GIÚP HỌC SINH HÌNH THÀNH CÔNG THỨC ĐỂ GIẢI BÀI TẬP ADN DẠNG CẤU TRÚC BẰNG SỬ DỤNG MÔ HÌNH ADN NHẰM GÓP PHẦN NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH LỚP 9 TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN

Giải pháp thay thế Giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN dạng cấu trúc bằng sử dụng mô hình ADN nhằm gópphần nâng cao kết quả học tập môn Sinh học.. Vấn đề nghiên cứu G

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRẢNG BÀNG

TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN

Đề tài nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng:

“GIÚP HỌC SINH HÌNH THÀNH CÔNG THỨC ĐỂ GIẢI BÀI TẬP ADN DẠNG CẤU TRÚC BẰNG SỬ DỤNG MÔ HÌNH ADN NHẰM GÓP PHẦN NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH LỚP 9 TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN”

Giáo viên: LẠI THỊ KIM HOA

Năm học: 2013 – 2014

_ 0

20 VII.MINH CHỨNG- PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 19

DANH MỤC VIẾT TẮT

- NGKHSPUD: nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng

- GV: giáo viên -HS: học sinh

“Giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN dạng cấu trúc bằng sử

dụng mô hình ADN nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập của

học sinh Lớp 9 Trường THCS Thị Trấn”

Giáo viên nghiên cứu: LẠI THỊ KIM HOA

Đơn vị: Trường THCS Thị Trấn – Trảng Bàng – Tây Ninh

_ 1

- HS chưa biết vận dụng lí thuyết vào việc giải bài tập vàchưa xác định được mục đích của việc giải bài tập.

- Học sinh còn sợ sệt khi cho bài tập về nhà, chưa tự giảibài tập ở nhà

- Do tư duy của học sinh còn hạn chế nên khả năng tiếpthu bài còn chậm, lúng túng từ đó không nắm chắc cáckiến thức, kĩ năng cơ bản, các hệ quả do đó khó mà hoànthiện được một bài tập ADN

- Do chương trình học còn nặng về lí thuyết, có rất ít cáctiết bài tập để luyện tập

- Do phương pháp dạy học của giáo viên

2 Giải pháp thay thế Giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN

dạng cấu trúc bằng sử dụng mô hình ADN nhằm gópphần nâng cao kết quả học tập môn Sinh học

3 Vấn đề nghiên cứu

Giả thuyết nghiên cứu

Việc giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tậpADN dạng cấu trúc bằng sử dụng mô hình ADN có gópphần nâng cao kết quả học tập môn Sinh học 9 của họcsinh không?

Có Việc giúp học sinh hình thành công thức để giải bàitập ADN dạng cấu trúc bằng sử dụng mô hình ADN cógóp phần nâng cao kết quả học tập môn Sinh học 9 củahọc sinh

_ 2

trước TĐ

sau TĐ

Thựcnghiệm(9/4)

O1

Giúp học sinh hình thànhcông thức để giải bài tậpADN dạng cấu trúc bằng sửdụng mô hình ADN nhằmgóp phần nâng cao kết quảhọc tập môn Sinh học

O3

Đốichứng(9/1)

5 Đo lường -Sử dụng thang đo kiến thức: thực hiện bài kiểm tra trước

và sau tác động cho hai nhóm thực nghiệm và đối chứng

6 Phân tích dữ liệu - Tính giá trị điểm trung bình kiểm tra sau tác động của

nhóm thực nhiệm và nhóm đối chứng

- Tính độ lệch chuẩn của bài kiểm tra sau tác động củanhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng để so sánh sự phânbiệt của điểm số

- Sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập

- Tính chênh lệch điểm trung bình giữa nhóm thựcnghiệm và nhóm đối chứng để xác định độ chênh lệch

7 Kết quả - Kết quả đối với vấn đề nghiên cứu có ý nghĩa không?

- Sẽ có ý nghĩa và nâng cao được kết quả học tập của họcsinh trong dạy học sinh học 9

_ 3

Trước xu thế phát triển và hội nhập trong khu vực và trên phạm vi toàn cầu đãđòi hỏi ngành giáo dục phải đổi mới một cách mạnh mẽ, đồng bộ cả mục tiêu, nội dung,phương pháp và phương tiện dạy học, cũng như phương pháp kiểm tra đánh giá họcsinh để có thể đào tạo ra những lớp người lao động mới mà xã hội đang cần Trong đó,việc hướng dẫn học sinh vận dụng lí thuyết vào giải bài tập nhằm góp phần nâng caokết quả học tập của học sinh phải được đặc biệt chú ý.

_ 4

Để góp phần nâng cao kết quả học tập của học sinh lớp 9 và phát huy vai tròhọc tập, tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh khi học môn sinh học; giải pháp

của tôi là “ Giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN dạng cấu trúc

bằng sử dụng mô hình ADN nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập môn Sinh học.”

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương: hai lớp 9 trường THCSThị Trấn: Lớp 9/4 (35 học sinh) làm lớp thực nghiệm; lớp 9/1 ( 33 học sinh) làm lớp

đối chứng Lớp thực nghiệm được thực hiện giải pháp “Giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN dạng cấu trúc bằng sử dụng mô hình ADN nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập môn Sinh học” Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ

rệt đến chất lượng làm bài tập của học sinh Điểm trung bình (giá trị trung bình) bàikiểm tra của lớp thực nghiệm là 7,333; của lớp đối chứng là 6 Kết quả kiểm chứng T-Test cho thấy p =0,0004 < 0,05 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình củalớp thực nghiệm và lớp đối chứng Điều đó chứng minh rằng việc giúp học sinh vậndụng kiến thức Bài ADN vào giải bài tập toán về cấu trúc ADN nhằm góp phần nângcao kết quả học tập môn Sinh học 9 Trường THCS Thị Trấn

II GIỚI THIỆU

- Đề cương trắc nghiệm ôn thi học kì I có sử dụng công thức để giải nhanh bài tập dạng cấu trúc ADN, nhưng chuẩn kiến thức kĩ năng và nội dung bài học sách giáo khoa không có.

- Học sinh chưa biết phương pháp để giải bài tập toán về cấu trúc ADN.

_ 5

- HS chưa biết vận dụng lí thuyết vào việc giải bài tập và chưa xác định được

mục đích của việc giải bài tập

- Học sinh còn sợ sệt khi cho bài tập về nhà, chưa tự giải bài tập ở nhà hoặc làm

bài tập ở nhà còn mang tính đối phó với việc kiểm tra của giáo viên

- Tài liệu tham khảo bộ môn Sinh học ở trường chưa phong phú

- Do tư duy của học sinh còn hạn chế nên khả năng tiếp thu bài còn chậm, lúngtúng từ đó không nắm chắc các kiến thức, kĩ năng cơ bản, các hệ quả do đó khó màhoàn thiện được một bài tập ADN

- Do chương trình học còn nặng về lí thuyết, không có các tiết bài tập để luyệntập

- Do phương pháp dạy học của giáo viên

Như vậy, để khắc phục những khó khăn trên và giúp học sinh vận dụng kiếnthức một cách dễ dàng vào giải bài tập toán về cấu trúc ADN nhằm góp phần nâng cao

kết quả học tập môn Sinh học 9, tôi chọn nguyên nhân “ Đề cương trắc nghiệm ôn thi học kì I có sử dụng công thức để giải nhanh bài tập dạng cấu trúc ADN, nhưng chuẩn kiến thức kĩ năng và nội dung bài học sách giáo khoa không có” để tìm cách

khắc phục hiện trạng này

2 Giải pháp thay thế:

Thực hiện theo chỉ đạo của ngành, từ hiện trạng trên để khắc phục nguyên nhân

làm ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinh, tôi chọn giải pháp thay thế: “ Giúp

học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN dạng cấu trúc bằng sử dụng mô hình ADN nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập môn Sinh học.”

3 Một số đề tài gần đây:

Về vấn đề nâng cao kĩ năng giải bài tập ADN cho học sinh lớp 9 đã có nhiều bàiviết được trình bày Ví dụ:

- Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp giải bài tập ADN trong Sinh học lớp 9” của giáo viên Lương Văn Thành, Trường THCS Ba Tơ.

- Sáng kiến kinh nghiệm: “Phương pháp giải bài tập di truyền sinh học lớp 9’’

của Nguyễn Thị Thùy Linh, giáo viên Trường THCS Lương Thế Vinh

Các đề tài này đều đề cập đến những tác dụng, kết quả của việc giải bài tập ADNtrong Sinh học 9 Bản thân tôi muốn có một nghiên cứu cụ thể hơn và đánh giá được

_ 6

hiệu quả của việc giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN dạng cấutrúc bằng sử dụng mô hình ADN nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập môn Sinhhọc 9 tại địa bàn Huyện Trảng Bàng Qua đó, học sinh tự khám phá ra kiến thức khoahọc Từ đó, truyền cho các em lòng tin vào khoa học, say mê tìm hiểu khoa học cùngcác ứng dụng của nó trong đời sống

4 Vấn đề nghiên cứu:

Việc giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN dạng cấu trúc bằng sửdụng mô hình ADN có góp phần nâng cao kết quả học tập môn Sinh học 9 của học sinhkhông?

5 Giả thuyết nghiên cứu:

Có Việc giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN dạng cấu trúcbằng sử dụng mô hình ADN sẽ góp phần nâng cao kết quả học tập môn Sinh học 9 củahọc sinh không

III PHƯƠNG PHÁP

1 Khách thể nghiên cứu

1.1 Đối tượng nghiên cứu:

Việc hình thành công thức để giải bài tập ADN dạng cấu trúc bằng sử dụng môhình ADN

1.2 Khách thể nghiên cứu:

Hai lớp được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau về tỉ

lệ giới tính, dân tộc Cụ thể như sau:

Bảng 1 Giới tính và thành phần dân tộc của HS lớp 9 trường THCS Thị Trấn:

Bảng 2 Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương

Sử dụng thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương

đương (được mô tả ở bảng 3)

Bảng 3 Thiết kế nghiên cứu

KT sau TĐ

Thực nghiệm

Giúp học sinh vận dụng kiến thức Bài ADN vào giải bài tập toán về cấu trúc AND bằng cách phân tích

7,1

3 Quy trình nghiên cứu

3.1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Lớp 9/1 (nhóm đối chứng): Thiết kế kế hoạch bài dạy, quy trình chuẩn bị bài nhưbình thường

- Lớp 9/4 (nhóm thực nghiệm): Thiết kế kế hoạch bài dạy có học sinh vận dụngkiến thức Bài ADN vào giải bài tập toán về cấu trúc AND

3.2 Tiến hành dạy thực nghiệm

_ 8

Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường

và theo thời khĩa biểu để đảm bảo tính khách quan Cụ thể:

Thứ, ngày Mơn / Lớp Tiết PPCT Tên bài dạy

Thứ sáu

9/10/2013

Sinh / 91, 94 16 ADN

* Hướng dẫn học sinh cơ sở lý thuyết hình thành các cơng thức:

- Hoạt động 3: Cấu trúc khơng gian của phân tử AND

GV giới thiệu mơ hình chuỗi xoắn kép của Oatxơn và Crick Lưu ý học sinh về:

chiều xoắn, độ dài của một chu

kì xoắn, đường kính vịng xoắn

- TưØ mô hình ADN  GV yêucầu HS thảo luận :

+ Các loại nuclêôtit nào liênkết với nhau thành cặp ? Liên

hệ với đường kính vịng xoắn,giải thích tại sao phải liên kếttheo kiểu đĩ?

- Chiều dài của A + T = chiềudài của G + X = đường kínhvịng xoắn

_ 9

 Khối lượng trung bình một nuclêôtít là 300 đvc

Ký hiệu: * N : Số nuclêôtít của ADN

* N2 : Số nuclêôtít của 1 mạch

* L : Chiều dài của ADN

* M : Khối lượng của ADN

* C: Số vòng xoắn của ADN

Ta có công thức sau:

- Chiều dài của ADN = (số vòng xoắn ) 34 A0 hay L = C 34 A0

Ta cũng có thể tính chiều dài của ADN theo công thức L =

2

N

3,4 A0 -Tổng số nuclêôtít của ADN = số vòng xoắn 20 hay N = C 20 Hoặc cũng có thểdùng công thức N = 2 3(,A4 )

L

=

20

N

- Khối lượng của ADN : M = N  300 (đvc)

- Số lượng từng loại nuclêôtít của ADN :

 Tính số lượng và tỉ lệ từng loại nuclêôtit của phân tử ADN

Theo nguyên tắc bổ sung, trong phân tử ADN, số nuclêôtit loại A luôn bằng T và Gluôn bằng X: A=T; G=X

_ 10

- Số lượng nuclêôtit của phân tử ADN:

A + T + G + X = NHay 2A + 2G =N A + G =

Một phân tử ADN có chứa 150.000 vòng xoắn hãy xác định :

a) Chiều dài và số lượng nuclêôtít của ADN

b) Số lượng từng loại nuclêôtít của ADN Biết rằng loại ađênin chiếm 15% tổng

số nuclêôtít

Giải

a) Chiều dài và số lượng nuclêôtít của ADN :

- Chiều dài của ADN:

4 Đo lường và thu thập dữ liệu:

* Tiến hành kiểm tra và chấm bài

- Bài kiểm tra trước khi tác động là bài kiểm tra 15 phút sau khi học xong

chương II Nhiễm sắc thể (nội dung đáp án trình bày ở phần phụ lục 2)

- Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra 15 phút sau khi học hết bài ADN (nội

dung đáp án trình bày ở phần phụ lục 2)

_ 11

Để kiểm tra độ tin cậy của dữ liệu, tôi tiến hành kiểm tra hai lần trên cùng mộtnhóm vào các thời điểm gần nhau Kết quả cho thấy, sự chênh lệch về điểm số không

cao và có độ tin cậy r SB = 0,83 > 0,7 điều đó chứng tỏ dữ liệu thu được là đáng tin cậy.

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ

1 Phân tích dữ liệu:

Bảng 5 So sánh điểm trung bình (giá trị trung bình) sau khi tiến hành kiểm tra

trước và sau tác động:

Bảng so sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động

nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa, tức là chênh lệch kết quả ĐTB

nhóm thực nghiệm cao hơn nhóm đối chứng là không phải do ngẫu nhiên mà do kết quảcủa tác động

Hình 1: Biểu đồ so sánh ĐTB trước và sau tác động của nhóm thực nghiệm và đốichứng

2/ Bàn luận kết quả

Kết quả giá trị trung bình của bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm

là 7,066; kết quả bài kiểm tra của nhóm đối chứng là 5,625 Độ chênh lệch điểm sốgiữa hai nhóm là 1,441; Điều đó cho thấy điểm giá trị trung bình của hai lớp đối chứng

và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, lớp được tác động có điểm trung bình caohơn lớp đối chứng

Như trên đã chứng minh rằng kết quả 2 nhóm trước tác động là tương đương.Sau tác động kiểm chứng chênh lệch ĐTB bằng T-Test cho kết quả p = 0,004 cho thấy

sự chênh lệch giữa ĐTB nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng là có ý nghĩa; tức là

chênh lệch kết quả ĐTB nhóm thực nghiệm cao hơn ĐTB nhóm đối chứng là khôngngẫu nhiên mà do kết quả của tác động

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD = 1,359 Điều đó cho thấy mức độ ảnhhưởng của việc giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN dạng cấu trúcbằng sử dụng mô hình ADN đã góp phần nâng cao kết quả học tập của nhóm thực

nghiệm là rất lớn.

_ 13

Giả thuyết của đề tài “Giúp học sinh hình thành công thức để giải bài tập ADN

dạng cấu trúc bằng sử dụng mô hình ADN đã góp phần nâng cao kết quả học tập củahọc sinh.” đã được kiểm chứng

- Áp dụng giải pháp vào việc soạn giảng cũng như trong các tiết dạy

- Qua giải pháp, phát huy được vai trò chủ động, tích cực của học sinh, học sinhhứng thú hơn với môn học Đây là vấn đề quan trọng nhất của giải pháp, phù hợp vớichủ trương của đổi mới phương pháp dạy học

Chính vì giải pháp có tính chất khái quát, là một phương pháp chung, có thểphát huy được vai trò tích cực của người học và quan trọng hơn khi nó làm cho kiếnthức có ý nghĩa thực tế khi học sinh áp dụng vào cuộc sống, làm cho các em hứng thú,yêu thích môn học, tin tưởng vào khoa học Nhưng dù có là giải pháp nào đi nữa thì bản

_ 14

- Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học: Phòng học chuyên môn,

đồ dùng và phương tiện dạy học

- Giáo viên thường xuyên tìm tòi để đọc, tham khảo tài liệu nhằm phục vụ tốthơn cho quá trình dạy học Sinh học

Với kết quả của đề tài này, tôi mong rằng các bạn đồng nghiệp quan tâm, chia sẻ

và có thể ứng dụng đề tài này trong quá trình dạy học để tạo hứng thú và nâng cao kếtquả học tập cho học sinh

_ 15

VII TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Sách giáo viên Sinh học 9 NXB giáo dục

2 Sách giáo khoa Sinh học 9 NXB giáo dục

3 Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THCS

chu kì III (2004 – 2007) – quyển 1 NXB giáo dục

4 Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THCS

chu kì III (2004 – 2007) – quyển 2 NXB giáo dục

5 Phương pháp giải bài tập di truyền lớp 9 của nhà xuất bản trẻ năm 1998 – Tác giả: LêNgọc Lập

6 Phân dạng và hướng dẫn giải bài tập sinh học 9 của nhà xuất bản Đà Nẵng năm 1999– Tác giả: Nguyễn Văn Sang và Nguyễn Thị Vân

7 126 bài tập di truyền sinh học 9 của nhà xuất bản Đại học quốc gia Thành phố HồChí Minh năm 2005 – Tác giả: Nguyễn Văn Sang và Nguyễn Thảo Nguyên

_ 16