phân tích tình hình thâm hụt ngân sách từ nam 2010 đến nay

phân tích tình hình thâm hụt ngân sách từ nam 2010 đến nay . LÝ LUẬN VỀ phân tích tình hình thâm hụt ngân sách từ nam 2010 đến nay , THỰC TRẠNG VỀ phân tích tình hình thâm hụt ngân sách từ nam 2010 đến nay , GIẢI PHÁP VỀ phân tích tình hình thâm hụt ngân sách từ nam 2010 đến nay

Mục lục

Dẫn nhập 2

Đặt vấn đề 3

Phần I: Tìm hiểu chung về thâm hụt ngân sách nhà nước 4

1.1, khái niệm 4

1.2, khái niệm thâm hụt ngân sách nhà nước 4

1.3, Phân loại thâm hụt ngân sách nhà nước 4

1.4, Các yếu tố dẫn đến thâm hụt ngân sách nhà nước 5

1.4.1, Yếu tố khách quan 5

1.4.2 Các yếu tố chủ quan: 6

1.5, Tác động của thâm hụt ngân sách nhà nước tới nền kinh tế 6

Phần II: Phân tích tình hình thâm hụt ngân sách từ năm 2010 đến nay 9

2.1, Tình hình thu, chi ngân sách nhà nước năm 2010 9

2.2, Tình hình thu, chi ngân sách nhà nước năm 2011 10

2.3, tình hình thu, chi ngân sách nhà nước năm 2012 11

2.4 tình hình thu chi ngân sách nhà nước năm 2013 12

2.5, Dự toán thu, chi ngân sách nhà nước năm 2014 13

2.6, Biến động thu, chi ngân sách nhà nước từ năm 2010 đến nay 14

2.6.1 Biến động thu ngân sách nhà nước từ năm 2010 đến nay 14

2.6.2 Biến động chi ngân sách nhà nước từ năm 2010 đến nay 15

2.7 Tình hình thâm hụt ngân sách từ năm 2010 đến nay 16

Kết luận: 18

Dẫn nhập

Đối với mỗi Quốc gia ngân sách nhà nước là 1 trongnhững nguồn tài chính vô cùng quan trong trong việc điều tiếtnền kinh tế và cung ứng cho các hoạt động của chính phủ đểđáp ứng, xây dựng các nhu cầu của xà hội mà không phải tổchức, cá nhân nào có thể đáp ứng được vì vậy việc quản lícũng như sự dụng nguồn tài chính này cần phải hợp lí và cóhiệu quả thì mơi mang lại phúc lợi xã hội cho toàn xã hội củamỗi quốc gia, đôi lúc các khoản thu không đủ để chi cho cáchoạt động của chính phủ làm cho xảy ra hiện tượng thâm hụtngân sách Trong nền kinh tế hiện đại thì các quốc gia pháttriển không tránh khỏi vấn đề này vì các khoản mục chi ra đểphát triển nên kinh tế đi theo xu hướng và mong muốn củachính phủ là rất cao, nên thương xảy ra việc thâm hụt ngânsách Những năm gần đây vấn đề thâm hụt ngân sách đượcchú trọng là điều tất yếu

Đặt vấn đề

Thâm hụt ngân sách xảy ra là điều tất yếu ở các nướcphát triển nhưng quan trọng là mức độ nay năm ở mức nào,chính phủ có đủ khả năng kiểm soát mức độ này hay không

Để đi theo xu hướng của nền kinh tế thế giới thì việc chính phủViệt Nam tăng các khoản chi là có thể chấp nhận, vì trong thời

kỳ hội nhập chính phủ cần nâng cao vài trò của mình trong nênkinh tế, nhưng không vì vậy mà việc chi tiêu ngân sách nhànước cần mang lại hiệu quả chứ không phải chi tiêu 1 cách bừabãi dẫn đến thâm hụt ngân sách diễn ra triền miên và đi ra xa

so với mức độ kiểm soát của chính phủ cũng như khả năngchấp nhận của thị trường Việt Nam Vậy nên để hiểu rõ hơnnhững cái được cái mất trong việc chi tiêu ngân sách nhà nướcthì dưới đây là bài tiểu luận phân tích tình hình thâm hụt ngânsách từ nam 2010 đến nay

Bài tiểu luận được chia làm 2 phần

Phần I Tìm hiểu chung về thâm hụt ngân sách nhà nướcPhần II Phân tích tình hình thâm hụt ngân sách từ năm

2010 đến nay

Phần I:Tìm hiểu chung về thâm hụt ngân sách nhà nước.

1.1, khái niệm

Ngân sách nhà nước, hay ngân sách chính phủ, là mộtphạm trù kinh tế và là phạm trù lịch sử; là một thành phầntrong hệ thống tài chính Thuật ngữ "Ngân sách nhà nước"được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế, xã hội ở mọi quốcgia Song quan niệm về ngân sách nhà nước lại chưa thốngnhất, người ta đã đưa ra nhiều định nghĩa về ngân sách nhànước tùy theo các trường phái và các lĩnh vực nghiên cứu LuậtNgân sách Nhà nước của Việt Nam đã được Quốc hội Việt Namthông qua ngày 16/12/2002 định nghĩa: Ngân sách Nhà nước làtoàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đãđược cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và đượcthực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng

và nhiệm vụ của nhà nước

1.2, khái niệm thâm hụt ngân sách nhà nước

Thâm hụt ngân sách nhà nước, hay còn gọi là bội chingân sách nhà nước, là tình trạng khi tổng chi tiêu của ngânsách nhà nước vượt quá các khoản thu "không mang tính hoàntrả" của ngân sách nhà nước

Để phản ánh mức độ thâm hụt ngân sách người ta thường

sử dụng chỉ tiêu tỉ lệ thâm hụt so với GDP hoặc so với tổng sốthu trong ngân sách nhà nước

Thâm hụt ngân sách nhà nước có thể ảnh hưởng tích cựchoặc tiêu cực đến nền kinh tế một nước tùy theo tỉ lệ thâm hụt

và thời gian thâm hụt Nói chung nếu tình trạng thâm hụt ngânsách nhà nước với tỷ lệ cao và trong thời gian dài sẽ gây ra lạmphát, ảnh hưởng tiêu cực

Thâm hụt ngân sách nhà nước cần phải đặt trên cơ sở thunhập và mức sống của người dân do thuế là 1 trong nhữngnguồn bù đắp ngân sách lớn nhất của ngân sách nhà nước màviệc thu thuế cần phải dựa vào mức thu nhập của người dân,hơn nữa nhà nước có thể lựa chọn vay từ dân cư trong nước mà

để định mức vay hợp lý thì lại phải dựa trên thu nhập và mứcsống của người dân

1.3, Phân loại thâm hụt ngân sách nhà nước

Tài chính công hiện đại phân loại thâm hụt ngân sáchthành hai loại: thâm hụt cơ cấu và thâm hụt chu kỳ

Thâm hụt cơ cấu là các khoản thâm hụt được quyết địnhbởi những chính sách tùy biến của chính phủ như quy địnhthuế suất, trợ cấp bảo hiểm xã hội hay quy mô chi tiêu chogiáodục, quốc phòng,

Thâm hụt chu kỳ là các khoản thâm hụt gây ra bởi tìnhtrạng của chu kỳ kinh tế, nghĩa là bởi mức độ cao hay thấpcủa sản lượng và thu nhập quốc dân Ví dụ khi nền kinh tế suythoái, tỷ lệ thất nghiệp tăng sẽ dẫn đến thu ngân sách từ thuếgiảm xuống trong khi chi ngân sách cho trợ cấp thất nghiệptăng lên

1.4, Các yếu tố dẫn đến thâm hụt ngân sách nhà nước

1.4.1, Yếu tố khách quan

*Tác động của chu kỳ kinh tế:

Tùy thuộc vào mỗi thời kỳ mà việc thâm hụt ngân sáchhay thặng dư ngân sách Trong thời điểm nền kinh tế mới khôiphục sau những cuộc khủng hoảng thì việc chi ngân sách nhà

nước để khôi phục sản xuất cũng như việc khắc phục hậu quả

do khủng hoảng gây ra, mà việc thu ngân sách lại giảm sụt vìcác doanh nghiệp chưa phục hồi đóng thuế không đầy đủ vísản xuất chưa mang lại hiệu quả, dẫn đến chi nhiều hơn thulàm cho thâm hụt ngân sách nhà nước Hoặc ngược lại khi nềnkinh tế đã ổn định trở lại thì việc thu thuế dễ dàng hơn nhànước có nhiều ngân sách tư thuế hơn mà không phải chi nhiềucho việc phục hồi nên kinh tế làm cho giảm thâm hụt ngânsách hoặc thặng dư ngân sách nhà nước

*Tác động những yếu tố bên ngoài không đoán trước

Đây là những yếu tố bất khả kháng làm cho chính phủ chingân sách nhà nước 1 cách đột biến trong khi thu vẫn không

đổ làm thâm hụt ngân sách Vd như hàng năm các nước giápbiển chịu ảnh hưởng của bão, lũ, thiên tai, tưy vào mỗi năm

mà ảnh hưởng của vấn đề này khác nhau, không nhất thiếtnăm nào cũng như năm nào Chính phủ sẽ tăng chi ngân sáchnhà nước để khắc phục hậu quả nhằm ổn định đời sống xã hội

1.4.2 Các yếu tố chủ quan:

* Tác động từ những chính sách định hướng của chínhphủ

Khi chính phủ muốn kích cầu tiêu dùng hay khuyến khíchsản xuất thì chính phủ sẽ chi ngân sách nhà nước ra để chi vàocác khoản mục đầu tư, điều chỉnh nên kinh tế đi theo địnhhướng đã dự định trước Ví dụ như chính phủ muốn tăng cườngxuất nhập khẩu thì cần chi ngân sách nhà nước để xây dựngcác cơ sở hạ tầng nhằm phục vụ cho xuất nhập khẩu như xâydựng nâng cấp đường xá, cầu cảng, sân bay,…Việc thâm hụt

do khích cầu thị trường như thế này thường xảy ra đối với cácnước đang phát triển và hạn chế tại các nước phát triển

*Tác động do việc sự dụng ngân sách nhà nước khônghiệu quả

Hàng năm các khoản chi cho việc cung cấp hàng hóacông, cũng như các khoản chi phí cho việc duy trì bộ máy hoạtđộng của chính phủ thường là những khoản chi rất lớn Việccung ứng nhằm tạo phúc lợi cho xã hội không được sử dụng 1cách hiệu quả gây lãng phí 1 phần ngân sách nhà nước

1.5, Tác động của thâm hụt ngân sách nhà nước tới nền kinh tế

*Thâm hụt ngân sách và vấn đề đầu tư

Khi chi ngân sách tăng, thu lại giảm, trong khi GDP tănglàm cho cầu về tiền của thị trường tăng cao Nhưng không phảikhi nào cầu về tiền tăng là chính phủ sẽ cung cấp tiền ra chothị trường vì khi làm vậy sẽ làm mất giá đồng tiền rất dễ gây ralạm phát, vậy nên hàng năm chính phủ chỉ dự định 1 lượngcung nhất định cho thì trường mà cầu tiền tăng dẫn đến lãisuất tăng gây nên việc cầu về tiền của các doanh nghiệpkhông được đáp ứng đầy đủ, làm giảm việc đầu tư của doanhnghiệp kìm hạm sự phát triển kinh tế Vì vậy chính phủ cần cânnhắc chi ngân sách nhà nước sao cho phù hợp với xu hướngcủa nền kinh tế trành trường hợp thiếu cung, kiềm hạm nềnkinh tế, nhưng không vì thế mà ưu tiên quá lớn cho đầu tư màkhông chú trọng tới các vấn đề xã hội khác vậy nên đây có thểđược coi là việc làm khá kho khắn đối với chính phủ

*Thâm hụt ngân sách nhà nước ảnh hưởng tới lạm phát.Việc vhi nhiều hơn thu làm thâm hụt ngân sách nhà nước,đến khi cần chi ra mà không còn ngân sách thì chính phủ buộclòng phải phát hành tiền hay trái phiếu chính phủ Nhưng khiphát hành lượng tiền tương đối lớn như vậy sẽ gây nên lạmphát tại thị trường Mà tác hại của lạm phát là rất lớn như phân

phối lại thu nhập và của cải một cách ngẫu nhiên,gây biếndạng về cơ cấu sản xuất và việc làm trong nền kinh tế.

Tưy nhiên,lạm phát cũng có tác động ngược đến thâm hụtngân sách nhà nước.Với tác động phân phối lại của cải mộtcách ngẫu nhiên thì lạm phát cũng làm dễ dàng hơn cho chínhphủ trong một chừng mực nhất định

Thứ nhất,Chính phủ có thêm một nguồn thu nhập đó làthuế lạm phát

Thứ hai,Chính phủ có thể được lợi nếu lạm phát làm cholãi suất danh nghĩa tăng ít hơn bản thân mức tăng của lạmphát

Và như vậy mức thâm hụt ngân sách có thể giảm

*Thâm hụt ngân sách nhà nước ảnh hưởng tới cán cânthương mại

Hiệu số giữa xuất khẩu và nhập khẩu trong khoản giaodịch còn gọi là cán cân thương mại Các hoạt động xuất vànhập khẩu hàng hoá không chỉ được đánh giá thông qua sốlượng mà còn được đánh giá thông qua tỷ lệ trao đổi Tỷ lệ traođổi ở đây là tỷ số giữa giá hàng xuất khẩu của một nước và giáhàng nhập khẩu của bản thân nước đó Như vậy ,nếu như giáxuất khẩu tăng lên một cách tương đối so với hàng nhập khẩuthì cán cân thương mại sẽ được tăng cường theo hướng tíchcực và ngược lại ( nếu như khối lượng hàng không thay đổi )

Như ta đã phân tích ở trên, tình trạng thâm hụt ngân sách

sẽ làm cho lãi suất thị trường tăng.Lãi suất tăng làm cho giá trịđồng nội tệ tăng, giá hàng hoá trong nước theo đó cũng tănglàm giảm lượng hàng xuất khẩu Trong khi tương ứng,hàng hoácủa đất nước khác sẽ rẻ tương đối so với nước đó,dẫn tới việctăng lượng hàng nhập khẩu Vì vậy ,thâm hụt ngân sách sẽ gây

ra tình trạng nhập siêu Nhập vào lớn hơn xuất ra,việc sử dụnghàng hoá sản xuất trong nước bị hạn chế, sản xuất gặp nhiềukhó khăn,tác động không ít tới sự tăng trưởng kinh tế.

Phần II:Phân tích tình hình thâm hụt ngân sách từ năm 2010 đến nay

2.1, Tình hình thu, chi ngân sách nhà nước năm 2010

ĐVT: Tỷ đồng

Năm 2010, ngân sách nhà nước vẫn chủ yếu dựa vào 2khoản thu lơn đó là thu từ nội địa là 377030 tỷ đồng chiếm64,07% so với tổng thu ngân sách nhà nước, và thu từ hoạt độngxuất nhập khẩu là 130351 tỷ đồng chiếm 22,15% Thu ngân sáchnăm 2010 tăng từ 61% trong năm 2009 lên 62,5%, cho thấy việchoàn thiện việc thu ngân sách ngày càng được cải thiện Đây cũng

có thể là 1 bước tiến khá tốt trong thời kỳ phục hồi sau cuộckhủng hoảng kinh tế thế giới năm 2008

TỔNG THU CÂN ĐỐI NGÂN

Thu cân đối từ hoạt động xuất

Tổng thu ngân sách nhà nước năm 2010 dự kiến vượt12,7% so với dự toán và tăng 17,6% so với năm 2009, bảo đảmđược các nhiệm vụ chi và góp phần giảm bội chi xuống dưới6%, thấp hơn kế hoạch đề ra (6,2%) Đến hết năm 2010, dư nợChính phủ tương đương khoảng 44,5% GDP, dư nợ nước ngoàicủa quốc gia khoảng 42,2% GDP và dư nợ công bằng 56,7%GDP, nằm trong giới hạn an toàn.

Các khoản chi thì vẫn chủ yếu là chi thường xuyên và chicho đầu tư phát triển là 2 khoản chi lớn của chi ngân sách nhànước Chi thường xuyên chiếm 58,04% tổng chi ngân sách vàchi cho đầu tư phát triển chiếm 28,23% so với tổng chi ngânsách

Thông qua đây ta có thể thấy chính phủ đang đi bước đầutiên trong việc phục hồi, ổn định kinh tế sau khủng hoảng, vìvậy dẫn đến thâm hụt ngân sách là 60405 tỷ đồng do chi nhiềuhơn thu

2.2, Tình hình thu, chi ngân sách nhà nước năm 2011

ĐVT: Tỷ đồng

Trong năm 2011 tình hình trốn thuế vẫn đang nhiều mặc

dù Chính phủ đánh giá tổng thu ngân sách vượt 11,3% so với

dự toán, tăng 19,9% so với thực hiện năm 2010 Tưy nhiên,qua giám sát, Ủy ban Tài chính ngân sách thấy rằng, tình trạnggian lận thương mại, trốn lậu thuế vẫn diễn ra khá phổ biến,nhất là ở một số thành phố lớn Vẫn có thể khai thác nguồn thu

từ đất đai, kinh doanh bất động sản, từ khai thác tài nguyênkhoáng sản Vì vậy thu ngân sách từ nội địa giảm xuống cònchiếm 61,47% tổng thu ngân sách giảm so với năm 2010.Nhưng nhìn chung tổng thu ngân sách tăng cao hơn cũng đã là

1 thành công của chính phủ, dễ nhận thấy việc ổn định sản

TỔNG THU CÂN ĐỐI NGÂN SÁCH NHÀ

xuất kinh doanh của thị trường có nhiều khởi sắc hơn so vớinăm 2010.

Nghị quyết 11 của Chính phủ tập trung vào việc cắt giảmchi tiêu công, tiết kiệm thêm 10% chi thường xuyên, nhưngtổng số chi ngân sách vẫn vượt dự toán 9,7%.Chi đầu tư pháttriển vẫn vượt dự toán và tăng 15,1% (23.000 tỷ đồng) là mứctăng khá cao, nếu đặt trong bối cảnh đang thực hiện chínhsách tài khóa thắt chặt, giảm đầu tư công thì việc tăng chi nóitrên là chưa hợp lý Đối với chi thường xuyên, Ủy ban Tài chính

- Ngân sách chỉ rõ, cơ cấu chi thường xuyên chưa thay đổi tíchcực, vẫn tồn tại, bất cập, nhất là chi cho con người, chưa thựchiện tốt nguyên tắc phân phối theo lao động, theo năng suất,hiệu quả, công lao đóng góp; chưa khuyến khích và thu hútđược người có tài; tiền lương cơ bản thấp, mang tính bình quân

đã làm cho chế độ tiền lương mất dần động lực

Tưy thu ngân sách có tăng nhưng kéo theo đó là chi ngânsách cũng tăng alf cho chính phủ thâm hụt ngân sách tăng từ

60405 tỷ đồng lên 65750 tỷ đồng tăng 8,84% so với năm 2010

2.3, tình hình thu, chi ngân sách nhà nước năm 2012

ĐVT: Tỷ đồng

TỔNG THU CÂN ĐỐI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

734883

Thu từ dầu thô

140106

TỔNG CHI CÂN ĐỐI NGÂN SÁCH NHÀ

Chi đầu tư phát triển

268812

-Năm 2012 ta có thể nhận thấy tốc độ tăng giảm chi vàthu ngân sách là khá chênh lệch, thu ngân sách năm 2012 chỉtăng 1,81% so với năm 2011nhưng chi ngân sách năm 2012tăng 24,24% so với năm 2011 Thu từ hoạt đông xuất nhậpkhẩugiảmcũng có thể dễ hiểu vì trong năm này thì xảy ra vấn

đề chính trị đó là việc tranh chấp biển đông của Việt Nam với

TQ làm cho vấn đề xuất nhập khẩu bị gián đoạn làm cho ngânsách thu từ hoạt động xuất nhập khẩu giảm xuống 45,02% sovới năm 2011, các của khẩu bị hạn chế nhiều mà TQ là 1 trongnhững thị trường xuất khẩu của Việt Nam nên ngân sách từhoạt đọng này giảm là điều có thể dễ nhận ra.Ngoài ra còn thuthị trường Mỹ và Châu âu rơi vào tình trạng suy thoái nên kinh

tế làm cho sức mua giảm, các rào cản ngày càng được thiếtlập

Các khoản chi ngân sách thì việc chi cho chi thườngxuyên tăng đột biến khoản mục này tăng 29,19% so với năm

2011 Nguyên nhân đột biến này là do chính phủ chi nhiều choquân sự, chi cho quốc phòng và chi cho các hoạt động bảo vệchủ quyền trên biển Đông