u t ng lên nh h qu t t y u c a s t ng tiêu dùng Tuy nhiên,

hi u qu tác đ ng c a kênh tín d ng ph thu c vào các đi u ki n sauμ

 Nhu c u v n tín d ng c a các doanh nghi pμ N u th tr ng tài chính phát tri n,

nh ng nh h ng c a lưi su t đ n nhu c u đ u t doanh nghi p trong đi u ki n thông tin b t cân x ng là kém hi u qu , các doanh nghi p có th ti p c n nhi u ngu n v n khác m t cách d dàng h n (nh phát hành trái phi u, c phi u, tín d ng

th ng m i…) ho c t tr ng trong c c u v n c a doanh nghi p c a ngu n v n tín

d ng Ngân hàng th p h n Nh đư nói trên, các doanh nghi p v a và nh t ra

ph n ng v i bi n đ ng lưi su t qua kênh tín d ng m nh h n, vì kh n ng ti p c n

v n trên th tr ng tài chính tr c ti p b h n ch

 S phát tri n c a th tr ng công c phái sinhμ Khi lưi su t thay đ i s làm gi m

ho c t ng giá tr tài s n ròng c a doanh nghi p nh h ng đ n kh n ng thu h p

ho c m r ng c a ho t đ ng tín d ng NHTM Tuy nhiên, n u th tr ng công c phái sinh phát tri n (công c hoán đ i lưi su t, h p đ ng t ng lai, h p đ ng quy n

ch n…) có th giúp doanh nghi p trang b b o hi m r i ro cho chính mình, ch ng

đ r i ro lưi su t, khi đó s thay đ i lưi su t do tác đ ng c a CSTT thông qua kênh tín d ng v i thông tin không cân x ng s kém hi u qu

2.1.2.3 Vai trò ho t đ ng và tác đ ng c a kênh tín d ng Ngân hàng

Kênh TDNH đóng vai trò quan tr ng trong c ch truy n d n CSTT đ n toàn b

n n kinh t Vai trò và tác đ ng c a nó th hi n qua:

Ho t đ ng TDNH góp ph n thúc đ y tái s n xu t xư h i NHTM huy đ ng các ngu n v n t m th i nhàn r i c a các thành ph n kinh t trong xư h i, sau đó cung ng

v n k p th i cho các nhu c u SXKD và tín d ng c a các doanh nghi p, cá nhân, h gia đình đ h có th đ y nhanh t c đ s n xu t c ng nh t c đ tiêu th s n ph m

TDNH là công c tài tr v n có hi u qu cho n n kinh t Các doanh nghi p s

ch đ ng trong vi c th c hi n k ho ch SXKD vì không ph thu c quá nhi u vào ngu n v n t có H có th tìm ki m các c h i đ u t m i và nâng cao n ng l c s n

xu t xã h i nh vào v n TDNH Ngu n v n TDNH là ngu n v n tài tr có hi u qu vì

23 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

th a mãn v th i h n, s l ng và đ ng th i các hình th c tín d ng đa d ng, ti p c n d dàng, chi phí th p Bên c nh đó, các hình th c cung ng tín d ng luôn kèm theo đi u

ki n tín d ng nh m h n ch r i ro vì v y ng i đi vay ph i quan tâm th c s t i hi u

qu s d ng v n thì m i có th quan h lâu dài v i t ch c tín d ng

Tín d ng là công c th c hi n chính sách xã h i V b n ch t, chính sách xã h i

đ c đáp ng b ng ngu n tài tr không hoàn l i t ngân sách nhà n c, song l i

th ng b h n ch v quy mô và th c hi n thi u hi u qu Ph ng th c tài tr có hoàn

l i c a tín d ng thay th cho ph ng th c tài tr không hoàn l i giúp duy trì ngu n cung c p tài chính và t o đi u ki n m r ng quy mô tín d ng Ví d , vi c tài tr v n cho ng i nghèo nay đ c th c hi n ph bi n b ng vi c c p tín d ng cho ng i nghèo

v i lãi su t th p Rõ ràng hình th c tài tr này có hi u qu h n vì đ i t ng chính sách

bu c ph i quan tâm t i hi u qu s d ng v n và k ho ch, ph ng án SXKD hi u qu

đ đ m b o hoàn tr đúng th i h n Nh v y, d n d n h có th t n t i đ c l p v i ngu n v n tài tr , đó chính là m c đích c a ph ng th c tài tr b ng con đ ng tín

d ng

Tín d ng Ngân hàng là kênh truy n d n các tác đ ng c a NHTW đ n các m c tiêu kinh t v mô Vi c đ m b o m c tiêu kinh t v mô hài hòa ph thu c m t ph n vào kh i l ng tín d ng và c c u tín d ng v m t th i h n c ng nh v m t đ i t ng tín d ng V n đ này ph thu c vào các đi u ki n tín d ng nh lưi su t cho vay, đi u

ki n cho vay, yêu c u th ch p b o lãnh và ch tr ng m r ng tín d ng c a các NHTM Vì v y, thông qua nh ng tác đ ng làm thay đ i và đi u ch nh các đi u ki n tín

d ng, NHTW có th thay đ i quy mô ho c chuy n h ng v n đ ng c a các ngu n v n tín d ng, t đó nh h ng t i t ng c u c a n n kinh t i m cân b ng cu i cùng gi a

t ng cung và t ng c u d i tác đ ng c a ho t đ ng TDNH s cho phép đ t đ c m c tiêu kinh t v mô c n thi t

2.1.2.4 Ch t l ng ho t đ ng tín d ng

Ho t đ ng tín d ng là ho t đ ng c b n c a m t Ngân hàng, ho t đ ng tín d ng phát tri n c ng kéo theo các ho t đ ng khác c a Ngân hàng phát tri n Nâng cao ch t

l ng tín d ng đư, đang, và s là cái đích mà t t c các Ngân hàng th ng m i h ng

t i Có nhi u nhân t nh h ng đ n ch t l ng tín d ng Bên c nh các nhân t t chính Ngân hàng, còn có nh ng nhân t t khách hàng c a Ngân hàng và các nhân t khách quan khác

Các nhân t t phía Ngân hàng

24 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

tín d ng đi đúng qu đ o, liên quan đ n vi c m r ng hay thu h p tín d ng Chính sách tín d ng bao g mμ h n m c tín d ng, k h n c a các kho n vay, lưi su t cho vay

và m c l phí, các lo i cho vay đ c th c hi n Các đi u kho n c a chính sách tín

d ng đ c xây d ng d a trên nhi u y u t khác nhau nh các đi u ki n kinh t , CSTT và tài chính c a NHTW, kh n ng v v n c a Ngân hàng và nhu c u tín d ng

c a khách hàng Khi các y u t này thay đ i, chính sách tín d ng c ng thay đ i theo

i v i m i khách hàng, các NHTM có th đ a ra các chính sách khác nhau sao cho phù h p Ví d , v i các khách hàng có uy tín v i Ngân hàng thì Ngân hàng có th cho vay không có tài s n đ m b o, có h n m c cao h n, lưi su t u đưi h n

M t chính sách tín d ng đúng đ n s thu hút nhi u khách hàng, đ m b o kh

n ng sinh l i t ho t đ ng tín d ng trên c s h n ch r i ro, tuân th ph ng pháp,

đ ng l i chính sách c a Nhà n c và đ m b o công b ng xư h i i u đó c ng có ngh a ch t l ng tín d ng tu thu c vào vi c xây d ng chính sách tín d ng c a Ngân hàng th ng m i có đúng đ n hay không B t c Ngân hàng nào mu n có ch t l ng tín d ng t t c ng đ u ph i có chính sách tín d ng khoa h c, phù h p v i th c t c a Ngân hàng c ng nh c a th tr ng

b c ti n hành trong quá trình cho vay, thu n nh m đ m b o an toàn v n tín d ng

Nó bao g m các b c b t đ u t khâu chu n b cho vay, phát ti n vay, ki m tra trong quá trình cho vay cho đ n khi thu h i đ c n Quy trình tín d ng c a NHTM không mang tính c ng nh c i v i m i khách hàng khác nhau, Ngân hàng có th ch

đ ng, linh ho t,th c hi n các b c trong quy trình tín d ng cho phù h p Ví d nh

đ i v i các d án l n, b c phân tích là r t quan tr ng Th m chí có tr ng h p quá

ph c t p, Ngân hàng ph i thành l p t th m đ nh riêng i v i nh ng món vay tiêu dùng, vi c giám sát m c đích s d ng v n c n đ c chú tr ng nhi u h n

th hoá và s p x p có khoa h c, có tính linh ho t trên c s tôn tr ng các nguyên t c

đư quy đ nh s đ m b o đ c s ph i h p ch t ch , nh p nhàng gi a các phòng ban,

gi a các Ngân hàng v i nhau trong toàn h th ng c ng nh v i các c quan liên quan khác Qua đó s t o đi u ki n đáp ng k p th i các yêu c u c a khách hàng, qu n lý

có hi u qu các kho n v n tín d ng, phát hi n và gi i quy t k p th i các kho n tín

d ng có v n đ , t đó nâng cao ch t l ng tín d ng

b tín d ng gi i v chuyên môn nghi p v , có k n ng, có kinh nghi m đánh giá chính xác tính kh thi c a d án, xác đ nh đ c tính chân th c c a các báo cáo tài chính, phát hi n các hành vi c tình l a đ o c a khách hàng, t đó phân tích đ c

kh n ng qu n lý và n ng l c th c s c a khách hàng đ đ a quy t đ nh sáng su t trong vi c cho vay

Ngân hàng n m đ c tình hình ho t đ ng kinh doanh đang di n ra, phát hi n nh ng thu n l i, khó kh n, sai trái t đó đ ra các bi n pháp gi i quy t k p th i Ch t l ng tín d ng ph thu c vào vi c ch p hành nh ng quy đ nh, th l , chính sách và m c đ phát hi n k p th i các sai sót và nguyên nhân d n đ n nh ng l ch l c trong quá trình

Các nhân t t phía khách hàng

Khách hàng là ng i l p ph ng án, d án xin vay và sau khi đ c Ngân hàng

ch p nh n, khách hàng là ng i tr c ti p s d ng v n vay đ kinh doanh Vì v y, khách hàng c ng nh h ng đ n ch t l ng tín d ng

đ nh đ n vi c khách hàng s d ng v n vay có hi u qu hay không N u n ng l c c a khách hàng y u kém, th hi n vi c không d đoán đ c nh ng bi n đ ng lên

26 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

xu ng c a nhu c u th tr ngν không hi u bi t nhi u trong vi c s n xu t, phân ph i

và khuy ch tr ng s n ph m… thì s d dàng b g c ngư trong c nh tranh làm nh

vi c qu n lý v n vay c a khách hàng đ qua đó có th đ a ra quy t đ nh cho vay đúng đ n N u khách hàng s d ng v n vay Ngân hàng không đúng đ i t ng kinh doanh, không đúng v i ph ng án, m c đích khi xin vay thì s không tr đ c n đúng h n

phát sinh d i nhi u hình thái khác nhauμ do thiên tai, ho ho n, do n ng l c s n xu t kinh doanh y u kém, là n n nhân c a s thay đ i chính sách c a nhà n c, do b l a

đ o, tr m c p… Ví d , giá bán nguyên v t li u t ng v t nh ng giá bán s n ph m không thay đ i s làm l i nhu n c a doanh nghi p gi m, nh h ng đ n vi c tr n Ngân hàng N u doanh nghi p t ng giá bán s n ph m lên thì s b khó kh n trong

vi c tiêu th s n ph m, gi m n ng l c c nh tranh c a doanh nghi p, kh n ng thu

h i v n ch m, d dàng vi ph m vi c tr n Ngân hàng v m t th i h n

đ c c p tín d ng (có th là tài s n đ m b o ho c tín ch p) Tuy nhiên hi n nay có r t nhi u tài s n c a các pháp nhân và cá nhân không có gi y ch ng nh n s h u Tài

s n c đ nh ph n l n là nhà x ng, máy móc, thi t b l c h u không đ tiêu chu n th

ch p, trong khi đó nhu c u vay v n đ u t r t l n Nh v y, n u cho vay theo đúng

ch đ thì h u h t các doanh nghi p không đ đi u ki n đ cho vay

th ng có thói quen d a d m trông ch vào nhà n c V n t có c a h ít nh ng l i

đ c giao nh ng nhi m v SXKD l n H n n a, v i ki u làm n bao c p khi chuy n sang c ch th tr ng t h ch toán kinh doanh, h vay v n Ngân hàng đ kinh doanh

nh ng khi thua l v n trông ch vào s giúp đ c a nhà n c nh tr c đây i u này nh h ng đ n ch t l ng tín d ng, đ c bi t là ch t l ng tín d ng trung và dài

h n

27 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

Các nhân t khác

n i gi a các l nh v c khác nhau c a n n kinh t Vì v y, s n đ nh c a n n kinh t tác đ ng m nh m đ n ho t đ ng c a NHTM- đ c bi t là ho t đ ng TDNH

Các bi n s kinh t v mô nh l m phát, kh ng ho ng s nh h ng r t l n đ n

ch t l ng tín d ng M t n n kinh t n đ nh, t l l m phát v a ph i s t o đi u ki n nâng cao ch t l ng tín d ng Các doanh nghi p ho t đ ng trong m t môi tr ng n

đ nh thì kh n ng t o ra l i nhu n cao h n, t đó có th tr v n g c và lưi vay cho Ngân hàng và ng c l i Chu k kinh t có tác đ ng không nh t i ho t đ ng tín

d ng Trong th i k suy thoái, s n xu t v t quá nhu c u d n t i hàng t n kho l n,

ho t đ ng tín d ng g p nhi u khó kh n do các doanh nghi p không phát tri n đ c

là c s đ đi u ti t các ho t đ ng trong n n kinh t N u h th ng pháp lu t không

đ ng b , hay thay đ i s làm cho ho t đ ng kinh doanh g p khó kh n Ng c l i, n u

nó phù h p v i th c t khách quan thì s t o m t môi tr ng pháp lý cho m i ho t

tr ng t nhiên nh thiên tai (h n hán, l l t, đ ng đ t…), ho ho n làm nh h ng

t i ho t đ ng SXKD c a khách hàng, đ c bi t là trong các ngành có liên quan đ n nông nghi p, thu h i s n Vì v y, khi môi tr ng t nhiên không thu n l i thì doanh nghi p s g p khó kh n t đó làm gi m ch t l ng tín d ng c a NHTM

2.2 T ng quan tài li u

Bài nghiên c u “Bank Lending Channel and the Monetary Policy Transmission Mechanism: The Case of Chile” c a Alfaro R., Franken H., Garcia C and A Jara (2003) đư đ a ra các b ng ch ng th c nghi m v c ch truy n d n CSTT thông qua kênh tín d ng Ngân hàng Chile trong giai đo n 1990-2002 u tiên, b ng ph ng pháp c tính theo d li u b ng v i các bi n đ c tính c a h th ng Ngân hàng nh quy

28 SVTH: Ph m Uyên Ph ng Th o

mô, tính thanh kho n và vi c c ph n hóa…, nghiên c u này đư đo l ng đ c s thay

đ i ngu n cung tín d ng c a h th ng ngân hàng b i nh ng cú s c ti n t mà NHTW Chile th c hi n Mô hình VAR đ c xây d ng nên v i nh ng bi n s n i sinh đ c xác đ nh b c đ u, các bi n s n i sinh khác nh GDP th c, CPI, TGH th c, t l

th t nghi p… và các bi n s ngo i sinh nh l m phát m c tiêu, th i h n th ng m i… Kênh tín d ng Ngân hàng ho t đ ng nh m t c ch truy n d n CSTT Chile trong giai đo n đó và nh h ng quan tr ng đ n t ng th n n kinh t v mô là k t lu n đ c các nhà kinh t đ a ra thông qua k t qu nghiên c u t mô hình VAR Tuy nhiên, trong

mô hình VAR, vi c xác đ nh các nhóm bi n n i sinh và ngo i sinh đ xây d ng mô hình còn ch a thuy t ph c, không có c s l a ch n chính xác nh ng bi n đ có th

mô t tác đ ng chính xác c a nh ng cú s c CSTT qua kênh tín d ng đ n n n kinh t Chile là m t đ t n c có nh ng nét t ng đ ng v đ c đi m n n kinh t v i Vi t Nam-

n n kinh t nh và m c a, vi c thu th p d li u và nh n d ng chúng làm cho các nhà kinh t g p tr ng i trong vi c x lý v n đ T ng t , Vi t Nam, h th ng c s d

li u còn nh c đi m, đ ph n ánh chính xác quá trình ho t đ ng c a các c ch , chính sách và nh ng nh h ng đ n n n kinh t , bài nghiên c u ph i s d ng các bi n s v

mô mang tính t ng quát và phù h p v i tr ng thái kinh t

Trong nghiên c u “MonetarỔ policỔ and the transmission mechanism in Thailand” c a Disyatat và Vongsinsirikul (2003) c ng s d ng ph ng pháp ti p c n

VAR theo d li u quý đư đi u ch nh y u t mùa v t 1993Q1 2001Q4 v i hai đ tr

đ phân tích c ch truy n d n CSTT Thái Lan Mô hình c b n c a h bao g m GDP th c, CPI, và t l mua l i 14 ngày - h gi đ nh là công c c a CSTT Thông qua

mô hình VAR, các nhà kinh t k t lu n r ng khi NHNN th c thi CSTT th t ch t s d n

đ n s s t gi m v GDP, ch m đáy sau kho ng 4-5 quý và m t đi sau kho ng 11 quý Ban đ u, CPI ph n ng r t ít, nh ng cu i cùng b t đ u gi m sau kho ng m t n m, đ u

t đ c xem là thành ph n nh y c m nh t c a t ng s n ph m qu c n i (GDP) v i

nh ng cú s c ti n t Nh ng phát hi n c a bài nghiên c u này phù h p v i các lý thuy t kinh t đ c p tr c đó Tuy nhiên, mô hình VAR không xét đ n s tác đ ng t bên ngoài nh h ng đ n n n kinh t trong n c trong giai đo n đang xét

“Transmission of MonetarỔ policỔ and the bank lending channel: Analysis and evidence for India” c a B.L Pandit, Ajit Mittal, Mohua Roy và Saibal Ghosh nghiên

c u s can thi p c a CSTT trong m t n n kinh t m i n i và n n t ng Ngân hàng chi m u th n C ch truy n d n CSTT thông qua kênh tín d ng Ngân hàng

đ c t p trung chú ý qua mô hình SVAR v i d li u theo tháng t n m 1993 đ n n m

2002, bài nghiên c u k t lu n r ng t l DTBB có tác đ ng l n và hi u qu h n so v i