Hạn chế rủi ro thường gặp trong thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Sacombank Võ Thị Thủy Tiên. - TP. HCM

2.1.3 Các ph ng th c thanh toán trong TTQT Hi n nay có nhi u ph ng th c TTQT dùng trong ngo i th ng nh : ph ng th c thanh toán chuy n ti n Remittance, ph ng th c nh thu Collection, ph n

i

TR NG I H C M TP H CHÍ MINH

CH NG TRÌNH ÀO T O C BI T

KHÓA LU N T T NGHI P CHUYÊN NGÀNH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

i

L I C M N

e:f hoàn thành khóa lu n t t nghi p này, tr c h t em xin chân thành g i l i cám

n đ n toàn th th y cô tr ng i h c M đã truy n đ t ki n th c quý báu trong su t

b n n m t i tr ng, v i nh ng ki n th c đó em có c h i v n d ng vào th c t trong

k th c t p c ng nh th c hi n khóa lu n t t nghi p

Em xin g i l i cám n sâu s c đ n TS Nguy n Chí c đã t n tình h ng d n,

đóng góp ý ki n cho em t lúc làm báo cáo th c t p đ n khi em phát tri n đ tài làm

khóa lu n t t nghi p này

Em xin chân thành cám n ch Hoàng V Ng c Qu nh và các ch trong B ph n

Thanh toán qu c t c a S giao d ch Tp H Chí Minh đã t o m i đi u ki n cho em

đ c h c h i, trao đ i thông tin và ti p xúc môi tr ng làm vi c th c t giúp em h c

h i đ c cách th c làm vi c c ng nh có cái nhìn t ng quan v ho t đ ng thanh toán

qu c t t i ngân hàng đ em có th vi t báo cáo và phát tri n lên thành khóa lu n t t

nghi p

Vì em hoàn thành bài khóa lu n t t nghi p này trong th i gian ng n nên không

th tránh kh i sai sót, em r t mong nh n s ch b o thêm c a quý th y cô, anh ch cùng

b n bè đ em có th th c hi n t t nh ng khóa lu n trong t ng lai Xin kính chúc

Ngân hàng ngày m t phát tri n h n, kính chúc quý th y cô, anh ch và b n bè d i dào

s c kh e và thành công trong cu c s ng

Sinh viên th c hi n

v

M C L C

L I C M N i

NH N XÉT C A GI NG VIÊN H NG D N ii

NH N XÉT C A GI NG VIÊN PH N BI N iii

DANH M C CÁC T VI T T T iv

M C L C v

DANH M C B NG viii

DANH M C HÌNH ix

CH NG 1: GI I THI U CHUNG V TÀI NGHIÊN C U 1

1.1 T NG QUAN V N NGHIÊN C U 1

1.2 LÝ DO CH N TÀI 1

1.3 M C ÍCH NGHIÊN C U 3

1.4 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 3

1.5 PH M VI NGHIÊN C U 3

1.6 K T C U KHÓA LU N 3

CH NG 2: C S LÝ LU N V R I RO TRONG THANH TOÁN QU C T THEO PH NG TH C TÍN D NG CH NG T C A NGÂN HÀNG TH NG M I 5

2.1 HO T NG THANH TOÁN QU C T C A NGÂN HÀNG TH NG M I 5

2.1.1 Khái ni m 5

2.1.2 Vai trò c a Thanh toán qu c t 5

2.1.3 Các ph ng th c thanh toán trong TTQT 6

2.2 R I RO TRONG HO T NG TTQT THEO PH NG TH C TDCT T I NGÂN HÀNG TH NG M I 9

2.2.1 Khái ni m v r i ro trong ho t đ ng TTQT 9

2.2.2 M t s lo i r i ro th ng g p trong TTQT theo ph ng th c TDCT c a NHTM 10

2.2.3 Nguyên nhân c a r i ro trong TTQT theo ph ng th c TDCT 13

2.3 CÁC NGHIÊN C U Ã TH C HI N LIÊN QUAN N TÀI 15

2.4 PH NG PHÁP NGHIÊN C U TÀI 16

vi

CH NG 3: TH C TR NG VÀ M T S R I RO TH NG G P TRONG

HO T NG TTQT THEO PH NG TH C TÍN D NG CH NG T T I

SACOMBANK 18

3.1 GI I THI U T NG QUAN V SACOMBANK 18

3.1.1 Gi i thi u s l c v quá trình hình thành và phát tri n 18

3.1.2 C c u t ch c và qu n lý nhân s t i Sacombank 19

3.1.1 Ch c n ng, nhi m v và đ nh h ng trong n m 2012 21

3.1.2 Tình hình ho t đ ng kinh doanh c a Sacombank trong giai đo n 2009 – 2011 22

3.2 TH C TR NG VÀ M T S R I RO TH NG G P TRONG PH NG TH C TÍN D NG CH NG T T I SACOMBANK 27

3.2.1 Th c tr ng v ho t đ ng TTQT theo ph ng th c TDCT t i Sacombank 27

3.2.2 M t s r i ro th ng g p trong ho t đ ng TTQT theo ph ng th c TDCT t i Sacombank 29

3.3 ÁNH GIÁ S L C V K T QU T C, T N T I VÀ NGUYÊN NHÂN D N N R I RO TRONG THANH TOÁN TÍN D NG CH NG T T I SACOMBANK 39

3.3.1 K t qu đ t đ c 39

3.3.2 H n ch và nguyên nhân 40

CH NG 4: GI I PHÁP H N CH R I RO TRONG THANH TOÁN QU C T THEO PH NG TH C TÍN D NG T I SACOMBANK 42

4.1 GI I PHÁP C A NGÂN HÀNG I V I KHÁCH HÀNG 42

4.1.1 Chú tr ng nâng cao ch t l ng công tác th m đ nh, đánh giá và phân lo i khách hàng 42

4.1.2 T ng c ng h n n a công tác t v n cho khách hàng 42

4.1.3 Duy trì quan h v i khách hàng truy n th ng và thu hút thêm khách hàng m i 43

4.2 GIÁI PHÁP HOÀN THI N QUY TRÌNH NGHI P V TÍN D NG CH NG T 44 4.2.1 Ti p t c duy trì và c i ti n h n n a nh ng quy đ nh v đ nh m c ký qu 44

4.2.2 T ng c ng công tác ki m tra, ki m soát 45

4.2.3 a d ng hoá các lo i th tín d ng 45

4.3 HO T NG TÀI TR XU T NH P KH U 46

4.3.1 Ho t đ ng tài tr xu t kh u 46

4.3.2 Ho t đ ng tài tr nh p kh u 46

vii

4.4 M T S KI N NGH NH M H N CH R I RO TRONG THANH TOÁN TÍN

D NG CH NG T T I SACOMBANK 46

4.4.1 Ki n ngh v i Ngân hàng Nhà n c 46

4.4.2 Ki n ngh v i Doanh nghi p xu t nh p kh u 47

L I K T 49

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 50

viii

DANH M C B NG

B ng 3.1: K t qu ho t đ ng kinh doanh c a Sacombank giai đo n 2009-2011 22

B ng 3.2: Tình hình huy đ ng v n trong giai đo n 2009-2011 24

B ng 3.3: Tình hình ho t đ ng tín d ng t i Sacombank giai đo n 2009-2011 25

B ng 3.4: K t qu ho t đ ng Thanh toán qu c t c a Sacombank trong giai đo n

2009-2011 26

B ng 3.5: T tr ng Doanh s thanh toán L/C xu t và L/C nh p t i Sacombank giai

đo n 2009 – 2011 (phân tích theo chi u d c) 27

B ng 3.6: T tr ng Doanh s thanh toán L/C xu t và L/C nh p t i Sacombank giai

đo n 2009 - 2011 (phân tích theo chi u ngang) 28

B ng 3.7: Doanh s L/C ch a thanh toán theo c c u L/C xu t và L/C nh p giai đo n

2009 – 2011 30

ix

DANH M C HÌNH

Hình 2.1: Quy trình nghi p v theo ph ng th c tín d ng ch ng t 8Hình 3.1: S đ t ch c c a Sacombank 20

1

NGHIÊN C U

Ngân hàng là m t trong các t ch c tài chính quan tr ng nh t c a n n kinh t

V i vai trò trung gian tài chính, tu thu c vào s phát tri n c a n n kinh t nói chung

và h th ng tài chính nói riêng mà lo i hình NHTM th ng chi m t tr ng l n nh t v quy mô tài s n, th ph n c ng nh s l ng Ho t đ ng c a NHTM r t đa d ng và mang tính r ng kh p, liên quan đ n nhi u ngành, nhi u l nh v c c a n n kinh t Do

ph m vi ho t đ ng c ng nh ph m vi nh h ng khá r ng nh v y, ngân hàng ph i gánh ch u nhi u r i ro khác nhau liên quan đ n các ho t đ ng kinh t đó M t s r i ro

đ c thù mà các NHTM th ng g p ph i, đó là: r i ro tín d ng, r i ro lãi su t, r i ro thanh kho n, r i ro ho t đ ng, r i ro pháp lý, chính tr Ho t đ ng trong l nh v c

nh y c m, r i ro c a ngân hàng không ch liên quan đ n các ho t đ ng tín d ng, huy

đ ng mà còn c ho t đ ng d ch v thanh toán, mà trong đó có l r i ro nh t là thanh toán qu c t Hi n nay v i vi c gia nh p vào t ch c WTO, ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p Vi t Nam đ c m r ng trên nhi u qu c gia t đó đòi h i nhu c u TTQT c ng ph i nâng cao đ đáp ng nhu c u c a khách hàng N u nh ho t đ ng thanh toán n i đ a ch mang tính ch t l u chuy n ti n t trong n c v i nh ng nguyên

t c, quy đ nh đa ph n b chi ph i b i pháp lu t trong n c nên nh ng tranh ch p s d

đ c gi i quy t thì thanh toán qu c t l i là mang đ c tr ng khác M c dù nh ng quy

t c, lu t l v thanh toán qu c t c ng tuân theo nh ng thông l qu c t , nh ng đi u kho n nh UCP600, ISBP, URR752 và nh ng đi u kho n qu c t khác nh ng vì là giao th ng gi a các qu c gia, nên m i n c đ u có nh ng đi u lu t riêng, t ng doanh nghi p, t ng ngân hàng m i qu c gia c ng có quy đ nh riêng có th cùng “đá” trên “sân ch i chung” này, ngoài nh ng “ph n th ng l n”, các t ch c, doanh nghi p

c ng có không ít r i ro, đ c bi t là trong vi c thanh toán và giao nh n hàng

Trong t t c các ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, cho đ n nay ho t đ ng TTQT v n là ho t đ ng kinh doanh quan tr ng nh t, mang l i ph n l i nhu n l n nh t cho ngân hàng Tuy nhiên, bên c nh l i nhu n l n, b n thân ho t đ ng thanh toán c ng

ch a đ ng r t nhi u r i ro R i ro trong ho t đ ng TTQT có th gây ra tác đ ng n ng

n đ n các ho t đ ng kinh doanh khác, th m chí đe do s t n t i c a Ngân hàng Hi n nay có r t nhi u ph ng th c thanh toán nh ng đ c s d ng ph bi n thì có chuy n

ti n, nh thu và tín d ng ch ng t N u nh hai ph ng th c đ u đ u b t l i cho m t

2

bên là ng i mua ho c ng i bán, ngân hàng ch là trung gian và không b ràng bu c trách nhi m ph i thanh toán, thì ph ng th c tín d ng ch ng t l i t ra u vi t h n,

nó đ m b o quy n l i cho t t c các bên tham gia B i vì nh ng ho t đ ng TTQT di n

ra v i các đ i tác có tr s nh ng qu c gia khác nhau, thông tin v vi c kinh doanh

c a h khó ki m soát, đôi khi là thi u tin c y nên vi c dùng ph ng th c này khá an toàn và t o đ c s yên tâm cho m i bên v quy n l i c a mình C th nh nhà XK

s đ c ngân hàng tr ti n n u BCT xu t trình phù h p v i L/C b t k nhà NK có

mu n tr ti n hay không; nh ng ch m tr trong vi c chuy n ch ng t c ng đ c h n

ch t i đa do quy đ nh c th trong L/C và m t khi ch ng t đ c chuy n đ n ngân hàng thì vi c thanh toán s đ c ti n hành ngày ho c vào m t ngày xác đ nh, đi u này tránh vi c chi m d ng v n c a nhà XK và đ c bi t nhà XK có th chi t kh u L/C

tr c đ có ti n chu n b h p đ ng Còn đ i v i nhà NK, h ch th c hi n vi c tr ti n khi hàng hóa th c s đ c giao, tránh vi c l a đ o khi đ a ti n r i nh ng không có hàng và h c ng yên tâm ch khi nhà XK chu n b BCT đúng v i L/C thì m i đ c thanh toán ti n, đi u này giúp nhà NK có đ c nh ng gi y t theo đúng yêu c u đ

ki m tra hành hóa Riêng đ i v i ngân hàng đây là ph ng th c thu đ c nhi u m c phí nh phí thanh toán L/C, phí ký h u B/L, phi u xác nh n thông báo… do có nhi u

V i th m nh là m t trong nh ng ngân hàng TMCP l n trong c n c, có m ng

l i kinh doanh r ng kh p, s n ph m d ch v ngân hàng đa d ng và ch t l ng cao, h

th ng máy tính và truy n thông hi n đ i, có uy tín đ i v i khách hàng trong n c và

qu c t ho t đ ng TTQT t i Sacombank đã đ t đ c nh ng thành qu nh t đ nh, đáp

ng m i nhu c u c a khách hàng v các nghi p v liên quan đ n thanh toán xu t nh p

kh u hàng hóa cho khách hàng m t cách nhanh chóng, chính xác và hi u qu Tuy nhiên, ho t đ ng thanh toán qu c t c ng còn khá nhi u h n ch v m t cân đ i gi a

ho t đ ng thanh toán xu t kh u và nh p kh u đã nh h ng đ n ho t đ ng thanh toán

c a ngân hàng M c dù s h s m L/C và h s yêu c u Sacombank là ngân hàng thông báo r t nhi u, nh ng t l thanh toán còn ch a cao do có nh ng r i ro Chính vì

v y, lý do đ u tiên mà tôi ch n đ tài này là mu n tìm ra nh ng r i ro th c t mà ngân hàng th ng g p ph i, đó có th là r i ro do s ph c t p trong quy trình, s thi u kinh nghi m c ng nh ki n th c c a v i ng i s d ng ph ng th c TDCT nên vi c áp

d ng ph ng th c này còn g p nhi u h n ch Lý do th hai là tôi mu n thông qua nghiên c u này, đ xu t m t s bi n pháp h n ch r i ro cho ph ng th c trên, t đó giúp ngân hàng có th thu hút đ c nhi u khách hàng s d ng d ch v thanh toán c a

3

mình, đem l i ngu n l i nhu n t t h n Vì v y, tôi ch n đ tài “H n ch r i ro trong thanh toán qu c t theo ph ng th c tín d ng ch ng t t i Ngân hàng Sài Gòn Th ng Tín ” làm đ tài khóa lu n t t nghi p

hi n đ c nh ng r i ro c ng nh có bi t r i ro nh ng không d đ kh c ph c hi u qu

Nh v y n u ngân hàng có th h n ch đ n m c t i đa r i ro c a mình thì s thu hút nhi u khách hàng s d ng d ch v thanh toán c a mình, nâng cao kh n ng c nh tr nh không ch đ i v i các khách hàng trong n c mà còn khách hàng qu c t

t nh ng k t qu trên T nh ng tìm hi u đó, tôi s ch ra m t s tr ng h p đi n hình

v r i ro ho t đ ng TTQT th c t t i ngân hàng Ngu n thông tin chính đ làm đ tài

s là thu nh p các ngu n tài li u chính th c t các sách chuyên ngành, trang web c a Sacombank đ bi t v các báo cáo tài chính th ng niên, nh ng quy đ nh v ho t đ ng thanh toán, các báo và t p chí ngân hàng

1.5 PH M VI NGHIÊN C U

Ph m vi nghiên c u là ho t đ ng TTQT theo ph ng th c TDCT t i Sacombank trong giai đo n n m 2009 đ n 2011 Sacombank còn nhi u chi nhánh th c hi n nghi p v TTQT ch a th t s t t và x y ra nh ng r i ro riêng nh ng vì s l ng chi nhánh t i Sacombank r t nhi u c ng v i gi i h n c a m t bài khóa lu n t t nghi p nên tôi s c g ng ch ra m t s r i ro th ng g p nh t t i nh ng chi nhánh đó đ có th

đ a ra cái nhìn t ng quan v th c tr ng r i ro

1.6 K T C U KHÓA LU N

Ngoài danh m c b ng bi u, danh m c vi t t t và l i k t, n i dung chính c a khóa

lu n bao g m 4 ph n chính sau:

4

Ch ng 1: Gi i thi u chung v đ tài nghiên c u

Ch ng 2: C s lý lu n v r i ro trong Thanh toán qu c t theo ph ng th c tín d ng

m i đ c tr ng riêng và vì kho ng cách đ a lý gi a các n c nên vi c thanh toán không

th ti n hành tr c ti p mà ph i thông qua các t ch c trung gian là NHTM v i m ng

l i ho t đ ng kh p n i trên th gi i Theo TS Tr n Hoàng Ngân, 2007 thì khái ni m Thanh toán qu c t đ c di n đ t nh sau:

“Thanh toán qu c t là vi c th c hi n các ngh a v ti n t , phát sinh trên c s các ho t đ ng kinh t và phi kinh t gi a các t ch c hay cá nhân n c này v i các t

ch c hay cá nhân n c khác, ho c gi a m t qu c gia v i m t t ch c qu c t , th ng

đ c thông qua quan h gi a các Ngân hàng c a các n c có liên quan”

Nh v y, TTQT bao g m cách th c tr ti n trong giao d ch, buôn bán ngo i

th ng hay các ho t đ ng phi kinh t gi a các ch th t i các qu c gia khác nhau Nó cho th y ng i bán dùng cách nào đ thu đ c ti n sau khi bán hàng còn ng i mua dùng cách nào đ tr ti n cho ng i bán sau khi nh n hàng mình mu n Và nh v y,

h đ u đ t đ c đ n đích cu i cùng là ng i bán nh n đ ti n, ng i mua nh n đ hàng theo đúng h p đ ng

2.1.2 Vai trò c a Thanh toán qu c t

a i v i n n kinh t

Trong b i c nh h i nh p kinh t qu c t , toàn c u hoá n n kinh t th gi i thì

ho t đ ng TTQT đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c phát tri n kinh t c a đ t

n c M t qu c gia không th phát tri n v i chính sách đóng c a, ch d a vào tích lu trao đ i trong

6

n c mà ph i phát huy l i th so sánh, k t h p v i s c m nh trong n c v i môi

tr ng kinh t qu c t ây chính con đ ng t t y u trong chi n l c phát tri n kinh

t đ t n c nên vai trò c a ho t đ ng thanh toán qu c t ngày càng đ c kh ng đ nh Thanh toán qu c t góp ph n gi i quy t m i quan h hàng hoá ti n t , t o nên s liên

t c c a quá trình s n xu t và đ y nhanh quá trình l u thông hàng hoá trên ph m vi

qu c t Thanh toán qu c t làm t ng c ng các m i quan h giao l u kinh t gi a các

qu c gia, giúp cho quá trình thanh toán đ c an toàn, nhanh chóng, ti n l i và gi m

b t chi phí cho các ch th tham gia

b i v i ngân hàng

Trong TTQT, ngân hàng đóng có vai trò quan tr ng đ i v i ngân hàng Nó có vai trò trung gian thanh toán giúp cho quá trình thanh toán đ c ti n hành an toàn, nhanh chóng , ti n l i và gi m b t chi phí b ng ti n m t Ho t đ ng TTQT giúp ngân hàng đáp ng t t h n nhu c u đa d ng c a khách hàng v các d ch v tài chính có liên quan

t i TTQT Các ngân hàng v i vai trò là trung gian thanh toán s b o v quy n l i cho khách hàng, đ ng th i t v n cho khách hàng, h ng d n v k thu t thanh toán trong giao d ch nh m gi m thi u r i ro trong thanh toán và t o s an toàn tin t ng cho khách hàng i u này không ch giúp ngân hàng m r ng qui mô ho t đ ng mà còn là

m t u th t o nên s c c nh tranh cho ngân hàng trong c ch th tr ng

Ho t đ ng TTQT không ch là m t nghi p v đ n thu n mà còn là m t ho t đ ng

nh m h tr và b sung cho các ho t đ ng kinh doanh khác c a ngân hàng Ho t đ ng TTQT đ c th c hi n t t s m r ng ho t đ ng tín d ng XNK, phát tri n ho t đ ng kinh doanh ngo i t , b o lãnh ngân hàng trong ngo i th ng, tài tr th ng m i và các nghi p v ngân hàng qu c t khác…Ngoài ra ho t đ ng TTQT làm t ng tính thanh kho n cho ngân hàng, t o đi u ki n hi n đ i hóa công ngh bán hàng, giúp ngân hàng

m r ng quan h v i ngân hàng n c ngoài t đó nâng cao uy tín c ng nh khai thác

đ c ngu n tài tr trên th tr ng tài chính qu c t

2.1.3 Các ph ng th c thanh toán trong TTQT

Hi n nay có nhi u ph ng th c TTQT dùng trong ngo i th ng nh : ph ng th c thanh toán chuy n ti n (Remittance), ph ng th c nh thu (Collection), ph ng th c thanh toán TDCT (Documentary Credit) Tuy nhiên, v i khá nhi u u đi m nên

ph ng th c TDCT đ c s d ng r ng rãi và ph bi n Vì v y trong ph n này tôi xin nói s v hai ph ng th c đ u tiên và đ c p sâu h n vào ph ng th c TDCT

Ph ng th c chuy n ti n là ph ng th c trong đó khách hàng (ng i yêu c u) yêu

c u ngân hàng ph c v mình chuy n m t s ti n nh t đ nh cho m t ng i khác (ng i

th h ng) m t đ a đi m nh t đ nh và trong m t th i gian nh t đ nh

xu t trình cho ngân hàng b ch ng t thanh toán phù h p v i nh ng đi u ki n và đi u kho n quy đ nh trong th tín d ng

T khái ni m trên cho th y, ph ng th c TDCT có th đ c áp d ng trong n i th ng

và ngo i th ng Trong ngo i th ng, theo yêu c u c a nhà NK, ngân hàng phát hành

m t th tín d ng cho nhà XK h ng Trong đó NHPH có s cam k t s tr ti n cho nhà XK khi nhà XK tuân th nh ng đi u ki n quy đ nh trong L/C và chuy n BCT cho ngân hàng đ thanh toán

Thu t ng “tín d ng- credit” đây đ c dùng theo ngh a r ng, ngh a là “tín nhi m”,

ch không ph i đ ch “m t kho n cho vay” theo ngh a thông th ng i u này đ c

th hi n rõ trong tr ng h p khi ng i NK ký qu 100% giá tr c a L/C, thì th c ch t ngân hàng không c p b t c m t kho n tín d ng nào mà ch cho ng i NK “vay” s tín nhi m c a mình Nh v y, thu t ng “tín d ng” trong ph ng th c TDCT ch th

hi n kho n “tín d ng tr u t ng” b ng l i h a tr ti n c a ngân hàng thay cho l i h a

• Các bên tham gia

Ng i xin m L/C (Applicant for L/C): là ng i yêu c u ngân hàng ph c v mình phát hành m t L/C, và có trách nhi m pháp lý v vi c tr ti n c a ngân hàng cho ng i bán theo L/C này

Ng i th h ng L/C (Beneficiary): là ng i đ c h ng ti n thanh toán hay s

h u h i phi u ch p nh n thanh toán

Ngân hàng phát hành L/C (Issuing Bank) hay ngân hàng m L/C (Opening Bank): là ngân hàng mà theo yêu c u c a ng i mua, phát hành m t L/C cho

ng i bán h ng

Ngân hàng đ c ch đ nh (Nominated Bank): là ngân hàng đ c NHPH u nhi m đ khi nh n đ c b ch ng t phù h p v i nh ng qui đ nh trong L/C thì thanh toán; ch p nh n h i ký h n cho ng i th h ng ho c chi t kh u BCT

• Quy trình nghi p v tín d ng ch ng t

Hình 2.1: Quy trình nghi p v theo ph ng th c tín d ng ch ng t

B c 1: Sau khi kí h p đ ng ngo i th ng, nhà NK ch đ ng vi t đ n và g i các

gi y t c n thi t liên quan xin m L/C g i ngân hàng ph c v mình (NHPH L/C), yêu c u ngân hàng m m t L/C v i m t s ti n nh t đ nh và theo đúng nh ng

đi u ki n nêu trong đ n, đ tr ti n cho nhà XK

B c 2: C n c vào các gi y t xin m L/C c a nhà NK, NH ph c v nhà NK sau khi đã đ ng ý, và nhà NK đã th c hi n ký qu , thì s m m t L/C v i m t s

356

2 78

NH thông báo/

thanh toán L/C

9

B c 6: NH thông báo/thanh toán nh n đ c b ch ng t t nhà XK ph i ki m tra th t k , n u th y các ch ng t này mà b ngoài c a chúng không có gì mâu thu n v i nhau thì s ti n hành tr ti n cho các ch ng t đó

B c 7: NH thông báo L/C chuy n b ch ng t cho NH phát hành L/C và yêu

c u NH này tr ti n cho b ch ng t đó

B c 8: Nh n đ c b ch ng t , NH phát hành ph i ki m tra k , n u các ch ng

t kh p đúng, không có s nghi ng thì NH phát hành trích ti n t tài kho n ký

qu m L/C đ ng tên nhà NK đ chuy n tr cho NH thông báo/ thanh toán L/C

B c 9: NHNK thông báo vi c tr ti n đ i v i L/C cho nhà NK, đ ng th i NH chuy n giao b ch ng t hàng hoá cho nhà NK đ ng i đó có c n c đi nh n hàng

2.2.1 Khái ni m v r i ro trong ho t đ ng TTQT

Trong quá trình ho t đ ng c a mình, TTQT không ch đ n thu n mang l i nh ng

l i ích kinh t mà còn phát sinh nh ng nguy c có th gây ra r i ro, t n th t tr c ti p cho đ t n c, cho ngân hàng, cho doanh nghi p ho t đ ng kinh doanh xu t nh p

kh u Vì v y theo TS Nguy n V n Ti n (2007), ta có khái ni m r i ro nh sau: “R i

ro trong ho t đ ng TTQT c a NHTM là v n đ x y ra ngoài ý mu n trong quá trình

ti n hành ho t đ ng TTQT và nh h ng x u đ n ho t đ ng kinh doanh c a NHTM” Trong quá trình ti n hành ho t đ ng TTQT, r i ro x y ra khi quy n l i c a m t bên tham gia b vi ph m R i ro không ch đ c hi u theo ngh a h p là vi c ch ng t không đ c thanh toán, mà còn đ c hi u r ng ra là b t k m t s ch m tr nào trong các khâu c a quá trình TTQT R i ro có th x y ra v i t t c các bên tham gia: V i

ng i bán, r i ro x y ra khi bán hàng không thu đ c ti n ho c ch m thu đ c ti n, r i

ro v th tr ng, r i ro không nh n hàng, r i ro không thanh toán…; v i ng i mua,

r i ro x y ra khi ng i bán giao hàng không đúng v i các đi u ki n c a h p đ ng (không đúng s l ng, ch ng lo i…), r i ro không giao hàng, r i ro trong quá trình

v n chuy n hàng hoá…; v i NH có liên quan, r i ro x y ra khi ng i mua ho c ng i bán thi u trung th c, không th c hi n đúng cam k t đã ghi trong h p đ ng, do t giá

bi n đ ng…

M i ph ng th c thanh toán có m i r i ro riêng, n u nh hai ph ng th c chuy n ti n và nh thu, r i ro thu c v ng i bán ho c ng i mua thì ph ng th c TDCT r i ro tác đ ng đ n c NHTM vì NH không ch là trung gian thanh toán mà còn

ng c l i Trong ho t đ ng thanh toán TDCT, ngân hàng c ng không th tránh kh i

r i ro Vì v y theo nguyên nhân phát sinh, các r i ro trong thanh toán TDCT mà ngân hàng và các bên tham gia th ng g p là:

a R i ro tín d ng

R i ro tín d ng là đ c tr ng tiêu bi u nh t, d x y ra nh t trong m i ho t đ ng ngân hàng R i ro trong ho t đ ng tín d ng là tình tr ng ng i đi vay không có kh

n ng hoàn tr đ c, không tr đúng h n ho c không tr đ y đ g c và lãi vay cho ngân hàng N u t t c các kho n đ u t c a ngân hàng đ c thanh toán đ y đ c g c và lãi đúng h n thì ngân hàng không ch u b t c r i ro tín d ng nào Trong tr ng h p ng i vay ti n phá s n thì vi c thu h i g c và lãi tín d ng là không ch c ch n, do đó ngân hàng th ng xuyên g p r i ro rín d ng

i v i ngân hàng phát hành: Th tín d ng là m t b n cam k t thanh toán c a

ngân hàng m L/C đ i v i ng i bán và khi m th tín d ng này, ngân hàng đã cung

c p m t kho n tín d ng cho ng i NK, nh ng không ph i lúc nào nhà nh p kh u c ng

có đ s d trên tài kho n làm v t b o đ m cho th tín d ng N u ng i nh p kh u b

v n , phá s n hay m t kh n ng thanh toán thì s gây r i ro cho ngân hàng phát hành

vì khi đó ngân hàng v n ph i thanh toán cho ng i bán mà không thu đ c ti n t

ng i mua ây là lo i r i ro gây thi t h i n ng n nh t cho ngân hàng m L/C N u L/C đ c ký qu 100% thì r i ro tín d ng s không x y ra, song trên th c t ph n l n các nhà nh p kh u đ u đ ngh ngân hàng tài tr cho mình d i hình th c k qu m t

ph n ho c cho vay NK gi m thi u r i ro lo i này, ngân hàng th ng yêu c u v n

đ n ph i đ c ký phát cho ngân hàng, ho c đ ra các bi n pháp v ký qu , th ch p tài

s n Tu thu c vào uy tín, kh n ng thanh toán c a khách hàng mà m c k qu cao hay th p i v i tr ng h p ký qu d i 100%, ngân hàng ph i đ i m t v i nguy c khách hàng m t kh n ng thanh toán cao

Trong vi c cho vay tài tr nh p kh u, ngân hàng đòi h i ph i có tài s n th ch p Nhi u khi, tài s n th ch p chính là lô hàng nh p N u khách hàng không th thanh toán, ngân hàng ph i g p r i ro khi x lý lô hàng này R i ro tín d ng còn x y ra r t nhi u khi ngân hàng b o lãnh L/C nh p hàng tr ch m L/C tr ch m có th đ c coi là

m t cam k t b o lãnh thanh toán c a ngân hàng phát hành cho m t giao d ch th ng

i v i ngân hàng c a nhà xu t kh u: R i ro tín d ng v i ngân hàng thông báo

có th là do khi chi t kh u ch ng t hàng hoá Có hai lo i chi t kh u ch ng t hàng hoá xu t kh u là chi t kh u mi n truy đòi và chi t kh u b o l u quy n truy đòi

gi m thi u r i ro, các ngân hàng th ng chi t kh u truy đòi Tuy nhiên, n u sau khi đã chi t kh u mà ngân hàng b ngân hàng phát hành t ch i thanh toán thì r i ro đ i v i ngân hàng là r t l n vì vi c đòi l i ti n nhà xu t kh u r t khó kh n, đòi h i th i gian,

n u nhà xu t kh u phá s n, m t kh n ng thanh toán thì vi c đòi đ c ti n là g n nh không th

Ngoài ra, khi cho vay tài tr xu t kh u, ngân hàng c ng xó kh n ng g p r i ro Các ngân hàng th ng cho vay tài tr v n l u đ ng đ mua, s n xu t hàng xu t kh u theo

h p đ ng ngo i th ng đã ký k t ho c theo đ n đ t hàng Tuy nhiên, do m t lý do nào

đó mà ng i xu t kh u không th xu t đ c lô hàng đó, ho c đã dùng ti n vay vào

m t m c đích khác hay lô hàng g p r i ro trong giao nh n ho c thanh toán thì ngân hàng đã g p ph i r i ro tín d ng

i v i ngân hàng xác nh n: Ta đ u bi t ngân hàng xác nh n th ng là ngân hàng l n, có uy tín ho c ngân hàng có quan h ti n g i, ti n vay v i ngân hàng m ,

đ c ngân hàng m yêu c u xác nh n và cam k t tr ti n cho ng i bán n u ngân hàng

m không th c hi n đ c ngh a v c a mình R i ro x y ra khi NHXN không n m

đ c n ng l c tài chính c a ngân hàng m đã v i xác nh n theo yêu c u c a h đ r i lãnh trách nhi m thanh toán thay cho ngân hàng m khi h m t kh n nh thanh toán

N u BCT đ c trình đ n ngân hàng xác nh n là hoàn h o, ngân hàng này ph i tr ti n cho ng i xu t kh u b t lu n có truy hoàn đ c ti n t ngân hàng phát hành hay không, đi u này d nhiên mang đ n r i ro l n cho ngân hàng xác nh n

b R i ro k thu t

R i ro k thu t là nh ng r i ro do nh ng sai sót mang tính k thu t trong quy trình thanh toán TDCT

R i ro đ i v i ngân hàng phát hành: Trong nghi p v m L/C, n u NH phát

hành ki m tra không k đ n xin m L/C s d n đ n vi c ch p nh n c nh ng đi u kho n hàm ch a r i ro cho NH sau này.Khi nh n đ c BCT xu t trình, n u NHPH tr

ti n hay ch p nh n thanh toán h i phi u k h n mà không có s ki m tra m t cách thích đáng b ch ng t , đ b ch ng t có l i, nhà NK không ch p nh n, thì NH không th đòi ti n nhà NK.Ngân hàng phát hành ph i th c hi n thanh toán cho ng i

12

th h ng theo qui đ nh c a L/C ngay c trong tr ng h p nhà NK m t kh n ng thanh toán ho c b phá s n do kinh doanh thua l Trong tr ng h p hàng đ n tr c BCT thì NHPH hay đ c yêu c u ch p nh n thanh toán cho ng i th h ng mà ch a nhìn th y BCT N u không có s ch p nh n tr c c a ng i NK v vi c hoàn tr , thì NHPH s g p r i ro khi BCT có sai sót, khi đó nhà NK không ch p nh n và NH s không truy hoàn đ c ti n t nhà NK

R i ro đ i v i ngân hàng thông báo: NHTB có trách nhi m ph i đ m b o r ng

th tín d ng là chân th t, đ ng th i ph i xác minh ch ký, mã khoá (test key), m u

đi n c a NHPH tr c khi g i thông báo cho nhà XK R i ro x y ra v i NHTB là khi

NH này thông báo m t L/C gi ho c s a đ i m t L/C không có hi u l c trong khi chính NH ch a xác nh n đ c tình tr ng mã khoá hay ch ký u quy n c a NH m L/C

R i ro đ i v i ngân hàng đ c ch đ nh: Các NH đ c ch đ nh không có trách

nhi m thanh toán cho nhà XK tr c khi nh n đ c ti n hàng t NHPH Tuy nhiên trong th c t , trên c s BCT đ c xu t trình, các NH đ c ch đ nh th ng ng tr c cho nhà XK v i đi u ki n truy đòi đ tr giúp nhà XK, do đó NH này ph i ch u r i ro tín d ng đ i v i NHPH ho c nhà XK

c R i ro đ o đ c

R i ro đ o đ c là nh ng r i ro khi m t bên tham gia ph ng th c thanh toán TDCT c tình không th c hi n đúng ngh a v c a mình theo qui đ nh c a L/C, làm

nh h ng t i quy n l i c a bên kia

R i ro đ o đ c đ i v i nhà XK: M c dù trong thanh toán TDCT đã có s cam

k t c a NH m L/C nh ng s tin t ng và thi n chí gi a ng i mua và ng i bán v n

đ c coi là y u t quan tr ng đ m b o cho s an toàn c a TTQT Khi ng i NK không thi n chí, c ý không mu n th c hi n h p đ ng thì h có th d a vào sai sót cho

dù là r t nh c a BCT đ đòi gi m giá, kéo dài th i gian đ chi m d ng v n c a ng i bán, th m chí t ch i thanh toán

R i ro đ o đ c đ i v i nhà NK: V i ng i mua s trung th c c a ng i bán là

r t quan tr ng b i vì NH ch làm vi c v i các ch ng t mà không c n bi t vi c giao hàng có đúng h p đ ng hay không Do đó nhà NK có th g p r i ro n u nhà XK có

13

hành vi gian d i, l a đ o trong vi c giao hàng nh : c tình giao hàng kém ph m ch t, không đúng s l ng…

R i ro đ o đ c đ i v i ngân hàng: NH là ng i gánh ch u r i ro đ o đ c khi NH phát hành ph i th c hi n thanh toán cho ng i h ng l i theo qui đ nh c a L/C ngay

c trong tr ng h p ng i NK ch tâm không hoàn tr NH là ng i gây ra r i ro đ o

đ c khi NH m L/C có th vi ph m cam k t c a mình nh t ch i thanh toán ho c trì hoãn thanh toán ho c đ ng v phía khách hàng gây khó kh n trong quá trình thanh toán

d R i ro chính tr , pháp lý

R i ro chính tr trong thanh toán qu c t theo ph ng th c TDCT là nh ng r i ro

b t ngu n t s không n đ nh v chính tr c a các n c có liên quan trong quá trình thanh toán ó là các cu c n i lo n, bi u tình, b o đ ng hay chi n tranh, đ o chính, đình công…ho c nh ng r i ro b t kh kháng nh thiên tai, ho ho n các n c tham gia làm ch ng t b th t l c c ng có th gây r i ro trong quá trình thanh toán

Thông th ng là r i ro do thay đ i môi tr ng pháp lý là s thay đ i đ t ng t v thu XNK, h n ng ch, c ch ngo i h i, lu t XNK Nh ng thay đ i này làm cho các

đi u ki n trên th tr ng tài chính thay đ i đ t bi n không d tính tr c làm các bên tham gia XNK và ngân hàng không th c hi n đ c ngh a v c a mình, làm cho L/C có

th b hu b , gây thi t h i cho các bên tham gia

Bên c nh đó, Bên c nh nh ng r i ro trên, thì ph ng th c TDCT còn có th g p

r i ro ngo i h i nh là s gi m sút giá tr c a tài s n hay s t ng thêm các kho n n

ph i tr do bi n đ ng t giá ngo i t nh h ng x u đ n ho t đ ng c a ngân hàng ho c

nh r i ro thiên t i nh l l t, h n hán… c ng nh h ng đ n quá trình thanh toán c a

NH

2.2.3 Nguyên nhân c a r i ro trong TTQT theo ph ng th c

TDCT

a Nguyên nhân khách quan

M t nguyên nhân th ng th y chính là h n ch v trình đ và n ng l c c a phía các doanh nghi p XNK N n kinh t n c ta m i chuy n sang h th ng m , h i nh p, nên các doanh nghi p đang g p ph i nhi u khó kh n Trong khi đ i th là nh ng nhà buôn t b n chuyên nghi p có quá nhi u kinh nghi m và s khôn ngoan còn các doanh nghi p c a ta còn hi u bi t h n ch trong các thông l , t p quán th ng qu c t , lu t pháp qu c t c ng nh lu t pháp c a các n c đ i tác i u này d n đ n r t nhi u thi t thòi cho doanh nghi p ta khi ti n hành xu t nh p kh u v i phía đ i tác Không nh ng

v y các doanh nghi p còn thi u đ i ng chuyên gia gi i trong l nh v c pháp lu t, k

14

thu t thanh toán qu c t nên không th t v n cho doanh nghi p trong thanh toán Ngoài ra, m t đi u d n đ n r i ro tín d ng là doanh nghi p không có đ kh n ng tài chính khi tham gia vào ho t đ ng ngo i th ng, ho t đ ng kinh doanh ch y u b ng

v n vay ngân hàng, nên do khi kinh doanh thua l , b l a đ o thì s gây tác h i tr c

ti p đ n ngân hàng

Nguyên nhân ti p theo là v pháp lý khi lu t pháp qu c gia mâu thu n v i quy

t c th c hành th ng nh t vê tín d ng ch ng t UCP b t ngu n do trên th gi i, m i

n c có m t l ch s phát tri n riêng, không n c nào gi ng n c nào R i ro pháp lý

x y ra do s thi u hi u bi t c a các bên đ i v i lu t pháp các n c, c ng nh lu t pháp

qu c t nh UCP, URR d n đ n s v n d ng sai các quy đ nh c a các n c khác Vì

v y, đ h n ch lo i r i ro này, doanh nghi p XNK c ng nh các ngân hàng c n có

nh ng t v n pháp lu t gi i, c ng tác v i công ty lu t, trung tâm tr ng tài qu c t xin

ý ki n pháp lý, ng n ch n r i ro ngay t đ u, tránh tr ng h p x y ra tranh ch p r i

m i đ a nhau ra toà, m t r t nhi u th i gian và ti n b c

M t nguyên nhân khác không kém ph n quan tr ng đó là tình hình v kinh t chính tr nh kh ng ho ng kinh t , kh ng ho ng tài chính - ti n t , c m v n kinh t , chính sách ngo i th ng thay đ i hay v chính tr nh đình công, chi n tranh, đ o chính ây là nh ng y u t nh h ng r t l n đ n vi c thanh toán qu c t nói chung và thanh toán L/C nói riêng, nh ng là nh ng nguyên nhân r t khó tránh kh i và kh c

ph c i v i nh ng nguyên nhân này, ngân hàng ch có th d đoán đ tránh tr ng

h p g p ph i, nh ng khi đã g p thì r t khó có th kh c ph c

b Nguyên nhân ch quan

Trong thanh toán qu c t , ngân hàng ch là trung gian đ ng ra thu h và chi h khách hàng và thu phí d ch v , d ng nh không g p ph i m t r i ro nào Tuy nhiên,

do nhi u nguyên nhân khác nhau, ho t đ ng thanh toán L/C g p r t nhi u r i ro, trong

đó có r i ro ch quan t phía n ng l c và trình đ c a cán b ngân hàng, gây cho ngân hàng nhi u thi t h i, nh h ng đ n uy tín c a ngân hàng.Do kh n ng áp d ng quy

ch và n ng l c c a cán b tín d ng trong quá trình th m đ nh khách hàng tr c khi

m L/C mà gây ra r i ro tín d ng cho ngân hàng Khi ti n hành vi c ký qu , cho vay thanh toán hàng nh p, ngân hàng ph i xem xét k tình hình tài chính, kh n ng thanh toán c a doanh nghi p c ng nh uy tín và m i quan h đ i v i ngân hàng N u không

n m ch c đ c nh ng v n đ trên, không am hi u và ki m tra đ c các thông s k thu t và hi u qu kinh t c a d án mình tài tr thì kh n ng r i ro là r t l n Nguyên nhân sâu xa là do thông tin tín d ng không đ y đ , nó d n đ n h u qu là s l a ch n

đ i ngh ch, ngh a là nh ng ng i b t ch i l i chính là nh ng ng i có kh n ng thanh toán, còn nh ng ng i đ c ch n l i có khi không tr đ c n Do trình đ nghi p v ngo i th ng và thanh toán xu t kh u c a cán b ngân hàng còn y u nên

15

ch a n m b t đ c yêu c u c a L/C, d n đ n sai sót trong quá trình l p ch ng t thanh toán nh s không phù h p gi a h p đ ng và th tín d ng, không phát hi n đ c sai sót c a ch ng t H n n a, r i ro k thu t còn b t ngu n t tính t c trách, c u th c a cán b thanh toán, gây nhi u thi t h i không đáng có cho ngân hàng

M t nguyên nhân n a không ch c a cán b ngân hàng mà còn liên quan đ n doanh nghi p xu t nh p kh u đó là nguyên nhân đ o đ c Khi nhà nh p kh u c tình không thanh toán, nhà xu t kh u trình b ch ng t gi đ đ c thanh toán, nhà xu t

kh u và nh p kh u câu k t v i nhau thanh toán L/C đ r a ti n, cán b ngân hàng c tình che đ y… thì d n đ n r i ro đ o đ c Nói chung, nguyên nhân sâu xa d n đ n r i

ro đ o đ c là thông tin không cân x ng, m t bên không có nh ng thông tin chính xác

v kh n ng tài chính, tình hình ho t đ ng kinh doanh, uy tín và tính trung th c c a bên kia nên khi h c tình che gi u, l a g t thì r t khó phát hi n ra

TÀI

Trên th gi i, thanh toán qu c t là nghi p v đã đ c s d ng khá lâu và là d ch

v không th thi u khi kinh doanh th ng m i gi a các n c khác nhau T i Vi t Nam, t khi m c a h i nh p và giao th ng v i qu c t thì d ch v này m i b t đ u

đ c hình thành và d n d n chi m đ c s quan tâm c a các doanh nghi p, chính ph

và quan tr ng nh t là các ngân hàng th ng m i Trong TTQT có khá nhi u ph ng

ti n thanh toán phù h p v i t ng nhu c u, t ng đ i t ng và t ng m c đích thanh toán, tuy nhiên m t ph ng th c đ c s d ng ph bi n và đem l i s tin t ng nhi u nh t

v n là ph ng th c TDCT V i nh ng u đi m cùng v i nh ng r i ro trong quá trình thanh toán thì đây là m t đ tài đ c nhi u ng i ch n làm nghiên c u

V i b n thân tôi, khi ch n đ tài này làm khóa lu n t t nghi p, tôi đã tham kh o

m t s nghiên c u c a các tác gi khác th c hi n đ tài này, đó có nh ng bài vi t khá c th , rõ ràng và mang tính th c ti n cao Có tác gi nghiên c u r i ro trong

ph ng th c TDCT c a m t chi nhánh, có tác gi l i nghiên c u v toàn ngân hàng,

th m chí có tác gi l i m r ng ra m t s ngân hàng th c hi n nghi p v này t i Vi t Nam M i bài có b i c nh th i gian và không gian khác nhau nên đ u có nh ng đóng góp thi t th c đ hoàn thi n c ng nh h n ch r i ro cho ho t đ ng TTQT b ng

ph ng th c TDCT M t trong nh ng nghiên c u b c đ i h c mà tôi tham kh o là

"Gi i pháp h n ch r i ro trong thanh toán qu c t theo ph ng th c tín d ng ch ng t

t i ngân hàng th ng m i c ph n Sài Gòn Th ng tín - chi nhánh Hà N i" c a tác gi

V Th Vân Anh, l p 42B, khoa Tài Chính Doanh nghi p, tr ng H Kinh t qu c dân, n m 2003 M t u đi m d th y là bài vi t đi khá sâu vào th c tr ng r i ro trong

ho t đ ng TTQT, đi c th vào TDCT và s b L/C l p t i NH trong giai đo n 2001-

2003 có x y ra r i ro, đ ng th i nêu đ c m t s tr ng h p x y ra r i ro t i chi

16

nhánh Tuy nhiên th i đi m mà tác gi th c hi n đ tài là giai đo n mà Sacombank còn ch a th c hi n TTQT t p trung nên m i chi nhánh v n đ m trách vi c ki m tra BCT và thanh toán tr c ti p qua bên n c ngoài Chính vì m i chi nhánh có cách ki m tra riêng trong khi các nhân viên còn khá tr , trình đ ngo i ng t t nh ng còn h n ch kinh nghi m nên nh ng r i ro x y ra là không th trách kh i Hi n nay, trong toàn h

th ng Sacombank đã tri n khai ch ng trình thanh toán qu c t t p trung, t c là m i

ki m tra ch ng t s chuy n v H i S , đ ng th i t v n cho chi nhánh khi g p nh ng

b h s khó i u này đã làm gi m m t s r i ro mà ngân hàng th ng g p ph i trong

th i gian tr c

i v i nghiên c u c a tác gi Nguy n Th Lan Ph ng, L p 1501, khoa

Th ng m i qu c t , H Ngo i Th ng v đ tài “H n ch r i ro trong TTQT t i NH Công Th ng”, n m 2007 V i đ tài này, tác gi đã đ c p khá rõ v th c tr ng r i ro

c a t ng ph ng th c thanh toán trong toàn h th ng Ngân hàng Công Th ng, bài

vi t c ng phân tích s li u v doanh s ch a thanh toán m t cách chi ti t, rõ ràng và nguyên nhân d n đ n r i ro trên Tuy nhiên vì vi t chung v r i ro c a các ph ng

th c thanh toán nên tác gi ch a nêu đ c c th t ng tr ng h p r i ro và nh ng bi n pháp mà ngân hàng x lý c ng nh phòng ng a r i ro đó Ngoài hai nghiên c u trên, tôi còn tham kh o m t s tài li u v tình hình ho t đ ng thanh toán qu c t t i các ngân hàng nh BIDV, Eximbank và Standar Chardter M i ngân hàng có nh ng đ c

tr ng riêng trong ho t đ ng c a mình nh ng do đi u ki n kinh t chung nên các ngân hàng c ng g p khó kh n c ng nh r i ro v l nh v c thanh toán Sau khi tìm hi u v

17

Vì đây là đ tài mang tính lý thuy t khá nhi u, các b c c a quy trình thanh toán ph i

đ c th c hi n r t nghiêm ch nh nên trong th c t còn có r t nhi u khó kh n Tôi hi

v ng v i ph ng pháp nghiên c u trên tôi có th nêu ra nh ng tr ng h p c th đ giúp ngân hàng kh c ph c đ c nh ng h n ch và r i ro th ng g p

3.1.1 Gi i thi u s l c v quá trình hình thành và phát tri n

Ngân hàng Th ng M i C Ph n Sài Gòn Th ng Tín là h t nhân chính trên

t ng s 12 thành viên c a T p đoàn Sacombank, hi n đang s h u 56% v n đi u l

c a Sacombank-SBS, chính th c đ c thành l p và đi vào ho t đ ng vào ngày 21/12/1991, xu t phát đi m là m t Ngân hàng nh , ra đ i trong giai đo n khó kh n c a

n n kinh t trên c s sáp nh p và chuy n th c a Ngân hàng Phát tri n kinh t Gò

V p và ba H p Tác Xã tín d ng g m Thành Công, L Gia và Tân Bình Tính đ n th i

đi m 31/12/2011 thì Sacombank có v n đi u l là 10.740 t đ ng, v n ch s h u là 14.224 t đ ng cùng t ng tài s n là 140.000 t đ ng Và đ có cái nhìn t ng quan v

s phát tri n trong 20 n m c a Sacombank, chúng ta s xem xét qua t ng giai đo n

ho t đ ng nh sau:

Giai đo n 1991-1995, Sacombank b t đ u thành l p v i v n đi u l là 3 t đ ng

và 100 cán b nhân viên n m 1991 N m 1995, Ngân hàng ti n hành i h i đ i bi u

c đông Ông ng V n Thành đ c c đông tín nhi m b u làm Ch t ch H QT và đây là m t b c ngo t m ra th i k m i quan tr ng trong quá trình phát tri n c a Sacombank

Giai đo n 1996-2000, Sacombank là ngân hàng đ u tiên phát hành c phi u đ i

chúng v i m nh giá 200.000 đ ng/c phi u đ t ng v n đi u l lên 71 t đ ng N m

1999, Sacombank khánh thành H i s m i t i 278 Nam K Kh i Ngh a, Qu n 3, TP.HCM th hi n thông đi p kh ng đ nh th ng hi u Sacombank s đ ng hành th y chung, lâu dài v i các t ch c kinh t và dân c trên đ a bàn

Giai đo n 2001-2005, đ c xem là giai đo n phát tri n nh t c a Sacombank v i

s ki n T p đoàn Tài chính Dragon Financial Holdings (Anh Qu c) tham gia góp 10%

v n đi u l c a Ngân hàng, m đ ng cho vi c tham gia góp v n c ph n c a Công ty Tài chính Qu c t (International Finance Corporation – IFC, tr c thu c World Bank) vào n m 2002 và Ngân hàng ANZ vào n m 2005 N m 2004 là n m kh i đ u cho các

ho t đ ng th ng niên h ng t i c ng đ ng c a Sacombank N m 2005, thành l p Chi nhánh 8 Tháng 3, là mô hình ngân hàng dành riêng cho ph n đ u tiên t i Vi t Nam

ho t đ ng v i s m nh vì s ti n b c a ph n Vi t Nam hi n đ i

19

Giai đo n 2006-2012 là giai đo n t tin phát tri n và tr thành Ngân hàng đ u

tiên niêm y t c phi u trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam (12/07/2006) Thành l p các công ty tr c thu c bao g m: Công ty Ki u h i Sacombank-SBR, Công ty Cho thuê tài chính Sacombank-SBL, Công ty Ch ng khoán Sacombank-SBS, Công ty Vàng b c

đá quý-SBJ Ngày 16/05/2008 đ c xem là b c ngo t trong l ch s hình thành và phát tri n Ngân hàng v i s ra đ i c a T p đoàn Sacombank Tháng 10/2010, Sacombank áp d ng Slogan “Vì c ng đ ng – phát tri n đ a ph ng” (Serving the nations) N m 2011, thành l p ngân hàng 100% v n Sacombank t i Campuchia Vi c thành l p Sacombank – Cambodia là ngân hàng con tr c thu c Sacombank trên n n

t ng Chi nhánh Phnôm Pênh sau h n 2 n m ho t đ ng đánh d u m t b c phát tri n

m i trong chi n l c v m ng l i c a Sacombank và th hi n cam k t g n bó lâu dài

v i đ t n c b n D ki n 2013, Sacombank c ng s hoàn t t chuy n đ i Chi nhánh Lào thành Ngân hàng con 100% v n Sacombank t i Lào

Sau 20 n m ho t đ ng, Sacombank t ng b c tr thành Ngân hàng TMCP hàng

đ u Vi t Nam v i h n 408 đi m giao d ch trên toàn h th ng, hi n di n 47 trên t ng s

63 t nh thành c a Vi t Nam và 2 qu c gia Lào, Campuchia, d n đ u kh i l ng đi m giao d ch trong kh i Ngân hàng TMCP Vi t Nam Cùng h n 6.180 đ i lý trên 80 qu c gia và vùng lãnh th trên th gi i, h n 9.600 công nhân viên và h n 8.000 c đông đ i chúng

3.1.2 C c u t ch c và qu n lý nhân s t i Sacombank

Hi n nay nhân s c a Sacombank h n 9.600 cán b nhân viên, v i đ m i trình

đ t trung c p đ n th c s Cán b nhân c a toàn ngành có chuyên môn t t, th ng xuyên đ c đào t o đ nâng cao trình đ nghi p v và đ m b o hi u qu ch t l ng

ph c v V i m t h th ng khá r ng, tr i dài t b c t i nam nh ng vi c qu n lý nhân

s c a Sacombank l i khá ch t ch và hi u qu M i khu v c có nh ng v n phòng đ i

di n đ d qu n lý nhân s và phân chia trách nhi m c th h n

20

Hình 3.1: S đ t ch c c a Sacombank

Ngu n: http://www.sacombank.com.vn/gioithieu/Pages/Co-cau-to-chuc.aspx

21

3.1.1 Ch c n ng, nhi m v và đ nh h ng trong n m 2012

a Ch c n ng

C ng nh các Ngân hàng TMCP khác, Sacombank có các ch c n ng c a m t ngân hàng hi n đ i nh sau:

Ch c n ng th qu : Sacombank nh n ti n g i, gi ti n g i, b o qu n ti n, th c

hi n yêu c u rút ti n, chi ti n c a khách hàng

Ch c n ng trung gian thanh toán: trên c s khách hàng m tài kho n ti n g i thanh toán t i Ngân hàng, thay m t cho khách hàng trích ti n trên tài kho n tr cho

ng i đ c h ng ho c nh n ti n vào tài kho n theo y nhi m c a khách hàng

Ch c n ng trung gian tín d ng: Sacombank huy đ ng m i kho n ti n t ch a s

d ng đ n c a các ch th kinh t khác nhau trong xã h i đ hình thành nên qu cho vay t p trung đ cho vay đáp ng nhu c u v n b sung trong quá trình s n xu t kinh doanh, tiêu dùng…c a các ch th kinh t

b Nhi m v

Sacombank đ m b o cung c p đ y đ d ch v c a m t ngân hàng, c th là: Huy đ ng ti n g i ti t ki m, ti n g i thanh toán c a cá nhân và đ n v b ng VND, ngo i t và vàng Ti n g i c a khách hàng đ c b o hi m theo quy đ nh Nhà

n c

Cho vay ng n h n, trung và dài h n; cho vay đ ng tài tr ; th u chi; sinh ho t, tiêu dùng; cho vay theo h n m c tín d ng v i các đi u ki n thu n l i và th t c đ n gi n Phát hành và thanh toán th tín d ng n i đ a và qu c t Th c hi n giao d ch ngân

qu , chi l ng, thu chi h , thu đ i ngo i t , nh n và chi tr ki u h i, chuy n ti n trong

và ngoài n c

Và m t s d ch v và ti n ích khác đáp ng nhu c u c a khách hàng nh : mua bán ngo i t , thanh toán tài tr xu t nh p kh u, các nghi p v b o lãnh trong và ngoài

n c, internetBanking, SMS…

c nh h ng phát tri n trong n m 2012 c a Sacombank

N m 2012, Sacombank v n kiên trì quan đi m đ m b o an toàn và hi u qu trong

ho t đ ng Các gi i pháp chi n l c c a Sacombank theo th t u tiên là phát tri n ngu n nhân l c có ch t l ng cao; đ y nhanh ti n trình hi n đ i hóa công ngh ngân hàng; t ng nhanh n ng l c, ch t l ng và hi u qu s d ng ngu n l c tài chính; phát huy cao nh t l i th m ng l i Sacombank v n duy trì m c tr c t c h p d n cho c đông (14-20%) Các ch tiêu tài chính nh t ng tài s n s t ng 18%, v n đi u l t ng