Cùng với sự phát triển của xã hội, sự hội nhập của đất nước và để đáp ứng với công cuộc “ Công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước ” trong xu hướng toàn cầu hoá với mục tiêu “Thế giới là một ngôi nhà chung”. Ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng là một phương tiện không thể thiếu ngày nay. Nó góp phần thúc đẩy tình đoàn kết quốc tế, sự hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc trên mọi quốc gia. Nó giúp việc tiếp cận với các thông tin khoa học kỹ thuật được nhậy bén hơn. Nó được dùng trong mọi lĩnh vực của hoạt động cộng đồng. Dạy ngoại ngữ thực ra là một quá trình hoạt động nắm bắt ngôn ngữ lời nói với 4 kĩ năng: Nghe Nói Đọc Viết. Các kĩ năng này luôn hỗ trợ cho nhau. Qua thực tế giảng dạy tiếng Anh trong nhà trường trung học cở sở tôi luôn suy nghĩ và đặt ra câu hỏi phải làm gì để giúp cho học sinh không chỉ đọc và hiểu nội dung bài mà còn nắm được sâu sắc những gì đã được đề cập tới trong bài đọc để vận dụng thực hành nói, viết có hiệu quả, hiểu sâu về các lĩnh vực trong cuộc sống qua các chủ đề đã được tìm hiểu, biến tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai sử dụng thường xuyên trong công việc và trong cuộc sống hàng ngày.
Trang 1Với sự giúp đỡ, quan tâm thường xuyên của Sở Giáo Dục và Đào tạo tỉnh PhúThọ, Phòng Giáo Dục và Đào Tạo Thanh Ba và các trường nơi chúng tôi thamgia giảng dạy, chúng tôi đội ngũ giáo viên giảng dạy Tiếng Anh tại các trườngthường xuyên được tham dự các lớp hội thảo về đổi mới phương pháp dạy và
Trang 2học đặc biệt phương pháp dạy học Tiếng Anh theo chuẩn Châu Âu Chúng tôi
có cơ hội để trao đổi, tham khảo đồng nghiệp nhằm tìm tòi, nghiên cứu, đổi mớiphương pháp để nâng cao hiệu quả giảng dạy, giúp học sinh nắm bắt kiến thứcmột cách hoàn hảo nhất
Bên cạnh những thuận lợi trên, việc dạy và học tiếng Anh ở các trường THCScòn gặp không ít khó khăn Về giáo trình hướng dẫn giảng dạy cho giáo viênvẫn chưa đáp ứng được sự chi tiết và cụ thể từng phần Phương tiện giảng dạytrong nhà trường còn nghèo nàn, thiếu thốn tài liệu tham khảo không có Vềphía học sinh đa số các em còn e dè, nhút nhát, ngại phát biểu trước đám đông,đặc biệt là các em không có nhiều thời gian học bài ở nhà, kiến thức xã hội cònhạn chế Kiến thức trong SGK nhiều nội dung còn quá xa lạ đối với các em.Xuất phát từ thực tế khó khăn trên, là một giáo viên tiếng Anh, giảng dạy trựctiếp ở trường THCS, tôi luôn cố gắng tìm tòi, tham khảo trao đổi để đúc rút chomình kinh nghiệm và phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng đểnâng cao chất lượng bộ môn, để giúp người học đạt được mục tiêu trên, có rấtnhiều yếu tố cần phải nghiên cứu Một trong những vấn đề then chốt mà tôiquyết định chọn làm đề tài nghiên cứu là:
“Thực trạng và một số giải pháp nâng cao năng lực học
môn Tiếng Anh cho học sinh bậc THCS”.
2 Lịch sử nghiên cứu:
Trang 3Nói đến đề tài về kinh nghiệm nâng cao năng lực đọc hiểu môn Tiếng
Anh cho học sinh bậc THCS cũng đã có một số giáo viên nghiên cứu, thực hiện.Tuy nhiên đối với trường THCS Thanh Ba thì đây là đề tài mới mẻ mà tôi làngười đầu tiên nghiên cứu, thử nghiệm
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
a, Mục đích nghiên cứu:
Mục đích của việc lựa chọn này là thông qua đọc, thông qua phát triển các
kỹ năng đọc hiểu như đọc lướt để lấy thông tin chính, đọc kỹ để lấy thông tin cụthể … giúp học sinh làm quen với chủ đề và nội dung ngôn ngữ để dựa vào đócác em có thể nói, nghe, viết được những chủ đề liên quan đến chủ đề của bàihọc ở những tiết học sau và ở ngoài lớp học
b, Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để đề tài nghiên cứu đạt hiệu quả, người thực hiện đề tài này cần phải tiếnhành các nhiệm vụ sau:
1 Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn tiếng Anh, đặc biệt là cách hướngdẫn và chọn các thủ thuật đọc hiểu cho phù hợp với bài dạy
2 Thao giảng, dạy thử nghiệm
3 Dự giờ đồng nghiệp, trao đổi, rút kinh nghiệm
4 Kiểm tra, đánh giá kết quả việc nắm bài của học sinh (đặc biệt là việc
áp dụng các thủ thuật đọc vào bài dạy) để từ đó có sự điều chỉnh, bổ sung hợplý
4 Giới hạn nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu:
Trang 4Đề tài xoay quanh vấn đề nghiên cứu việc nâng cao năng lực đọc hiểu chohọc sinh bậc THCS số Thanh Ba Song phạm vi mà tôi đã mạnh dạn nghiêncứu, áp dụng đề tài này là học sinh hai khối 8,9 trường THCS Thanh Ba với cácloại bài đọc trong sách giáo khoa 8,9.
5 Đối tượng và thời gian nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu: “ Một số kinh nghiệm nâng cao năng lực đọc
hiểu môn Tiếng Anh cho học sinh bậc THCS”
- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9/2012 đến hết tháng 3/2013
6 Phương pháp nghiên cứu:
1 Phương pháp quan sát: Người thực hiện đề tài tự tìm tòi nghiên cứu,tiến hành dự giờ thăm lớp của đồng nghiệp
2 Phương pháp trao đổi, thảo luận: Sau khi dự giờ của đồng nghiệp,đồng nghiệp dự giờ người thực hiện đề tài, đồng nghiệp và người thực hiện đềtài tiến hành trao đổi, thảo luận để từ đó rút ra những kinh nghiệm cho tiết dạy
3 Phương pháp thực nghiệm: Giáo viên tiến hành dạy thử nghiệm theotừng mục đích yêu cầu cụ thể một số tiết dạy nghe
4 Phương pháp điều tra: Giáo viên đặt câu hỏi để kiểm tra đánh giá việcnắm nội dung bài học của học sinh
Trang 5II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1 Cơ sở lí luận:
Như chúng ta đã biết đọc là một trong những kỹ năng cơ bản, được trútrọng trong quá trình dạy - học ngoại ngữ Đó vừa là mục đích, vừa là phươngtiện hữu hiệu và thiết yếu để học sinh có thể nắm vững, củng cố kiến thức ngônngữ cũng như hiểu sâu hơn về văn phong, cách sử dụng ngôn ngữ mà mình học.Song ta cũng cần phải phân biệt các loại bài đọc với những mục đích khác nhau,trên cơ sở đó đề ra các phương pháp, cách khai thác bài đọc, các hoạt động phùhợp với từng bài đọc
Trong cuộc sống, khi đọc các tài liệu khác nhau, chúng ta có các cách đọckhác nhau Có những bài đọc chúng ta chỉ đọc lướt để lấy thông tin hoặc nộidung tư tưởng của nó, có những bài chúng ta phải đọc kỹ để lấy từng thông tinchi tiết, có những bài chúng ta phải vừa đọc, vừa phải nghiền ngẫm…
Trong giảng dạy ngoại ngữ, để giúp học sinh phát triển kỹ năng đọc có hiệu quảchúng ta cần phân biệt những loại đọc cơ bản, phổ biến như:
- Đọc to và đọc thầm
- Đọc phân tích và đọc tổng hợp
a Đọc to và đọc thầm ( Aloud Reading - Silent Reading )
- Đọc to: Khi ta muốn truyền đạt lại thông tin của một người khác, như đọc bàibáo, đọc bản tin, hoặc giúp học sinh luyện phát âm, trọng âm, ngữ điệu lúc đó tađọc to thành lời
Trang 6- Đọc thầm: Khi muốn đọc để hiểu, để nhận biết thông tin, chúng ta thường đọcthầm, tức là nhìn vào chữ và nhận biết thông tin trong óc Trong giảng dạy ngoạingữ việc đọc thầm có tác dụng phát triển kỹ năng đọc hiểu của học sinh.
b Đọc phân tích và đọc tổng hợp ( Intensive Reading - Extensive Reading )
- Đọc phân tích và đọc tổng hợp có những mục đích đọc sau:
+ Đọc giải trí (Reading for pleasure)
+ Đọc lấy thông tin (Scanning for specific information)
+ Đọc lấy ý chính (Skimming for main idea)
+ Đọc phân tích để hiểu nội dung chi tiết (Reading for detail information)+ Đọc phân tích để học (Reading for study)
- Kỹ năng đọc để lấy thông tin (Scaning for specific information)
- Kỹ năng đọc để lấy nội dung chung (Skimming for main ideas)
- Kỹ năng phán đoán trước khi đọc và trong quá trình đọc (Predicting)
Trang 7- Kỹ năng đoán từ qua ngữ cảnh (Guessing meaning from the context)
Để khai thác và rèn kỹ năng đọc bài khoá cho học sinh tôi xin đề cập đến loạibài đọc dùng để dạy kỹ năng đọc hiểu cho học sinh
2 Thực trạng giảng dạy môn Tiếng Anh cho học sinh bậc THCS ở trường THCS Thanh Ba
a, Ưu điểm
Mặc dù có những yếu tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng trực tiếptrong quá trình giảng dạy nhưng bản thân tôi đã biết khắc phục vượt lên nhữngkhó khăn trước mắt, từng bước nâng cao chất lượng giờ dạy của mình nhằm đápứng mục đích chương trình, SGK
* Về phía giáo viên:
- Bước đầu đã nắm vững được cách tổ chức một bài dạy đọc hiểu cho họcsinh
- Đã quen và chủ động với cách thức tổ chức một bài dạy đọc hiểu trongchương trình
- Phối hợp khá linh hoạt giữa các phần trong bài đọc hiểu tạo được hứngthú học tập cho học sinh
- Sáng tạo ra nhiều đồ dùng dạy học phù hợp với nội dung các tiết dạy, vìvậy nhiều tiết dạy trở nên sinh động, có sức lôi cuốn và đạt hiệu quả cao
- Sử dụng vận hành các trang thiết bị dạy học hiện đại phục vụ tốt cho quátrình dạy kĩ năng hiểu: máy chiếu, tranh ảnh
* Về phía học sinh:
Trang 8- Một số học sinh đã biết vận dụng các cách đọc khác nhau cho từng mụcđích, yêu cầu của bài
- Một số học sinh đã hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong học tập
b, Tồn tại:
* Giáo viên:
- Giáo viên chưa chú ý nhiều đến việc gây hứng thú học tập cho học sinh,chưa hướng dẫn các em hoạt động một cách hiệu quả, đôi khi giáo viên còn coinhẹ việc rèn luyện kỹ năng đọc hiểu Còn sử dụng phương pháp truyền thống,thiên về diễn giải lý thuyết, dạy chay, không có thiết bị và phương tiện trựcquan, coi nhẹ thực hành rèn luyện kỹ năng của học sinh Bên cạnh đó giáo viênchưa nắm được cách thức tổ chức quá trình dạy học theo quan điểm giao tiếp,chưa thiết kế những hoạt động cần thiết để động viên, kích thích nhiều học sinhtham gia vào việc giải quyết các nhiệm vụ của bài tập Do vậy không khí học tậptrong lớp thường buồn tẻ, thiếu sinh động, kém hứng thú
- Trong dạy học giáo viên chưa thể hiện được vai trò tổ chức hướng dẫncủa mình; vai trò chủ động, tích cực hoạt động của học sinh không được đề cao,coi trọng Vấn đề này dẫn đến thực tế là giáo viên làm việc quá nhiều, giảng giảiliên miên, thậm chí làm thay cho học sinh, còn học sinh thì tiếp thu bài một cáchthụ động, ỷ lại, không chịu làm việc
* Học sinh:
Trang 9- Học sinh bị ngay một cảm giác “choáng” khi gặp một loạt các từ mớixuất hiện trong mỗi bài khóa Số lượng từ nhiều và thuộc nhiều lĩnh vực khácnhau
- Hầu hết học sinh không chỉ lo lắng về số lượng từ vựng mới mà còn cấutrúc ngữ pháp mới xuất hiện trong bài khoá
- Một điều còn tệ hơn là sau khi đã tra được hết nghĩa của từ mới rồinhưng các em vẫn không thể hiểu hết nhiều câu trong bài Nguyên nhân là docác em không hiểu kết cấu của câu, không nắm được các mối liên kết văn bản
* Phương tiện đồ dùng dạy học:
- Đồ dùng dạy học phục vụ cho việc giảng dạy còn quá hạn chế: tranh,ảnh, video
- Trường chưa có phòng nghe nhìn riêng nên mỗi khi sử dụng máy chiếumất nhiều thời gian trong khâu lắp đặt nhất là các giáo viên nữ
* Điều tra cụ thể:
Bản thân tôi đảm nhận giảng dạy môn Tiếng Anh trong trường THCSThanh Ba Với ý thức vừa nghiên cứu đặc điểm tình hình học tập bộ môn củahọc sinh vừa tiến hành rút kinh nghiệm Ngay từ đầu năm học tôi đã định hướngxây dựng cho mình kế hoạch, phương pháp cụ thể để chủ động điều tra tình hìnhhọc tập của học sinh và tiến hành thử nghiệm một số kinh nghiệm trong việcnâng cao năng lực đọc hiểu cho học sinh vào giảng dạy đặc biệt trong hai khốilớp 8 và 9 Qua điều tra, tôi đã nhận ra rằng đối tượng học sinh ở trường THCSThanh Ba phần lớn các em mới bắt đầu được học Tiếng Anh; có một số ít học
Trang 10sinh cũng đã được học Tiếng Anh qua anh chị, bố mẹ mình nhưng cũng chỉdừng lại ở mức độ làm quen nên hầu như các em không có những kiến thức tốithiểu về môn tiếng Anh
Kết quả điều tra cụ thể như sau:
Khối TSHS SLGiỏi% SL Khá% SLT.Bình% SLYếu% SLKém%
9 9 92
3 Một số giải pháp thực tế đã tiến hành để nâng cao năng lực đọc hiểu cho học sinh bậc THCS.
3.1 Các giai đoạn để tiến hành dạy một tiết dạy đọc hiểu:
Thông thường dạy một bài đọc thường được tiến hành ba giai đoạn cơbản: Trước khi đọc - Trong khi đọc - Sau khi đọc
Giai đoạn 1: Trước khi đọc ( Pre- reading )
Giáo viên cần tạo tâm thế đọc bằng cách cuốn hút học sinh vào nội dunghoặc chủ đề của bài đọc, gây hứng thú cho học sinh đối với bài sắp đọc, huyđộng các kiến thức có sẵn của học sinh về chủ đề bài đọc, giúp học sinh có thể
sử dụng kiến thức đó để đọc hiểu dễ dàng hơn, tạo điều kiện cho học sinh giúp
đỡ nhau trong bài học
Giáo viên có thể giải quyết trước một số khó khăn mà học sinh có thể gặpphải trong bài đọc như khó khăn về kiến thức văn hoá, về ngôn ngữ như từ, cấutrúc …
Trang 11Giáo viên cần đặt mục đích học sinh đọc để làm gì? đọc và tiến hành cácloại bài tập gì?
Giai đoạn 2: Trong khi đọc ( While- reading )
Trong giai đoạn này học sinh đọc và thực hiện một số yêu cầu bài tậpnhằm luyện tập và hiểu kỹ năng đọc nhất định như đọc lấy nội dung chính, lấythông tin chi tiết, hiểu được ý định, thái độ, quan điểm của tác giả, đọc và sửdụng ngữ cảnh để đoán nghĩa từ mới, hiểu được cấu trúc của bài Các bài tậpthông thường gồm: trả lời câu hỏi, sắp xếp trật tự câu hoặc ý, xác định câu đúng/sai, lựa chọn câu trả lời đúng …được tổ chức theo hình thức cá nhân, hoạt độngnhóm hoặc cặp đôi chia sẻ Các hình thức này có thể được nối kết với nhautrong suốt tiến trình của bài học đọc hiểu
Giai đoạn 3: Sau khi đọc ( Post- reading)
Trong giai đoạn này học sinh sử dụng những thông tin đã đọc để củng cố,khắc sâu và mở rộng kiến thức mà mình tiếp thu được trong giai đoạn 2 Thôngthường giai đoạn này tạo cơ hội để học sinh thảo luận và phân tích những vấn đềđược giới thiệu trong bài khóa nêu quan điểm của mình về các vấn đề đó, hoặc
kể về những kinh nghiệm bản thân tương tự như những điều mình vừa đọc được
3.2 Thực hiện tốt tiến trình một bài dạy đọc hiểu:
Cũng giống như các tiết dạy các kỹ năng khác, tôi thực hiện tiến trình một bàidạy đọc hiểu như sau:
1 Warm up ( Khởi động)
- Ổn định tổ chức lớp
Trang 12- Gây hứng thú trong học sinh với giờ học.
- Xoá đi cảm giác lo sợ, tự ti trong học sinh
- Kết nối, dẫn dắt vào nội dung chủ đề của bài
Chính vì với những mục đích trên, nên trong phần warm - up của các tiết học
Reading tôi luôn có những hình thức Minigames( các trò chơi nhỏ)
- Tìm từ qua các trò chơi như:
+ Hangman ( treo cổ)
+ Hot seat ( ghế nóng)
+ Describe the picture ( miêu tả bức tranh)
+ Picture guessing ( phỏng đoán qua bức tranh)
+ Matching ( nối)
+ Bingo ( chiến thắng)
Các em bị lôi cuốn vào trò chơi, rất phấn khởi khi bản thân em đã tìm rađược từ chìa khoá, hoặc đội em đã là đội chiến thắng trong cuộc chơi Từ đó đểdẫn dắt các em đi các bước tiếp theo dễ dàng hơn nhiều Các em tự tin bước vàocuộc chơi mới, thử thách mới
2 Before you read ( Trước khi đọc)
Gây hứng thú cho học sinh, hướng học sinh vào chủ đề, chủ điểm mà họcsinh sắp đọc, thiết lập tình huống, giải quyết trước một số khó khăn về ngôn ngữ
mà học sinh sẽ gặp phải trong bài đọc Một vài hoạt động trước khi đọc như sau:
Trang 13a Học sinh có thể tiên đoán tự do:
Giáo viên nêu chủ đề - học sinh tự do đoán nội dung của bài đọc sẽ như thế nào
VD: English 9 - Unit 5: The media
Học sinh có thể tiên đoán những lợi ích và tác hại của Internet ( Advantages anddisadvantages of the internet)
VD: English 8 - Unit 6: The young pioneers club
Học sinh có thể dự đoán được các hoạt động của đoàn thanh niên cộng sản HồChí Minh sẽ được đề cập đến trong bài
b Đoán xem các nhận định về bài đọc đúng hay sai (True or False prediction)
Giáo viên chuẩn bị 4 - 5 câu về nội dung trong bài Trong đó 1 số câuđúng, 1 số câu sai Học sinh đoán xem câu nào đúng, câu nào sai:
VD: English 8 - Unit 3: At home
T F
1 It is safe to leave chemicals and drugs around the house ¨ ¨
2 Chemicals can look like drink and drugs can look like candy ¨ ¨
4 Putting anything into an electrical socket is dangerous ¨ ¨
5 You have to keep all dangerous objects out of children's reach ¨ ¨
c Sắp xếp lại câu hoặc tranh vẽ theo đúng trật tự của bài (Re-order statements)
Trang 14Giáo viên cho học sinh xem một số bức tranh hoặc đọc một số câu và yêu cầuhọc sinh sắp xếp lại theo trật tự đúng (thường dùng trong bài kể câu chuyện, bứcthư hoặc quy trình)
Giáo viên vẽ 1 hoặc 2 điểm trước, đọc chính tả, học sinh nghe rồi vẽ theo, sau
đó mở bài đọc ra đối chiếu
VD: English 8 - Unit 1: My friends – Describe your friends
Eg: He has short black hair, around face, a big nose…………
e Trả lời câu hỏi: ( Answer questions)
Giáo viên đặt một số câu hỏi về chủ đề bài đọc Học sinh vận dụng những kiếnthức có sẵn để trả lời những câu hỏi đó, sau đó kiểm tra lại thông tin trong bài
VD: English 8 - Unit 5: Study habits
1 Can you tell me some ways to learn new words in English ?
2 What ways do you usually use to learn new words in English ?
3 Do they bring many effects for you?
f Bài tập từ vựng:
Trong bước này có thể sử dụng các thủ thuật giới thiệu và dạy từ vựng,cấu trúc theo các bước: eliciting ( khám phá), modeling ( minh họa), repeatation
Trang 15( nhắc lại), checking pronunciation ( kiểm tra phát âm), copying ( sao chép),checking stress ( kiểm tra trọng âm), meaning ( nghĩa) hoặc bằng các thủ thuật:visual aids ( tranh ảnh), realias ( vật thật), body language ( ngôn ngữ hình thể),synonym/ antonym ( từ đồng nghĩa/ từ trái nghĩa), translation (dịch).Sau khi dạy
từ mới để ôn luyện từ vựng, gây hứng thú cho học sinh nên sử dụng 1 số thủthuật như: words square ( trò chơi ô chữ), noughts and crosses ( chơi cờ ca rô) gap - filling ( điền vào chỗ trống), slap the board ( trò chơi vỗ bảng), what andwhere ( trò chơi cái gì và ở đâu) như thế sẽ giúp học sinh nhớ từ nhanh hơn và
dễ dàng hơn
3 While you read ( Khi đọc)
Trước khi cho học sinh bắt đầu đọc cần cho học sinh biết được nhiệm vụ của bàiđọc Các bài tập luyện kĩ năng đọc thường là để kiểm tra lại thông tin các em đã
dự đoán qua các dạng bài tập như:
a Read and Tick ( đọc và tích)
VD: English 8- Unit 7: My neighborhood
Yêu cầu học sinh đọc lại bài khoá và xác định trung tâm thương mại có những
gì và nó có thuận lợi gì
b Answer the Pre- Questions ( Trả lời các câu hỏi)
VD: English 8- Unit 7: My neighborhood
Học sinh phải xem lại bài khoá, kiểm tra thông tin mình đưa ra trước khi đọc cóchính xác không, điều đó sẽ giúp các em nhớ được thông tin trong bài
Trang 16c Having a quick check: ( Kiểm tra nhanh)
VD: English 8- Unit 7: My neighborhood
Yêu cầu học sinh đọc lại bài khoá, kiểm tra xem trung tâm thương mại cónhững gì và nó có thuận lợi gì và có trùng khớp với nhận định của mình không
1 Malaysia is one of the countries of the Association
of South East Asian Nations ( ASEAN).
Check Guess
Statements
VD: English 9 - Unit 1: A visit from a pen pal
Ngoài ra còn có thể sử dụng nhiều dạng bài tập khác để giúp các em xác địnhđược cách đọc như thế nào để tìm được ý chính hoặc tìm chi tiết của bài đọc
e Wh- question (Comprehension questions: Câu hỏi tổng hợp)