Phân tích hoạt động mua bán và sáp nhập của các doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2009-2011

Các th ng v M&A liên quan đ n các ngân hàng, công ty ch ng khoán IFC/Vietinbank, IFC/An Binh Bank; LienVietBank/VPSC; PVI/Tanlax và các th ng v công ty ch ng khoán g m: SBI/FPTS, Nikko C

TR NG I H C M TP.H CHÍ MINH

KHÓA LU N T T NGHI P CHUYÊN NGÀNH TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

Thành ph H Chí Minh – N m 2012

CH NG TRÌNH ÀO T O C BI T

KHÓA LU N T T NGHI P CHUYÊN NGÀNH TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

Thành ph H Chí Minh – N m 2012

i

L I C M N

Sau th i gian h c t p t i Ch ng trình ào t o c bi t tr ng i h c M TP.H Chí Minh và th c t p t i Công ty C ph n Ch ng Khoán Phú Gia, tôi đã hoàn thành khóa lu n t t nghi p v i đ tài : “Phân tích ho t đ ng mua bán và sáp nh p c a các doanh nghi p Vi t Nam giai đo n 2009-2011”

Hoàn thành khóa lu n t t nghi p này, xin phép đ c g i l i c m n t i th y ào Trung Kiên, ng i đã t n tình h ng d n và v ch k ho ch h ng đi giúp tôi hoàn thi n bài vi t

Xin chân thành c m n Ông Nguy n Ti n D ng - Giám đ c Kh i Ngân hàng đ u

t và Anh Lê Phúc V nh i – Chuyên viên phân tích – Phòng Nghiên c u Phân tích

đã t o đi u ki n h tr tôi r t nhi u trong quá trình th c t p t i Công ty ch ng khoán Phú Gia

V i đi u ki n và th i gian có h n c ng nh kinh nghi m còn h n ch c a m t sinh viên th c t p nên bài khóa lu n này không tránh kh i nh ng thi u sót Tôi r t mong nh n đ c s ch b o, đóng góp ý ki n c a các th y cô thu c Ch ng trình đào

t o c bi t và nh ng ai quan tâm đ n đ tài này đ đ tài này đ c hoàn thi n và nâng cao h n n a

Xin chân thành c m n!

Sinh viên th c t p

oàn Thùy D ng

iii

M C L C

CH NG 1 : GI I THI U T NG QUAN 1

1.1 Lý do ch n l nh v c và ch đ nghiên c u 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 1

1.3 i t ng nghiên c u 2

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 2

1.5 Ph m vi nghiên c u 3

1.6 K t c u c a bài Khóa lu n t t nghi p 3

CH NG 2 C S LÝ LU N V MUA BÁN VÀ SÁP NH P DOANH NGHI P 4

2.1 LÝ THUY T V MUA BÁN VÀ SÁP NH P DOANH NGHI P 4

2.1.1 Các v n đ c b n v mua bán và sáp nh p doanh nghi p 4

2.1.2 Các ph ng th c Mua bán và sáp nh p 9

2.2 KINH NGHI M QU C T V HO T NG M&A 10

2.2.1 Quá trình hình thành và phát tri n 10

2.2.2 Th c tr ng ho t đ ng M&A trong th i gian g n đây 13

2.2.3 Bài h c kinh nghi m t nh ng th ng v trên th gi i 18

CH NG 3 TH C TR NG TH TR NG M&A VI T NAM GIAI O N 2009-2011 21

3.1 TH C TR NG HO T NG M&A VI T NAM 21

3.1.1 Phân tích t ng quan 21

3.1.2 Th c tr ng ho t đ ng M&A Vi t Nam 27

3.2 K T QU T C T CÁC TH NG V M&A VI T NAM TH I GIAN QUA 30

3.2.1 Th ng v M&A gi a CTCP Beton 6 (BT6) và HB Group: phân tích tài chính 30

3.2.2 Th ng v M&A gi a CTCP B t đ ng s n Bình Thiên An (BTA) và CTCP Xây d ng công nghi p Descon (DCC) 36

3.2.3 Th ng v M&A gi a CTCP Hùng V ng (HVG) và CTCP XNK Th y S n An Giang (AGF) 41

3.2.4 Nh n xét t các th ng v M&A Vi t Nam 49

iv

CH NG 4 GI I PHÁP PHÁT TRI N HO T NG MUA BÁN VÀ SÁP

NH P DOANH NGHI P VI T NAM 52

4.1 XU TH MUA BÁN VÀ SÁP NH P DOANH NGHI P T I TH TR NG VI T NAM 52

4.1.1 Các nhân t thúc đ y ho t đ ng M&A trong th i gian t i 52

4.1.2 Tri n v ng th i gian t i 53

4.1.3 Thách th c và tr ng i 54

4.2 KHUY N NGH NH M PHÁT TRI N HO T NG MUA BÁN VÀ SÁP NH P DOANH NGHI P T I TH TR NG VI T NAM 55

4.2.1 Khuy n ngh thúc đ y ho t đ ng M&A t phía các c quan qu n lý Nhà N c55 4.2.2 Khuy n ngh đ i v i doanh nghi p khi tham gia M&A 57

4.2.3 Khuy n ngh đ i v i các công ty trung gian t v n 58

4.3 GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU HO T NG H U M&A C A CÁC DOANH NGHI P THAM GIA M&A 58

4.3.1 Nh n d ng d u hi u c n ch nh đ n th ng v M&A 59

4.3.2 Quy trình ki m soát ho t đ ng h u mua bán và sáp nh p đ i v i doanh nghi p tham gia 60

K T LU N 65

Bi u đ giá tr và s l ng giao d ch M&A th gi i qua các Quý

B ng th ng kê giá tr và s l ng các th ng v giao d ch tài

chính c a các n c trong khu v c Châu Á Thái Bình D ng n m

Biên đ giao đ ng giá c phi u c a HVG, AGF và các doanh

nghi p khác cùng ngành (c p nh t giá đ n ngày 10/04/2012) Trang 47

vii

DANH M C HÌNH

Hình 4.1 Quy trình ki m soát ho t đ ng h u M&A đ i v i doanh nghi p

tham gia M&A

Trang 63

SVTH: OÀN THÙY D NG 1

1.1 Lý do ch n l nh v c và ch đ nghiên c u

Mua bán và sáp nh p (M&A) là nh ng thu t ng không còn xa l trên th gi i

Tuy nhiên, Vi t Nam m i ch th c s phát tri n trong vài n m tr l i đây cùng v i

vi c c ph n hóa doanh nghi p nhà n c và phát tri n th tr ng ch ng khoán Ho t

đ ng M&A Vi t Nam còn khá s khai và ch a đ ng nhi u h a h n c h i đ u t

phát tri n cho các t ch c, cá nhân trong n c và ngoài n c

Do kinh t toàn c u và các v n đ kinh t v mô trong n c hi n t i còn nhi u b t

n, ho t đ ng kinh doanh c a nhi u doanh nghi p Vi t Nam g p nhi u khó kh n do

l m phát t ng, lãi su t cao, khó vay v n vì tín d ng th t ch t nên ho t đ ng M&A t i

Vi t Nam đ c s d ng nh m t công c đ đ u t , m r ng th tr ng, thay đ i quy

mô, nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh và tái c u trúc b máy qu n lý đi u hành

doanh nghi p

Tuy nhiên, trên th c t , ho t đ ng M&A t i Vi t Nam còn khá non tr đ đánh

giá đ c r ng hi u qu ho t đ ng sau khi tham gia M&A c a doanh nghi p có đ t

đ c m c tiêu l i ích c ng h ng hay thâu tóm nh đã đ ra hay không? Li u doanh

nghi p Vi t Nam tham gia M&A có v n d ng đ c h t c h i đ gia t ng giá tr cho

doanh nghi p không? Tri n v ng nào cho doanh nghi p Vi t Nam khi ti p c n M&A

v i tình hình kinh t hi n nay?

Chính vì th , tôi đã ch n đ tài : “Phân tích ho t đ ng M&A c a doanh nghi p

Vi t Nam giai đo n 2009-2011” đ (1) tìm hi u v M&A th gi i và Vi t Nam đ ng

th i so sánh m t s th ng v M&A trên th gi i rút ra bài h c kinh nghi m cho Vi t

Nam, (2) tìm hi u th c tr ng ho t đ ng M&A t i Vi t Nam và các th ng v M&A

c a doanh nghi p Vi t Nam đã đ c th c hi n nh th nào và k t qu ra sao, t đó, (3)

đ xu t ra gi i pháp phát tri n ho t đ ng M&A trên th tr ng Vi t Nam và đ a ra gi i

pháp nh m giúp doanh nghi p tham gia M&A kh c ph c và ch nh đ n ho t đ ng kinh

doanh h u M&A

1.2 M c tiêu nghiên c u

tài t p trung làm rõ m t s v n đ sau:

Th nh t, làm rõ khái ni m h c thu t liên quan đ n v n đ mua bán, sáp nh p,

phân bi t mua bán sáp nh p và phân lo i các hình th c, l i ích c ng h ng t mua bán

- sáp nh p đ ng th i nh ng tác đ ng x u c a ho t đ ng này nh h ng đ n n n kinh t

và đ n c doanh nghi p tham gia M&A ; tìm hi u v ho t đ ng M&A th gi i và phân

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

tích m t s th ng v đi n hình thành công ho c th t b i đ rút ra kinh nghi m bài h c

cho Vi t Nam

Th hai, đi sâu tìm hi u, phân tích, đánh giá th c tr ng th tr ng M&A Vi t

Nam trong th i gian v a qua ch y u là giai đo n 2009 đ n 2011, bên c nh đó nghiên

c u phân tích m t s tr ng h p thành công ho c th t b i đi n hình c a doanh nghi p

Vi t Nam trong l nh v c M&A đ rút ra nh ng kinh nghi m và bài h c các doanh

nghi p Vi t Nam đ kh c ph c nh ng t n t i, h n ch trên con đ ng phát tri n th

tr ng M&A

Cu i cùng, xác đ nh nh ng tác đ ng và ti m n ng phát tri n c a th tr ng

M&A, t nh ng bài h c kinh nghi m c a th gi i nói chung và nh ng kinh nghi m

c a Vi t Nam nói riêng đ xu t ra nh ng gi i pháp giúp phát tri n ho t đ ng M&A

trên th tr ng Vi t Nam, đ ng th i, giúp cho các doanh nghi p Vi t Nam tham gia

M&A nhìn ra nh ng khó kh n h u M&A và t đó đ a ra h ng kh c ph c đ phát

tri n ho t đ ng kinh doanh, m r ng th ph n, và t o đi u ki n thu hút đ u t t nh ng

cá nhân t ch c trong n c và n c ngoài

1.3 i t ng nghiên c u

tài nghiên c u th c tr ng tình hình tài chính sau khi ti n hành M&A c a

doanh nghi p Vi t Nam trong giai đo n 2009 - 2011 Qua đó ch rõ b n ch t, đ c

đi m, r i ro và nguy c ti m n c a doanh nghi p Vi t Nam ti n hành M&A tr c và

sau đó a ra gi i pháp kh c ph c tình hình tài chính, ho t đ ng h p nh t hi u qu

h n

1.4 Ph ng pháp nghiên c u

Nghiên c u các th ng v mua bán - sáp nh p c th trên th gi i v i m c tiêu

phân tích và nh n đ nh nh ng đi m tích c c, h n ch , nh ng bài h c kinh nghi m có

th áp d ng m t cách phù h p vào doanh nghi p Vi t Nam nói riêng và th tr ng

M&A Vi t Nam nói chung Vì k t c u và th i l ng có h n nên tôi ch t p trung phân

tích m t s th ng v n i b t (phân tích tình hu ng – case study) trên th gi i và Vi t

Nam, bên c nh đó ch ra m t s thách th c c n kh c ph c trong quá trình tham gia

M&A c a các doanh nghi p

tài s d ng các ki n th c c b n v tài chính doanh nghi p, phân tích tài

chính, tham kh o t sách C m Nang h ng d n M&A c a tác gi Timothy J.Galpin và

Mark Herndon Bên c nh đó có tham kh o thêm v góc nhìn c a các trang Internet

chuyên trang v kinh t nh maf.vn, cafef.vn, vneconomy.vn và m t s trang t li u

n c ngoài đ khai thác thông tin liên quan đ n v n đ này c a th gi i c ng nh c a

Vi t Nam

SVTH: OÀN THÙY D NG 3

1.5 Ph m vi nghiên c u

tài nghiên c u t ng quát v ho t đ ng M&A t i Vi t Nam ch y u trong giai

đo n phát tri n m nh 2008 – 2011, tr c đó tìm hi u v quá trình hình thành và phát

tri n ho t đ ng M&A trên th gi i ch y u là nh ng n c có n n kinh t phát tri n

nh M , các n c châu Âu, khu v c châu Á đi n hình là Trung Qu c và Nh t B n

Trên c s đó liên h đ n Vi t Nam và so sánh v i các doanh nghi p Vi t Nam đang

ti n hành M&A

1.6 K t c u c a bài Khóa lu n t t nghi p

Khóa lu n t t nghi p bao g m nh ng k t c u sau đây:

Ch ng 2: C s lý lu n v mua bán và sáp nh p doanh nghi p

Ch ng 3: Th c tr ng th tr ng M&A Vi t Nam giai đo n 2009-2011

Ch ng 4: Gi i pháp phát tri n ho t đ ng M&A các doanh nghi p Vi t Nam

ây là m t đ tài t ng quát, đòi h i ki n th c sâu r ng, nhi u tài li u tham kh o

c ng nh th i gian nghiên c u dài M c dù tác gi đã r t c g ng nh ng do nh ng h n

ch nh t đ nh v lý lu n, ki n th c c ng nh kinh nghi m th c ti n nên bài báo cáo

ch c ch n không th tránh kh i nh ng thi u sót, khi m khuy t Tác gi r t mong nh n

đ c s đóng góp ý ki n c a các th y cô giáo cùng các b n sinh viên trong tr ng i

h c M TP.H Chí Minh, nh ng ai quan tâm t i v n đ này đ đ tài đ c hoàn ch nh

h n

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

Mua bán và sáp nh p là ngh a c a c m t Merger and Acquisition hay th ng

g i là ho t đ ng M&A T i Vi t Nam khái ni m này đ c th hi n trong Lu t Doanh

nghi p 2005 nh sau:

Sáp nh p doanh nghi p: “M t ho c m t s công ty cùng lo i (sau đây g i là

công ty b sáp nh p) có th sáp nh p vào m t công ty khác (sau đây g i là công ty

nh n sáp nh p) b ng cách chuy n toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp

sang công ty nh n sáp nh p, đ ng th i ch m d t s t n t i c a công ty b sáp nh p.”

H p nh t doanh nghi p: “Hai ho c m t s công ty cùng lo i (sau đây g i là

công ty b h p nh t) có th h p nh t thành m t công ty m i (sau đây g i là công ty

h p nh t) b ng cách chuy n toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp sang

công ty h p nh t, đ ng th i ch m d t t n t i c a các công ty b h p nh t.”

Khái ni m hai công ty cùng lo i trong hai đi u Lu t trên đ c hi u theo ngh a là

các công ty cùng lo i hình doanh nghi p theo quy đ nh c a pháp lu t Nh v y, đi u

ki n c n và đ đ có m t v sáp nh p hay h p nh t đó chính là hai doanh nghi p ph i

cùng m t lo i hình và có s ch m d t t n t i c a m t ho c c hai bên tham gia

Tuy nhiên, trong Lu t Doanh nghi p l i không đ c p đ n vi c mua l i doanh

nghi p Trong khi mua l i doanh nghi p đ c nh c đ n trong Lu t C nh tranh 2004 có

đ c p đ n nh sau: “Mua l i doanh nghi p là vi c m t doanh nghi p mua toàn b

ho c m t ph n tài s n c a doanh nghi p khác đ đ ki m soát, chi ph i toàn b ho c

m t ngành ngh c a doanh nghi p b mua l i.”

T i ch ng 2 M c III, đi u 17 c a Lu t c nh tranh 2004 các khái ni m v sáp

nh p và h p nh t đ c đ nh ngh a nh sau: Sáp nh p doanh nghi p là vi c m t ho c

m t s doanh nghi p chuy n toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp c a

mình sang m t doanh nghi p khác, đ ng th i ch m d t s t n t i c a doanh nghi p b

sáp nh p H p nh t doanh nghi p là vi c hai ho c nhi u doanh nghi p chuy n toàn b

tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp c a mình đ hình thành m t doanh nghi p

m i, đ ng th i ch m d t s t n t i c a các doanh nghi p b h p nh t

Quá trình M&A là hình th c đ u t góp v n tr c ti p c ng đ c đ c p đ n

trong Lu t u t 2005 quy đ nh t i Ch ng IV đi u 21 : “ u t th c hi n vi c sáp

nh p và mua l i doanh nghi p”

Qua m t vài đ nh ngh a trên cho th y các v n b n Lu t Vi t Nam đ c p đ n

Mua bán và sáp nh p không th ng nh t h t thu t ng c b n, m i v n b n đ a ra đ nh

ngh a khác nhau Tuy nhiên dù b t k v n b n nào c ng nêu rõ đ c đi m và đi u ki n

tiên quy t c a các doanh nghi p khi mu n ti n hành M&A

Theo đ nh ngh a trong Corporate Finance c a Ross-Westerfield-Jaffe phiên b n

th 6 đ c p khái ni m này nh sau:

Sáp nh p là s nh p chung công ty này vào m t công ty khác, theo đó công ty b

sáp nh p (acquired firm) s ng ng t n t i nh m t th c th riêng bi t, nh p chung tài

s n và n c a nó vào công ty sáp nh p (acquiring firm), trong khi đó công ty sáp nh p

v n gi đ c tên và s t n t i c a nó

H p nh t công ty (Consolidation) c ng là hình th c nh p chung công ty l i v i

nhau t ng t nh sáp nh p công ty, ch khác ch k t qu là m t công ty hoàn toàn

m i đ c t o ra sau khi h p nh t Sau h p nh t, c hai công ty tr c kia s tr thành

m t b ph n c a công ty m i V i hình th c h p nh t công ty thì vi c phân bi t công

ty sáp nh p hay b sáp nh p tr nên không c n thi t và không quan tr ng, vì sau khi

h p nh t c hai công ty đ u không còn t n t i nh m t th c th đ c l p

i v i hình th c mua l i (Acquisition) th c ch t là thâu tóm và giành quy n

ki m soát công ty thông qua vi c mua l i v n góp ho c c ph n, đ c làm rõ nh sau:

Thâu tóm c phi u là mua l i và thâu tóm m t công ty là thâu tóm c phi u có

quy n b u c c a công ty đó b ng ti n, b ng c phi u ho c ch ng khoán khác Vi c

nay có th th c hi n b ng cách chào giá riêng gi a ban qu n lý hai công ty ho c b ng

cách chào giá công khai ra công chúng (Tài chính doanh nghi p, TS Nguy n Minh

Ki u, trang 661)

Thâu tóm tài s n là m t hình th c đ m t công ty có th thâu tóm công ty khác,

hình th c này đòi h i m t cu c b phi u c a các c đông v vi c bán công ty Nh v y

tránh đ c nh ng r c r i ti m tàng do có m t nhóm c đông không đ ng ý bán c

phi u c a h nh trong tr ng h p thâu tóm c phi u Tuy nhiên, thâu tóm tài s n l i

liên quan đ n nhi u v n đ v th t c pháp lý khi chuy n nh ng quy n s h u tài s n

khi cho chi phí thâu tóm tài s n có th l n h n chi phí thâu tóm c phi u (Tài chính

doanh nghi p, TS Nguy n Minh Ki u, trang 662)

Xem xét trên khía c nh quan đi m th gi i, chúng ta có th th y:

Quan ni m ph bi n v M&A trên th gi i đ c hi u bao g m không ch có sáp

nh p, mua l i mà còn g m c h p nh t và giành quy n ki m soát đ i v i doanh

nghi p

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

Có th th y sáp nh p và h p nh t không ch là ho t đ ng đ u t theo ngh a thông

th ng mà v b n ch t đó là s t i u hóa đ u t Ch có mua l i, giành quy n ki m

soát m i th c s là b v n đ ti n hành ho t đ ng đ u t

Th c t cho th y th ng có s nh p nh ng gi a thâu tóm (acquisition) v i giành

quy n ki m soát (takeover) Nói chung, giành quy n ki m soát (takeover) là ph m trù

r ng h n, trong khi thâu tóm công ty ch là m t trong nh ng hình th c giành quy n

ki m soát công ty

V khía c nh thu t ng , M&A th c ch t là ho t đ ng giành quy n ki m soát

doanh nghi p, b ph n doanh nghi p thông qua vi c s h u m t ph n ho c toàn b

doanh nghi p M c đích c a M&A là giành quy n ki m soát doanh nghi p m c đ

nh t đ nh ch không đ n thu n ch là s h u m t ph n v n góp hay c ph n c a doanh

nghi p nh các nhà đ u t nh , l Vì v y khi m t nhà đ u t đ t đ c m c s h u

v n góp, c ph n c a doanh nghi p đ đ tham gia, quy t đ nh các v n đ quan tr ng

c a doanh nghi p thì khi đó m i có th coi đây là ho t đ ng M&A ng c l i, khi nhà

đ u t s h u ph n v n góp, c ph n không đ đ quy t đ nh các v n đ quan tr ng

c a doanh nghi p thì đây ch là ho t đ ng đ u t thông th ng

b Phân lo i mua bán sáp nh p:

D a trên m i quan h gi a các doanh nghi p mua bán và sáp nh p, ta có các

d ng sau:

• Thâu tóm theo chi u ngang (horizontal acquisition)

Là hình th c thâu tóm công ty khác kinh doanh và c nh tranh trên cùng m t dòng s n

ph m, trong cùng m t th tr ng hay cùng m t ngành, hay nói cách khác là thâu tóm

đ i th c nh tranh

• Thâu tóm theo chi u d c (vertical acquisition)

Là s sáp nh p ho c h p nh t gi a hai công ty n m trên cùng m t chu i giá tr , d n t i

s m r ng v phía tr c ho c phía sau c a công ty sáp nh p trên chu i giá tr đó

c chia thành hai phân nhóm:

Ü Thâu tóm ti n (forward): khi m t công ty mua l i công ty khách hàng c a mình,

công ty may m c mua l i chu i c a hàng bán l qu n áo là m t ví d

Ü Thâu tóm lùi (backward): khi m t công ty mua l i nhà cung c p c a mình,

ch ng h n nh công ty s a mua l i công ty bao bì, đóng chai ho c công ty ch n nuôi

bò s a…Sáp nh p theo chi u d c đem l i cho công ty ti n hành sáp nh p l i th v

đ m b o và ki m soát ch t l ng ngu n hàng ho c đ u ra s n ph m, gi m chi phí

trung gian, kh ng ch ngu n hàng ho c đ u ra c a đ i th c nh tranh

• Thâu tóm ki u t p đoàn (conglomerate acquisition)

Là hình th c thâu tóm công ty khác không liên quan gì đ n ngành công ty mình đang

ho t đ ng M c tiêu c a vi c thâu tóm nh v y không làm gi m b t đ i th c nh tranh

mà nh m hình thành nên t p đoàn đa ngành Ch ng h n, công ty hoat đ ng trong

ngành th c ph m thâu tóm l y công ty ho t đ ng trong ngành công ngh thông tin

c L i ích c ng h ng và r i ro trong M&A

Nh ng l i ích trong M&A

− Ho t đ ng M&A đ i v i s phát tri n c a n n kinh t có hai vai trò chính:

Th nh t, ho t đ ng M&A không ch có vai trò tái c u trúc l i doanh nghi p mà

còn tái c u trúc l i n n kinh t , thông qua ho t đ ng M&A các doanh nghi p y u kém

s b đào th i, ho c đ c t ch c l i m t cách hi u qu h n, do đó đ i v i c n n kinh

t ho t đ ng M&A không nh ng nâng cao n ng l c s n xu t mà còn giúp ti t ki m

đ c nhi u chi phí

Th hai, M&A xuyên qu c gia c ng là m t hình th c c a đ u t tr c ti p FDI,

tuy r ng đây không ph i là hình th c đ u t xây d ng m i nh ng nó c ng có vai trò

đ i v i s phát tri n c a n n kinh t nh :

X Gia t ng ngu n v n cho n n kinh t

X Chuy n giao công ngh , k thu t

X Nâng cao trình đ qu n lý, v n hóa doanh nghi p

X Thông qua hình th c M&A v i nh ng u đi m trong vi c ti t ki m và ch đ ng

v m t th i gian s khuy n khích gia t ng v n đ u t FDI

− L i ích c a M&A đ i v i doanh nghi p:

X ng c nào thúc đ y doanh nghi p tham gia M&A? T t c đ ng c c a M&A

là đ u xu t phát t nh ng l i ích mà các doanh nghi p thu đ c, đó chính là t o ra s

c ng h ng – là t o ra giá tr l n h n nhi u so v i giá tr c a t ng bên riêng l

(synergy) ó chính là d u hi u cu i cùng c a s thành công hay th t b i c a m t

th ng v M&A

X L i ích mang l i t s c ng h ng mà các công ty k v ng sau m i th ng v

M&A th ng bao g m: đ t đ c hi u qu d a vào quy mô, gi m nhân viên và các chi

phí, th c hi n đa d ng hóa và lo i tr r i ro phi h th ng, hi n đ i hóa công ngh , t ng

c ng kh n ng thanh kho n, th ph n, h ng nh ng l i ích t thu

X Giá tr t ng thêm c a m t th ng v M&A có th đ c xác đ nh d a vào mô

hình chi t kh u dòng ti n (DCF) Các ngu n ti m n ng t o ra giá tr t ng thêm có th

chia thành 4 lo i c b n:

+ S gia t ng thu nh p (Revenue Enhancement) các kho n thu nh p gia t ng này

có th nh l i ích marketing, các l i ích chi n l c và s c m nh th tr ng

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

+ S c t gi m chi phí (Cost Reduction) công ty sáp nh p có th có đ c các

kho n chi phí th p h n, ho t đ ng có hi u qu h n 2 công ty riêng l nh vào

hi u qu kinh t v quy mô (Economies of scale), hi u qu kinh t c a s k t

h p theo chi u d c (Economies of Vertical Integration) , ngu n l c b sung

(Complementary Resources), lo i b s qu n lý không hi u qu (Elimination

of Inefficient Management)

+ L i ích thu (Tax gain) l i ích th ti m n ng c a M&A có th do vi c s d ng

nh ng t n th t thu (tax losses) t nh ng kho n l c a ho t đ ng s n xu t

ròng (công ty sáp nh p s tr ít thu h n 2 công ty riêng l ), vi c s d ng n ng

l c vay n ch a đ c s d ng (kh n ng t ng t s n - v n ch s h u sau

khi M&A, t o nên l i ích th t ng thêm và giá tr t ng thêm)

+ Chi phí v n (The cost of Capital) có th gi m đi khi hai công ty sáp nh p vì

chi phí c a vi c phát hành (n và v n ch s h u) s th p h n nhi u khi phát

hành s l ng l n h n so v i phát hành s l ng ít

d Nh ng r i ro trong M&A

− Tác đ ng x u đ n s phát tri n c a n n kinh t :

X Không ph i ho t đ ng M&A nào c ng làm gia t ng n ng l c s n xu t và giá tr

th tr ng, ho t đ ng M&A tràn lan không suy tính k càng, không có chi n l c qu n

lý hi u qu có th là con đ ng d n đ n s phá s n, gây ra nh ng hoang mang, s suy

s p cho ngành ngh l nh v c mà nó tham gia

X M c dù M&A xuyên qu c gia c ng là m t hình th c FDI, nh ng M&A không

ph i là đ u t không ph i là đ u t xây d ng m i, do đó không nh ng t o ra thêm

công vi c, ngh nghi p, trái l i còn tinh gi n b máy ho t đ ng, đôi khi còn thay đ i

c c u, đào th i nh ng lao đ ng không phù h p, chính vì v y làm t ng gánh n ng qu n

lý nhà n c

X Ho t đ ng M&A đã t o ra sân ch i không công b ng cho doanh nghi p nh ,

thông qua M&A các công ty l n, công ty đa qu c gia có th thao túng d dàng m t th

tr ng nào đó, làm gia t ng tính đ c quy n

X Ho t đ ng M&A còn mang m t nguy c ti m tàng r t nguy hi m, m t n n kinh

t có đ c đ ng l c t ng tr ng, phát tri n không ph i nh vào s đóng góp nh ng

công ty, t ch c l n, mà là nh s n ng đ ng c a nh ng doanh nghi p v a và nh v i

s qu n lý c a nh ng cá nhân ít tên tu i mu n kh ng đ nh mình Nh ng cá nhân và

công ty v a và nh s m t đi đ ng l c, s c sáng t o c a quá trình phát tri n kinh t ,

đ c bi t là nh ng qu c gia đang phát tri n

− Tác đ ng b t l i đ n v i ho t đ ng c a các doanh nghi p:

X M&A trong nhi u tr ng h p s làm gi m tính c nh tranh trên th tr ng khi

nh ng doanh nghi p sau sáp nh p có v trí th ng l nh trên th tr ng

X M&A th ng t o ra các v n đ xã h i liên quan đ n vi c ng i lao đ ng b dôi

ra t vi c c c u l i ho t đ ng doanh nghi p

X Bên mua l i có th đánh giá công ty đ c mua v i giá quá cao, th ng là do h

quá l c quan v l i ích do s c ng h ng gi a công ty đi mua và công ty đ c mua

X S khác bi t v v n hóa t ch c và cách v n hành s t o ra s mâu thu n d n

đ n tính hi u qu kinh t th p

2.1.2 Các ph ng th c Mua bán và sáp nh p

a Ph ng th c chào th u (Tender offer):

Công ty ho c cá nhân ho c m t nhóm nhà đ u t có ý đ nh mua đ t (buyout)

toàn b công ty m c tiêu, đ ngh c đông hi n h u c a công ty đó bán l i c ph n c a

h v i m t m c giá cao h n th tr ng r t nhi u Giá chào th u đó ph i đ h p d n đ

đa s c đông tán thành vi c t b quy n s h u c ng nh qu n lý công ty c a mình

Hình th c chào th u này th ng đ c áp d ng trong các v thôn tính mang tính thù

đ ch đ i th c nh tranh Ví d nh th ng v M&A c a hãng hàng không AirTran

mua l i Midwest Airlines vào ngày 11 tháng 5 n m 2007

b Ph ng th c lôi kéo c đông b t mãn (Proxy fights):

Cách th c này th ng đ c s d ng trong các v “thôn tính mang tính thù đ ch”

Khi lâm vào tình tr ng kinh doanh y u kém và thua l , luôn có m t b ph n không nh

c đông b t mãn và mu n thay đ i ban qu n tr và đi u hành công ty mình Công ty

c nh tranh có th l i d ng tình c nh này mà lôi kéo b ph n c đông đó

Tr c tiên, thông qua th tr ng, h s mua m t s l ng c ph n t ng đ i l n

(nh ng ch a đ đ chi ph i) c phi u trên th tr ng đ tr thành c đông c a công ty

m c tiêu Sau khi đã nh n đ c s ng h , h và các c đông b t mãn s tri u t p h p

i h i đ ng c đông, h i đ s l ng c ph n chi ph i đ lo i b ban qu n tr c và

b u đ i di n c a công ty thôn tính vào H i đ ng qu n tr m i i n hình cho tr ng

h p này là th ng v M&A liên quan đ n Bình Thiên An thâu tóm CTCP Xây d ng

công nghi p Descon vào tháng 4 n m 2010

c Ph ng th c th ng l ng t nguy n:

Th ng l ng t nguy n v i ban qu n tr và đi u hành là hình th c ph bi n

trong các v sáp nh p “thân thi n” (friendly mergers) Có không ít tr ng h p, ch s

h u các công ty nh , thua l ho c y u th trong cu c c nh tranh tìm cách rút lui b ng

cách bán l i, ho c t tìm đ n các công ty l n h n đ đ ngh đ c sáp nh p hòng l t

ng c tình th c a công ty mình trên th tr ng G n đây nh t là th ng v gi a

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

CTCP XNK Th y s n An Giang sáp nh p thành công ty con c a CTCP Hùng V ng

vào tháng 8 n m 2008

Ngoài các ph ng án chuy n nh ng c phi u hay tài s n b ng ti n m t ho c k t

h p ti n m t và n , các công ty th c hi n M&A thân thi n còn có th ch n ph ng

th c hoán đ i c phi u (stock swap) đ bi n c đông c a công ty này tr thành c

đông c a công ty kia và ng c l i Ví d nh tr ng h p th ng v M&A gi a công

ty v l nh v c Internet American Online (AOL) h p nh t v i công ty gi i trí đa truy n

thông Time Warner thông qua hình th c hoán đ i c phi u di n ra vào tháng 1 n m

2000

M t hình th c khá ph bi n trong th i gian g n đây là trao đ i c ph n, đ n m

gi a chéo s h u c a nhau Th c ch t, hình th c này mang tính liên minh h n là sáp

nh p

d Ph ng th c thu gom c phi u trên th tr ng ch ng khoán:

Công ty có ý đ nh thâu tóm s gi i ngân đ gom d n c phi u c a công ty m c

tiêu thông qua giao d ch trên th tr ng ch ng khoán, ho c mua l i c a các c đông

hi n h u Ph ng án này đòi h i th i gian, đ ng th i n u đ l ý đ thôn tính, giá c a

c phi u đó có th t ng v t trên th tr ng Ng c l i, cách thâu tóm này n u đ c

th c hi n d n d n và trôi ch y, công ty thâu tóm có th đ t đ c m c đích cu i cùng

c a mình m t cách êm th m, không gây xáo đ ng l n cho công ty m c tiêu, trong khi

ch c n tr m t m c giá r h n so v i hình th c chào th u r t nhi u

e Ph ng th c mua l i tài s n công ty:

Ph ng th c này g n gi ng ph ng th c chào th u Công ty sáp nh p có th đ n

ph ng ho c cùng công ty m c tiêu đ nh giá l i tài s n công ty đó,sau đó các bên ti n

hành th ng th o đ đ a ra m c giá phù h p Ph ng th c thanh toán có th b ng ti n

m t và n Ví d nh tr ng h p TNK-BP – công ty d u m l n th ba n c Nga –

vào ngày 18 tháng 10 n m 2010 đã mua l i s tài s n tr giá 1,8 t USD c a t p đoàn

n ng l ng BP (Anh) Vi t Nam và Venezuela

i m h n ch c a ph ng th c này là các tài s n vô hình nh th ng hi u, th

ph n, b n hàng, nhân s , v n hóa t ch c r t khó đ c đ nh giá và đ c các bên th ng

nh t Do đó, ph ng th c này ch áp d ng đ ti p qu n l i các công ty nh , mà th c

ch t là nh m đ n các c s s n xu t, nhà x ng máy móc, dây chuy n công ngh , h

th ng c a hàng, đ i lý đang thu c s h u c a công ty đó

2.2 KINH NGHI M QU C T V HO T NG M&A

2.2.1 Quá trình hình thành và phát tri n

Ho t đ ng M&A trên th gi i di n ra liên t c và sôi đ ng đ c bi t là Hoa K và

các n c Châu Á đang phát tri n trong th i gian g n đây M là n i đánh d u c t m c

đ u tiên c a l ch s M&A trên th gi i, b t đ u t nh ng n m 1895 đ n 1905 Trong

th i gian này, các công ty nh sáp nh p v i nhau và t o ra nh ng công ty có quy mô

l n h n đ th ng tr th tr ng, k t qu là có đ n h n 1.800 công ty đã bi n m t T ng

giá tr các công ty đã sáp nh p n m 1900 b ng 20% GDP c a M t i cùng th i đi m

đó, trong khi t l này vào n m 1990 là 3% và t n m 1998-2000 vào kho ng

10%-11% GDP Ti p sau đó, M còn ch ng ki n b n chu k đ nh cao c a ho t đ ng sáp

nh p vào các n m 1925-1929, 1965-1970, 1980-1985 và 1998-2000 Theo sau M , th

tr ng Anh c ng xu t hi n ho t đ ng M&A t th p niên 60 th k XX Th tr ng

các n c Châu Âu còn l i c ng có th tr ng M&A t nh ng n m 1980 K t khi c

ba th tr ng này có ho t đ ng M&A thì d ng nh nh ng “đ t sóng” c a ho t đ ng

này di n ra th tr ng M t t y u s kéo theo nh ng đ t sóng m nh th tr ng

Châu Âu và Anh do s toàn c u hóa c a n n kinh t , c ng nh s liên quan c a nh ng

th tr ng này v i nhau trong quá trình phát tri n Sau s n i d y c a làn sóng M&A

c a các doanh nghi p trên Th gi i di n ra vào n m 2000 thì ho t đ ng này t m th i

l ng xu ng Nh ng đ n n m 2004, làn sóng M&A l i xu t hi n và liên t c phát tri n

m nh cho đ n hi n nay

Nh v y, t đ u th p k 20 đ n th i đi m tr c kh ng ho ng 2008, ho t đ ng

M&A trên th gi i đã tr i qua sáu đ t sóng, m i đ t sóng đ i di n cho nh ng đ c

tr ng và k t qu cho t ng giai đo n phát tri n khác nhau

− 1897-1904: Giai đo n sáp nh p cho m c đích đ c quy n

− 1916-1929: Giai đo n sáp nh p v i m c đích đ c quy n nhóm bán

− 1965-1969: Giai đo n sáp nh p t h p ( sáp nh p thành t p đoàn)

− 1981-1989: Giai đo n s d ng đòn b y tài chính đ th c hi n M&A, đ c bi t

M&A xuyên qu c gia

− 1992-2000: Giai đo n c u trúc l i chi n l c

B c vào th k XXI, n n kinh t Th gi i ti p t c ch ng ki n m t làn sóng

M&A m i, d i nh ng hình th c đa d ng và quy mô l n ch a t ng có t sóng này

không ch bó h p trong ph m vi các n n kinh t phát tri n mà còn lan r ng sang các

n n kinh t m i n i và đang phát tri n nh : Hàn Qu c, Singapore, n , Trung

Qu c, Trung ông… cùng v i nh ng chính sách kêu g i đ u t nh ng n c này đã

m ra m t xu h ng ho t đ ng M&A xuyên qu c gia đ c bi t cho nh ng công ty, t p

đoàn mu n m r ng ho t đ ng, c ng c l nh v c ngành ngh kinh doanh v n đã bão

hòa t i th tr ng các n c phát tri n c bi t do áp l c c nh tranh t ng cao nên trong

giai đo n này bùng n các ho t đ ng M&A gi a các doanh nghi p t nhân v i nhau

T 1985 đ n nay, các ho t đ ng M&A di n ra liên t c và phát tri n không ng ng, và

ho t đ ng M&A trên th gi i đ t đ c k l c m i vào n m 2007 do nh h ng c a

cu c kh ng ho ng kinh t tài chính, s li u th ng kê s b c a hãng thông tin tài chính

g bình khogiá tr và s

Vi n thông

D ch v tài

Y t Hàng thi t y

B t đ ng s

V n t i Khác

TRUNG K

900 t USD

g các th n

th ng v g

M ng tài nguyên và tài chính v n đang là xu h ng chính cho ho t đ ng M&A

M c dù n n kinh t toàn c u v n còn ch a n đ nh, giá tr các th ng v M&A m ng

tài nguyên khoáng s n trong n m 2011 v n đ t t tr ng cao nh t k t khi đ t đ nh

n m 2007, ch ng t ti m n ng quan tr ng c a m ng này trong t ng quan toàn b t ng

Ho t đ ng M&A vào n m 2011 t ng tr ng 2,5% so v i 2010, t ng giá tr các

th ng v lên đ n 2.18 nghìn t USD Ho t đ ng M&A trên th gi i n m 2011 đã

di n ra m nh m nh t k t n m 2008 N m 2011 ch ng ki n nhi u s s p đ v i

nh ng th ng v đ nh cao trong đó có th ng v có giá tr cao nh t gi a AT&T/T –

t p đoàn chuyên cung c p d ch v đ ng truy n đi n tho i và internet, cáp truy n hình

l n nh t c a M

Vào n a đ u 2011 đã ch ng ki n s gi m sút m nh m c a ho t đ ng M&A,

nguyên do nh h ng chính v n là kh ng ho ng n công c a kh i s d ng đ ng ti n

chung Châu Âu c bi t, ho t đ ng M&A khu v c Châu Á – Thái Bình D ng sút

gi m rõ r t 31,9% vào quý IV/2011, t ng t 28,7% c a ho t đ ng M&A Châu Âu và

9,3% c a ho t đ ng M&A t i M so v i quý III/2011

B ng 2.3: Bi u đ giá tr và s l ng giao d ch M&A th gi i qua các Quý giai đo n

2004-2011

Ngu n: www.globalmandatoolkit.cliffordchance.com

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

Trong khi đó, ho t đ ng M&A xuyên qu c gia v n đang là xu h ng chính c a

các nhà đ u t chi n l c – chi m 41,5% ho t đ ng M&A trên th gi i (xuyên qu c

gia gi a nh ng các n c v i nhau)

T ng giá tr ho t đ ng M&A nh ng th tr ng m i n i và phát tri n n m 2011

vào kho ng 459,7 t USD, có gi m sút so v i n m 2010, tuy nhiên l i đ ng th hai

t ng giá tr trong vòng 1 th p k qua M&A n i đ a nh ng th tr ng này lên đ n

19,1% ( so v i 2010), v i Châu Âu là nhà đ u t l n nh t N ng l ng, khai thác m

và đi n v n là ngành chi m t tr ng l n trong n m 2011 v i t ng giá tr các th ng v

là 557,7 t USD và là ngành ho t đ ng m nh nh t trong M&A xuyên qu c gia

V t ng quan, n m 2011 là n m ho t đ ng m nh nh t c a kh i t nhân góp v n

(private equity) v i ho t đ ng thôn tính mua l i k t n m 2008 (t ng giá tr kho ng

277,7 t USD, trong đó chi m 12,9% t ng giá tr các th ng v M&A), tuy nhiên

trong quý IV/2011 giá tr kh i này l i gi m 33,7% so v i quý III/2011 ( trong đó kh i

Châu Âu và Châu Á –Thái Bình D ng gi m t ng ng là 40% và 66,9%) theo th ng

kê t hãng Clifford Chance LLP

Ho t đ ng M&A th gi i s v n còn b nh h ng b i kh ng ho ng n công khu

v c s d ng đ ng ti n chung Châu Âu (Eurozone), và s là r i ro c a s suy thoái và

Th ng v này đ c hình thành v i các đ c đi m sau: CEO Carleton S Fiorina

c a HP là m t ng i tài n ng, tích c c, linh ho t, bi t l ng nghe và có tài ngo i gia, cô

là ng i đ u tiên ngoài vào đ m nhi m ch c v CEO c a m t công ty h n 63 n m

t n t i HP và Compaq cùng r i vào suy thoái kinh t t i M và Châu Âu đ u nh ng

- N m 2000, tr c khi sáp nh p, giá c phi u HP d i 27 USD, thu h p quy

mô, sa th i nhân viên

- Tháng 9 n m 2001, HP và Compaq thông báo k ho ch h p nh t Lúc này,

v h p nh t b s ch ng đ i t c đông và thành viên ban lãnh đ o HP

- Tháng 5 n m 2002, chính th c đ t th a thu n h p nh t v i t ng s

51,39% s phi u tán thành h p nh t

- Tr thành nhà tiên phong trong cu c cách m ng công ngh t o ra 87 t

USD giá tr toàn c u

- Cung c p cho th tr ng s n ph m và d ch v công ngh thông tin cho

doanh nghi p và ng i tiêu dùng

- Là doanh nghi p d n đ u toàn th gi i v doanh thu trong ngành công

- Doanh thu sau khi sáp nh p đ t 87,4 t USD, doanh thu tài s n đ t 56,4 t

USD, chi phí ho t đ ng 3,9 t USD (th ng kê c a HP vào cu i n m 2001)

- Giá tr c phi u t ng , c th đ n tháng 4/2008, giá c phi u t ng 36,82

USD , g p 200% so v i giá CP tháng 5/2002 là 18,41 USD, trong khi các

đ i th c nh tranh nh IBM, Dell t ng trong kho ng -25% đ n 50%

Nh ng nguyên nhân d n đ n thành công:

Th nh t, m t th ng v không quá ph c t p, chi n l c mà HP và Compaq đ a

ra là chính đáng và c n thi t nh m m c đích t n d ng nh ng ti n b khoa h c k thu t

c a nhau, ti t ki m chi phí nghiên c u nh m nâng cao kh n ng c nh tranh v công

ngh và giá c v i nh ng đ i th l n nh IBM, Dell khi mà th gi i b c vào giai

đo n phát tri n m nh m c a khoa h c công ngh

Th hai, s linh ho t c a ban lãnh đ o đã đ a hai công ty v t qua các b t đ ng

và ph n đ i, đ t đ c m t th a thu n rõ ràng v m t t l n m gi c a HP là 64% và

Compaq là 36% trong công ty m i

Th ba, nh ng quy t đ nh đúng đ n nh theo đu i đ n cùng cu c h p nh t, và lôi

kéo các c đông l n c a ban lãnh đ o HP đã đ a cu c h p nh t đ n th a thu n thành

công

Th t , có s g n k t g n g i t ng đ ng v v n hóa và giao ti p thông tin gi a

HP và Compaq: c hai hãng s n xu t máy tính đ u là c a M , ban lãnh đ o c a HP và

Compaq đ u cùng n m gi nh ng v trí trong công ty m i, đó là đi u ki n t t cho hai

bên giao l u, h c h i, chia s kinh nghi m và h p tác, xây d ng công ty m i l n m nh

h n

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

Th n m, các tác đ ng c a kh ng ho ng kinh t th gi i nh ng n m đ u th p k

90 đã làm thay đ i môi tr ng ho t đ ng kinh doanh c a l nh v c s n xu t máy tính,

tuy nhiên đây c ng là c h i đ làm khác bi t b n thân và t ng s c m nh c nh tranh

h n các đ i th khác

− Các th ng v th t b i đi n hình

+ Th ng v h p nh t Daimler Benz và Chrysler (1998-2007)

ây là m t ví d đi n hình cho m t cu c h p nh t không đ c suy xét k l ng

và b qua quá nhi u r i ro nh h ng đ n cu c h p nh t gi a hai công ty

Di n bi n

- Daimler Benz – m t hãng s n xu t xe h i, xe mô tô và đ ng c c a c

- Chrysler Corporation – m t hãng s n xu t xe h i và linh ki n xe h i c a

M

- H p nh t vào n m 1998 thành m t công ty m i v i tên g i Daimler

Chrysler, ho t đ ng trên hai th tr ng l n M và Châu Âu

- N m 2006 Chrysler báo cáo đã l 1,5 t USD

- Sa th i 13.000 nhân viên vào gi a tháng 2 n m 2007, đóng c a m t

x ng dây chuy n quan tr ng và gi m hi u su t làm vi c nhi u x ng

khác đ b o toàn l i nhu n vào n m 2008

- Vào ngày 3 tháng 8 n m 2007, DaimlerChrysler hoàn thành vi c bán

Chrysler Group cho Cerberus Capital Management, Cerberus s l y

80,1% c ph n công ty m i là Chrysler Holding LLC DaimlerChrysler

đ i tên thành Daimler DG và ti p t c duy trì 19,9% c ph n trong công ty

v a tách

Nguyên nhân d n đ n th t b i:

Th nh t, ban lãnh đ o c p cao c a hai bên đã quá ch quan v s c ng h ng

khi h p nh t c a hai công ty mà không th m đ nh và phòng ng a nh ng r i ro có th

x y ra, ch y u t xung đ t v n hóa H không thành công trong vi c đi u hành qu n

lý hòa h p làm m t gi a hai t ch c b i vì s khác bi t quá l n gi a hai khung cách

đi u hành và v n hóa khác nhau: m t bên là Daimler-Benz v i v n hóa chú tr ng hình

th c và phong cách qu n qu n lý ki u m u, m t bên là Chrysler thích s tho i mái,

phóng khoáng

Th hai, cách nhìn khác nhau v nh ng công vi c khác nhau v t m quan tr ng

hay v n đ khác nhau c a hai t ch c Và k t qu là b ph n ng i c không hài

lòng v i cách làm vi c c a ng i đi u hành và k s Chrysler và ng c l i, nhân viên

Chrysler gi suy ngh : “Daimler đang c g ng thâu tóm h t toàn b t ch c và đ ng

hóa v n hóa c a h lên công ty b thâu tóm”

Th ba, đây là m t th ng v ph c t p v i m c đích chi n l c không rõ ràng

Ban lãnh đ o Daimler mu n Chrysler ti p t c tri n khai và s d ng nguyên v t li u

ch t l ng S n ph m c a Chrysler l i s d ng linh ki n thi t b ph không phù h p

tiêu chu n cung c p s n xu t M c dù s n ph m v n đ y đ không thi u nh ng l i d n

không ngang b ng ch t l ng v i các đ i th c nh tranh

+ Th ng v SAIC (Trung Qu c) mua l i Ssangyong Motor (Hàn Qu c) (2004)

Th ng v mua l i Ssangyong là m t ví d th t b i đi n hình c a hình th c thâu

tóm c phi u trong l nh v c s n xu t ô tô cùng ngành theo chi u ngang v i ý đ nh m

r ng th tr ng và xâm nh p m r ng th tr ng M và Châu Âu

Di n

bi n

- SAIC – t p đoàn s n xu t ô tô l n và lâu đ i nh t c a Trung Qu c

- Công ty Ssangyong Motor- nhà s n xu t ô tô l n th 4 c a Hàn Qu c,

chi m 10% th ph n trong n c và l ng ô tô xu t kh u

- SAIC mua l i 49% c ph n c a công ty Ssayngyong vào tháng 10/2004.

-N n kinh t b c vào giai đo n suy thoái vào tháng 12/2007 nh h ng

đ n th tr ng tiêu th ô tô các khu v c Châu Á, Âu và M

K t qu

- Do tác đ ng c a giá x ng và th t ch t tiêu chu n khí th i, doanh s SUV

t t d c

- Kh ng ho ng kinh t 2007, m i quan h gi a SAIC và Ssangyong Motor

tr nên c ng th ng, nhân công Ssangyong đình công 7 tu n li n

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

-Nhu c u tiêu th ô tô gi m m nh, doanh thu s t gi m Tháng 12/2008,

doanh thu c a Ssangyong gi m 53% so v i cu i n m 2007

- Tình hình tr nên t i t , SAIC l i ti p t c công b k ho ch tái c c u,

xem xét hi u su t và c t gi m 36% nhân viên, đ i l y 200 tri u USD vào

Th nh t, các tác đ ng bên ngoài làm môi tr ng ho t đ ng kinh doanh b thay

đ i Khi tung ra các m u xe m i xâm nh p vào th tr ng B c M và Châu Âu, thì

x ng d u t ng đ t bi n vào n m 2006 khi n cho nhu c u tiêu th gi m m nh, kèm theo

tiêu chu n qu c t nghiêm ng t h n v khí th i càng khi n cho s n ph m khó xâm

nh p th tr ng và d n đ n khó tiêu th h n

Th hai, m i quan h gi a SAIC và Ssangyong không m y t t đ p và c ng th ng

do khác bi t v n hóa và s không th ng nh t gi a các nhà đi u hành hai n c đ c i

thi n tình hình

Th ba, SAIC đã quá ch quan và đ a ra nh ng quy t đ nh thi u c s khi tình

hình tr nên t i t h n: công b ngay k ho ch tái c c u, c t gi m nhân viên mà

không đ c s đ ng ý c a bên Ssangyong

Th t , v i t t ng ch ng l i s thâu tóm c a SAIC, Ssangyong đã không còn

ti ng nói chung trong th ng v mua l i này, quay l i ki n cáo và ch ng l i s thâu

tóm c a SAIC

Th n m, đây là m t th ng v ph c t p v i m t chi n l c không rõ ràng,

SAIC ch mu n k t h p công ngh và thi t k c a Ssangyong đ ti n vào th tr ng

th gi i, ban lãnh đ o SAIC thi u linh ho t, b qua nhi u y u t v n hóa, tiêu chu n

qu c t , th m đ nh th tr ng, ch t l ng s n ph m v.v… khi n cho vi c xâm nh p th

tr ng g p nhi u rào c n

2.2.3 Bài h c kinh nghi m t nh ng th ng v trên th gi i

Mua l i và sáp nh p không nh ng là m t ho t đ ng kinh t mà có th xem nh

m t môn ngh thu t đòi h i s am hi u, t m nhìn và m t chút may m n c a ng i lãnh

đ o, qua phân tích nh ng ví d đi n hình v M&A nêu trên, ta nh n ra không có m t

quy chu n, cách th c c th nào cho các th ng v , th t b i hay thành công luôn song

hành v i nhau và ch u s tác đ ng t r t nhi u y u t nh con ng i, chính sách, n n

kinh t , th i c , chi n l c…nh ng ta v n có th tóm g n l i m t s bài h c kinh

nghi m nh sau:

− Không b qua các b c tr ng y u khi ti n hành M&A và m t th ng v M&A

công ty m c tiêu không bao gi th a đ đ a ra quy t đ nh đúng đ n

− Nên h ng đ n các công ty v a và nh có ti m n ng phát tri n t t, tránh các giao

d ch quá r c r i ho c quy mô quá l n và ti m n nhi u nguy c sau giao d ch nh

v n đ v đi u hành, qu n lý, nhân s , chi n l c…

− ng c g ng “đ ng hóa” công ty m c tiêu, ch nên làm nó ho t đ ng hi u qu

h n

− Tìm ki m nh ng công ty có ý t ng kinh doanh m i l , đ c đáo, có th t o nên

s khác bi t trên th tr ng

− Nghiên c u k v h th ng lu t pháp, quy đ nh t i qu c gia c a công ty m c tiêu

nh m gi m thi u r i ro pháp lý trong và sau giao d ch

− Ghi nh quy lu t “g c r v ng ch c thì cây m i có th v n cao”, n i b c a

công ty đi mua ph i th t s n đ nh và có ti m l c m nh m i có th đ s c

đ ng đ u v i nh ng th thách, tr ng i có th x y ra b t c lúc nào

− “Không đâu b ng nhà mình”, tr c khi ngh đ n vi c M&A xuyên biên gi i, hãy

tìm ki m nh ng doanh nghi p, đ i tác ti m n ng trong n c v i s t ng đ ng

v v n hóa, truy n th ng

− “Hãy rút lui ngay khi còn có th ”, t l th t b i – thành công trong ho t đ ng

M&A đ c ghi nh n m c 50 – 50, l i ích luôn t l thu n v i r i ro, vì v y

vi c t b m t th ng v , m t m c tiêu không phù h p ho c b đ nh giá quá cao,

th t c r c r i, ti m n nhi u nguy c không ph i là bi u hi n cho s thi u quy t

đoán, hèn nhát, mà là c h i đ b o toàn v n và tìm đ n nh ng m c tiêu khác

phù h p nh ng m c tiêu khác phù h p ho c th m chí là có ti m n ng l n h n

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

Tóm t t ch ng 2

Qua ch ng này, lý thuy t v Mua bán và sáp nh p đ c tái hi n rõ m t cách chi

ti t c th t khái ni m đ c s d ng Vi t Nam thông qua các đi u lu t đ c quy

đ nh cho đ n khái ni m đ c s d ng trên th gi i Ngoài ra, v n đ l i ích mà ho t

đ ng M&A đem l i đ i v i n n kinh t nói chung và đ i v i các doanh nghi p nói

riêng c ng đ c th hi n rõ nét, trong đó, giá tr t ng thêm và s c ng h ng t ho t

đ ng M&A là đ ng c ch y u thúc đ y doanh nghi p tham gia vào ho t đ ng M&A

Bên c nh nh ng l i ích thì ho t đ ng M&A c ng ti m tàng nh ng r i ro và c m b y

tác đ ng x u đ n v i n n kinh t và nh h ng đ i v i ho t đ ng c a doanh nghi p

Thêm vào đó, ta còn ch ng ki n b c tranh toàn c u v l ch s phát tri n M&A

c a th gi i, th c tr ng ho t đ ng M&A c a các công ty t ch c n c ngoài, nh ng

làn sóng M&A t Châu M sang châu Âu và k c nh ng n n kinh t m i n i nh

Nh t B n,Trung Qu c Theo sau đó là phân tích nh ng y u t tác đ ng đ n s thành

và b i c a m t th ng v M&A thông qua nh ng ví d th ng v đi n hình trên th

gi i nh th ng v h p nh t gi a Compaq và HP, th ng v Daimler Benz và

Chrysler hay SAIC và Ssangyong Motor T nh ng hình nh c th đó ta rút ra đ c

nh ng bài h c kinh nghi m áp d ng cho các doanh nghi p tham gia M&A t i th

tr ng M&A non tr Vi t Nam

Ho t đ ng M&A xu t hi n trên th gi i t nh ng n m đ u tiên c a th k 20, và

đã tr thành m t ho t đ ng kinh t sôi đ ng không th thi u trong quá trình phát tri n

c a n n kinh t Tuy nhiên th tr ng M&A t i Vi t Nam l i di n ra r t mu n màng,

th ng v M&A đ u tiên c a Vi t Nam xu t hi n t n m 1997 – trong b i c nh kh ng

ho ng kinh t châu Á gi a hai ngân hàng: Ngân hàng TMCP Ph ng Nam sáp nh p

v i Ngân hàng TMCP nông thôn ng Tháp, m c dù lúc đó ch a h có m t v n b n

pháp lu t nào đi u ch nh ho t đ ng này

i v i ho t đ ng M&A xuyên qu c gia, th ng v đ u tiên t i Vi t Nam đ c

ghi nh n t n m 1998 khi Colgate – Palmolive đã mua l i kem đánh r ng D Lan v i

giá 3 tri u USD, lúc đó kem đánh r ng Dja Lan đã chi m 30% th ph n kem đánh r ng

t i Vi t Nam

Trong giai đo n này, h th ng pháp lu t Vi t Nam ch a có nh ng quy đ nh nào

đói v i ho t đ ng M&A, các th ng v M&A v n còn di n ra m t cách nh l và c c

b

n giai đo n 2005-2008 th tr ng M&A Vi t Nam b t đ u phát tri n m nh m

h n, n m 2005 th tr ng M&A Vi t Nam đ c đánh d u b ng s ra đ i c a b Lu t

Doanh Nghi p Vi t Nam 2005, trong đó các quy đ nh v mua l i – sáp nh p vá ch

tr ng c ph n hóa doanh nghi p nhà n c đ c thông qua Liên ti p sau đó, các v n

2008, th trNgân hàng

a Th c t

t l ph nTuy nhiên,

h n nhi u s

r ng M&A, ti p theo sngành ô tô

di n ra r t snhi u b t n

ình M&A tr

gi m sút k

ng b i c nhsôi đ ng m

n ho t đ n

l ng các

à các khu v

t đ ng m nong l nh v

uy n thông mua bán, đ

rên th gi ikhông ch v

g l nh

v n

c ng gành

u đi giao

Vi t

n đ 999-

alysis

Giai đo n phát tri n m nh nh t b t đ u t n m 2008 đ n nay, s v mua bán sáp

nh p doanh nghi p t i Vi t Nam gia t ng m nh t 200 v n m 2008 lên t i con s 340

v vào n m 2009 v i t ng tr giá trên 1,7 t USD N m 2010, con s này là 420 v và

t ng giá tr giao d ch đ t 2 t USD Ch ng ki n k l c v t b c t các con s th ng kê

t các t ch c nghiên c u M&A nh ThomsonReuter, IMAA và Avalue Vietnam cho

th y, n m 2011, t ng giá tr các th ng v M&A đ t trên 4 t USD v i s l ng

th ng v là 475 v , t ng tr ng n t ng so v i con s 2 t USD n m 2010

N m 2009:

Trong n m 2009, m c t ng tr ng GDP là 5,3% so v i m c 6,2% c a n m 2008

Trong 6 tháng cu i n m 2009, n n kinh t Vi t Nam không nh ng đ c duy trì mà còn

t ng t c đ phát tri n GDP t ng tr ng 3,1% trong quý I, 4,5% trong quý II, 6% trong

quý III và 6,9% trong quý IV T l l m phát gi m đáng k trong n m 2009, xu ng t i

m c th p nh t trong n m là 1,97% trong tháng 8 n m 2009, trong khi đó t l l m phát

cao nh t tính đ c là 28,3% cùng k n m 2008 Tính chung m c l m phát bình quân

trong n m 2009 là 6,88%, là m c th p nh t trong giai đo n 2004-2009 L m phát đã

b t đ u t ng tr l i th i đi m g n cu i n m nh ng v n m c đ v a ph i

Trong quý cu i c a n m 2008, s l ng và giá tr giao d ch c a các th ng v

mua bán và sáp nh p có s suy gi m, đ c bi t là đ i v i các ho t đ ng giao d ch mua

bán trong n c và tình tr ng này kéo dài sang n a đ u n m 2009 S l ng giao d ch

M&A trong n c th p cùng v i vi c đ nh giá th p gây nh h ng đ n quy mô c n m

2009 Tuy giá tr các giao d ch M&A trong n a đ u n m 2009 m c th p nh ng đã

t ng tích c c trong n a cu i n m 2009, c th trong quý 4, đi u này đã đóng góp m t

ph n tích c c cho s t ng tr ng chung c a giá tr ho t đ ng M&A c a c n m so v i

n m 2008 Ngoài ra các báo cáo th ng kê c ng cho th y s t ng t c c a s l ng các

gioa d ch M&A so v i cùng k n m 2008, tuy nhiên trái v i m t s thông báo d đoán

cho r ng chính ph Vi t Nam s ti p t c th c hi n c ph n hóa các doanh nghi p nhà

n c trong n m 2009, nh ng th c t v n ch a ghi nh n đ c b t c giao d ch quan

tr ng nào, đi u này đã nh h ng đ n các giao d ch m c trung bình do các nhà đ u

t đã chuy n h ng t p trung sang các giao d ch m c v a và nh

− Nh ng giao d ch M&A đi n hình trong n m 2009

Thông qua m t s th ng v trong n m 2009, m t xu h ng xu t hi n trong các

t p đoàn đa ngành c a Vi t Nam chính là tái c c u t ch c, gi m đ i th c nh tranh

nh thông qua mua bán, sáp nh p và m r ng các ho t đ ng sang các ngành khác

i u này đã d n đ n m t s l ng l n các giao d ch di n ra trong ngành công nghi p,

n ng l ng và v t li u

Trong n m 2009, ngành công nghi p chi m g n ¼ t ng các giao d ch M&A t i

Vi t Nam, t ng 15% so v i n m 2008 ng th 2 là ngành n ng l ng v i m c t ng

t 7% n m 2008 lên đ n 17% trong n m 2009

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

50 tri u USD ( t ng

đ ng 90% c ph n)Tháng 10

20 tri u USD = 9 tri u

Tuy nhiên, GDP t ng tr ng nhanh c ng kéo theo m c đ l m phát t ng cao, đ t m c

g n 12% vào cu i n m 2010, v t m i d đoán c a các chuyên gia i u này b t

ngu n t m i lo ng i v s b t n c a kinh t v mô vào giai đo n cu i n m 2010, khi

đ ng n i t ti p t c suy y u, m t giá 5,3%, t giá h i đoái gi m c 19.495

VND/USD vào ngày 31/12/2010 so v i m c 18.479 VND/USD cùng k n m tr c

Bên c nh đó là vi c cán cân th ng m i ti p t c thâm h t gây s c ép l n đ n ngu n

cung ngo i t th tr ng Xu t kh u và nh p kh u n m 2010 t ng t ng ng 25,5% và

20,1% so v i n m 2009 Vi c thâm h t cán cân th ng m i góp ph n làm suy y u h n

n a giá tr c a VND so v i USD, làm gi m d tr 16 t USD trong n m 2010

Sau hai n m ch u tác đ ng c a kh ng ho ng, quá trình tái c u trúc t i nhi u

doanh nghi p niêm y t đang di n ra m nh m , nh m tìm ki m mô hình ho t đ ng t i

u, và ho t đ ng M&A là m t ph n quan tr ng c a quá trình tái c u trúc này

N m 2010, ho t đ ng M&A trên th tr ng ch ng khoán đã n r c v s l ng

l n hình th c, đ t 1,75 t USD v i 345 h p đ ng so v i m c 1,1 t USD và 295 h p

đ ng c a n m 2009 i n hình là các th ng v M&A n i b t trên th tr ng ch ng

khoán Vi t Nam n m 2010 nh sau :

-Xi m ng Hà Tiên (HT2) sáp nh p vào Hà Tiên 1

-NKD sáp nh p vào KDC M t công ty thành viên khác c a T p đoàn

Kinh ô là kem Kido’s c ng sáp nh p vào KDC

Mua l i và

chào mua

công khai

- CTCP Hùng V ng (HVG) chào mua công khai c phi u AGF c a

CTCP Xu t nh p kh u Th y S n An Giang qua đó t ng t l s h u lên

51%

-Thành Công chào mua công khai c phi u NHS c a đ ng Ninh Hòa

-B o hi m Prudential Vi t Nam c ng hoàn t t vi c chào mua ch ng ch

PRUBF1 i m đáng chú ý là m t s cá nhân đã l i d ng vi c chào mua

công khai đ làm giá c phi u nh tr ng h p c a VTV và HCT

-Các th ng v c a Thành Thành Công v i c phi u mía đ ng – Thành

Thành Công cùng m t s công ty khác mua l i toàn b ph n v n c a t p

đoàn Bourbon (Pháp) đã bán th a thu n 97 tri u c phi u SBT (68,52%

v n) cho Thành Thành Công và m t s pháp nhân khác

Ngu n: t t ng h p t maf.vn

N m 2011:

Trong n m 2011, M&A có y u t n c ngoài là ph bi n, trong đó dòng ti n ch

y u đ n t Nh t B n; hàng tiêu dùng, tài chính và b t đ ng s n là các ngành có giá tr

th ng v chuy n nh ng cao nh t Xét v ch th tham gia M&A, trong t ng s 4 t

USD giá tr các th ng v trong n m 2011 t i Vi t Nam thì các th ng v có y u t

n c ngoài chi m t tr ng t i 66% v giá tr (g n 2,6 t USD) và 77% v s l ng

giao d ch Các t p đoàn t Nh t B n có đóng góp nhi u nh t vào dòng ti n M&A cho

th tr ng Vi t Nam v i t ng giá tr th ng v lên đ n 596 tri u USD.

Nh ng th ng v tiêu bi u nh t đ c công b nh t p đoàn vi n thông

VimpelCom c a Nga t ng t l s h u trong liên doanh Gtel-Mobile lên 49% và IFC

mua 10% c a Vietinbank, Mizuho mua c ph n chi n l c c a Vietcombank,

Carlsberg mua l i ph n v n góp t i Huda Hu

Theo các chuyên gia c a M&A Vietnam Forum, nh ng y u t chính lý gi i cho

vi c t tr ng các th ng v có y u t n c ngoài gia t ng t i Vi t Nam, đó là các nhà

đ u t n c ngoài đã nh n th y nh ng c h i đ u t thu n l i h n khi mua l i công ty,

thay vì th c hi n đ u t tr c ti p

Trong s các th ng v M&A th c hi n trong n m 2011, nhà đ u t n c ngoài

t p trung vào ngành hàng tiêu dùng, ngân hàng và b t đ ng s n:

X Ngành hàng tiêu dùng: đ c đánh giá là thu hút nh t, v i t ng giá tr th ng v

lên đ n 1 t USD, chi m 25% t ng giá tr M&A t i Vi t nam Các th ng v n i b t

v i vi c mua t l c ph n chi ph i cho th y xu h ng các nhà đ u t n c ngoài đang

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

th c hi n m r ng chu i giá tr và ti p c n th tr ng thông qua M&A Có th k đ n

các th ng v nh Unicharm - Diana, Marico - ICP, Carlsberg - Bia Hu

X L nh v c tài chính - ngân hàng: đ c các nhà đ u t n c ngoài ti p t c quan

tâm Các th ng v nh Mizuho - Vietcombank, IFC - Vietinbank, PVI - Talant cho

th y các nhà đ u t n c ngoài v n mong mu n đ c đ u t chi n l c vào các t

ch c tài chính l n c ph n hóa Các th ng v M&A liên quan đ n các ngân hàng,

công ty ch ng khoán IFC/Vietinbank, IFC/An Binh Bank; LienVietBank/VPSC;

PVI/Tanlax và các th ng v công ty ch ng khoán g m: SBI/FPTS, Nikko

Cordial/PSI, Xuan Thanh Group/Vincom Securities, CitiGroup/Horizon Securities

đã t o nên s sôi đ ng trong ngành tài chính Vi t Nam

X L nh v c b t đ ng s n: nh ng khó kh n trong n m 2011 đã giúp cho ho t đ ng

M&A trong l nh v c này di n ra t ng đ i sôi đ ng Các giao d ch th ng kê trong n m

2011 cho th y t ng giá tr các th ng v đ t kho ng 250 tri u USD, trong đó còn

nhi u giao d ch khác đã di n ra nh ng không đ c công b , ch y u là đ i tác trong

n c bán cho các nhà đ u t n c ngoài thông qua các công ty con mua d án t i Q.2,

Tp.HCM c a Khang Dien SaiGon SJC (49 tri u USD), t i Bình Chánh, Tp.HCM c a

Quoc Cuong SaiGon JSC (7.3 tri u USD); d án Somerset Central TD, H i Phòng c a

Thuy Duong Investment JSC

Trong n m 2011, th tr ng Vi t Nam ch ng ki n nhi u doanh nghi p trong

n c th c hi n tái c u trúc thông qua ho t đ ng M&A Có th k ra các th ng v

tiêu bi u nh : FPT Trading, FPT Software và FPT FIS th c hi n hoán đ i c ph n cho

các c đông c a công ty con này v i c ph n c a FPT đ tr thành các công ty 100%

v n thu c FPT; T p đoàn Hapaco đã phát hành 1,5 tri u c phi u đ hoán đ i c phi u

c a các c đông nh l t i Hapaco H i Âu (GHA) và Hapaco Yên S n (YSC) đ ng

th i h y niêm y t hai c phi u này trên HNX; Vinpearl Corp đã phát hành g n 25,6

tri u c phi u đ hoán đ i l y c phi u c a 3 công ty liên k t: Vinpearl à N ng,

Vinpearl H i An và Vincharm c bi t trong quý 4/2011, th tr ng ti p t c ch ng

ki n m t th ng v M&A l n nh t gi a hai doanh nghi p Vi t Nam là Vincom và

Vinpearl -th ng v sáp nh p theo chi u ngang đi n hình (horizontal merger) gi a hai

doanh nghi p Vi t Nam nh m m r ng quy mô, đa d ng hóa ngành ngh Theo đó,

Vincom s phát hành thêm đ đ i l y c phi u Vinpearl c a các c đông Sau hoán đ i

Vincom s s h u 100% v n đi u l c a Vinpearl và chuy n thành công ty TNHH 1

thành viên tr c thu c n nay, th ng v sáp nh p Vinpearl vào Vincom đã hoàn t t,

khép l i m t n m 2011 đ y sôi đ ng cho M&A Vi t Nam

B ng 3.5 : Top 10 th ng v M&A và mua bán c ph n l n nh t v giá tr giao d ch

Bên mua Qu c

gia

Giá tr giao

d ch (tri u USD)

Mizuho Financial Group Inc

VimpelCom Ltd (NYSE:

Hàng tiêu dùng

Kohlberg Kravis Roberts

Khoáng

s n

Mount Kellett Capital

Gerling Industrie Versicherung

Fortis Healthcare International Pte Ltd

có th th y, Vi t Nam không đ ng ngoài xu h ng sáp nh p và mua l i c a th gi i

khi l nh v c d ch v Tài chính, Ngân hàng là l nh v c có ho t đ ng sáp nh p và mua

l i di n ra sôi n i nh t, k đ n là l nh v c hàng tiêu dùng, d t may và bán l ; l nh v c

đ a c, n ng l ng, y t và công ngh thông tin c ng n m trong danh m c c a các

công ty m c tiêu; nh ng l nh v c ít đ c quan tâm bao g m s n xu t ô tô, d ch v gi i

trí, công nghi p n ng

Khóa lu n t t nghi p GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

Ho t đ ng M&A trên th gi i đã tr i qua h n hai th k , trong khi đó, Vi t Nam

m i ch bi t đ n M&A trong vòng h n 10 n m tr l i đây Ho t đ ng M&A ra đ i

mu n màng đã làm cho đ c đi m c a th tr ng M&A Vi t Nam có nhi u khác bi t so

v i th gi i Do đó chúng ta có th d dàng nh n th y m t vài đ c đi m nh sau:

Th nh t, th tr ng M&A Vi t Nam là m t th tr ng non tr và có th nói là

m i n i, nh ng so v i khu v c Asean thì ta chi m t tr ng còn th p T b ng s li u

th ng kê c a Thomson Reuters và PwC n m 2010, ta th y s l ng M&A th c hi n t i

Vi t Nam ch chi m 2,67% và giá tr giao d ch ch chi m 0,24% trong khu v c Châu

Á-Thái Bình D ng, t l này là 5,8% và 0,63% trong nhóm các n c Châu Á đang

phát tri n M c dù v y, th tr ng M&A Vi t Nam v n là th tr ng ti m n ng cho các

công ty đa qu c gia nh m đ n trong th i gian t i, khi mà Vi t Nam đã là thành viên

c a WTO đ c 5 n m N n kinh t non tr , nh t là đ i v i nh ng ngành ngh Tài

chính, ch ng khoán luôn là đi m đ n cho nh ng qu c gia phát tri n, nh là tìm ki m

m t th tr ng sinh l i cao

Th hai, cho đ n th i đi m này, Vi t Nam v n ch a có m t t ch c nào th c s

đóng vai trò là ng i t o l p th tr ng hay là qu n lý th tr ng đ y ti m n ng này

H th ng thông tin cho ho t đ ng M&A v n còn nhi u thi u th n G n đây nh t ch có

MA Vi t Nam Forum – Di n đàn M&A Vi t Nam do B k ho ch đ u t b o tr ph i

h p cùng Báo u và AVM Vi t Nam t ch c là n i đ nh ng cá nhân, t ch c có

nhu c u c h i giao d ch tìm đ n nhau và là n i đ trao đ i h i th o v M&A Ngoài ra

có m t s trang web nh “muabancongty.com” c a công ty TigerInvest hay

“muabandoanhnghiep.com” c a IDJ đ nh ng ng i có nhu c u đ n giao d ch v i

nhau Trong khi đó, trên th gi i, ho t đ ng M&A không di n ra d i hình th c nh

v y, chúng đ c th c hi n thông qua nh ng nghi p v mang tính chuyên nghi p cao

và n i dung th ng th o th ng v M&A mang tính tuy t m t đ n phút chót b i l

chúng có th nh h ng đ n ho t đ ng kinh doanh và giá tr c phi u c a các doanh

nghi p tr c và sau M&A, th m chí có th h y ho i ngay c nh ng d đ nh đang đ c

ti n hành Vì v y trong giai đo n hi n nay, các doanh nghi p t v n chuyên nghi p

trong l nh v c này đóng vai trò r t quan tr ng, h v a làm môi gi i v a làm t v n cho

các bên trong các th ng v M&A nh các công ty Ki m toán PwC, KPMG, Ernst and

Young, Deloitte hay các công ty ch ng khoán hàng đ u v t v n M&A VietCapital,

BVSC v.v… đang đ m nh n vai trò t v n quan tr ng này

Th ba, ngu n nhân l c t v n chuyên nghi p cho ho t đ ng M&A t i Vi t Nam

v n còn đang thi u th n Th tr ng M&A Vi t Nam ch m i n i t n m 2005 đ n

nay, nh ng nhân viên trong l nh v c này còn non n t v kinh nghi m, v l i, t i Vi t

Nam ch a có m t ch ng trình nào đào t o hay cung c p ki n th c bài b n cho l nh

v c này, đa ph n là t phát Th m chí t i các đ nh ch tài chính l n c a Vi t Nam hi n

nay, các nhân viên v n còn ch a có nhi u kinh nghi m trong l nh v c này Kênh thông

tin minh b ch, công khai và k p th i c ng là m t v n đ khó kh n cho các bên tham

gia th tr ng M&A Vi t Nam

B ng 3.6 : B ng th ng kê giá tr và s l ng các th ng v giao d ch tài chính c a các

n c trong khu v c Châu Á Thái Bình D ng n m 2010

Ch ng khoán và th

M&A hi n nay còn r t th p và ph bi n là tr ng h p các v M&A không t o ra giá

tr t ng thêm Vi t Nam, chúng ta đang gán cho nh ng v M&A đ c g i là thành

công khi nh ng công ty m c tiêu và đ i tác đã thông qua đ c th a thu n và ký k t

công khai mua l i hay sáp nh p v i nhau Tuy nhiên, sau nh ng th ng v sáp nh p và

mua l i đó thì doanh nghi p hai bên đã hành đ ng nh th nào nh m đ t đ c l i ích

khi quy t đ nh tham gia M&A và k t qu c a nh ng hành đ ng đó ra sao? Chính

nh ng k t qu này m i th hi n đ c th ng v M&A có thành công hay th t b i mà

ta đã nghiên c u m t s th ng v th gi i trên M t khác, th tr ng Vi t Nam là