Hỗ trợ khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam vượt qua thời kỳ suy thoái kinh tế ( Chuyên đề tốt nghiệp TP.HCM Trường Đại Học Kinh Tế )

DNV&N tham gia hình thành chu i cung ng và công nghi p h tr ..... Chính sách thu .... Nh n xét và đánh giá chung...

H TR KHU V C DOANH NGHI P V A VÀ NH

VI T NAM V T QUA TH I K SUY THOÁI KINH T

GVHD: NGUY N XUÂN LÂM SV: BÙI TH THÙY LINH

MSSV: 31091020916

Tp H Chí Minh, tháng 04 n m 2013

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan khóa lu n “H tr khu v c doanh nghi p v a và nh Vi t Nam

v t qua th i k suy thoái kinh t ” là công trình nghiên c u c a tôi và hoàn toàn do

tôi th c hi n

Các s li u đ c s d ng trong khóa lu n này đ c thu th p m t cách trung th c và chính xác, các trích d n đ u đ c d n ngu n rõ ràng Các k t qu nghiên c u trình bày trong khóa lu n này đ u đ c đúc k t t quá trình nghiên c u c a tôi và không sao chép t b t k công trình nghiên c u khoa h c nào khác

Khóa lu n này không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a Tr ng i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh hay đ n v th c t p là Công ty CP u t và Phát tri n Công nghi p B o Th

Thành ph H Chí Minh, ngày 31 tháng 03 n m 2013

Bùi Th Thùy Linh

L I C M N

Tr c h t, em xin g i l i c m n sâu s c đ n Th y Nguy n Xuân Lâm là ng i đã t n tình h ng d n, giúp đ em v ki n th c và ph ng pháp trong su t quá trình vi t khóa

lu n t t nghi p v a qua

En xin chân thành g i l i c m n đ n các quý Th y, Cô trong khoa Kinh t phát tri n,

Tr ng i h c Kinh t thành ph H Chí Minh đã t n tình truy n d y ki n th c trong

nh ng n m qua Nh ng ki n th c ti p thu đ c trong quá trình h c không ch là n n

t ng cho quá trình nghiên c u khóa lu n mà còn là hành trang quý báu đ giúp em

v ng tin b c chân vào đ i

Em xin chân thành g i l i c m n đ n Ban lãnh đ o cùng toàn th cô, chú, anh ch đang làm vi c t i Công ty C ph n u t và Phát tri n Công nghi p B o Th đã giúp

đ , d y b o và t o m i đi u ki n thu n l i cho em hoàn thành đ tài t t nghi p

Cu i cùng em xin kính chúc quý Th y, Cô d i dào s c kh e và thành công trong s nghi p cao quý Kính chúc Công ty C ph n u t và Phát tri n Công nghi p B o

Th ngày càng phát tri n v ng m nh

Trân tr ng kính c m n!

SV: Bùi Th Thùy Linh

NH N XÉT C A N V TH C T P

NH N XÉT C A GIÁO VIÊN H NG D N

TÓM T T

Không ch riêng v i m t qu c gia đang phát tri n nh Vi t Nam mà đ i v i t t c các

qu c gia trên th gi i, s thnh v ng kinh t có quan h m t thi t v i s phát tri n b n

v ng c a khu v c doanh nghi p v a và nh Nghiên c u này t p trung phân tích v n đ

h tr các doanh nghi p v a và nh Vi t Nam v t qua th i k suy thoái kinh t S

d ng các ph ng pháp phân tích – t ng h p, đ i chi u – so sánh và phân tích th ng kê

mô t , nghiên c u này phân tích và đánh giá nh ng tác đ ng mà suy thoái kinh t gây

ra đ i v i khu v c doanh nghi p v a và nh Vi t Nam trong giai đo n 2008-2013 Trên c s đó, nghiên c u này nh n di n nh ng khó kh n, tr ng i mà khu v c doanh nghi p v a và nh đang ph i đ i m t là: (i) khó ti p c n v n và lãi su t tín d ng cao, không n đ nh (ii) th tr ng b thu h p (iii) gánh n ng hành chính, lu t l (iv) n ng l c

c nh tranh y u S phân tích nh ng khó kh n và tr ng i, k t h p v i vi c đúc k t

nh ng bài h c kinh nghi m t các qu c gia khác, là c n c đ nghiên c u này đ xu t

nh ng gi i pháp h tr khu v c doanh nghi p v a và nh c a Vi t Nam v t qua th i

k n n kinh t suy thoái

T khóa: Doanh nghi p v a và nh , suy thoái kinh t , s h tr , Vi t Nam

DOANH M C CÁC CH VI T T T

BIDICO Công ty C ph n u t và Phát tri n Công nghi p B o Th DNV&N Doanh nghi p v a và nh

VINASME Hi p h i Doanh nghi p V a và Nh Vi t Nam

CIEM Vi n Nghiên c u Qu n lý Kinh t Trung ng

GDP T ng s n ph m n i đ a

GSO T ng c c Th ng kê

NHNN Ngân hàng Nhà n c

NHTM Ngân hàng Th ng m i

SMEs Small and Medium enterprises

SMESTAC C c Phát tri n Doanh nghi p Nh và V a

WBC H i đ ng Doanh nghi p Th gi i

Hình 3.2 Doanh thu và l i nhu n sau thu c a BIDICO, 2008-2012

Hình 3.4 Kh n ng thanh toán c a BIDICO, 2008-2012

Hình 3.6 Bi n đ ng tài s n và v n tài tr ngo i sinh c a BIDICO, 2008-2012 Hình 3.7 Giá tr s sách c a BIDICO, 2008-2012

DANH M C H P

H p 3.1 Bài h c kinh nghi m c a BIDICO

DANH M C CÁC PH L C

Ph l c 1 nh h ng và k ho ch c a BIDICO trong n m 2013

Ph l c 2 K ho ch kinh doanh c a BIDICO trong n m 2013–2017

Ph l c 3 Chi n l c phát tri n dài h n c a BIDICO

M C L C

CH NG 1 GI I THI U 1

1.1 t v n đ 1

1.2 M c tiêu, ph m vi và ý ngha c a nghiên c u 1

1.3 Câu h i nghiên c u 2

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 2

1.5 C u trúc nghiên c u 3

CH NG 2 C S LÍ THUY T 4

2.1 Khái quát chung v DNV&N 4

2.1.1 Khái ni m v DNV&N 4

2.1.2 Tiêu th c xác đ nh DNV&N 5

2.2 Vai trò c a DNV&N trong m t n n kinh t 6

2.2.1 DNV&N giúp huy đ ng và s d ng các ngu n l c đ a ph ng 6

2.2.2 DNV&N gi vai trò quan tr ng trong t o vi c làm và thu nh p 7

2.2.3 DNV&N làm cho n n kinh t n ng đ ng và hi u qu h n 7

2.2.4 DNV&N góp ph n chuy n d ch c c u, chuyên môn hóa và đa d ng hóa 8

2.2.5 DNV&N góp ph n duy trì s t do kinh doanh và có kh n ng ng bi n nhanh nh y 9

2.2.6 DNV&N tham gia hình thành chu i cung ng và công nghi p h tr 9

2.2.7 DNV&N v i vai trò là "v n m" các nhà qu n lý doanh nghi p 10

2.2.8 DNV&N v i vai trò "ng i xây d ng xã h i" và "ng i đ i m i" 10

2.3 Các kênh tác đ ng c a suy thoái kinh t đ n DNV&N 11

2.3.1 Th tr ng tiêu th b thu h p 11

2.3.2 Ti p c n v n vay khó kh n h n 11

2.3.3 Tác đ ng trái chi u c a chính sách v mô và s suy gi m lòng tin 12

CH NG 3 TH C TR NG HO T NG C A KHU V C DNV&N VI T

NAM TRONG GIAI O N 2008-2012 14

3.1 Quá trình phát tri n c a khu v c DNV&N Vi t Nam 14

3.2 Th c tr ng ho t đ ng c a các DNV&N trong giai đo n 2008-2013 16

3.2.1 Tình hình ho t đ ng chung c a khu v c DNV&N 16

3.2.3 Tình hình s n xu t kinh doanh c a BIDICO 19

3.3 Nh ng khó kh n và tr ng i mà các DNV&N đang ph i đ i m t 26

3.3.1 Xét chung cho khu v c DNV&N 26

3.3.2 Trong tr ng h p c a BIDICO 29

CH NG 4 BÀI H C KINH NGHI M T M T S N C TRÊN TH GI I 30

4.1 Thành l p các qu h tr doanh nghi p 30

4.2 H tr tín d ng 31

4.3 Chính sách thu 33

4.4 Phát tri n th tr ng trái phi u doanh nghi p 34

4.5 Nh n xét và đánh giá chung 34

CH NG 5 K T LU N VÀ GI I PHÁP 36

5.1 K t lu n 36

5.2 Gi i pháp h tr khu v c DNV&N v t qua suy thoái kinh t 37

5.2.1 Các gi i pháp v mô đ i v i các c quan qu n lý nhà n c 37

5.2.2 Các gi i pháp đ i v i DNV&N 38

Tài li u tham kh o

Ph l c

t i 51% lao đ ng xã h i (GSO, 2013), có vai trò r t quan tr ng trong vi c huy đ ng các ngu n l c cho đ u t phát tri n, đóng góp vào ngân sách nhà n c Do v y, n m b t

đ c nh ng khó kh n và tr ng i mà các DNV&N đang ph i đ i m t c ng nh ti m

n ng c a nh ng doanh nghi p này là r t quan tr ng

Trong b i c nh tình hình kinh t khó kh n kéo dài do cu c kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u k t n m 2008, khu v c DNV&N Vi t Nam th c s ph i

ch u áp l c r t l n trong vi c ch p nh n và đ ng đ u v i r i ro Theo VINASME (2013), 100% DNV&N đang g p khó kh n, trong đó h n 40% DN b đình tr s n xu t

i u này đòi h i ph i có nh ng gi i pháp đ ng b đ tháo g khó kh n, t o đi u ki n thu n l i, nâng cao n ng l c c nh tranh đ khu v c DNV&N phát tri n b n v ng M t khác, h n bao gi h t, các DNV&N c ng đang tìm ki m nh ng gi i pháp h tr doanh nghi p và bài h c kinh nghi m đ tr v ng và phát tri n Xu t phát t nhu c u c p thi t

đó, nghiên c u này đi vào phân tích v n đ h tr khu v c DNV&N Vi t Nam v t qua th i k suy thoái kinh t

1.2 M C TIÊU, PH M VI VÀ Ý NGH A C A NGHIÊN C U

Nghiên c u này đ c th c hi n nh m đ t các m c tiêu sau đây:

 Khái quát hoá và h th ng hoá c s lý thuy t v các v n đ có liên quan đ n DNV&N và vai trò c a DNV&N trong n n kinh t

 Thi t l p và th o lu n các kênh tác đ ng mà suy thoái kinh t có th gây ra cho các DNV&N

 Phân tích và đánh giá th c tr ng ho t đ ng c a các DNV&N Vi t Nam

 Nh n di n nh ng khó kh n và tr ng i mà các DNV&N Vi t Nam đang ph i

đ i m t

 úc k t kinh nghi m h tr DNV&N v t qua kh ng ho ng kinh t trên th gi i

 xu t m t s gi i pháp h tr DNV&N v t qua suy thoái kinh t Vi t Nam

i t ng nghiên c u là khu v c DNV&N, th c tr ng ho t đ ng c ng nh nh ng khó

kh n và tr ng i c a khu v c này Trong b c tranh chung đó, m t doanh nghi p đi n hình thu c khu v c DNV&N – Công ty C ph n u t và Phát tri n Công nghi p B o

Th (BIDICO) – đ c ch n làm tình hu ng c th đ nghiên c u này đi sâu phân tích

và đánh giá Ph m vi nghiên c u là toàn b các DNV&N đang ho t đ ng trên lãnh th

Vi t Nam trong giai đo n 2008-2013

Nghiên c u này có nh ng đóng góp ý ngh a c v m t lý thuy t và th c ti n Th nh t, đây là nghiên c u đ u tiên Vi t Nam th o lu n m t cách có h th ng vai trò c a khu

v c DNV&N trong m t n n kinh t , đ c bi t là nh ng vai trò ‘m i’ Th hai, đây là

m t trong r t ít nghiên c u Vi t Nam không ch nh n di n mà còn phân tích các kênh tác đ ng c a suy thoái kinh t đ n khu v c DNV&N Th ba, nghiên c u này cung c p

nh ng gi i pháp h u ích cho th c ti n hi n nay Vi t Nam Xét c p đ v mô, nghiên c u này giúp các c quan qu n lý nhà n c, các nhà ho ch đ nh chính sách hi u

rõ nh ng khó kh n, tr ng i mà khu v c DNV&N đang đ i m t và rút ra các bài h c kinh nghi m t nh ng qu c gia khác đ t đó nhanh chóng đ a ra các gi i pháp phù

h p nh m h tr khu v c này v t qua th i k n n kinh t suy thoái c p đ vi mô, nghiên c u giúp các nhà qu n lý doanh nghi p nói chung và các nhà qu n lý c a BIDICO nói riêng có đ i sách thích h p cho th i gian t i

1.3 CÂU H I NGHIÊN C U

đ t đ c nh ng m c tiêu trên, nghiên c u này s n l c tr l i các câu h i sau đây:

 Khu v c DNV&N đóng vai trò nh th nào trong m t n n kinh t ?

 Suy thoái kinh t tác đ ng ra sao đ n khu v c DNV&N?

 Các DNV&N Vi t Nam đang ph i đ i m t v i nh ng khó kh n và tr ng i gì?

 Th c tr ng ho t đ ng c a các DNV&N Vi t Nam là nh th nào?

 Các n c trên th gi i đã làm gì đ giúp khu v c DNV&N v t qua kh ng

s lý thuy t này, nghiên c u s s d ng các ph ng pháp phân tích – t ng h p, đ i chi u – so sánh và phân tích th ng kê mô t đ phân tích và đánh giá nh ng tác đ ng

mà khu v c DNV&N Vi t Nam ph i h ng chu trong giai đo n 2008-2013 M t

đi m khác bi t trong nghiên c u này là nh ng tác đ ng đó còn đ c phân tích và đánh giá cho m t tình hu ng là BIDICO, vì th các k t qu nghiên c u không ch có tính khái quát mà còn có tính c th Nghiên c u này s d ng s li u th c p đ c thu th p

và t ng h p t nhi u ngu n, bao g m: Các cu c kh o sát DNV&N, T ng c c Th ng

kê, C c Phát tri n Doanh nghi p, Hi p h i DNV&N Các báo cáo tài chính và báo cáo kinh doanh c a BIDICO c ng đ c s d ng đ làm tình hu ng nghiên c u

1.5 C U TRÚC C A NGHIÊN C U

Nghiên c u này bao g m 5 ch ng Ngoài ch ng gi i thi u, ph n còn l i c a nghiên

c u đ c c u trúc nh sau Ch ng 2 xây d ng c s lý thuy t đ hi u đ c nh ng

v n đ liên quan đ n khu v c DNV&N Ch ng 3 phân tích và đánh giá th c tr ng

ho t đ ng c a khu v c DNV&N Vi t Nam trong giai đo n 2008-2013 nh m nh n

di n nh ng khó kh n và tr ng i mà khu v c này đã và đang ph i đ i m t Các bài h c kinh nghi m h tr khu v c DNV&N v t qua kh ng ho ng kinh t m t s n c trên th gi i đ c đ c p Ch ng 4 Ch ng 5 k t lu n và đ xu t m t s gi i pháp

CH NG 2

C S LÝ THUY T

Ch ng 2 t ng quan tài li u và thi t l p c s lý thuy t cho nghiên c u M c 2.1 làm

rõ khái ni m v DNV&N và các tiêu th c đ xác đ nh lo i hình doanh nghi p này Vai trò c a khu v c DNV&N trong m t n n kinh t đ c th o lu n M c 2.2 M c 2.3 phân tích các kênh tác đ ng – v m t lý thuy t – c a kh ng ho ng và suy thoái kinh t

đ n ho t đ ng c a khu v c DNV&N

2.1 KHÁI QUÁT CHUNG V DNV&N

2.1.1 Khái ni m DNV&N

DNV&N hay SMEs (Small and Medium Enterprises) nói chung là nh ng doanh nghi p

có s lao đ ng hay doanh s d i m t m c gi i h n nào đó T vi t t t SMEs đ c dùng ph bi n Liên minh Châu Âu và các t ch c qu c t nh Ngân hàng th gi i, Liên Hi p Qu c, T ch c th ng m i th gi i Thu t ng SMEs đ c s d ng nhi u

nh t là M Các n c thu c C ng đ ng Châu Âu truy n th ng có cách đ nh ngh a v SMEs c a riêng h Ví d nh c, SMEs đ c đ nh ngh a là nh ng doanh nghi p

có s lao đ ng d i 500 ng i, trong khi đó B là 100 ng i Nh ng cho đ n nay Liên minh Châu Âu (EU) đã có khái ni m v SMEs chu n hóa h n Theo đó, nh ng doanh nghi p có d i 50 lao đ ng đ c g i là doanh nghi p nh còn nh ng doanh nghi p có d i 250 lao đ ng đ c g i là nh ng doanh nghi p v a Ng c l i, nh ng doanh nghi p M có s lao đ ng d i 100 ng i đ c g i là doanh nghi p nh , d i

500 ng i là doanh nghi p v a Cách đ nh ngh a v SMEs c a M thì có ý ngh a r ng

h n ý ngh a n i t i c a DNV&N Và các qu c gia Châu Phi c ng có cách đ nh ngh a riêng và nh ng đ nh ngh a này là khác nhau gi a các qu c gia Liên minh Châu Âu thì dùng đ nh ngh a v SMEs chu n hóa nh trên S khác nhau v đ nh ngh a khi n cho

vi c nghiên c u v DNV&N tr nên khó kh n h n

Vi t Nam, Chính ph đã ban hành Ngh đ nh s 90/N -CP ngày 23 tháng 11 n m

2001 v tr giúp và phát tri n DNV&N i u 3 c a Ngh đ nh này đã quy đ nh c th

v DNV&N nh sau: “Doanh nghi p v a và nh là c s s n xu t kinh doanh đ c l p,

đã đ ng ký kinh doanh lao đ ng theo pháp lu t hi n hành, có v n đ ng ký không quá

10 t đ ng ho c s lao đ ng trung bình h ng n m không quá 300 ng i” C n c vào tình hình kinh t – xã h i c th c a ngành, đ a ph ng, trong quá trình th c hi n các

bi n pháp, ch ng trình tr giúp có th linh ho t áp d ng đ ng th i hai tiêu chí v n và lao đ ng ho c m t trong hai tiêu chí nói trên DNV&N Vi t Nam có nh ng đi m khác so v i DNV&N các n c các n c Châu Âu, doanh nghi p có m t vài ngàn công nhân và nhân viên, quy mô vài ch c tri u đô la c ng đ c coi là DNV&N, nh ng

có khi không có nhi u công nhân v n đ c xem là doanh nghi p l n Ch ng h n nh các doanh nghi p ho t đ ng trong l nh v c nano, công ngh cao thì không c n thi t

ph i có đông công nhân

2.1.2 Tiêu th c xác đ nh DNV&N

xác đ nh DNV&N, các qu c gia có th c n c vào các tiêu chí nh s lao đ ng, v n

s n xu t, doanh thu, l i nhu n, giá tr gia t ng Tuy cách đ nh ngh a v DNV&N m i

qu c gia trên th gi i có khác nhau, nh ng nói chung các qu c gia th ng xác đ nh DNV&N theo các tiêu th c chung sau đây (SMESTAC, 2007):

 Quy mô v n nh bé, g p ph i nhi u khó kh n trong vi c ti p c n v i ngu n v n chính th c

 Trình đ khoa h c công ngh , tay ngh lao đ ng, trình đ qu n lý nói chung là

th p so v i các doanh nghi p l n

 Thi u thông tin, th tr ng nh bé, quan h kinh doanh h n h p

 S c c nh tranh c a hàng hóa s n xu t ra là th p, khó tiêu th , đ r i ro cao

 Ho t đ ng phân tán, r i rác kh p c n c nên khó h tr

Vi t Nam, tiêu chí xác đ nh DNV&N đ c d a trên đi u ki n th c ti n c a n c ta1

và khung kh pháp lu t hi n hành nh m h tr các doanh nghi p này phát tri n phù

h p v i chi n l c phát tri n kinh t – xã h i Theo đó, vi c phân lo i DNV&N c a

Vi t Nam ch y u d a vào hai tiêu chí là lao đ ng bình quân và s v n đ ng ký, vì

nh ng lý do sau đây:

 T t c các doanh nghi p đ u có s li u v hai tiêu th c này

 Có th xác đ nh tiêu th c này m i c p đ : toàn b n n kinh t , ngành, doanh nghi p

 Trong đi u ki n th c tr ng th ng kê v các doanh nghi p còn ch a đ y đ c a

Vi t Nam thì hai tiêu chí này ta có th xác đ nh chính xác tr s c a chúng

Trên c s đó, ta có th l ng hóa đ c tiêu chí phân lo i DNV&N đ i v i hai l nh

v c ch y u là công nghi p và th ng m i qua b ng d i đây

1

Vi t Nam là m t n c có trình đ phát tri n kinh t còn th p, n ng l c qu n lý còn h n ch , th

tr ng ch a phát tri n, ch a có chu n m c đo l ng quy mô doanh nghi p m t cách chính th c

B ng 2.1 Tiêu chí phân lo i DNV&N

Công nghi p Th ng m i, d ch v

DN v a DN nh DN v a DN nh

V n đ ng ký < 10 t đ ng < 5 t đ ng < 5 t đ ng < 3 t đ ng Lao đ ng th ng xuyên < 300 ng i < 100 ng i < 200 ng i < 50 ng i

Ngu n: SMESTAC (2001)

2.2 VAI TRÒ C A KHU V C DNV&N TRONG N N KINH T

Khu v c DNV&N có ý ngh a h t s c quan tr ng đ i v i s phát tri n kinh t – xã h i

c a các n c trên th gi i, dù là n c phát tri n hay đang phát tri n.2Nói đ n DNV&N

là nói đ n kh n ng huy đ ng và s d ng ngu n l c t i ch , t o vi c làm và thu nh p,

b sung tính n ng đ ng và hi u qu , chuy n d ch c c u và chuyên môn hóa, duy trì t

do kinh doanh, t o ra m ng l i liên k t, thúc đ y tinh th n doanh nhân và sáng t o, và

là ng i ‘xây d ng’ và ‘đ i m i’ trong m t n n kinh t

2.2.1 DNV&N giúp huy đ ng và s d ng các ngu n l c đ a ph ng

N u nh doanh nghi p l n th ng đ t c s nh ng trung tâm kinh t c a m t qu c gia, thì DNV&N l i có m t kh p các đ a ph ng DNV&N th hi n đúng b n ch t

c a tên g i, d kh i nghi p, phát tri n r ng kh p c thành th và nông thôn Thông

th ng đ thành l p m t DNV&N thì c n s v n đ u t ban đ u không l n, m t b ng

s n xu t nh h p, quy mô nhà x ng v a ph i c đi m này làm cho DNV&N phát tri n kh p m i n i, h u h t các ngành ngh và l nh v c; Nó l p vào kho ng tr ng, thi u v ng c a các doanh nghi p l n, t o đi u ki n cho n n kinh t khai thác m i ti m

n ng

Các DNV&N khai thác và huy đ ng các ngu n l c và ti m n ng t i ch c a các đ a

ph ng và các ngu n tài chính c a dân c trong vùng Do t o ra c h i cho đông đ o dân c t i ch có th tham gia đ u t , cho nên DNV&N có hi u qu nh t trong vi c huy đ ng nh ng kho n ti n đang phân tán, n m im trong dân c đ hình thành các

2

Trong h u h t các n n kinh t , DNV&N chi m đa s EU, DNV&N chi m kho ng 99% và s lao

đ ng lên đ n 65 tri u ng i Trong m t s khu v c kinh t , DNV&N gi vai trò ch đ o trong công

cu c c i t o và là đ ng l c phát tri n c a n n kinh t Trên ph m vi th gi i, DNV&N chi m 99% t ng

s doanh nghi p và đóng góp 40% – 50% GDP

kho n v n đ u t cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh Bên c nh đó, các DNV&N c ng

th ng khai thác và s d ng ngu n nguyên v t li u s n có đ a ph ng

2.2.2 DNV&N gi vai trò quan tr ng trong t o vi c làm và thu nh p

Các DNV&N có s l ng l n, phân b r ng kh p t thành th đ n nông thôn, nên m c

dù s lao đ ng làm vi c trong m t doanh nghi p không nhi u nh ng theo quy lu t s đông đã t o ra ph n l n vi c làm cho xã h i Vi t Nam, có t i 90% vi c làm m i

đ c t o ra t các DNV&N (GSO, 2012) M t khác, các DNV&N có kh n ng gi i quy t công n vi c làm t i ch cho nên đóng góp đáng k vào quá trình phân b thích

h p cho l c l ng lao đ ng.3

S l n m nh c a các DNV&N làm t ng thu nh p c a

ng i lao đ ng và gi m t l th t nghi p cho m i đ a ph ng nói riêng và toàn lãnh th nói chung Lao đ ng trong các DNV&N c ng có thu nh p cao h n r t nhi u so v i thu

nh p c a lao đ ng nông nghi p (CIEM, 2011)

Khi n n kinh t m r ng, m c đ s d ng lao đ ng c a các DNV&N t ng g p 6-10

l n, cao h n nhi u so v i các doanh nghi p l n (World Bank, 2007) Khi n n kinh t suy thoái, các doanh nghi p l n ph i c t gi m lao đ ng đ gi m chi phí đ n m c có th

t n t i đ c vì c u c a th tr ng th p h n cung Tuy nhiên, đ i v i các DNV&N do

đ c tính linh ho t, d thích ng v i thay đ i c a th tr ng nên v n có th duy trì ho t

đ ng và th m chí v n có th phát tri n Do đó, các DNV&N v n có nhu c u v lao

đ ng Chính vì v y, WBC (2009) cho r ng DNV&N là li u thu c cu i cùng ch a tr

b nh th t nghi p khi n n kinh t suy thoái

2.2.3 DNV&N làm cho n n kinh t n ng đ ng và hi u qu h n

Các công ty l n và các t p đoàn không có đ c tính n ng đ ng c a các đ n v kinh t

nh h n chúng vì m t nguyên nhân đ n gi n là quy mô c a chúng quá l n V i quy

mô g n nh cùng v i hình th c t ch c kinh doanh có s k t h p gi a chuyên môn hoá

và đa d ng hóa m m d o, nên các DNV&N góp ph n to l n làm n ng đ ng n n kinh t Khi n n kinh t phát tri n, t o nhi u c h i kinh doanh m i, s c mua t ng lên và l ng

c u l n h n, các DNV&N r t nh y bén trong vi c đi u ch nh c c u, t ng doanh thu Nh quy mô kinh doanh g n nh và v n nh , DNV&N có nhi u kh n ng thay đ i

m t hàng và chuy n h ng s n xu t nhanh, phù h p v i nhu c u th tr ng mà ít gây

bi n đ ng l n H n n a, các DNV&N th ng mang tính t h u cao, d dàng ra quy t

đ nh đa d ng hoá s n ph m, k c nh ng m t hàng mà các doanh nghi p l n không s n

3 Hàng n m, Vi t Nam có kho ng 1,5 tri u ng i gia nh p th tr ng lao đ ng, ngoài ra s lao đ ng nông nghi p có nhu c u chuy n sang làm vi c trong các ngành phi nông nghi p c ng không nh Chính s xu t hi n ngày càng nhi u các DNV&N các thành ph , đ a ph ng, vùng nông thôn, đã góp ph n gi i quy t bài toán vi c làm cho s lao đ ng trên

xu t ra i u này r t khó th c hi n các doanh nghi p l n khi mu n đa d ng hoá m t hàng s n xu t

V i tính ch t nhanh nh y và d dàng b t k p v i nh ng thay đ i hay bi n đ ng c a th

tr ng, các DNV&N luôn đóng vai trò đi đ u trong m i bi n đ ng c a ti n trình – theo thu t ng c a Schumpeter (1942, trích trong Nguy n Xuân Lâm 2013) – đ c g i là

‘s đ v sáng t o’ Vai trò này c a khu v c DNV&N đ c th hi n trên c ba ph ng

di n Th nh t, các DNV&N s là môi tr ng th nghi m cho ti n trình thay đ i Th hai, nó s đóng vai trò là nh ng b n th o, tích l y đ c các kinh nghi m đ ng đ u v i

s thay đ i cho các doanh nghi p l n Sau khi có b c thay đ i thành công, nó s là

mô hình hoàn h o nh t cho s thay đ i c a các doanh nghi p l n, t đó làm b c đ m

thay đ i và chuy n d ch c c u kinh t , thay đ i đ phù h p v i tình hình m i và quy

lu t kinh t m i Th ba, lo i hình doanh nghi p này c ng d dàng và nhanh chóng đ i

m i thi t b , công ngh hi n đ i.4

S l ng lo i hình doanh nghi p này gia t ng s góp

ph n t o đi u ki n đ i m i công ngh , thúc đ y phát tri n ý t ng và k n ng m i, thúc đ y s đ u t gi a các n n kinh t trong và ngoài khu v c

2.2.4 DNV&N góp ph n chuy n d ch c c u, chuyên môn hóa và đa d ng hóa

DNV&N ph n l n thu c khu v c kinh t t nhân và ho t đ ng ch y u trong l nh v c công nghi p và d ch v Do đó, s phát tri n c a DNV&N góp ph n đ y nhanh chuy n

d ch c c u kinh t theo h ng công nghi p hóa, hi n đ i hóa các n c đang phát tri n5 H n n a, các DNV&N có c h i s n xu t nhi u lo i hàng hóa đa d ng, phù h p

v i quy mô và dung l ng th tr ng phân tán, c ng góp ph n thúc đ y vi c chuy n

d ch c c u kinh t Do các DNV&N có th phát tri n kh p m i n i trong n c, nên kho ng cách gi a nhà s n xu t và th tr ng đ c rút ng n l i

Ngoài ra, s phát tri n c a lo i hình doanh nghi p này còn t o đi u ki n thu n l i cho quá trình chuyên môn hóa và đa d ng hóa các ngành ngh Các DNV&N th ng n ng

đ ng đ u t vào các ngành ngh có nhi u l i th , phát tri n các s n ph m hàng hóa,

d ch v cho các th tr ng có dung l ng nh mà các doanh nghi p l n không quan tâm M t khác, s l ng các DNV&N t ng lên kéo theo đó là các m t hàng tr nên phong phú h n, s c c nh tranh cao h n khi n ch t l ng các hàng hóa d ch v t ng lên, và th tr ng sôi đ ng h n

Trong nhi u n m tr l i đây, c c u ngành kinh t c a Vi t Nam (nông nghi p, công nghi p, xây

d ng) đã có s chuy n bi n tích c c theo h ng gi m t tr ng giá tr s n l ng nông nghi p, t ng giá

tr s n l ng công nghi p và d ch v Có đ c k t qu trên là nh m t ph n đóng góp không nh c a các DNV&N.

2.2.5 DNV&N góp ph n duy trì s t do kinh doanh và có kh n ng ng bi n

nhanh nh y

T do kinh doanh là con đ ng t t nh t đ phát huy ti m l c các DNV&N, tình

tr ng đ c quy n không x y ra, h s n sàng ch p nh n t do kinh doanh (ACCA, 2012)

So v i các doanh nghi p l n, các DNV&N có tính t ch cao, s n sàng khai thác các

c h i đ phát tri n mà không ng i r i ro Các DNV&N có qui mô s n xu t, kinh doanh nh và v a nên s h u tính n ng đ ng, t do sáng t o trong kinh doanh Do đó, khu v c này có tính linh ho t cao, thích ng v i s bi n đ ng c a th tr ng, kh n ng thay đ i m t hàng, m u mã nhanh theo th hi u c a khách hàng V i u th nh g n,

n ng đ ng, d qu n lý, các DNV&N th ng linh ho t trong vi c h c h i và tránh

nh ng thi t h i to l n do môi tr ng khách quan tác đ ng nên Do đó các DNV&N s

có kh n ng ng bi n nhanh nh y, thích nghi v i hoàn c nh, t đi u ch nh s n xu t Các DNV&N có đ c đi m là v n đ u t ban đ u nh nên chu k s n xu t kinh doanh

c a doanh nghi p th ng ng n, d n đ n kh n ng thu h i v n nhanh và t o đi u ki n cho doanh nghi p kinh doanh hi u qu Do đ c tính c a mình mà các DN này r t d dàng thích nghi v i đi u ki n kinh doanh, v n không l n, mô th c kinh doanh và qu n

lý g n nh và đ n gi n Bên c nh đó, các DNV&N luôn thích ng cao tr c nh ng thay đ i c a th tr ng, có kh n ng chuy n h ng kinh doanh và chuy n h ng m t hàng nhanh S n ph m c a các DNV&N đa d ng, phong phú nh ng s l ng không

l n, nên d dàng chuy n h ng sang lo i hình kinh doanh khác, phù h p v i th

tr ng Vì v y, khu v c DNV&N có th đ c xem là ‘chi c đ m gi m sóc c a th

tr ng’

2.2.6 DNV&N tham gia hình thành chu i cung ng và công nghi p h tr

M i liên k t gi a các DNV&N và các doanh nghi p l n (k c các t p đoàn xuyên

qu c gia) t o thành m t chu i giá tr , k t n i v i m ng l i kinh doanh có m t đ cao

đ t o ra hi u qu và tính c nh tranh thông qua b sung chuyên môn và h p tác đ đ i

m i Các DNV&N liên k t v i các doanh nghi p l n trong vi c cung ng d ch v và

s n ph m đ u vào, th c hi n th u ph , d n hình thành m ng l i công nghi p h tr

H n n a, các doanh nghi p này có th cung c p các nguyên li u đ u vào v i giá r

h n, do đó góp ph n h giá thành, nâng cao hi u s n xu t cho doanh nghi p l n i

v i các doanh nghi p l n, DNV&N c ng có th làm đ i lý và đ c bi t t o ra m ng l i

v tinh phân ph i s n ph m Quá trình này s thúc đ y các DNV&N tr thành tr c t

đ phát tri n ngành công nghi p h tr

Có th nói, đây là m i quan h hai chi u, ràng bu c l n nhau, các doanh nghi p l n

đ m b o v ng ch c cho các DNV&N v th tr ng, tài chính, công ngh , tiêu chu n k thu t và kinh nghi m qu n lý Ng c l i, các DNV&N đ m b o cho các doanh nghi p

l n v công nghi p h tr , m ng l i tiêu th r ng kh p đ xâm nh p các th tr ng

M t khác, là nh ng nhà cung ng cho các doanh nghi p l n chuyên s n xu t nhi u thành ph m xu t kh u, các DNV&N gián ti p đóng vai trò đáng k trong n n kinh t và trong h u h t các ngành công nghi p ch t o M i liên k t kinh doanh ch t ch , h p tác tích c c gi a các doanh nghi p và t ch c h tr trong nh ng c m ngành, giúp t o ra

hi u qu ph i h p và nâng cao kh n ng c nh tranh t ng th (Porter, 1998)

2.2.7 DNV&N là ‘v n m’ các nhà qu n lý doanh nghi p

Các DNV&N là n i m m m các tài n ng kinh doanh, là n i đào t o, rèn luy n các nhà qu n lý doanh nghi p, t o đi u ki n cho h làm quen v i môi tr ng kinh doanh Qui lu t c a s phát tri n doanh nghi p là đi t qui mô nh đ n qui mô v a và đ n qui

mô l n Thông qua đi u hành qui mô nh và v a, m t s nhà doanh nghi p tích l y

đ c kinh nghi m, d n d n thích ng v i vi c đi u hành doanh nghi p có qui mô l n

ây c ng là m t quy lu t t t y u đ i v i m t nhà qu n lý, đi m tích l y s hình thành khi h tham gia vào th tr ng lao đ ng, không con đ ng nào khác nh ng nhà qu n lý doanh nghi p l n đ u xu t thân t vi c qu n lý thành công m t DNV&N M i b c

ch y c a nh ng con ng i thành đ t đ u b t đ u t nh ng b c đi ch p ch ng ban đ u

và môi tr ng kinh doanh các DNV&N s là n i th s c và trau d i cho các nhà

qu n lý c a nh ng doanh nghi p l n trong t ng lai Nh v y, khu v c doanh nghi p này góp ph n xây d ng và rèn luy n m t l c l ng các doanhnhân tr m i có n ng l c

và kh n ng thích ng nhanh trong n n kinh t th tr ng hi n đ i

2.2.8 DNV&N v i vai trò ‘ ng i xây d ng xã h i’ và ‘ng i đ i m i’

Khu v c DNV&N là ‘ng i xây d ng xã h i v n minh’ do đ i ng này g n bó v i các

c ng đ ng đ a ph ng, theo đu i nh ng m c đích phi tài chính H n n a, đ i ng này

đ c tín nhi m h n trên toàn c u đ phát huy nh ng ‘giá tr chung’ (ACCA, 2012)

c bi t, nh ng doanh nghi p này mang l i l i thoát kh i nghèo nàn và ph thu c

ng th i, DNV&N đ c coi là “ng i đ i m i”, vì doanh nhân trong đó d n thân vào

nh ng d án c c k m o hi m, không ch ng minh đ c n ng l c tài chính, không th xin vay v n ngân hàng và ch a th đ u t C n ph i nh c l i r ng, xu h ng t n t i c a DNV&N là quy lu t ph bi n các n c đang phát tri n, nh ng th tr ng m i n i thu c khu v c Châu Á, khi mà các cá nhân kh i s doanh nghi p đ ki m s ng, ch không ph i đ sáng t o Tuy nhiên, Schumpeter (1942, trích trong Nguy n Xuân Lâm

2013, tr 270) đã ch ra r ng ti n trình đ v sáng t o “không ng ng cách m ng hóa c

c u kinh t t bên trong, không ng ng phá h y c c u c , không ng ng t o ra c c u

m i Quá trình đ v sáng t o này là m t th c t c n b n ” Do đó, các DNV&N ch

có đ i m i và c i ti n s n ph m thì m i có th t n t i và m i t o đ c s t ng tr ng

b n v ng

2.3 CÁC KÊNH TÁC NG C A SUY THOÁI KINH T N DNV&N 2.3.1 Th tr ng tiêu th b thu h p

Kh ng ho ng kinh t th gi i kéo theo suy thoái kinh t trong n c ch c ch n nh

h ng t i khu v c DNV&N, mà tác đ ng t ng h p có th s là s thu h p c th tr ng

n i đ a và xu t kh u Khi s n xu t b thu h p, m t s ng i có kh n ng b m t vi c làm, hay chí ít là thu nh p b gi m sút c ng v i dòng ki u h i ch y vào s t gi m s kéo theo s s t gi m trong tiêu dùng c a các h gia đình S c tiêu th c a th tr ng gi m sút, nhi u DN s ph i ch đ ng thu h p s n xu t, ho t đ ng c m ch ng, hàng t n kho trong m t s ngành hàng s t ng cao Bên c nh đó, suy thoái kinh t trong n c tác

đ ng b t l i đ n các doanh nghi p l n, các doanh nghi p liên doanh và n c ngoài s khi n cho vai trò nhà th u ph c a khu v c DNV&N b suy y u, và s đ n hàng gia công mà khu v c này nh n đ c c ng gi m sút

S suy gi m chung c a n n kinh t th gi i gây ra nhi u khó kh n th t s đ i v i các DNV&N tr c ti p xu t kh u ho c cung c p bán thành ph m cho các công ty l n v n

d a nhi u vào xu t kh u Th tr ng xu t kh u s b thu h p do các n c g p khó kh n

v kinh t nên s c mua các th tr ng n c ngoài không còn nh tr c Hàng hoá n i

đ a có th ph i c nh tranh kh c li t h n v i hàng hoá cùng lo i c a các n c khác Thu n l i v giá s không còn, kh n ng thanh toán c a các đ i tác n c ngoài c ng không đ c thu n l i nh tr c Ngay c nhi u m t hàng xu t kh u truy n th ng, có

th m nh ch c ch n s gi m l ng xu t kh u

2.3.2 Ti p c n v n vay v n khó kh n h n

Tr c c n bão suy thoái kinh t , nhi u DNV&N s b xu ng h ng tín d ng, khó ti p

c n ngu n v n ngân hàng c bi t là khó kh n trong vi c có đ tài s n đ th ch p cho các kho n vay, thi u ngu n l c đ làm cho k ho ch kinh doanh tr nên thuy t

ph c Vì v y, các doanh nghi p này càng khó thu x p v n khi th tr ng tài chính có nhi u bi n đ ng x u Doanh nghi p ph i có tài s n đ m b o là các b t đ ng s n, đ ng

s n, gi y t có giá ho c tài s n hình thành t v n vay Trong khi đó, n u đã có nh ng tài s n r i rãi nh v y, các DNV&N có l c ng không quá bí bách bu c ph i tìm đ n ngân hàng

Trong b i c nh khó kh n v kinh t , các DNV&N không d vay v n ngân hàng nh ng

đ i v i m t s công ty nh đang t ng tr ng và đang làm n có l i thì v n có th vay

ti n Tuy v y, vi c này đòi h i n l c ph i b ra s l n h n đ tìm ra các cách ti p c n tín d ng m t cách sáng t o và các ngu n vay v n Các doanh nghi p m i thành hình nói chung s không th vay v n ngân hàng do nguy c th t b i là khá cao R t nhi u doanh nghi p m i kh i s s ph i trông c y vào ti n ti t ki m cá nhân, tài s n c n nhà,

và v n li ng huy đ ng t b n bè và nh ng ng i thân M c dù trong th i k n n kinh

t m r ng thì hoàn toàn có th cho m t s DNV&N có ý t ng kinh doanh t t và sáng

t o có th tìm ki m ngu n v n vay cho vi c kh i nghi p t ngân hàng hay các qu đ u

t m o hi m, nh ng gi đây l i là khó kh n do không có m y ai tin hay d đoán đ c

m t kh n ng sinh l i h p d n cho s l c quan đó

2.3.3 Tác đ ng trái chi u c a chính sách v mô và s suy gi m lòng tin

Khu v c DNV&N có th s ph i h ng ch u nh ng khó kh n, t n th ng không nh t các v n đ v mô, đ c bi t là các chính sách tín d ng N u suy thoái kinh t đi kèm v i

l m phát cao, thì chính sách th t ch t ti n t c a NHNN thông qua gi i h n t ng tr ng tín d ng s khi n các NHTM h n ch cho vay ho c cho vay c m ch ng Bên c nh đó,

n u NHNN b t bu c các NHTM mua trái phi u chính ph v i s ti n l n thì s khi n các NHTM khan hi m ngu n ti n, đ y lãi su t huy đ ng lên cao (Nelllis và Parker, 2004), đi u này d n đ n lãi su t cho vay c ng t ng lên khi n các DNV&N không th vay v n V n đ này là nghiêm tr ng b i vì ph n l n ho t đ ng c a DNV&N c n đ c

d a trên ngu n cung tài chính n đ nh H n n a, l m phát cao có th làm t ng thêm gánh n ng chi phí s n xu t cho các DNV&N

Trong b i c nh b t n v mô, th tr ng tài chính – ngân hàng s có nhi u bi n đ ng khó l ng v t giá và lãi su t Th tr ng ch ng khoán s g p khó kh n, lu ng ti n

đ u t gián ti p qua th tr ng ch ng khoán có kh n ng suy gi m u t tr c ti p

n c ngoài và vi n tr phát tri n chính th c s ch ng l i, dòng ki u h i s không d i dào nh tr c Vi c huy đ ng các ngu n v n cho n n kinh t không còn thu n l i Khi kinh t v mô g p b t n mà ngu n v n l i h n h p nh v y, các NHTM và đ nh ch tài chính khác th ng lo i tr các DNV&N ra kh i danh sách đ c vay v n tr c tiên Bên c nh đó, chi phí s n xu t t ng cao do bi n đ ng các y u t đ u vào, trong khi giá bán s n ph m không t ng M t khác, đ i v i các DNV&N ph thu c ch y u vào ngu n nguyên li u, ph ki n nh p kh u thì s b nh h ng đ n kh n ng c nh tranh khi kinh t th gi i g p kh ng ho ng

Tóm l i, do các kênh tác đ ng tr c ti p và gián ti p đã phân tích trên, kh ng kho ng kinh t th gi i và suy thoái kinh t trong n c s khi n cho khu v c DNV&N thu h p

s n xu t và kinh doanh, th m chí nhi u doanh nghi p đi đ n ch phá s n

CH NG 3

TH C TR NG HO T NG C A KHU V C DNV&N

VI T NAM TRONG GIAI O N 2008-2013

Ch ng này nghiên c u th c tr ng ho t đ ng c a khu v c DNV&N Vi t Nam đ t

đó làm rõ nh ng khó kh n và tr ng i mà các doanh nghi p này ph i đ i m t M c 3.1

khái quát ng n g n v quá trình phát tri n c a khu v c DNV&N k t th i i m i

đ n nay Th c tr ng ho t đ ng c a khu v c này trong giai đo n 2008-2013 đ c phân

tích và đánh giá trong M c 3.2 M c 3.3 nh n di n và th o lu n nh ng khó kh n, tr

ng i đang đ t ra cho các doanh nghi p DNV&N Trong các M c 3.2 và 3.3, tình hu ng

nghiên c u c th là BIDICO c ng đ c kh o sát

3.1 QUÁ TRÌNH PHÁT TRI N C A KHU V C DNV&N VI T NAM

Trong ti n trình c i cách và phát tri n kinh t Vi t Nam, DNV&N luôn chi m t

tr ng l n Tuy là nh ng doanh nghi p nh v v n, lao đ ng hay doanh thu, song cùng

v i s gia t ng m nh m v s l ng và quy mô ho t đ ng, các DNV&N đã kh ng

đ nh đ c vai trò quan tr ng c a mình trong vi c duy trì t c đ t ng tr ng, thay đ i

c c u kinh t , t o vi c làm, giúp c i thi n m c s ng c a ng i dân, góp ph n r t l n

vào công cu c xóa đói gi m nghèo

Trong th i k đ i m i (1986 – 1995), s l ng doanh nghi p c a các thành ph n kinh

t có s bi n đ ng r t l n Trong khi s doanh nghi p nhà n c gi m đi đáng k , riêng

ngành công nghi p t 3.141 đ n v (1986) xu ng còn 2.002 đ n v (n m 1994), khu

v c t nhân trong công nghi p (doanh nghi p và công ty) t ng nhanh t 567 doanh

nghi p (n m 1986) lên 959 doanh nghi p (n m 1995) Ngoài ra, còn có kho ng 1,88

tri u h và nhóm kinh doanh, ch y u là doanh nghi p r t nh , có v n d i 1 t đ ng

và s lao đ ng d i 50 ng i trong ngành th ng m i – d ch v

T n m 2001 đ n n m 2005, Nhà n c ti p t c ban hành nhi u c ch chính sách

khuy n khích các DNV&N phát tri n Lu t Doanh nghi p 1999 là v n b n pháp lý

quan tr ng m ra s phát tri n c a các lo i hình doanh nghi p nói chung và DNV&N

nói riêng Ngh đ nh 90/2001/N -CP c a Chính ph ban hành ngày 23 tháng 11 n m

2001 là v n b n quy ph m pháp lu t đ u tiên c a Vi t Nam quy đ nh vi c tr giúp các

DNV&N Cu i n m 2002, B K ho ch và u t đã thành l p C c Phát tri n Doanh

nghi p Nh và V a đ qu n lý nhà n c và đi u ph i các ho t đ ng c a Chính ph liên

quan t i xúc ti n phát tri n DNV&N N m 2003, H i đ ng Khuy n khích Phát tri n

DNV&N đ c thành l p nh m tham v n cho Th t ng v c ch chính sách khuy n khích s phát tri n c a DNV&N Vi t Nam Giai đo n này, DNV&N đóng góp kho ng 26% GDP, 31% giá tr t ng s n l ng công nghi p, 78% t ng m c bán l , 64%

t ng l ng v n chuy n hàng hóa, t o ra kho ng 49% vi c làm phi nông nghi p nông thôn, kho ng 25– 26% l c l ng lao đ ng trong c n c

T n m 2005 tr l i đây, c ch chính sách đ i v i các DNV&N ti p t c đ c hoàn thi n Lu t Doanh nghi p n m 2005 đã k th a nh ng thành công c a Lu t Doanh nghi p 1999, đ ng th i phát tri n thêm nhi u m t Lu t Doanh nghi p 2005 đã t o ra khung pháp lý chung, th ng nh t cho t t c các lo i hình doanh nghi p, bao g m c DNV&N và doanh nghi p không thu c nhóm DNV&N, công ty trong và ngoài n c, công ty Nhà n c và t nhân Ngoài ra, K ho ch phát tri n DNV&N giai đo n 2006 –

20106 đã xác đ nh m c tiêu quan tr ng, đ nh h ng cho các ho t đ ng phát tri n DNV&N và t o ra m t c u trúc thông qua đó ph i h p các ho t đ ng đ đ t hi u qu

t i u, nh m h tr cho vi c hình thành m t khu v c DNV&N l n m nh Vi t Nam

Hình 3.1 S l ng DNV&N, 2006 - 2012

Ngu n: Trung tâm Thông tin Doanh nghi p (2012)

Giai đo n 2006-2009 ch ng ki n t c đ t ng tr ng h t s c n t ng v s l ng DNV&N đ ng ký kinh doanh N u nh n m 2006, s l ng doanh nghi p đ ng ký kinh doanh là 245.000 thì ch sau ba n m, con s này đã t ng g p g n hai l n, x p x

6

c Chính ph phê duy t t i Quy t đ nh s 236/2006/Q -TTg ngày 23-10-2006 c a Th t ng Chính ph K ho ch xác đ nh m c tiêu t ng th cho phát tri n DNV&N là: “ y nhanh t c đ phát tri n DNV&N, t o môi tr ng c nh tranh lành m nh, nâng cao n ng l c c nh tranh qu c gia, các DNV&N đóng góp ngày càng cao vào t ng tr ng kinh t ”.

435.700 doanh nghi p vào n m 2009 Ði u đ c bi t là s l ng DNV&N đ ng ký kinh doanh m i luôn có xu h ng n m sau cao h n n m tr c Ngay c trong hai n m 2008

và 2009, m c dù cu c kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u tác đ ng b t

l i, nh ng s l ng doanh nghi p đ ng ký kinh doanh m i v n ti p t c gia t ng N m

2008 t ng 12,2% so v i n m 2007 và n m 2009 t ng 29,4% so v i cùng k n m tr c Không ch gia t ng v s l ng mà quy mô v n c a các doanh nghi p c ng t ng d n theo th i gian Tính chung giai đo n 2006-2009, quy mô v n đ ng ký trung bình c a

m t DNV&N t ng g p ba l n T tr ng v n đ u t c a khu v c trong t ng v n đ u t

xã h i t ng d n t 38% n m 2006 lên h n 40% n m 2008, sau đó gi m còn 31% n m

2009 (t ng đ ng kho ng 708,5 ngàn t đ ng) Giai đo n 2006-2010, có kho ng 4,2 tri u vi c làm m i đ c t o ra b i khu v c DNV&N

N m 2011, s l ng doanh nghi p DNV&N đ t h n 543.936, chi m kho ng 98% t ng

s doanh nghi p v i t ng v n đ ng ký x p x 121 t USD (chi m trên 30% t ng s v n các doanh nghi p) Trong n m này, khu v c DNV&N đã đóng góp 33% s n l ng công nghi p, 30% giá tr xu t kh u cho n n kinh t Vi t Nam Theo SMESTAC (2013), tính đ n h t n m 2012, c n c có kho ng 595.600 nghìn DNV&N đ ng ký kinh doanh, đóng góp g n 80% trong t ng s vi c làm c a toàn n n kinh t Trong giai

đo n 2006-2012, khu v c này hàng n m đóng góp h n 40% cho GDP, t o ra h n 1 tri u vi c làm m i m i n m, ch y u mang l i l i ích đ c bi t cho ngu n lao đ ng ch a qua đào t o S DNV&N tính theo tiêu chí lao đ ng qua t ng n m t ng trung bình 22,11%/n m trong giai đo n 2006-2012

Trong nhi u n m t i, khu v c DNV&N v n là đ ng c ch y chính cho n n kinh t Vi t Nam.7 M t tính toán c a VCCI (2012) cho th y Vi t Nam đã đ t đ c t l 5 doanh nghi p/1.000 dân và đang ti p c n d n t i m c trung bình là 9 – 10 doanh nghi p/1.000 dân c a nhi u n c khác trong khu v c

3.2 TH C TR NG HO T NG C A CÁC DNV&N TRONG GIAI O N

2008-2013

3.2.1 Tình hình ho t đ ng chung c a khu v c DNV&N

Cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u n m 2008 kéo theo s s suy thoái kinh t trong

n c đã d t dây tác đ ng r t l n đ n khu v c DNV&N Tr c áp l c khó kh n c a th

tr ng, nhi u doanh nghi p đã ph i ch n ph ng án gi i th , ng ng kinh doanh b i càng kinh doanh càng l Trong các n m 2008-2010, m c dù s DNV&N thành l p

m i hàng n m v n t ng nh ng s doanh nghi p phá s n còn t ng m nh h n (xem Hình 3.2) N m 2008 có h n 63.409 doanh nghi p đ c thành l p m i, thì trong hai n m

2009 và 2010 con s này đã t ng lên 72.340 và 83.565 t ng ng ng th i, s doanh nghi p b phá s n t ng t 21.664 lên 34.567 vào n m 2009 và 43.737 n m 2010 M t

b c tranh khác m đ m h n hi n ra khi ta xem xét theo con s t ng đ i T l s doanh nghi p phá s n so v i s doanh nghi p thành l p m i đã t ng t 34% c a n m

2008 lên 48% n m 2009 đ đ t đ n con s 52% vào n m 2010 Khu v c DNV&N Vi t Nam chi m t l 97% xét theo tiêu chí lao đ ng, nh ng g n 60% DNV&N ch u s nh

h ng tiêu c c c a kh ng ho ng toàn c u trong n m này (VCCI, 2011)

Hình 3.2 S DNV&N thành l p m i so v i s phá s n, 2008 - 2012

Ngu n: Tính toán t s li u c a SMESTAC (2012)

Do nh h ng t cu c kh ng ho ng kinh t th gi i, các DNV&N đ i m t v i nhi u khó kh n lên đ n đ nh đi m trong n m 2011nh giá nguyên v t li u đ u vào liên t c

t ng, s n ph m tiêu th ch m, t n kho nhi u H qu là s DNV&N ph i gi i th ,

ng ng ho t đ ng, phá s n t ng v t Trong n m này, c n c có 77.548 doanh nghi p

đ ng ký thành l p m i, gi m 7,2% so n m 2010 Nh ng đ ng th i có 53.972 doanh nghi p gi i th , ng ng ho t đ ng ho c ng ng đ ng ký thu , t ng 24,3% so n m tr c,

do không th v t qua th i k suy thoái Riêng hai tháng đ u n m 2011 có 10.119 DN

đ ng ký thành l p m i v i t ng s v n 55.674 t đ ng; có 2.759 DN gi i th , ng ng

ho t đ ng; 2.763 DN b thu h i gi y phép ho t đ ng G n 60% doanh nghi p đ c đi u tra cho bi t kh ng ho ng toàn c u v n có tác đ ng tiêu c c đ n các đi u ki n kinh