Phân tích thực trạng mua bán - sáp nhập (M&A) trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam

Techcombank Hongkong and Shanghai Banking Corporation Ltd.. HSBC 20% Ngân hàng VPBank Oversea Chinese Banking Corporation Ltd.

CH NG TRÌNH ÀO T O C BI T

KHOÁ LU N T T NGHI P CHUYÊN NGÀNH TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

PHÂN TÍCH TH C TR NG MUA BÁN - SÁP NH P (M&A) TRONG L NH V C

NGÂN HÀNG T I VI T NAM

MSSV: 0854030686 NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG GVHD: ThS ÀO TRUNG KIÊN

Thành ph H Chí Minh – N m 2012

i

L I C M N



hoàn thành bài Khoá Lu n t t nghi p này, tr c h t tôi xin g i t i toàn

th quý Th y Cô Ch ng trình ào t o c bi t, tr ng i h c M TP.HCM l i chào trân tr ng, l i chúc s c kho , và l i c m n sâu s c nh t V i s quan tâm, d y

d ch b o t n tình c a quý Th y Cô, s giúp đ nhi t tình c a các b n, đ n nay tôi

đã hoàn thành đ c bài báo cáo th c t p, đ tài: “Phân tích th c tr ng mua bán-

sáp nh p (M&A) trong l nh v c ngân hàng t i Vi t Nam”

có đ c k t qu này tôi xin g i l i c m n sâu s c, chân thành nh t đ n

gi ng viên h ng d n Th.S ào Trung Kiên - ng i đã quan tâm, t n tình h ng

d n ch b o, đ nh h ng k ho ch h ng d n tôi hoàn thành Khoá Lu n m t cách

t t nh t trong su t th i gian qua

Bên c nh đó, tôi c ng không th nào không nh c t i s giúp đ nhi t tình c a

Th y Nguy n Ti n D ng cùng anh Nguy n Phúc V nh i -Phòng Phân tích CTCK Phú Gia, m c dù r t b n r n v i c ng v c a mình, nh ng m i ng i đã t o nh ng

đi u ki n thu n l i nh t cho tôi, c ng nh nhi t tình quan tâm, chia s giúp tôi có c

h i ti p xúc c xát công vi c phân tích th c t , đ qua đó h c h i và tích lu thêm kinh nghi m trong su t th i gian tôi th c t p t i Công ty

V i đi u ki n th i gian có h n c ng nh kinh nghi m còn h n ch c a m t sinh viên th c t p nên báo cáo s không tránh kh i nh ng thi u sót Tôi r t mong

nh n đ c s ch b o, đóng góp ý ki n c a các Th y, Cô cùng toàn th các anh ch Phòng Phân Tích CTCK Phú Gia đ tôi có đi u ki n b sung, nâng cao ki n th c

c a mình, ph c v t t h n công vi c th c t sau này

Cu i cùng tôi kính chúc quý Th y, Cô nhi u s c kh e và thành công trong s nghi p cao quý ng kính chúc anh, ch trong Phòng phân tích CTCK Phú Gia luôn d i dào s c kh e, đ t đ c thành công t t đ p trong công vi c c ng nh trong

cu c s ng

Xin chân thành c m n! Tp.HCM, tháng 5 n m 2012

Sinh viên th c hi n Nguy n Qu nh Ph ng

vi

M C L C

CH NG 1: GI I THI U 1

1.1 Lý do ch n l nh v c và ch đ nghiên c u 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 2

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 2

1.5 K t c u c a bài Khoá Lu n t t nghi p 3

CH NG 2: C S LÝ LU N V HO T NG MUA BÁN - SÁP NH P (M&A) TRONG L NH V C NGÂN HÀNG 4

2.1 T NG QUAN V M&A 4

2.1.1 Khái ni m 4

2.1.2 Phân lo i 5

2.1.3 Các nguyên nhân thúc đ y ho t đ ng M&A 7

2.2 M&A NGÂN HÀNG 8

2.2.1 Cách th c ti n hành M&A trong l nh v c ngân hàng 8

2.2.2 Các nhân t nh h ng đ n ho t đ ng M&A trong l nh v c ngân hàng 11

2.2.3 Tác đ ng c a M&A trong l nh v c ngân hàng 13

CH NG 3: TH C TR NG HO T NG M&A TRONG H TH NG NHTM VI T NAM GIAI O N T N M 1990 N NAY 18

3.1 T NG QUAN HO T NG M&A TRONG NGÀNH TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG TH GI I 18

3.1.1 T ng quan chung v M&A c a các ngân hàng trên th gi i 18

3.1.2 Ho t đ ng M&A m t s khu v c trên th gi i 19

3.2 TH C TR NG HO T NG M&A TRONG H TH NG NGÂN HÀNG VI T NAM 23

3.2.1 T ng quan ho t đ ng M&A Ngân hàng VN giai đo n 1991-2004 23

3.2.2 T ng quan ho t đ ng M&A Ngân hàng VN giai đo n 2005 – 2010 27

3.2.3 T ng quan ho t đ ng M&A Ngân hàng VN t 2011 đ n nay: 39

vii

3.3 PHÂN TÍCH CÁC NHÂN T NH H NG N HO T NG M&A

HI N NAY C A CÁC NHTM 54

CH NG 4: GI I PHÁP PHÁT TRI N HO T NG M&A C A CÁC NGÂN HÀNG TH NG M I VI T NAM HI N NAY 61

4.1 NH H NG HO T NG C A CÁC TCTD T I VI T NAM N N M

2015 TRONG VI C THÚC Y HO T NG M&A NHTM VN HI N NAY 614.1.1 nh h ng ho t đ ng c a các TCTD VN 2011-2015 614.1.2 nh h ng ho t đ ng TCTD đã t o đi u ki n thúc đ y ho t đ ng M&A NHTM Vi t Nam phát tri n 644.2 TRI N V NG VÀ THÁCH TH C I V I HO T NG M&A CÁC NHTM VI T NAM TH I GIAN T I 654.2.1 Tri n v ng th i gian t i 654.2.2 Thách th c và tr ng i 664.3 GI I PHÁP - KI N NGH PHÁT TRI N VÀ THÚC Y HO T NG M&A CÁC NHTM VI T NAM 674.3.1 Gi i pháp v mô t phía các c p qu n lý góp ph n thúc đ y ho t đ ng M&A

c a các NHTM 684.3.2 Gi i pháp th tr ng góp ph n thúc đ y ho t đ ng M&A c a các NHTM 72

K T LU N 75

viii

DANH SÁCH B NG BI U

B ng 2.1 Các nhân t thúc đ y ho t đ ng M&A 8

B ng 3.1 Danh sách 5 th ng v M&A Ngân hàng M l n nh t n m 2008 20

B ng 3.2 M t s các giao d ch M&A Ngân hàng t 1991-2004 23

B ng 3.3 T l n m gi c ph n NHTMCP n i đ a c a m t s t ch c n c ngoài (T9/2008) 28

B ng 3.4 Ho t đ ng n m gi c ph n chéo gi a các ngân hàng trong n c 32

B ng 3.5 B ng th ng kê các th ng v M&A ngân hàng Vi t Nam (T6/2011) 40

B ng 3.6 Các ch tiêu tài chính c a ba ngân hàng tr c khi h p nh t 43

B ng 3.7 So sánh các ch tiêu c a NH sau h p nh t v i các NHTM cùng ngành 44

ix

DANH SÁCH HÌNH V

Hình 2.1 Các hình th c ti n hành M&A trong l nh v c ngân hàng 9Hình 3.1 Giá tr M&A trên th gi i phân theo l nh v c 18Hình 3.2 S l ng và giá tr các th ng v M&A trong l nh v c ngân hàng giai

đo n 1995 – 2011 19Hình 3.3 Giá tr các th ng v M&A trong l nh v c ngân hàng t i châu Âu giai

đo n 1990 – 2005 22Hình 3.4 T l hoán đ i c phi u tr c và sau khi sáp nh p 49Hình 3.5 T ng tài s n và t l n x u sau khi sáp nh p 51Hình 3.6 So sánh s l ng chi nhánh, phòng giao d ch c a ngân hàng sau sáp nh p

v i các NHTM trong cùng h th ng 52Hình 3.7 K t qu kinh doanh c a ngân hàng sau sáp nh p trong l trình ba n m 52

SVTH: Nguy n Quỳnh Ph ng 1

1.1 Lý do ch n l nh v c và ch đ nghiên c u

Trong su t th i gian dài, kinh t Vi t Nam ch y u phát tri n d a vào thâm

d ng v n T ng tr ng tín d ng r t nóng, bình quân t 25 – 30% trong nhi u n m

li n khi n l m phát có xu h ng t ng m nh khó ki m soát H n n a, tình hình ho t

đ ng c a các NHTM hi n nay còn r t manh mún, quy mô nhi u nh ng ch t l ng

d ch v còn nghèo nàn Các NHTM ch y u c nh tranh nhau trong ho t đ ng tín

d ng nên đã tác đ ng x u đ n ho t đ ng c a n n kinh t , tiêu bi u là vi c các ngân hàng ch y đua lãi su t khi n lãi su t cho vay luôn m c cao i u này nh h ng

r t tiêu c c đ n ho t đ ng c a n n kinh t M t khác, do s qu n lý y u kém cùng

s buông l ng c a c p qu n lý khi n các NHTM có quy mô nh , n ng l c qu n tr

y u phát tri n B n thân các ngân hàng này ti m n r i ro r t l n, đ c bi t là r i ro thanh kho n và r i ro ho t đ ng Khi chính sách ti n t b t đ u th t ch t t quý 1/2011 và các tài s n trên th tr ng đ u c b đóng b ng đã nh h ng tiêu c c đ n

ho t đ ng c a các ngân hàng này Do ho t đ ng ngân hàng có tính h th ng và dây chuy n r t l n nên khi m t ngân hàng y u kém b nh h ng c ng s làm nh

h ng đ n tình hình chung c a c h th ng Do đó, nh t thi t là ph i ti n hành rà soát, s p x p các ngân hàng này Th m chí có th ti n t i vi c thâu tóm và xóa b

ho t đ ng c a các ngân hàng y u kém, ho t đ ng không hi u qu nh m đ m b o s phát tri n n đ nh c a c h th ng Và ph ng án t i u là ti n hành M&A các ngân hàng này

N m 2012 đ c xem là n m b n l trong k ho ch c i t l i n n kinh t c a chính ph VN Trong các n i dung quan tr ng liên quan đ n k ho ch c i t thì l nh

v c đ c quan tâm nh t đó là c i t l i h th ng NHTM Do đó, trong t ng lai

ho t đ ng mua bán – sáp nh p gi a các ngân hàng s di n ra m nh m Có ngân hàng ch đ ng sáp nh p nh ng c ng s có ngân hàng b thâu tóm và r i vào th phòng th … Nói chung trong th i gian s p t i ho t đ ng M&A s di n ra ph bi n

h n trong h th ng ngân hàng Vi t Nam

ng tr c b i c nh này, tác gi xin l a ch n đ tài: “Phân tích th c tr ng mua bán- sáp nh p trong l nh v c ngân hàng t i Vi t Nam” tài này s nh m đ n

hai m c tiêu chính đó là: (1) ánh giá tình hình ho t đ ng M&A c a các NH Vi t Nam t n m 1990 đ n nay, qua đó làm n i b t ho t đ ng M&A c a các NHTM Vi t Nam trong b i c nh ch tr ng c a chính ph và NHNN s c i t tri t đ h th ng NHTM (2) Thông qua vi c đánh giá th c tr ng ho t đ ng và phân tích các nhân t

nh h ng đ n ho t đ ng M&A trong th i gian t i, tác gi mong mu n đóng góp

nh ng ý ki n cá nhân trong vi c đ ra các ph ng h ng và gi i pháp nh m thúc

SVTH: Nguy n Quỳnh Ph ng 2

đ y ho t đ ng M&A, t ng c ng ch t l ng ho t đ ng và n ng l c c nh tr nh c a các ngân hàng

1.2 M c tiêu nghiên c u

tài t p trung làm rõ m t s v n đ sau:

 Tìm hi u nh ng khái ni m t ng quát liên quan đ n v n đ mua bán, sáp nh p (M&A) nói chung và mua bán sáp nh p (M&A) trong l nh v c ngân hàng nói riêng, nghiên c u các hình th c M&A ngân hàng, các nhân t nh h ng t i

ho t đ ng M&A c ng nh nh ng tác đ ng c a M&A ngân hàng

 i sâu tìm hi u, phân tích, đánh giá th c tr ng ho t đ ng th tr ng M&A các NHTM t i Vi t Nam, bên c nh đó phân tích th c tr ng c a h th ng NH Vi t Nam giai đo n hi n nay và các nhân t tác đ ng đ n ho t đ ng M&A ngân hàng trong giai đo n t i

 D a trên tri n v ng phát tri n c a ho t đ ng M&A các NHTM Vi t Nam trong giai đo n tái c u trúc h th ng NH, t nh ng bài h c kinh nghi m rút ra

t các giai đo n tr c đ xu t ra nh ng gi i pháp phù h p v i tình hình Vi t

hi n nay giúp cho vi c thúc đ y ho t đ ng M&A các NHTM Vi t Nam trong giai đo n tái c u trúc h th ng ngân hàng

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u

 i t ng nghiên c u: Ho t đ ng M&A ngân hàng bao quát m t l nh v c r t

r ng Do gi i h n v th i gian và đ dài nên Khoá Lu n ch t p trung nghiên

c u v th c tr ng và cách th c ti n hành ho t đ ng M&A các ngân hàng

th ng m i (NHTM) t i Vi t Nam, phân tích nh ng nhân t có nh h ng đ n

ho t đ ng M&A các NHTM Vi t Nam đ c bi t trong giai đo n tái c u trúc h

th ng NH hi n nay, qua đó đ ra m t s gi i pháp nh m thúc đ y ho t đ ng M&A trong h th ng NHTM Vi t Nam th i gian t i

 Ph m vi nghiên c u: Ph m vi nghiên c u c a Khoá Lu n là ho t đ ng M&A

c a các NHTM Vi t Nam trong th i gian t 1990 đ n nay

1.4 Ph ng pháp nghiên c u

Ph ng pháp th ng kê, phân tích, so sánh và t ng h p: T ng h p thông tin và

s li u t các ngu n: NHNN, báo đi n t CafeF, Vneconomy… D a trên vi c thu

th p s li u v các th ng v trên quy mô l n, ti n hành t ng h p các s li u đó thành các b ng bi u và so sánh gi a các th i k Trên c s đó, phân tích rút ra

nh ng đánh giá, nh n đ nh đ i v i th c tr ng M&A các NHTM t i Vi t Nam c ng

SVTH: Nguy n Quỳnh Ph ng 3

nh đi sâu vào phân tích các nhân t nh h ng đ n ho t đ ng M&A ngân hàng

th i gian t i

Tuy nhiên do th tr ng M&A VN còn khá non tr , vi c ki m soát và qu n

lý ho t đ ng này còn nhi u kho ng tr ng nên các s li u th ng kê v ho t đ ng này

ch mang tính ch t t ng đ i ng th i do đ c tính c a nh ng th ng v yêu c u

đ b o m t cao nên vi c thu th p thông tin chi ti t các v n đ liên quan đ n m t

th ng v c th g p nhi u khó kh n Trong t ng lai, khi ho t đ ng c a th tr ng M&A ngân hàng đi vào n đ nh, có s qu n lý, ki m soát và vi c công b thông tin

rõ ràng và minh b ch h n thì vi c phân tích ho t đ ng M&A trên th tr ng nói chung s đ c th c hi n v i nh ng ph ng pháp đ nh l ng rõ ràng h n ây c ng chính là m t m t h n ch c a đ tài

1.5 K t c u c a bài Khoá Lu n t t nghi p

Ngoài ph n l i m đ u, các danh m c b ng bi u, danh m c ch vi t t t, k t

c u chi ti t c a bài Khoá lu n bao g m nh ng n i dung sau đây:

Ch ng 4: G i pháp phát tri n ho t đ ng M&A c a các NHTM Vi t Nam

hi n nay trong giai đo n tái c c u h th ng ngân hàng

M&A là t vi t t t g c “Merger and Acquisition” th ng đ c d ch là “sáp

nh p và mua l i”, dùng đ ch các ho t đ ng liên quan đ n v n đ qu n tr , chi n l c

và tài chính đ i v i vi c mua bán, sáp nh p doanh nghi p Hi n nay có r t nhi u đ nh ngh a khác nhau khi ti p c n các giác đ đa d ng c a M&A vì v y các đ nh ngh a

có th làm m t t ch c khác đi r t nhi u sau quá trình mua l i, nh ng nó v n là th c

th ban đ u Mua l i là quá trình mua l i tài s n nh máy móc m t b ph n hay th m chí toàn b công ty.”

Vi t Nam, theo Lu t Doanh nghi p 2005, đi u 152 và 153 c ng đã đ nh ngh a

c th v khái ni m sáp nh p và h p nh t doanh nghi p nh sau:

 Sáp nh p doanh nghi p: “M t ho c m t s công ty cùng lo i (g i là công ty b sáp nh p) có th sáp nh p vào m t công ty khác (g i là công ty nh n sáp nh p)

b ng cách chuy n toàn b tài s n, quy n, ngh a v , quy n l i và l i ích h p pháp sang công ty nh n sáp nh p, đ ng th i ch m d t s t n t i c a công ty b sáp

nh p”

 H p nh t doanh nghi p: “Hai ho c m t s công ty cùng lo i (g i là công ty b

h p nh t) có th h p nh t thành m t công ty m i (g i là công ty h p nh t) b ng cách chuy n toàn b tài s n, quy n và l i ích h p pháp sang công ty h p nh t,

đ ng th i ch m d t s t n t i c a các công ty b h p nh t”

Khái ni m hai công ty cùng lo i trong hai đi u Lu t trên đ c hi u theo ngh a là các công ty cùng lo i hình doanh nghi p theo qui đ nh c a pháp lu t Nh v y, đi u

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 5

ki n tiên quy t đ có m t v sáp nh p hay h p nh t là hai doanh nghi p ph i cùng lo i hình và có s ch m d t ho t đ ng c a m t ho c c hai bên tham gia

Vi c đ u t góp v n vào quá trình M&A c ng đ c Lu t u t 2005 qui đ nh:

“ u t th c hi n vi c sáp nh p và mua l i doanh nghi p” nh m t trong các hình

th c đ u t tr c ti p d i các hình th c: óng góp v n đ thành l p doanh nghi p m i

ho c đ tham gia qu n lí ho t đ ng đ u t , mua toàn b ho c m t ph n doanh nghi p đang ho t đ ng, mua c phi u đ thôn tính ho c sáp nh p doanh nghi p”

Ho t đ ng mua l i v c b n gi ng v i sáp nh p, đ u là ho t đ ng qua đó các công ty tìm ki m l i ích kinh t nh t ng quy mô, gi m chi phí, m r ng th tr ng

nh ng chúng có nh ng đi m khác bi t đó là sáp nh p th ng đ ch s k t h p c a

nh ng công ty “t ng đ ng” t c là nh ng công ty có quy mô, uy tín, s c m nh tài chính… nh nhau xét trên nhi u m t và k t qu th ng t o ra m t công ty m i, m c đích c a sáp nh p là s h p tác cùng có l i c a hai bên sáp nh p Trong khi đó mua l i

th ng đ ch hành đ ng m t công ty “ nu t ch ng” m t công ty khác (th ng là y u

h n) đ bi n công ty đó thành m t ph n s h u c a mình, k t qu mua l i th ng không hình thành công ty m i, m c đích c a mua l i nh m thâu tóm công ty m c tiêu Xét v m t k thu t, đi m t o nên s khác bi t gi a sáp nh p và mua l i chính là cách tài tr , c th là:

 Sáp nh p: tài tr đ c th c hi n thông qua trao đ i c phi u, có ngh a là công ty

s phát hành c phi u đ đ i l y m t l ng c phi u c a công ty kia

 Mua l i: không gi ng v i sáp nh p, trong các th ng v mua l i không có s trao

đ i c phi u M t công ty có th mua l i m t công ty khác b ng ti n, trái phi u

ho c c hai i v i tr ng h p mua l i có giá tr nh h n, m t công ty có th mua t t c tài s n và thanh toán b ng ti n m t cho công ty đ c mua l i, ho c

c ng có tr ng h p công ty mua l i phát hành các trái phi u lãi su t cao đ g i

 Sáp nh p và mua l i theo chi u ngang:

Sáp nh p và mua l i theo chi u ngang còn đ c g i là sáp nh p cùng ngành, là hình th c sáp nh p gi a các công ty cùng c nh tranh tr c ti p và chia s cùng dòng s n

ph m, th tr ng K t qu t th ng v này s đem l i cho bên sáp nh p c h i m

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 6

r ng th tr ng, k t h p gi m thi u chi phi phí c đ nh t ng c ng hi u qu kênh phân

ph i Ví d đi n hình là th ng v Tháng 5/2001 t p đoàn tài chính Citigroup c a M

đã mua l i t p đoàn ngân hàng l n nh t Mexico là Banacci v i giá kh ng l 12,5 t USD

 Sáp nh p và mua l i theo chi u d c:

Sáp nh p và mua l i theo chi u d c là s sáp nh p ho c mua l i c a hai hay nhi u công ty n m trên cùng m t chu i giá tr , d n t i s m r ng v phía tr c ho c

v phía sau ho c v c hai phía c a công ty sáp nh p trên chu i giá tr đó M&A theo chi u d c đ c phân thành 2 lo i:

 Sáp nh p ti n (Forward): x y ra khi m t công ty mua l i công ty khác hàng c a

mình, nh tr ng h p các công ty s n xu t mua l i các chu i c a hàng bán l

 Sáp nh p lùi (Backward): Khi m t công ty mua l i nhà cung c p, cung ng s n

ph m, nguyên li u đ u vào c a mình, đi n hình là tr ng h p công ty s a mua

l i công ty bao bì, đóng chai ho c công ty chuyên ch n nuôi bò s a…

Sáp nh p theo chi u d c đem l i cho công ty sáp nh p l i th v đ m b o và

ki m soát ch t l ng ngu n nguyên li u đ u vào ho c đ u ra s n ph m, gi m chi phí trung gian, kh ng ch ngu n hàng ho c đ u ra c a đ i th c nh tranh…

t p trung c a th tr ng Nh ng công ty đeo đu i chi n l c đa d ng hoá các dãy s n

ph m s l a ch n chi n l c liên k t thành t p đoàn L i ích c a M&A hình thành t p đoàn là gi m thi u r i ro nh đa d ng hoá, ti t ki m chi phí gia nh p th tr ng và l i nhu n gia t ng nh có nhi u s n ph m d ch v

M&A hình thành t p đoàn đ c phân thành 3 nhóm:

 M&A t h p thu n tuý: hai bên không h có m i quan h nào v i nhau nh m t công ty thi t b y t mua m t công ty th i trang

M&A đ c phân thành hai lo i:

 Sáp nh p và mua l i trong n c: ây là nh ng th ng v M&A gi a các

công ty trong cùng lãnh th m t qu c gia

 Sáp nh p vào mua l i xuyên biên: c th c hi n gi a các công ty thu c hai

qu c gia khác nhau, là m t trong nh ng hình th c đ u t tr c ti p ph bi n nh t hi n nay Trong nh ng n m g n đây, làn sóng toàn c u hoá đã d n xoá b biên gi i kinh doanh c a các công ty đa qu c gia, khi n cho xu h ng M&A xuyên biên ngày càng

tr thành m t ph n t t y u

D a vào thái đ c a công ty m c tiêu:

2.1.2.2

M&A d a vào thái đ c a công ty m c tiêu đ c chia thành 2 lo i:

 Thâu tóm h p tác: Là ho t đ ng mà đ c ban đi u hành, qu n tr c a công ty

m c tiêu hoan nghênh Vi c thâu tóm có th b t ngu n t l i ích chung c a c hai bên

 Thâu tóm b t h p tác: Là ho t đ ng mà không có s ng h c a ban qu n lý

c a công ty m c tiêu Vi c thâu tóm có th nh h ng x u đ n ho t đ ng c a công ty

m c tiêu và đôi khi gây t n h i đ n c bên thâu tóm Ho t đ ng này di n ra khi công ty thâu tóm th c hi n mua l i c phi u công ty m c tiêu thông qua ph ng th c lôi kéo

c đông b t mãn, mua gom c phi u trên Th tr ng ch ng khoán và các ph ng pháp khác mà không có s đ ng thu n c a ban đi u hành công ty m c tiêu

2.1.3 Các nguyên nhân thúc đ y ho t đ ng M&A

Các nguyên nhân thúc đ y các công ty tham gia M&A xu t phát t chi n l c phát tri n c ng nh quy mô ho t đ ng c a m i công ty M t câu h i th ng đ t ra

tr c m t quy t đ nh M&A là: Li u vi c mua l i m t doanh nghi p v i c h i m i,

m r ng m t th tr ng m i có thêm nh ng khách hàng m i… có t t h n vi c t xây

d ng t đ u không? M t khác khi ti n hành M&A, lãnh đ o doanh nghi p c n ph i tính đ n tính c ng h ng (synergy) trong M&A, có khá nhi u th ng v M&A đi đ n

“hôn nhân” thành công nh ng l i th t b i trong quá trình chung s ng v i nhau Sau

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 8

đây là t ng h p m t s nhân t thúc đ y ho t đ ng M&A xu t phát t bên Mua và bên Bán:

B ng 2.1 Các nhân t thúc đ y ho t đ ng M&A Nhân t xu t phát t Bên bán Nhân t xu t phát t Bên mua

Ngu n: C m nang Mua bán – Sáp nh p t i Vi t Nam_ThS Nguy n Trí Thanh

2.2 M&A NGÂN HÀNG

2.2.1 Cách th c ti n hành M&A trong l nh v c ngân hàng

Hình th c ti n hành M&A trong l nh v c ngân hàng r t đa d ng ph thu c vào quan đi m qu n tr c a các bên, m c tiêu, c c u s h u và các l i th c a m i bên trong t ng tr ng h p c th Nh ng nhìn chung h u h t các th ng v thâu tóm và sáp nh p trên th gi i đ u đ c th c hi n thông qua m t s hình th c chính:

ây là cách th c th c hi n khá ch y u trong các th ng v thâu tóm và sáp

nh p ngân hàng Khi c hai ngân hàng đ u nh n th y l i ích chung ti m tàng c a

th ng v sáp nh p ho c h d doán đ c ti m n ng phát tri n v t tr i trong t ng lai, Ban đi u hành s ng i l i v i nhau đ th ng th o h p đ ng sáp nh p Có nh ng ngân hàng nh và y u trong th i kì kh ng ho ng c a n n kinh t đã t đ ng tìm đ n ngân hàng l n h n đ ngh sáp nh p ng th i các ngân hàng trung bình c ng tìm

ki m c h i sáp nh p l i v i nhau đ t o thành ngân hàng l n h n đ s c v t qua khó

kh n c a c n bão kh ng ho ng và nâng cao kh n ng c nh tranh v i ngân hàng n c ngoài

Thu gom c phi u trên th tr ng ch ng khoán

2.2.1.3

Vi c thâu tóm b t ngu n t ngân hàng l n h n ho c t chính đ i th c nh tranh, ngân hàng có ý đ nh thâu tóm ti n hành thu gom d n c phi u trên th tr ng ch ng khoán ho c nh n chuy n nh ng t nhà đ u t chi n l c, các c đông nh l Cách

th c này c n th i gian khá dài, h n n a n u đ l thông tin ra bên ngoài thì giá c phi u c a ngân hàng m c tiêu s t ng v t trên th tr ng Ng c l i n u cách th c này

đ c di n ra d n d n và trôi ch y, ngân hàng s thâu tóm có th đ t đ c m c đích c a mình m t cách êm th m mà không gây nên s xáo đ ng l n nào cho ngân hàng m c tiêu trong khi đó ch ph i tr m t m c giá th p h n các cách th c khác nhi u

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 10

Chào mua công khai

2.2.1.4

Ngân hàng ho c cá nhân ho c nhà đ u t có ý đ nh thâu tóm toàn b ngân hàng

m c tiêu s đ ngh v i c đông hi n h u c a ngân hàng này bán l i c phi u v i giá cao h n giá th tr ng Hình th c chào mua công khai th ng áp d ng trong các v thôn tính mang tính ch t thù đ ch đ i th c nh tranh Ngân hàng b mua th ng là ngân hàng y u h n Tuy v y, v n có tr ng h p ngân hàng nh “nu t” đ c “con cá”

n ng kí h n mình đó là khi h huy đ ng đ c ngu n tài chính kh ng l t bên ngoài

đ th c hi n th ng v thôn tính này Các ngân hàng th ng huy đ ng ngu n ti n này

b ng cách:

 S d ng th ng d v n

 Huy đ ng v n t c đông hi n h u thông qua vi c phát hành thêm c phi u m i

ho c tr c t c b ng c phi u, ho c phát hành trái phi u chuy n đ i

 Vay t các t ch c tín d ng, t ch c tài chính l n

i m đáng chú ý trong th ng v ki u này là ban qu n tr c a ngân hàng m c tiêu b m t quy n đ nh đo t, b i vì đây là s trao đ i tr c ti p gi a ngân hàng thôn tính

và c đông c a ngân hàng m c tiêu, trong khi đó Ban qu n tr (th ng ch là ng i đ i

di n không n m đ s l ng c phi u chi ph i) b g t ra ngoài Thông th ng Ban

qu n tr , các v trí ch ch t c a ngân hàng m c tiêu b thay th , m c dù th ng hi u và

c c u t ch c c a nó v n có th gi l i mà không nh t thi t b sáp nh p hoàn toàn vào ngân hàng thôn tính, tr ng h p này s phát sinh quan h ngân hàng M - ngân hàng Con ch ng l i v sáp nh p b t l i cho mình, ban qu n tr ngân hàng m c tiêu có

th “chi n đ u” b ng cách tìm ki m s tr giúp, b o lãnh tài chính m nh h n, đ có

th đ a ra m c giá chào mua c ph n c a các c đông hi n h u cao h n m c giá mà ngân hàng kia đ a ra

Mua l i tài s n

2.2.1.5

Ph ng th c này c ng g n t ng t nh ph ng th c chào mua công khai Ngân hàng thâu tóm có th đ n ph ng ho c cùng ngân hàng m c tiêu đ nh giá tài s n c a ngân hàng đó ho c tham kh o giá c a các t ch c đ nh giá tài s n chuyên nghi p

Ph ng th c thanh toán có th b ng ti n m t ho c n i m h n ch c a ph ng th c này là các tài s n vô hình nh th ng hi u, th ph n, h th ng khách hàng, nhân s ,

v n hoá doanh nghi p… th ng r t khó có th đ nh giá m t cách chính xác Do đó,

ph ng th c nay th ng ch áp d ng đ ti p qu n các ngân hàng có qui mô nh , mà

th c ch t là nh m vào các đ a đi m giao d ch, danh m c đ u t , b t đ ng s n hay h

th ng khách hàng thu c s h u c a ngân hàng đó

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 11

Lôi kéo c đông b t mãn

2.2.1.6

Ph ng th c này c ng th ng s d ng trong các th ng v M&A mang tính thù

đ ch Khi lâm vào tình tr ng kinh doanh y u kém và thua l , luôn luôn t n t i m t b

ph n không nh c đông b t mãn và mu n thay đ i ban qu n tr và đi u hành c a ngân hàng mình Ngân hàng có l i th c nh tranh có th l i d ng tình hình này đ lôi kéo b

ph n c đông đó Tr c tiên, thông qua th tr ng, h s mua m t s l ng c phi u

t ng đ i l n nh ng ch a đ đ chi ph i đ tr thành c đông c a ngân hàng m c tiêu Sau khi đ c nhân s ng h , h và nh ng c đông b t mãn s tri u t p cu c h p i

h i đ ng c đông đ s l ng c ph n chi ph i đ có th lo i b ban qu n tr c và b u

đ i di n ngân hàng thâu tóm vào H QT m i

2.2.2 Các nhân t nh h ng đ n ho t đ ng M&A trong l nh v c ngân hàng

Nhân t ch quan

2.2.2.1

Th tr ng tài chính ti n t là m t môi tr ng kinh doanh có th t o ra nhi u l i nhu n song c ng mang tính c nh tranh cao và ti m n nhi u r i ro Trong b i c nh bùng n ho t đ ng c a các ngân hàng, n i l c th c s c a nhi u ngân hàng nh suy

ki t đ n m c báo đ ng và vào th i đi m hi n t i th tr ng tài chính ti n t còn nhi u

th thách mà t thân các ngân hàng khó v t qua n i Do đó các ngân hàng t tìm đ n

gi i pháp M&A là m t t t y u khách quan giúp các ngân hàng nh đ ng v ng tr c tình hình kinh t khó kh n nh hi n nay H n n a khi ngân hàng có ý mu n m r ng

ho t đ ng kinh doanh thì M&A chính là gi i pháp hàng đ u b i nó hi u qu cao, ti t

ki m đ c th i gian, chi phí trong khi t n d ng đ c l i th c nh tranh c a các bên Các nhân t ch quan đ c c th hóa nh sau:

 Mong mu n m r ng th tr ng và s n ph m kinh doanh c a ngân hàng: Các

ngân hàng mu n bành tr ng th tr ng ho t đ ng c a mình đ c bi t là vi c mong

mu n thâm nh p vào các th tr ng m i: th tr ng n c ngoài hay th tr ng s n

ph m hoàn toàn m i v i ngân hàng thì M&A là bi n pháp mà nhi u ngân hàng ngh

đ n đ t ng kh n ng c nh tranh c a mình c ng nh tránh đ c nh ng rào c n, nh ng quy đ nh v pháp lu t t i qu c gia mà ngân hàng mu n m r ng th tr ng

 Kh n ng qu n tr r i ro và n ng l c tài chính c a các ngân hàng: Khi ngu n

v n các ngân hàng ch a đ m nh đ th c hi n các ho t đ ng kinh doanh, đ c bi t là trong th i k c nh tranh kh c nghi t và v n đ c coi là đi u ki n tiên quy t c a s thành công thì các ngân hàng y u bu c ph i ti n hành bán mình ho c sáp nh p v i m t ngân hàng khác m nh đ có th đ ng v ng trên th tr ng Ng c l i v i nh ng ngân

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 12

hàng có ti m l c v n m nh có th mua l i các ngân hàng nh đã s n có m ng l i chi nhánh ho t đ ng đ có th t n d ng t i đa ngu n l i mà các ngân hàng này mang l i

 Ngu n nhân l c và tri th c cho s phát tri n: đây là v n đ vô cùng quan tr ng

đ i v i các ngân hàng n u mu n phát tri n m t cách b n v ng M t ngân hàng mu n

m r ng th tr ng, m r ng ho t đ ng c a mình sang l nh v c mà tr c đây ch a

ph i là th m nh ho t đ ng c a mình thì vi c tìm ki m ngu n nhân l c đ m trách là

m t đi u r t khó kh n M&A giúp nhân hàng t n d ng ngu n nhân l c s n có, hi u

bi t v v n hóa kinh doanh đ c tr ng c a khu v c là đi u h t s c c n thi t đ nhanh chóng b t k p v i t c đ phát tri n c a n n kinh t

s y ra các y u t gây xung đ t s t o tâm lý n đ nh cho các nhà đ u t Các chính sách, qui đ nh, đ o lu t liên quan đ n ho t đ ng M&A nh Lu t ngân hàng, Lu t doanh nghi p, Lu t đ u t hay Lu t c nh tranh… n u đ c xây d ng m t cách có khoa h c, chu n m c, đ y đ , rành m ch s t o m t khung pháp lý v ng ch c thúc đ y

ho t đ ng M&A phát tri n m nh

 Kinh t

C ng nh các l nh v c kinh doanh, ngành tài chính - ngân hàng là m t trong

nh ng l nh v c khá nh y c m v i tình hình s c kho c a n n kinh t Các y u t tác

đ ng đ n n n kinh t nh m c lãi su t, l m phát, t giá hay các chính sách phát kinh t

c a chính ph : chi n l c phát tri n kinh t , các chính sách u đãi ho c các ch s nh

Trong ho t đ ng M&A các ngân hàng khi n m rõ y u t v n hoá xã h i c a m i

qu c gia s giúp đ r t nhi u cho ngân hàng thâu tóm tr c, trong và sau khi th ng

v hoàn thành Tr c khi th c hi n, các ngân hàng s ph i phân tích tìm hi u k l ng

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 13

kh n ng ti p nh n các d ch v m i hay ni m tin c a khách hàng đ i v i ngân hàng

m c tiêu t đó đ a ra quy t đ nh nên th c hiên th ng v hay không? Trong quá trình

th c hi n giao d ch đàm phán v i ban lãnh đ o ngân hàng m c tiêu, c ng c n n m rõ các y u t v n hoá, giao ti p ng x đ đi đ n m t th ng v đàm phán thành công

Cu i cùng, khi th ng v M&A đã hoàn thành thì v n hoá l i có vai trò quan tr ng trong vi c hình thành v n hoá doanh nghi p m i sau M&A Vì v y, hi u bi t sâu s c

v v n hoá xã h i b n đ a s giúp ngân hàng m i đ a ra chi n l c hoà h p hai n n

v n hoá doanh nghi p nh m t o m t kh i đoàn k t v ng m nh đ m b o cho s phát tri n và t n t i c a ngân hàng m i

th ng không n kh p gây nên tình tr ng m t mát, sai l ch d li u

2.2.3 Tác đ ng c a M&A trong l nh v c ngân hàng

L i ích c a M&A trong l nh v c ngân hàng

2.2.3.1

 i v i s phát tri n c a n n kinh t : Ho t đ ng M&A có hai vai trò chính:

Th nh t, ho t đ ng M&A không ch có vai trò tái c u trúc l i h th ng ngân hàng mà còn tái c u trúc l i n n kinh t , thông qua ho t đ ng M&A các ngân hàng y u kém s b đào th i, ho c đ c t ch c, c c u l i m t cách hi u qu h n, do đó đ i v i

c n n kinh t ho t đ ng M&A không nh ng nâng cao n ng l c s n su t mà còn giúp

ti t ki m đ c nhi u chi phí

Th hai, M&A xuyên qu c gia c ng là m t hình th c c a đ u t tr c ti p FDI, tuy r ng đây không ph i là hình th c đ u t xây d ng m i nh ng nó c ng có nh ng vai trò đ i v i s phát tri n c a n n kinh t nh :

 Gia t ng ngu n v n cho n n kinh t

 Chuy n giao công ngh , k thu t

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 14

 Nâng cao trình đ qu n lý, v n hóa doanh nghi p

 Thông qua hình th c M&A v i nh ng u đi m trong vi c ti t ki m và ch đ ng

v m t th i gian s khuy n khích gia t ng v n đ u t FDI

 i v i b n thân các ngân hàng:

T t c các đ ng c c a M&A là đ u xu t phát t nh ng l i ích mà các ngân hàng thu đ c Các nhóm l i ích ph bi n c a M&A ngân hàng có th k đ n:

 L i th nh qui mô:

Hai hay nhi u ngân hàng sáp nh p v i nhau s t o nên m t giá tr c ng h ng

nh l i th v qui mô đ c m r ng h n v v n, con ng i, s l ng chi nhánh phòng giao d ch… T đó s t o kh n ng cung ng v n cho các d án l n, đòi h i v n l n và

th i h n kéo dài v i lãi su t c nh tranh H n n a s gia t ng v s l ng chi nhánh, ngân hàng sau M&A s đáp ng nhu c u ngày càng gia t ng c a khách hàng t t h n

Vi c sáp nh p s d n đ n c t gi m nh ng chi nhánh c a hai hay nhi u ngân hàng

tr c đây có đ a bàn ho t đ ng trùng nhau đ duy trì m t chi nhánh chính th c T đó

s gi m đ c s l ng nhân viên không c n thi t, chi phí thuê v n phòng, chi phí ti n

l ng nhân viên… Chi phí gi m, l i nhu n t ng là y u t làm cho ho t đ ng c a ngân hàng M&A ho t đ ng hi u qu h n ng th i các ngân hàng riêng l có nh ng s n

ph m khác nhau khi k t h p s t o ra m t dòng s n ph m, d ch v h tr ho c thay th hoàn h o gia t ng đ c tính ti n ích c a d ch v ngân hàng, thu hút nhi u khách hàng

h n, giá tr d ch v ngày càng cao đ ng ngh a v i vi c nâng cao hi u qu ho t đ ng

c a ngân hàng m i

 T n d ng đ c h th ng khách hàng:

M i ngân hàng có m t đ c thù kinh doanh riêng phù h p v i ti m n ng v n có

c a nó do v y khi k t h p l i s có nh ng l i th riêng đ khai thác, b sung cho nhau

N u ngân hàng có h th ng khách hàng là doanh nghi p v a và nh khi k t h p v i ngân hàng chuyên v cho vay v i cá nhân và doanh nghi p qui mô nh và v a s làm cho ngân hàng m i t n d ng tri t đ đ c l i th c a mình Sau khi sáp nh p, ngân hàng m i s k th a h th ng khách hàng c a các ngân hàng tr c nó H n n a thông qua vi c t n d ng h thông giao dich c , ngân hàng m i có th ti p c n v i nhi u khách hàng h n mà không m t nhi u chi phí thi t l p chi nhánh hay phòng giao d ch

m i, v a không m t r t nhi u th i gian đ gây d ng ni m tin khách hàng

 Thu hút đ c ngu n nhân l c gi i:

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 15

S phát tri n “nóng” c a ngành ngân hàng Vi t Nam nói chung và NHTMCP nói riêng trong nh ng n m g n đây đã làm cho th tr ng nhân l c tr nên khan hi m đ c

bi t là đ i ng cán b có kinh nghi m, n ng l c chuyên môn, có k n ng qu n lý Vì

th khi hai hay nhi u ngân hàng ti n hành sáp nh p s t o ra m t đ i ng nhân s l n

đ ch n l c hình thành nên đ i ng cán b m i ti m n ng, có th th c hi n nh ng l nh

v c kinh doanh m i ti m n ng nh kinh doanh ngo i t hay s n ph m options…

 Gia t ng giá tr doanh nghi p:

Vi c sáp nh p ngân hàng l i v i nhau s t n d ng đ c l i th kinh doanh trên qui mô, gi m b t chi phí m r ng ho t đ ng kinh doanh, c t gi m nhân s d th a thi u hi u qu , t n d ng đ c h th ng khách hàng đ phát tri n s n ph m h tr , m

r ng l nh v c kinh doanh… T đó làm hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng sau sáp nh p

t ng cao, d n đ n giá tr tài s n ngân hàng t ng lên, giá tr tài s n c a c đông t ng lên

d n đ n giá tr c phi u c a ngân hàng sau sáp nh p s đ c các c đông hi n t i tin

t ng h n, các nhà đ u t quan tâm và đánh giá cao h n Do đó vi c sáp nh p mua l i không đ n thu n là phép c ng giá tr hai ngân hàng l i v i nhau, n u t n d ng t t các

l i th , giá tr ngân hàng m i s l n h n nhi u l n phép c ng s h c c a các ngân hàng

b sáp nh p

 T o gi i pháp đ i v i ngân hàng g p khó kh n có nguy c phá s n:

Nhi u ngân hàng ch đ ng th c hi n M&A đ hi n th c hóa chi n l c đa d ng hóa s n ph m ho c m r ng th tr ng; nh ng c ng có m t s ngân hàng y u kém v

n ng l c c nh tranh, M&A s giúp các ngân hàng này kh c ph c đ c nh ng khó

kh n v v n và thanh kho n, m r ng quy mô, t ng uy tín đ ng th i giúp ngân hàng

m i gi m thi u đ c chi phí đ u t và chi phí ho t đ ng… nh m nâng cao hi u qu

ho t đ ng c a ngân hàng nói riêng và c a h th ng ngân hàng nói chung

nh h ng c a các th ng v M&A trong l nh v c ngân hàng

2.2.3.2

 Quy n l i c a c đông thi u s b nh h ng

Thâu tóm và sáp nh p ngân hàng làm cho quy n l i c a các c đông thi u s b

nh h ng l n Các quy n l i và ý ki n c a các c đông đó có th b b qua vì s phi u c a h không đ đ bi u quy t Ngh quy t i h i đ ng c đông N u các c đông thi u s không b ng lòng v i ph ng án sáp nh p thì h có th bán c phi u c a mình đi nh ng nh v y h s b thi t thòi do h bán c phi u ngân hàng khi th ng v

đã hoàn t t cho nên giá c a c phi u lúc này không còn cao nh th i đi m m i có thông tin c a v sáp nh p, mua l i H n n a n u h ti p t c n m gi c phi u thì t l quy n bi u quy t c a h trên t ng s c phi u có quy n bi u quy t s nh h n tr c,

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 16

b i vì sau khi sáp nh p mua l i thì s v n đi u l ít nh t b ng t ng v n đi u l c a các ngân hàng c ng l i v i nhau do v y t ng s quy n bi u quy t s l n h n tr c Khi đó

t l quy n l i c a c đông c a h trên t ng s c ng b gi m xu ng

 Xung đ t mâu thu n c a các c đông l n

Sau ho t đ ng M&A ngân hàng, ngân hàng m i s ho t đ ng v i s v n c ph n

l n h n, nh ng c đông l n b thâu tóm có th b gi m ho c m t quy n ki m soát ngân hàng Ý ki n c a h trong i h i đ ng c đông không còn giá tr nh c n a, quy n

b u ng i vào H QT c ng s gi m so v i tr c đây H QT s có s l ng thành viên nhi u h n nên thành viên trong h i đ ng do các c đông l n b u vào s h n ch quy n

l c h n tr c sáp nh p Khi cái ‘tôi’ b đ ng ch m các ông ch l n c a ngân hàng có

th đi ng c v i l i ích c a các c đông nh m tho mãn l i ích c a b n thân mình Vì

th các c đông l n s tìm cách liên k t v i nhau đ t o nên th l c c a mình l n h n

nh m tìm cách ki m soát ngân hàng sau M&A

 V n hoá doanh nghi p b pha tr n

V n hoá doanh nghi p th hi n nh ng nét đ c tr ng riêng có c a m i doanh nghi p S khác bi t đó th hi n nh ng tài s n vô hình nh : s trung thành c a nhân viên, môi tr ng làm vi c, cách đ i x c a nhân viên v i lãnh đ o, lòng tin c a đ i

ng nhân viên v i c p qu n lý và ng c l i… Do v y v n hoá doanh nghi p t o nên

l i th c nh tranh vô cùng quí giá b i vì nó chính là giá tr c t lõi c a doanh nghi p

Do đó đòi h i ban lãnh đ o nh n di n đúng rào c n v n hoá, tìm cách hoà h p m t cách t i u nh t v n hoá doanh nghi p B i n u đ i ng nhân viên c m th y r i r c

m t ni m tin, ngân hàng sau sáp nh p s là m t kh i l ng l o, m t đi s đoàn k t, gián

ti p làm nh h ng b t l i đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

 Xu h ng d ch chuy n ngu n nhân s

Ho t đ ng sáp nh p ngân hàng s t t y u d n đ n vi c tái c u trúc b máy ho t

đ ng làm cho m t s nhân viên b m t vi c, m t s v trí qu n lý s b thay đ i d n đ n tâm lý c ch , không hài lòng v môi tr ng làm vi c m i Ngân hàng sau M&A s

g p vô vàn khó kh n trong công vi c kinh doanh n u nh m t mát các nhân s nòng

c t này Do m i ngân hàng có đ c thù kinh doanh riêng nên th i gian đ u khi ti p

qu n s r t khó kh n cho lãnh đ o ngân hàng do v y s khó tránh kh i s d ch chuy n ngu n nhân s nh ng khi ban lãnh đ o đánh giá đúng tình hình s h n ch đáng k

nh ng t n th t khi th c hi n vi c tái c c u b máy đi u hành

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 17

Trong ph n này, tác gi đã gi i thi u s l c c s lý lu n v ho t đ ng mua bán- sáp nh p (M&A): t ng quan các khái ni m v sáp nh p và mua l i, các cách phân

lo i M&A theo m c đ kiên k t, theo ph m vi lãnh th và theo thái đ c a công ty

m c tiêu ng th i tác gi c ng đi vào tìm hi u các nhân t xu t phát t bên Bán và bên Mua là nguyên nhân d n đ n ho t đ ng M&A trong l nh v c ngân hàng

Trên c s nh ng lý thuy t n n v ho t đ ng M&A, tác gi c ng đi vào đ tìm

hi u k h n v lý thuy t riêng ho t đ ng M&A trong l nh v c ngân hàng:

 Th nh t là các hình th c ti n hành M&A trong l nh v c ngân hàng v i n m n i dung tiêu bi u: Hình th c thông qua vi c th ng l ng v i H i đ ng qu n tr và Ban i u Hành; thu gom c phi u trên th tr ng ch ng khoán; chào mua c phi u công khai, hình th c mua l i tài s n và cu i cùng là thông qua con đ ng lôi kéo c đông b t mãn

 Th hai, tác gi ti p t c phân tích các nhân t ch quan và khách quan nh h ng

đ n ho t đ ng M&A l nh v c ngân hàng V nhân t ch quan ch y u là do mong mu n c a chính b n thân ngân hàng đ m r ng th tr ng và các s n

ph m kinh doanh; do kh n ng qu n tr r i ro và n ng l c tài chính c a các ngân hàng ho c do nguyên nhân t vi c mong mu n phát tri n ngu n nhân l c… V nhân t khách quan, tác gi phân tích d a trên n n t ng là các y u t pháp lu t, kinh t , v n hoá- xã h i và môi tr ng công ngh

 Cu i cùng, là nghiên c u tác đ ng c a vi c M&A ngân hàng đ i v i chính b n thân các ngân hàng c ng nh đ i v i n n kinh t thông qua vi c phân tích l i ích

c a nh m t vài nh h ng tiêu c c t ho t đ ng M&A các ngân hàng

3.1.1 T ng quan chung v M&A c a các ngân hàng trên th gi i

Ho t đ ng M&A trong l nh v c d ch v tài chính qu c t t ng t c trong nh ng

n m 1980 và 1990 ây là m t h qu c a s ti n b v công ngh , cùng v i nhu c u phát tri n các n n kinh t có quy mô l n trên ph m vi toàn c u và đáp ng nhu c u hình thành các t p đoàn, công ty tài chính kh ng l trên toàn th gi i K t qu c a các

v M&A đã đ c c ng c đ i v i các công ty ho t đ ng trong l nh v c d ch v tài chính c ng nh gi a các b ph n c u thành l nh v c này bao g m: Ngân hàng th ng

m i, b o hi m, qu n lý tài s n và ch ng khoán Quá trình M&A này ti p t c gia t ng

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 19

Bi u đ trên cho th y Tài chính là l nh v c có giá tr M&A l n nh t t giai đo n

2000 – 2010 Ph n l n các giao d ch này di n ra trong l nh v c Ngân hàng (h u h t

kh i l ng giao d ch M&A ngân hàng chi m h n 50% t ng s l ng giao d ch trong

l nh v c d ch v tài chính) c bi t, giá tr M&A trong l nh v c tài chính t ng m nh trong giai đo n 2005 – 2008 khi di n ra cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u

Hình 3.2 S l ng và giá tr các th ng v M&A trong l nh v c ngân hàng giai

đo n 1995 – 2011

Ngu n: http://www.imaa-institute.org

3.1.2 Ho t đ ng M&A m t s khu v c trên th gi i

 Ho t đ ng M&A ngân hàng M

M&A trong l nh v c Ngân hàng M di n ra t r t s m, song giai đo n cu i th k

20 thì làn sóng thâu tóm và sáp nh p doanh nghi p các n c có n n kinh t phát tri n m i di n ra m nh m Làn sóng sáp nh p, mua l i ngân hàng đã t o nên di n m o sâu s c trong ngành tài chính ngân hàng M u th p k 1970 các th ng v sáp

nh p ti n hành m nh m mà n i b t là: Kuhn Loeb b Lehman Brothers mua l i n m

1977 thành Lehman Brothers Kuhn Loeb sau này là ngân hàng Lehman Brothers (b phá s n T9/2008 do cu c kh ng ho ng tài chính M )

N m 2007, t i khu v c châu M đã th c hi n thành công 11.601 v M&A v i

t ng giá tr lên đ n 1.980 t USD, t ng 27,2% so v i n m 2006 Hi n t i, 10 ngân

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 20

hàng th ng m i l n nh t n c M ki m soát 49% t ng giá tr tài s n c a ngành ngân hàng trong n c, so v i m c 29% cách đây 10 n m

Sang n m 2008, v i nh h ng t cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u, tuy có

gi m sút v s l ng các th ng v nh ng giá tr giao d ch M&A trong l nh v c Ngân hàng M t ng h n nhi u so v i n m 2007 Các th ng v M&A gi a các ngân hàng trong n m nay v i tr giá r t l n (th hi n qua B ng danh sách 5 th ng v M&A Ngân hàng l n nh t n c M n m 2008), t ng giá tr giao d ch c a top 5 ngân hàng này chi m t i 73% t ng giá tr giao d ch M&A Ngân hàng t i M n m 2008 Th ng

v M&A đi n hình nh t trong giai đo n này là Bank of America đã quy t đ nh mua l i Merrill Lynch v i giá 50 t USD vào T9/2008 S sáp nh p đã ch p d t h n 94 n m

ho t đ ng đ c l p c a Merrill, t c là k t thúc m t n m bu n trên Wall Street khi c top

5 ngân hàng đ u t l n l t b thôn tính, phá s n ho c thay đ i c u trúc ho t đ ng

ng th i, phi v mua l i thành công này đã giúp Bank of America v t qua JP Morgan Chase & Co và Citigroup Inc v quy mô v i kh i tài s n lên t i 2,7 ngàn t USD

B ng 3.1 Danh sách 5 th ng v M&A Ngân hàng M l n nh t n m 2008 Ngày công

b giao d ch

Ngân hàng m c tiêu Ngân hàng mua

T ng giá tr (tri u USD)

T l (%)

09-2008 Merill Lynch

&Co Inc Bank of America Corp 48.766 42 10-2008 Wachovia Corp Wells Fargo&Co 15.112 13

09-2008 Morgan Stanley Mitsubishi UFJ

Financial Group Inc 7.839 7 01-2008 National City PNC Financial Services

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 21

B c sang n m 2009, ho t đ ng M&A trong l nh v c Ngân hàng c a M l i

ch ng ki n s gia t ng v s l ng các th ng v nh ng l i gi m sút v giá tr giao

d ch so v i n m 2008 T ng c ng có 240 giao d ch đã di n ra trong n m 2009 (trong

s đó có kho ng 58 h p đ ng đã hoàn t t và có giá tr m c trung bình là 111 tri u USD và t ng giá tr giao d ch đ c t ng h p là $ 6,4 t đ ng Trong khi đó n m 2008

có 218 giao d ch (bao g m 91 h p đ ng đã hoàn t t và có giá tr m c trung bình là 1.275 tri u USD và t ng giá tr giao d ch c a 116,1 t USD).Tính đ n T6/2009 đã có

37 ngân hàng bu c ph i đóng c a và ph i bán tài s n c a mình so v i 25 ngân hàng b đóng c a trong n m 2008 Trong n m 2009, v s p đ l n nh t là ngân hàng Bank United vào ngày 21 tháng 5 đ c gi i quy t theo hình th c bán cho các nhà đ u t t nhân và v n ho t đ ng v i tên g i c

 Ho t đ ng M&A c a các ngân hàng Châu Âu

Nhìn chung s l ng các t ch c tín d ng c a châu Âu trong vòng 10 n m tr l i đây có xu h ng gi m Nguyên nhân quan tr ng là do có s mua bán, sáp nh p (M&A) di n ra m nh m các ngân hàng, các đ nh ch tài chính trong kh i Các

th ng v M&A đ c di n ra m nh trong nh ng n m 2004-2008, bao g m c M&A

gi a các ngân hàng đ a ph ng v i nhau và v i các ngân hàng n c ngoài, đa ph n là

v i các ngân hàng đ n t M

Theo th ng kê, trong n m 2003 s l ng các t ch c tín d ng châu Âu đ t kho ng h n 9 ngàn nh ng đ n n m 2006 s l ng gi m xu ng còn 8.507 và đ n n m

2008 s l ng còn kho ng 8.090 c là n c có s l ng các t ch c tín d ng nhi u

nh t trong kh i v i t tr ng bình quân chi m kho ng g n 30% so v i t ng s các t

ch c tín d ng c a liên minh châu Âu Trong n m 2003, s l ng các t ch c tín d ng

gi a ngân hàng đ a ph ng v i các ngân hàng n c ngoài, đ c bi t là các ngân hàng

đ n t M đã giúp cho các ngân hàng châu Âu có đ c r t nhi u l i th nh thu hút

v n đ u t , đa d ng hóa danh m c s n ph m tài chính, m r ng m ng l i và ti p c n

đ c các th tr ng tài chính c a M và châu Á

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 22

Hình 3.3 Giá tr các th ng v M&A trong l nh v c ngân hàng t i châu Âu giai

đo n 1990 – 2005

Ngu n: www.efmaefm.org

 Ho t đ ng M&A c a các ngân hàng Châu Á

Làn sóng sáp nh p và mua l i trong l nh v c tài chính t i khu v c châu Á b t đ u

m nh sau cu c kh ng ho ng tài chính ti n t n m 1997 b t ngu n t Thái Lan Sau

cu c kh ng ho ng này các ngân hàng thúc đ y vi c sáp nh p và mua l i đ nhanh chóng t ng doanh thu và l i nhu n, đ ng th i c t gi m chi phí đ ph c h i nhanh n n kinh t sau kh ng ho ng

N m 2007, t i khu v c châu Á đã th c hi n thành công 6.821 v M&A v i t ng giá tr lên đ n 466 t USD, t ng 35,4 % so v i n m 2006 Hi n nay, t i Trung Qu c, các ngân hàng đang thoát kh i s ki m soát c a nhà n c b ng cách bán c ph n cho

ng i n c ngoài và các nhà đ u t trên th tr ng ch ng khoán Trong khi đó, n m

2009, 3 siêu ngân hàng m i Nh t B n đã mua l i 11 ngân hàng c và hi n đang s p

x p l i ho t đ ng c a các ngân hàng này

T i các qu c gia đang phát tri n ho c chuy n đ i, h th ng ngân hàng h u nh còn r t non tr , nên qui mô không l n, kinh nghi m kinh doanh ch a nhi u, s n ph m còn nghèo nàn, lu t l kinh doanh ch a rõ ràng, đ y đ nên lý do d n đ n vi c sáp

nh p, sáp nh p các ngân hàng các n c ch y u là do chính ph mu n s p x p, c ng

c h th ng ngân hàng nh m t ng c ng qui mô v n, an toàn trong kinh doanh ngân hàng nh các n c Nga, Bungari, các n c ông Nam Á sau kh ng ho ng tài chính

ti n t 1997

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 23

Tóm l i, M&A ngân hàng trên th gi i đã xu t hi n t khá lâu đ i và ngày càng

di n ra m nh m h n v i s l ng và giá tr các th ng v t ng khá nhanh trong

nh ng n m g n đây, đ c bi t là t sau cu c kh ng ho ng kinh t th gi i 2008

3.2 TH C TR NG HO T NG M&A TRONG H TH NG NGÂN HÀNG VI T NAM

3.2.1 T ng quan ho t đ ng M&A Ngân hàng VN giai đo n 1991-2004

Th c tr ng ho t đ ng giai đo n 1991-2004

3.2.1.1

Giai đo n t n m 1986 đ n cu i nãm 1988 đ c coi là “ti u” giai đo n kh ng

ho ng nghiêm tr ng c a n n kinh t Vi t Nam sau sai l m c a cu c t ng đi u ch nh Giá – L ng – Ti n n m 1985 C ng trong giai đo n t 1986 đ n 1988 h u h t các

H p tác xã tín d ng nông thôn (trên 7.000 HTX) và các Qu tín d ng (QTD) Ðô th (500 QTD) đ u lâm vào tình tr ng m t kh n ng chi tr Ph n l n trong s các d n v nói trên đã b xoá s vì n n “h i, h ” ho c b l a g t b i các “công ty ma” và s phá

s n c a các công ty t nhân có “th t” Ngoài ra, 17/48 ngân hàng c ph n t i th i đi m

1987 c ng n m trong tình tr ng không có kh n ng chi tr , ph n l n b gi i th , b đ t trong tình tr ng ki m soát đ c bi t ho c bu c ph i sáp nh p Ðây th c s là m t giai

đo n sóng gió c a “c n l c” đ b hàng lo t các H p tác xã tín d ng và là hoàn c nh cho th ng v M&A đ u tiên trong ngành Ngân hàng Vi t Nam C th : NHTM C

ph n Sài Gòn Th ng Tín (Sacombank) đ c thành l p theo Quy t đ nh s 05/GP-UB ngày 03/01/1992 c a y ban Nhân dân TP H Chí Minh và ho t đ ng theo Quy t

đ nh s 06/NH-GP ngày 05/12/1991 c a Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam Sacombank chính th c đi vào ho t đ ng t ngày 21/12/1991, trên c s chuy n th Ngân hàng Phát tri n Kinh t Gò V p và sáp nh p 03 H p tác xã tín d ng Tân Bình - Thành Công

- L Gia Vào th i đi m đó, c 04 đ n v này đ u trong giai đo n c c k khó kh n v tài chính

B ng 3.2 M t s các giao d ch M&A Ngân hàng t 1991-2004

Th i gian Ngân hàng thu mua Ngân hàng m c tiêu

1991 NHTMCP Sài Gòn Th ng Tín thành l p

H p nh t t NHPT Kinh t Gò V p

và 3 HTX Tín d ng Tân Bình - Thành Công - L Gia

2003 NHTMCP Ph ng Nam NHTMCP Nông thôn Cái S n

2003 NHTMCP Ph ng ông NHTMCP Nông thôn Tây ô

Ngu n: NHNN Vi t Nam

Cu c kh ng ho ng tài chính ti n t khu v c n m 1997 là nguyên nhân chính d n

đ n hàng lo t các th ng v M&A di n ra trong giai đo n này Cu c kh ng ho ng này

bu c nhi u ngân hàng đ ng tr c nguy c phá s n do nh ng kho n cho vay tr góp, cho vay kinh doanh b t đ ng s n không thu h i đ c v n, cùng v i nhi u v chi m

đo t v n ngân hàng trong th i k này đã khi n cho h th ng ngân hàng ngày càng suy

y u c bi t là các NHTMCP Nông thôn có nguy c m t v n l n do ho t đ ng kinh doanh ch y u là cho vay, trong đó cho vay s n xu t nông nghi p chi m kho ng 80%, nhi u tr ng h p cho vay vùng sâu vùng xa kém hi u qu do m t mùa, l l t, h n hán, thiên tai Tr c tình hình đó, NHNN đã can thi p theo các c ch :

 Ki m soát đ c bi t (theo đó m t nhóm cán b c a NHNN đ m nh n t t c các công vi c then ch t c a ngân hàng) đ x lý các sai ph m và y u kém, giúp các ngân hàng ph c h i tr l i ho t đ ng bình th ng

 Ki m soát đ c bi t và h n ch d n các ho t đ ng đ ti n t i đóng c a đ i v i các t ch c mà NHNN xác đ nh là quá y u kém

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 25

 Ch đ nh các NH nh , y u t đ ng gi i th ho c sáp nh p, h p nh t, bán cho t

ch c khác

duy trì n đ nh tài chính, NHNN đã s d ng kho ng 1.500 t đ ng t ngu n

ti n cung ng đ đóng c a m t s ngân hàng và tái c p v n cho nh ng ngân hàng th c

hi n c c u l i Nhìn chung, h u h t các th ng v M&A giai đo n này là b t bu c đ

kh c ph c h u qu c a vi c kinh doanh không t t c a các NH liên quan, không h n là

d a trên tinh th n t nguy n v i n n t ng kinh doanh đúng đ n nh m t o ra các ngân hàng l n, m r ng th ph n và t ng c ng n ng l c c nh tranh

C th , các th ng v M&A di n ra theo chi u h ng này t n m 1991-2004

nh sau:

N m 1993, NHTMCP Ph ng Nam v i s v n đi u l 10 t đ ng, huy đ ng

đ c 31,6 t đ ng, d n 21,6 t đ ng và t o ra l i nhu n là 259 tri u đ ng Sau cu c

kh ng ho ng tài chính ti n t Châu Á 1997, NHTMCP ng Tháp v i v n đi u l 5 t

đ ng m c dù kinh doanh r t hi u qu nh ng v n ph i sáp nh p vào NHTMCP Ph ng Nam do các yêu c u v v n đi u l n n m 1999, NHTMCP i Nam ti p t c sáp

nh p vào NHTMCP Ph ng Nam, th ng v này đã cho phép NHTMCP Ph ng Nam đ c th c hi n d tr b t bu c b ng trái phi u, tín phi u kho b c trong th i gian không quá 3 n m, ti n lãi thu đ c t ngu n này NHTMCP Ph ng Nam dùng đ bù

đ p d n s ti n b t n th t c a NHTMCP i Nam tr c khi sáp nh p N m 2001, NHTMCP Châu Phú ti p t c đ c NHNN cho phép sáp nh p vào NHTMCP Ph ng Nam N m 2002, NHTMCP Ph ng Nam mua qu tín d ng nh Công – Thanh Trì –

Hà N i N m 2003, NHTMCP Nông thôn Cái S n – C n Th ti p t c đ c sáp nh p vào NHTMCP Ph ng Nam

Nh vào các th ng v sáp nh p, mua l i trên mà NHTMCP Ph ng Nam đã

t ng đ c các ch tiêu nh sau: K t ngày thành l p đ n th i đi m đ u n m 2004,

t ng tài s n t ng 73,8 l n; t ng huy đ ng v n t ng 108 l n; v n đi u l t ng 14 l n;

t ng d n cho vay t ng 81 l n; n quá h n ròng d i m c cho phép; l i nhu n tr c thu t ng 115 l n Tính đ n T3/2004, NHTMCP Ph ng Nam có 33 đ n v , g m 1 h i

s , 1 s giao d ch, 12 chi nhánh c p I, 14 chi nhánh c p II, 3 chi nhánh c p III, 1 phòng giao d ch, 1 công ty qu n lý và khai thác tài s n

ánh giá ho t đ ng giai đo n 1991-2004

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 26

riêng H n n a, h th ng NHTM Vi t Nam giai đo n này c ng th hi n rõ s y u kém Nhi u NHTMCP thành th đ ng tr c kh n ng b phá s n do các kho n n khó đòi quá l n nh cho vay b t đ ng s n, cho vay đánh b t xa b … Các NHTMCP nông thôn thì đ ng tr c nguy c m t v n do ph n l n là cho vay s n xu t nông nghi p Bên

c nh đó, các ngân hàng lâm vào các v án nghiêm tr ng v kinh t nh Epco Minh

Ph ng, Tamexco, Tr n Xuân Hoa… Tr c tình hình đó, NHNN ph i ng ng c p gi y phép ho t đ ng cho các NHTMCP, c ng c l i h th ng ngân hàng b ng cách bu c sáp nh p các ngân hàng đó vào các ngân hàng khác

Cùng v i s h tr c a Nhà n c, ho t đ ng mua bán- sáp nh p giai đo n này đã

Tuy nhiên, nhìn chung M&A ngân hàng Vi t Nam th i đi m này v n còn khá

m i m , do đó ch c ch n không th tránh kh i h n ch v nhi u m t, nh ng n i b t là:

 V v n đ hành lang pháp lý

Giai đo n tr c n m 2005 khi Lu t doanh nghi p, Lu t c nh tranh, Lu t đ u t

n c ngoài ch a ra đ i, hành lang pháp lý cho ho t đ ng M&A c a Vi t Nam còn r t

s khai và t n t i nhi u h n ch M&A trong l nh v c ngân hàng th i kì này đ c th c

hi n theo quy t đ nh 241/1998/NHNN v sáp nh p, h p nh t, mua l i t ch c tín d ng

c ph n Vi t Nam (tr c Q 241 th m chí còn không có v n b n nào quy đ nh v n đ này) Quy t đ nh 241 còn có nhi u h n ch : quan đi m ch a rõ ràng, các hình th c M&A cho phép còn quá h n ch (ch bao g m sáp nh p và mua l i đ i v i TCTD c

ph n) i u này c ng v i s thi u sót c a các v n b n h tr đã đ y các ngân hàng tham gia M&A vào th b đ ng, ph i ch đ i s ch đ o t phía chính ph và ngân hàng nhà n c, đ ng th i khi n ho t đ ng M&A không di n ra m t cách đ ng b và

có quy cách nh l ch s c a ho t đ ng này trên th gi i

 Các ngân hàng còn thi u ki n th c v ho t đ ng M&A

Do ho t đ ng M&A còn quá non tr , nhi u ngân hàng không có nh ng hi u bi t

c b n v nghi p v M&A, ki n th c v M&A c a h còn quá s sài M t s ngân hàng còn ch a bi t gì nhi u v các qu đ u t , ch a hi u các th th c đ u t , cách tính

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 27

toán chi n l c dài h n… Chính vì thi u ki n th c nên h g p ph i không ít nh ng b t

l i khi th c hi n M&A, đa ph n M&A giai đo n này h u h t đ u có s h tr h u thu n t NHNN

 V n đ h u sáp nh p

Do thi u ki n th c và kinh nghi m trong ho t đ ng M&A, đ c bi t là vi c th a thu n gi i quy t các v n đ h u sáp nh p liên quan đ n v n đ quy n l i c a c đông hai bên, v n hóa doanh nghi p và ng i lao đ ng d n đ n có nhi u tr ng h p đã gây ra nhi u v M&A th t b i trong giai đo n này nh tr ng h p sáp nh p gi a NHTMCP Ph ng Nam và NHTMCP Nông thôn Cái S n (C n Th ) vào n m 2002 đã kéo dài g n hai n m do mâu thu n c a hai bên v vi c gi i quy t quy n l i cho nhóm

c đông Ngân hàng Cái S n

3.2.2 T ng quan ho t đ ng M&A Ngân hàng VN giai đo n 2005 – 2010

Th c tr ng ho t đ ng giai đo n 2005-2010

3.2.2.1

M c dù ho t đ ng M&A ngân hàng t i Vi t Nam đã có nh ng phát tri n m nh

m trong th i gian này nh ng nhìn chung ch y u t n t i d i hai hình th c chính: góp v n đ u t hay bán c ph n cho các đ i tác trong n c và các đ i tác n c ngoài,

đ c th hi n c th nh sau:

 Xu th ngân hàng n i h p tác v i ngân hàng n c ngoài

Có th th y r ng, khi Vi t Nam b t đ u m c a l nh v c tài chính cho các nhà

đ u t n c ngoài thông qua vi c ký k t các hi p đ nh th ng m i Vi t M và hi p

đ nh chung v th ng m i d ch v c a WTO, các Ngân hàng n c ngoài tham gia ngày càng sâu r ng vào th tr ng TCNH Vi t Nam d i hình th c là đ i tác chi n

l c Và đâu là đ ng l c khi n các ngân hàng n c ngoài mua m t ph n và tr thành

đ i tác chi n l c c a các ngân hàng có th ng hi u trong n c? Ph i ch ng đ i tác ngo i đang giành m t ch đ ng t i th tr ng trong n c v i m c đích M&A lâu dài

mà nguyên nhân b t ngu n t :

 Th nh t, vi c thành l p ngân hàng liên doanh ho c 100% v n n c ngoài còn

g p nhi u khó kh n v th t c pháp lý, quy đ nh v n đi u l t i thi u, ch ng minh tài s n và ti m l c tài chính

 Th hai, ngay c khi đã thành l p đ c các chi nhánh ngân hàng 100% v n n c ngoài, m c dù đ c đánh giá là nh ng t ch c làm vi c chuyên nghi p nh ng các ngân hàng này ch a th c s am hi u t ng t n th tr ng n i đ a, do đó s g p nhi u khó kh n trong vi c ti p c n khách hàng, đ c bi t là khách hàng cá nhân

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 28

 Th ba, vi c m r ng m ng l i chi nhánh c ng không d dàng đ có th nhanh chóng chi m đ c ph n th m nh c a các ngân hàng n i đ a Vi c l a ch n làm

đ i tác c a nh ng NHTM l n là m t l a ch n chi n l c cho k ho ch thâm

nh p vào th tr ng tài chính Vi t Nam ây đ c xem là kho n đ u t lâu dài,

đ m b o kh n ng sinh l i cao và an toàn Các ngân hàng đ c l a ch n đ u là

nh ng th ng hi u hàng đ u trong l nh v c ngân hàng t i Vi t Nam, có nhi u uy tín và có k t qu làm vi c t t

Techcombank

Hongkong and Shanghai Banking Corporation Ltd (HSBC) 20% Ngân hàng VPBank Oversea Chinese Banking Corporation Ltd 15% Ngân hàng Eximbank Sumitomo Mitsui Banking Corporation 15%

Ngân hàng Southern

Ngu n: T p chí ngân hàng – s 24, tháng 12/2008

t t phía HSBC Techcombank là ngân hàng c ph n l n th ba t i Vi t Nam v i

T ng tài s n tr giá 482 tri u USD, tính cho t i ngày 31/12/2004; có 45 chi nhánh ho t

đ ng t i 10 t nh thành ph Vi t Nam v i kho ng 1.000 nhân viên cung c p các d ch

v ngân hàng bán l và d ch v tài chính công ty HSBC là m t trong nh ng ngân hàng

n c ngoài l n nh t t i Vi t Nam v i t ng v n đ u t 30 tri u đô la M Ngân hàng có hai chi nhánh, m t Hà N i, m t TP.HCM và m t v n phòng đ i di n t i C n Th

v i t ng s 190 nhân viên Hi n t i, ngân hàng cung c p nhi u lo i hình d ch v tài chính công ty và cá nhân đáp ng nhu c u đa d ng c a khách hàng Sau khi th c hi n

h p đ ng h p tác ch m t n m sau (2006), Techcombank đã t n d ng đ c l i th t

đ i tác đ có k t qu kinh doanh r t kh quan v i T ng tài s n v t 1 t USD, đ t g n 18.000 t đ ng, l i nhu n tr c th đ t 355,86 t đ ng Doanh thu c n m 2006 c a Techcombank là 1.463 t đ ng, trong đó doanh thu thu n t khu v c d ch v đ t 132

t đ ng

Sau đó, T7/2007 Techcombank đ c Ngân hàng Nhà n c cho phép bán thêm 5% c ph n cho HSBC, nâng t l s h u c ph n c a HSBC t i Techcombank lên 15% Ngoài vi c t ng c ph n đ u t , HSBC cam k t dành 13,5 tri u USD đ h tr các th a thu n cung c p d ch v k thu t cho Techcombank trong th i gian 5 n m và

c hai bên đ u có d đ nh m r ng thêm c h i h p tác kinh doanh

Không lâu sau đó, ngày 28/8/2008, HSBC chính th c công b tr thành c đông

n c ngoài đ u tiên gia t ng m c đ c s h u 20% v n c ph n t i Techcombank

L ng v n do HSBC rót thêm vào Techcombank c ng giúp cho ngu n v n ch s h u

c a ngân hàng m nh lên nhi u (HSBC đã b ra s ti n g n 80 tri u USD khi mua c

ph n phát hành thêm đ nâng t l s h u t i Techcombank t 15% lên 20%) T t nhiên, v i vi c t l s h u c a HSBC t i Techcombank t ng lên, vai trò c a nhà đ u

t chi n l c này trong các quy t đ nh quan tr ng c a ngân hàng c ng l n h n i kèm v i đó, HSBC c ng t ng c ng h n n a các ho t đ ng h tr Techcombank v chi n l c phát tri n c ng nh c i t các ho t đ ng qu n tr , đi u hành, và cung c p các s n ph m d ch v ngân hàng có đ ng c p cao h n Ngoài s ti n mua c ph n nói trên, HSBC c ng đã chuy n cho Techcombank t ng c ng 25 tri u USD trong khuôn

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 30

kh m t tr giúp k thu t nh m cung c p ngu n l c đ Techcombank nâng cao n ng

l c n i t i nh ng l nh v c xung y u nh phát tri n s n ph m, marketing, v n hành nghi p v , qu n tr r i ro, thông tin qu n lý, ki m toán n i b …

Thành qu c a Techcombank trong vi c h p tác chi n l c này đ c th hi n

nh sau:

 T ng v n đi u l lên 3.165 t đ ng (cu i n m 2008)

 Tri n khai hàng lo t d án hi n đ i hóa công ngh nh : nâng c p h th ng ph n

m m ngân hàng lõi lên phiên b n T24.R7, là thành viên c a c hai liên minh th

l n nh t Smartlink và BankNet, k t n i h th ng ATM v i đ i tác chi n l c HSBC, tri n khai s D ch v khách hàng mi n phí (h tr 24/7) 1800 588 822…

 Là ngân hàng Vi t Nam đ u tiên và duy nh t đ c Financial Insights công nh n thành t u v ng d ng công ngh đi đ u trong gi i pháp phát tri n th tr ng

 Nh n gi i th ng “Th ng m i D ch v - Top Trade Services 2007” - gi i

th ng dành cho nh ng doanh nghi p tiêu bi u do B Công th ng trao t ng

 Nh n danh hi u “D ch v đ c hài lòng nh t nãm 2008” do đ c gi c a báo Sài Gòn Ti p th bình ch n…

Sang n m 2009, ho t đ ng M&A mà ngân hàng n c ngoài tr thành đ i tác chi n l c c a ngân hàng trong n c v n ti p t c di n ra, nh ng ch có hai th ng v đáng l u ý Các th ng v này c ng ch là đ t ng t l s h u lên 15 – 20% ó là BNP Paribas (BNP) nâng t l c ph n t i OCB lên 15% và MayBank t ng t l s

l i Ngân hàng u t Th nh v ng PIB (m t ngân hàng t nhân c a Campuchia), c

c u và đ i tên thành Ngân hàng u t và Phát tri n Campuchia (BIDC) Theo k

ho ch, đ n n m 2012, BIDC s có t ng tài s n 303 tri u USD, t ng ngu n v n huy

đ ng 216 tri u USD, cho vay đ t 210 tri u USD Ngoài ra, CTCP B o hi m Campuchia Vi t Nam (CVI), trong đó IDCC n m gi 90% v n c ng đã đ c phía Campuchia c p phép thành l p

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 31

 Xu th ngân hàng n i h p tác v i các t ch c kinh t trong n c:

Bên c nh xu th h p tác v i các t ch c n c ngoài nh m nâng cao n ng l c canh tranh, xu th h p tác v i các t ch c kinh t trong n c c ng là m t trong nh ng

gi i pháp tích c c trong giai đo n này

Ngày 18/09/2007, tr c s ch ng ki n c a đ i di n NHNN Vi t Nam chi nhánh TP.HCM, NHTMCP Gia nh và NHTMCP Ngo i Th ng VN đã ký k t th a thu n

đ u t và h p tác chi n l c Theo đó, VCB tr thành đ i tác chi n l c c a GiaDinhBank v i t l đ u t và n m gi 30% v n đi u l c a GiaDinhBank (kho ng

150 t đ ng) Qua đó, VCB tr thành đ i tác chi n l c trong n c duy nh t c a GiaDinhBank Theo th a thu n đ u t và h p tác chi n l c v i GiaDinhBank thì VCB cùng v i Công ty liên doanh qu n lý qu đ u t CK Vietcombank (VCBF – Công ty con c a VCB) tham gia góp v n đ u t vào GiaDinhBank, trong đó VCB s góp 11% và VCBF là 19% trong t ng s 30% v n đi u l c a GiaDinhBank, đ ng th i VCB s làm đ i di n y quy n c a VCBF trong liên minh này Ngoài cam k t đ u t

v tài chính, VCB còn cam k t h tr GiaDinhBank nâng cao n ng l c qu n tr , đi u hành b ng vi c cung c p cho GiaDinhBank các tr giúp k thu t trong các l nh v c

qu n tr ngân hàng, d ch v ngân hàng bán l , d ch v ngân hàng doanh nghi p, qu n

lý r i ro, công ngh thông tin, s n ph m th , d ch v đi n t

Song song v i vi c h p tác v i GiaDinhBank, ngày 22/10/2007, NHTMCP Ngo i Th ng Vi t Nam (VCB) và NHTMCP Quân đ i (MB) ký th a thu n h p tác chi n l c, theo đó VCB s nâng t l s h u c ph n t i MB lên t i thi u 10% v n

đi u l v i t cách là c đông chi n l c c a MB trong t ng lai

Không ch các ngân hàng l n m i l a ch n cho mình nh ng c h i h p tác đ phát tri n, mà các NH nh c ng tìm cho mình nh ng đ i tác chi n l c đáng tin c y

i n hình nh NHTMCP Kiên Long hi n có 2 c đông chi n l c là NHTMCP Á Châu (ACB) và Saigon Tourist, m i t ch c s h u 10% c ph n, ngoài s c ph n

đ c mua thêm theo t l , c hai t ch c này đ u ng ý s n sàng mua thêm khi NHTMCP Kiên Long t ng v n

T đó, ta có th t ng h p các th a thu n h p tác chi n l c n m gi c ph n chéo gi a các ngân hàng trong n c giai đo n này qua b ng sau:

SVTH: Nguy n Qu nh Ph ng 32

B ng 3.4 Ho t đ ng n m gi c ph n chéo gi a các ngân hàng trong n c

Ngân hàng thu mua Ngân hàng m c tiêu