Đề tài Áo dài Việt Nam - Luận văn, đồ án, đề tài tốt nghiệp

Đề tài, Áo dài Việt Nam

MỤC LỤC

Trang

A Phần mở đầu: 2

L Lý do chọn đềtài — 2

ILTình hình nghiên cứu _ 2

IH.Mục đích nghiên cứu .- 3

IV.Nhiệm vụ phạm vi 3

V Phạm vi nghiên cứu 3

\.n9° co na Ỷ ,ÔỎ 4 VII.Kết cấu đề tài 4

B.Phần nội dung: — 4

Chương I Lịch sử hình thành và sự tích về chiếc Áo đài 4

L1 Nguồn gốc lịch sử của Áo đài 2 2c 2sc+ceccEserrserreee 4 1.2 Lịch sử hình thành 6

I.3 Sự hình thành 12

I4 Các kiểu Áo đài .ì cv 18 Dài qua từng giai đoạn 25

ILI Sự pháttriển — 25

IL2 Sức hấp dẫn của áo dài — 27

II.3Những nét mới và sự cách tân _ 29

C.KẾt luận - 5c St TS E211 7112112111711 111111 1111111111111 crey 31

D Tài liệu tham khảo 22 22¿222£+SEEE2EEE22E21222212272222722 222.2 31

Đề tài: ÁO DÀI VIỆT NAM

A MỞ ĐẦU

I.Lý do chọn đề tài

Trang phục là một trong ba yêu cầu của đời sống vật chất (ăn, mặc, ở) đây là sản phâm văn hoá sớm nhất của xã hội loài người Theo thời gian, trang phục cũng thay đồi theo quá trình phát triển của lịch sử Đối với mỗi một quốc gia, trang phục cũng trở thành một yếu tố quan trọng tạo nên nét đẹp văn hóa riêng biệt qua từng thời kỳ, mang tính đậm đà và vẻ đẹp của mỗi dân tộc Là người Việt Nam em thật tự hào và kiêu hãnh khi được nói tới chiếc áo dài Việt Nam-một nét đẹp

về trang phục truyền thống của người Việt từ thời xa xưa Bộ trang phục này thường được mặc trong các dịp trọng đại vì nó mang vẻ đẹp thướt tha trang nghiêm thùy mỊ và hơn nữa trang phục áo dài cả nam và nữ đều có thê mặc được, nó ngày càng trở nên phố biến và trở thành nét đẹp về thuần phong mỹ tục của dân tộc Việt Nam

Là sinh viên năm nhất của trường Đại học Mỹ Thuật Công Nghiệp em chọn nghệ thuật là con

đường riêng cho sự phát triển của bản thân, mong muốn được tiếp thu, học hỏi và lĩnh hội những nét đẹp trong văn hóa của cuộc sống muốn được tìm hiểu sâu về những nét đẹp về trang phục của đất nước mình

Chính vì những lý do trên, em quyết định chọn đề tài với tên gọi: *4o dai Viét Nam”

II Tinh hinh nghién ctru

Qua thời gian tìm hiểu những thông tin, áo dài là loại trang phục truyền thống của Việt Nam, xuất hiện vào thế kỷ 18 gồm phần áo mặc bên ngoài có hai tài và quần dài Trang phục thường được che thân từ cô đến quá đầu gói qua thời gian chiếc áo dài đã trải qua nhiều sự phát triển, cải

tiến Bộ áo dài nguyên thủy là áo ngũ thân rất rộng và không bám vào ngừơi như Áo dài hiện

nay Cũng có người cho rằng Áo tứ thân mới là Áo dài đầu tiên, đã được biến thành áo Ngũ thân

và cuối cùng mới thành chiếc áo dài ngày nay Có lẽ chưa có một văn bản nào quy định áo dài là

quốc phục chính thức của phụ nữ Việt Nam Thế nhưng trong thực tế, hễ nói đến phụ nữ Việt

Nam thì không thể không nói đến Có thê nói rang đất Việt chúng ta đa dạng trong nhiều loại

trang phục từ kiểu dáng đế màu sắc, nhưng bất cứ một con dân người Việt đều biết về chiếc áo đài đã xuất hiện từ xa xưa cho đến tận ngày nay với kiểu dáng và lịch sử của nó mang lại niềm tự

hào cho mỗi người

Qua đó em tìm hiểu qua nhiều thông tin sách báo và một số các tư liệu tìm đọc để nghiên cứu nên lịch sử hình thành và phát triển của chiếc Áo dài Việt Nam qua các giai đoạn, về tiền thân

lịch sử và sự phát triển của trang phục với sự cách tân về kiểu dáng đa dạng trong nét đẹp của dân tộc và những tính cần thiết trong sự lưu giữ và phát triên nét đẹp vốn có của nó Đó là vấn dé cần được đẻ cập và nghiên cứu trong đề tài trên

II Mục đích nghiên cứu

Chúng tôi thực hiện đề tài này nhằm góp phần làm rõ hơn những lí luận về sự phản ánh văn hoá qua trang phục của đất nước, tiêu biểu cho nét đẹp đó là chiếc Áo đài Việt giúp các bạn sinh viên khoa Tạo dáng nói riêng và sinh viên trường đại học Mỹ Thuật Công Nghiệp nói chung hiều rõ hơn về nguồn gốc, sự phát triển với những nét mới của chiếc Áo dài- bản sắc của dân tộc Việt Nam

IH Nhiệm vụ nghiên cứu

1 Khái quát hoá lí luận về vấn dé nghiên cứa

2 Áp dụng những ví dụ thực tế để làm rõ vấn đè nghiên cứa

IV Phạm vi nghiên cứu

1 Phạm vi về đối tượng nghiên cứu :

Phân tích để làm rõ nguồn gốc sự tích của chiếc áo dài thời xưa và sự đổi mới của nó qua các

thời kỳ

2 Phạm vì về khách thể nghiên cứu :

Nghiên cứu dựa vào những tài liệu, thông tin, sách vở sưu tập được cùng với nhứng suy nghĩ, ý kiến chủ quan của bản thân

V Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết tốt các nhiệm vụ nói trên, đề tài nghiên cứu đã sử dụng một số các phương pháp nghiên cứu sau đây :

1 Phương pháp nghiên cứu lÿ luận

2 Phương pháp thực tiễn

a- Phương pháp tông hợp, khái quát tài liệu, thông tin

b- Phương pháp viết

VỊ Cái mới (đĩng gĩp của đề tài)

Đề tài trên nêu được lịch sử hình thành, những nét đổi mới trong trong cách tân về màu sắc, họa tiết của chiếc Áo dài đồng thời nêu lên được vẻ đẹp vốn quý của nĩ trong từng giai đoạn dù cĩ

đổi khác vẫn giữ được nét đẹp mềm mại thướt tha đậm màu sắc Việt mà khơng bị mai một

VII Két cấu của đề tài

Đề tài trên gồm hai phần :

A Phần mở đầu : -Lý do chọn đề tài

~Tình hình nghiên cứu

-Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

-Phạm vi nghiên cứu -Phương pháp nghiên cứu -Cái mới (đĩng gĩp của đề tài) -Kết câu của đề tài

B.Phần nội dung :

Chương I Lịch sử hình thành và sự tích của chiếc Áo dài

Chương II Sự phát triển và những nét mới, sự cách tân của chiếc áo dài qua từng giai đoạn

C.Kết luận

B NỘI DUNG

CHUONG I LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ SỰ TÍCH VẺ CHIÉC ÁO DÀI

1.1- Nguồn gốc lịch sứ của Áo dài:

Biểu trưng mạnh mẽ cho dân tộc Việt Nam của tà áo dài Trải qua nhiều thăng trầm, chiếc áo dài trở thành một hình ảnh gắn liền và là niềm tự hào của người Việt Để cĩ được vị trí như hơm nay, áo dài cũng đã trải qua một bề dày lịch sử với nhiều mốc đáng nhớ

Mọi người dân Việt Nam đều biết áo dài là trang phục truyền thống của quốc gia mình Nhưng nếu hỏi về nguồn gốc của áo dài thì cĩ lẽ khơng phải ai cũng biết và hiểu sâu sắc Trước tiên ta

phải tìm hiểu về tên “áo dài” Nếu theo giọng Nam, áo dài sẽ được đọc là “ Ao yai”, cịn ở miền Bắc thì được đọc là “ ao Zạ” Đối với người dân Việt Nam cái tên “Áo dài” đã trở nên thân thuộc từ lâu.

Thật ra cho đến nay vẫn chưa ai biết rõ chiếc áo dài nguyên thuỷ ra đời từ lúc nào và hình dáng ra sao vì không có nhiều tài liệu ghi nhận Y phục xa xưa nhất của người Việt, theo những hình khắc trên mặt chiếc trống đồng Ngọc Lũ cách đây khoảng vài nghìn năm cho thấy hình phụ

nữ mặc trang phục với hai tà áo xẻ Sử gia Đào Duy Anh đã viết: “ Theo sách sử ký chép thì người Văn Lang xưa, tức là tổ tiên của chúng ta, mặc áo dài về bên tả ( hình thức tả nhiệm) Sử lại chép rằng ở thế kỷ thứ nhất, Nhâm Diên dạy cho dân quận Cửu Chân dung kiểu quan do theo người Tàu Theo những lời sách đỏ chép thì ta có thể suy luận rằng trước hồi Bắc thuộc thì người Việt gài áo về tay trái, mà sau bắt chiếc người Trung Quốc mới mặc gài về tay phải Vì thế có thể coi kiểu sơ khai của áo dài xưa nhất là áo giao lãnh, tương tự như áo tứ thân nhưng khi mặc thì hai thân trước đề giao nhau mà không buộc lại, áo mặc phủ ngoài yếm lót, váy tơ đen, thắt lưng màu buông thả

Không thê xác định niên đại chính xác của áo dài, bởi ngay tà áo được coi là quốc phục của người Việt cũng phải trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, thời gian, du nhập nhiều nên văn hóa qua nhiều giai đoạn mới có ngày hôm nay Tuy nhiên, ngay trên những tranh khắc của Trống, đồng Ngọc Lũ cách đây vài nghìn năm đã thấy thấp thoáng bóng dáng của tà áo dài, tranh khắc trang phục của phụ nữ mặc trang phục với hai tà áo xẻ

Tại sao nói trang phục với hai tà áo xẻ lại là bóng dáng của áo dài, vì nét đặc trưng mạnh mẽ nhất của áo dài chính là hai tà áo Cho dù trải qua bao nhiêu ngàn năm với bao nhiêu biến thé, nét đuy nhất còn nhận ra được trang phục truyên thống của người Việt không bị lai tạp với các

nền văn hóa khác chính là hai tà áo dài.Có nhiều người cho răng áo dài Việt là một bản khác của

sườn xám của phụ nữ Trung Quốc, nhưng chiếc sườn xám chỉ xuất hiện vào khoảng 1920, còn tà

áo đài Việt đã có từ rất lâu trước đó Điều đó chứng tỏ áo dài là một nét văn hóa của riêng Việt Nam, chỉ người Việt mới có Và khi nói đến khía cạnh thâm mỹ, văn hóa và trang phục truyền thông của người Việt Nam, người ta thường nghĩ ngay đến tà áo dài và chiếc nón lá, thật vậy, trải qua từng thời kỳ, từng giai đoạn cùng với những diễn biến của quá trình phát triển lịch sử, tà áo dài Việt Nam tôn tại cùng với thời gian, được xem là trang phục truyền thống mang tính lịch sử lâu đời của người VIỆt

Vua chúa ngày xưa vì quyền lợi giai cấp và huyết thống, họ đã có những chủ trương phản truyền thống, phản dân tộc và đã bị quần chúng đấu tranh loại bỏ "Quần hai ống" và "áo dài" của phụ nữ Việt Nam tuy xuất phát cùng ở trong mục đích ay, nhưng may thay, nó đã thừa kế được cái đẹp của phụ nữ phương Bắc cũng như phương Nam, phù hợp với dáng người Việt Nam,

nên nó đã được chấp nhận và trở nên một tài sản văn ohoal của người phụ nữ Việt Nam

I1.2— Lịch sử hình thành:

Kiểu sơ khai của chiếc áo dài xưa nhất là áo giao lãnh, tương tự như áo tứ thân nhưng khi mặc thì hai thân trước để giao nhau mà không buộc lại Áo mặc phủ ngoài yếm lót, váy tơ đen, that lưng mau buông thả Xưa các bà các cô búi tóc trên đỉnh đầu hoặc quấn quanh đầu, đội mũ lông

chim dài; về sau bỏ mũ lông chim đề đội khăn, vấn khăn, đội nón lá, nón thúng Cổ nhân xưa đi

chân đất, về sau mang guốc gỗ, dép, giày Vì phải làm việc đồng áng hoặc buôn bán, chiếc áo

giao lãnh được thu gọn lại thành kiểu áo tứ thân (gồm bốn vạt nửa: vạt nửa trước phải, vạt nửa

trước trái, vạt nửa sau phải, vạt nửa sau trái) Áo tứ thân được mặc ra ngoài váy xắn quai cồng dé tiện cho việc gồng gánh nhưng vẫn không làm mắt đi vẻ đẹp của người phụ nữ

Áo tứ thân thích hợp cho người phụ nữ miền quê quanh năm cần cù bươn chải, gánh gồng tháo vát Với những phụ nữ tỉnh thành nhàn hạ hơn, muôn có một kiểu áo dài được cách tân thế nào

đó để giảm chế nét dân dã lao động và gia tăng dáng dấp trang trọng khuê các Thế là ra đời áo

ngũ thân với biến cải ở chỗ vạt nửa trước phải nay được thu bé lại trở thành vạt con; thêm một

vạt thứ năm be bé nằm ở dưới vạt trước Áo ngũ thân che kín thân hình không đề hở áo lót Mỗi

vạt có hai thân ni sống (vị chi thành bốn) tượng trưng cho tứ thân phụ mẫu, và vạt con nằm dưới vạt trước chính là thân thứ năm tượng trưng cho người mặc áo Vạt con nối với hai vạt cả nhờ cổ áo có bâu đệm, và khép kín nhờ năm chiếc khuy tượng trưng cho quan điểm về ngũ thường theo quan điểm Nho giáo và ngũ hành theo triết học Đông phương

1.2.2 Thời chúa Nguyễn Phúc Khoát

Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát được xem là người có công khai sáng và định hình chiếc áo đài Việt Nam.Chịu ảnh hưởng nặng của văn hóa Trung Hoa, cho dén thé ky 16 lối ăn mặc của

người Việt Nam vẫn thường hay bắt chước lối của người phương Bắc, đặc biệt dưới thời các

chúa Nguyễn xứ Đàng Trong do nhu cầu khai phá khan hoang, đón nhận hàng vạn người Minh Hương (còn gọi là người Khách Trú hay đọc trại thành "các chú") bất mãn với nhà Thanh sang định cư lập nghiệp, mặc dù người Việt cũng có lối ăn mặc riêng Trước làn sóng xâm nhập mới này, để gìn giữ bản sắc văn hóa riêng, Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát ban hành sắc dụ về ăn mặc cho toàn thể dân chúng xứ Đàng Trong phải theo đó thi hành Trong sắc dụ đó, người ta thay lần

đầu tiên sự định hình cơ bản của chiếc áo dài Việt Nam, như sau: "Thường phục thì đàn ông, đàn

bà dùng áo cô đứng ngắn tay, cửa ống tay rộng hoặc hẹp tùy tiện Áo thì hai bên nách trở xuống phải khâu kín liền, không được xẻ mở Duy đàn ông không muốn mặc áo cô tròn Ống tay hẹp cho

tiện khi làm việc thì được phép ." (sách Đại Nam Thực Lục Tiền Biên) Trong Phủ Biên Tạp

Lục, Lê Quý Đôn viết "Chúa Nguyễn Phúc Khoát đã viết những trang sử đầu cho chiếc áo dài như vậy"

Căn cứ theo những chứng liệu này, có thé khang dinh chiếc áo dài với hình thức có định đã ra đời và chính thức được công nhận là quốc phục dưới triều chúa Nguyễn Vũ Vương (1739-1765) Vào thời này, các văn bản tại Việt Nam dùng chữ Hán hoặc chữ Nôm, áo dài viết bằng chữ Nôm

là #&E

Một vài tài liệu quy kết việc ra đời của chiếc áo dài quốc phục là do những tham vọng riêng tư của chúa Nguyễn Phúc Khoát Do muốn xưng vương và tách rời Đàng Trong thành quốc gia riêng, nên ban sắc dụ về ăn mặc như trên cho khác đi, không phải với người khách trú mà với Bắc triều (trong quy định này đã có cả chỉ thị phụ nữ phải mặc quần hai ống) Sau thấy quần hai ống khêu gợi quá, Vương mới giao cho triều thần pha phối từ mẫu áo dài của người Chăm (giống như áo dài phụ nữ Việt Nam ngày nay, nhưng không xẻ nách) và áo dài của phụ nữ Thượng Hải (chiếc sườn xám) để "chế" ra cái áo dài của phụ nữ Việt Nam Chiếc áo dài đầu tiên giống như

áo dài người Chàm và có xẻ nách Thật ra chiếc sườn xám cũng chỉ ra đời quãng thập niên 1930,

và quan điểm trên quá thiên nặng về tính chống phong kiến nên vô hình chung đề cao vai trò của

Vũ Vương như là "nhà thiết kế áo dài hiện đại đầu tiên"

12.3Thời vua Minh Mạng

Cho đến thé ky 17 truyền thống mặc váy vẫn tồn tại ở Việt Nam như đã ghi trong sách Lê Triều Thiên Chính đời vua Lê Huyền Tông, tháng 3 năm 1665 với sắc lệnh nhắc nhở: " áo đàn

bà con gái không có thất lưng, quân không có hai ô ống từ xưa đến nay vốn đã có cô tục như thế " Vậy có thể nói rằng bộ áo ngũ thân xuất hiện vào khoảng đời vua Gia Long (1802-1819)

Sở đĩ có sự ước đoán này, vì qmặc áo ngũ thân thì phải mặc quần chớ không thê mặc váy Năm Minh Mạng thứ 9 (1828), triều đình Huế ra chiếu chỉ cắm đàn bà mặc váy và bắt phải mặc quần hai ống, nên hồi ay mới xuất hiện câu ca dao than van:

ba cái áo vắn, nếu chỉ mặc áo vắn có thể sẻn được 200 triệu đồng/năm Áo dài không hợp với phụ nữ Việt Nam đời sống mới Cuộc vận động này dần đã được người dân hưởng ứng và áo đài không còn là trang phục thông dụng của phụ nữ Việt Nam trong một thời gian dài ở miền bắc vĩ tuyến 17

L2.5Áo dài Le Mur

"Le Mur" chính là cách dịch sang tiếng Pháp của Cát Tường, một họa sĩ vào thập niên 1930 đã thực hiện một cải cách quan trọng trên chiếc áo tứ thân dé biên nó chỉ còn lại hai vạt trước và sau

mà thôi Vạt trước được họa sĩ nỗi dài cham đất đề tăng thêm dáng vẻ uyên chuyền trong bước đi đồng thời thân trên được may ôm sát theo những đường cong cơ thể người mặc tạo nên vẻ yêu kiều và gợi cảm rất độc đáo Để tăng thêm vẻ nữ tính, hàng nút phía trước được dịch chuyền

sang một chỗ mở áo dọc theo vai rồi chạy dọc theo một bên sườn Tuy nhiên, áo dài Le Mur có

nhiêu biến cải mà nhiều người thời đó cho là "lai căng" thái quá, như áo may ráp vai, ráp tay

phông, cô bồng hoặc cô hở Thêm nữa áo Le Mur mặc cho đúng mốt phải với quần xa tanh trắng,

đi giày cao, một tay cắp ô và quàng vai thêm chiếc bóp đầm Lối tân thời này đã bị một số dư luận khi đó tây chay và cho là "đĩ thõa" (như được phản ảnh không hề thiện cảm trong tác phẩm

Số đỏ của Vũ Trọng Phụng)

Theo tài liệu thu thập được thì hoạ sĩ Nguyễn Cát Tường là người đầu tiên đã cải tiến chiếc áo

dài cho phụ nữ Việt Nam Ông sinh năm 1912 tại Sơn Tây Năm l7 tuôi, ông trúng tuyên vào trường Cao Đăng Mỹ Thuật Hà Nội và tôt nghiệp vào năm 1934

Ông là người đã đóng góp rất nhiều trong việc sáng chế các kiểu quần áo cho phụ nữ Việt Nam Vào đầu thập niên 1930, chiếc áo dài thuần tuý của Việt Nam bắt đầu thay đổi, giới phụ nữ

bắt đầu mặc áo mầu và năm 1934, hoạ sĩ Cát Tường đã tung ra một loạt các loại mẫu áo dài tân

thời trong tập san Đẹp 1934 và báo Phong Hoá thời bấy giờ, dưới cái tên “Lemur”

Sau đó, ông tiếp tục thiết kế nhiều mẫu do dai cho phụ nữ, nữ sinh và áo ngắn mặc trong nhà

Ngoài chuyện cải tiến áo dài cho phụ nữ, và đóng góp vào việc thiết kế các kiểu y phục thích hợp

với thân hình, lại làm tăng vẻ đẹp của phái nữ, hoạ sĩ Cát Tường còn cải tiến và mỹ thuật hoá

chiếc xích lô đạp thời bấy giờ và được dân chúng ủng hộ nhiệt tình

Tiếc thay, vào ngày 17 tháng 12 năm 1946, ông bị dân quân bắt tại Hà Nội và đưa đi biệt tích.Mặc dù họa sĩ đã ra đi một cách bat ngờ gân 75 năm trước, nhưng bóng dáng của chiếc áo

đài mà hoạ sĩ tài ba Cát Tường thiết kế vẫn tiếp tục xuất hiện tại Việt Nam và nhiều nơi trên thế

giới Tà áo dài tha thướt, nhã nhặn, kín đáo và duyên dáng làm tăng thêm vẻ đẹp của người phụ

nữ Việt Nam, và là niềm hãnh diện cho người Việt

Những chiếc áo dài đâu tiên:

Từ Los Angeles, California, nhiếp ảnh gia Nguyễn Trọng Hiến, người con trai của hoạ sĩ Nguyễn Cát Tường kế về chiếc áo dài của phụ nữ ngày xưa:

Màu của nó u tối, chỉ có mau nau hay mau den Ao lùng thùng, ba bốn tà, quần thì rộng Sự đôi mới của Việt Nam lúc đó bắt đầu có trong Nam Ngoài Bắc thì hay mặc mâu nâu, màu đen, trong Nam thì có những lối mặc khác, áo thì màu khác, nhưng thường thường thì màu vẫn không được tuoi lam

Khi ông Cát Tường bắt đầu vẽ y phục cho phụ nữ, thì ông nhận thấy quần là cái quan trọng nhất

Nó phải bó sát mông, xuống đùi hơi rộng và gấu quân hơi loe ra một chút đề khi đi, dáng được

Nhân nói đến chiếc áo dài của phụ nữ Việt Nam ngày nay, ông Hiến cho hay là bây giờ, chiếc áo dài đã trở thành quôc phục nhưng lại không còn được xử dụng hàng ngày như trước, trừ các em

nữ sinh hay trong các dịp lễ lớn mà thôi, ông nói:

Tôi đi chụp hình ở Việt Nam cũng nhiều, từ Bắc đến Nam, các em đi học mặc áo dài, cầu Trường Tiền hay tỉnh Bạc Liêu, các em mặc áo dài nhiều lắm Bây giờ, các ngày lễ lớn, áo dài trở thành một quốc phục Phụ nữ bây giờ độc lập lắm, họ muốn quân áo của họ phải hợp thời trang tăng vẻ dep, va di dong dé dàng Còn áo đài của mình tương đối còn tha thướt và yêu điệu quá

Tết là một trong những dịp mà khách hàng đến rất nhiều Thương hiệu của tôi là chuyên về áo dài, mỗi lần Tết hình như là mọi người muốn quay về cội nguồn, kề cả nam nữa, thé hệ trẻ bây giờ tụi nó cũng lại để mua áo dài nam nữa

Điều đáng mừng là mọi người, nhiều lứa tuổi, mặc áo đài nhiều Nói chung, mình thấy văn hoá của mình không bị mai một, mà gần như lớp trẻ cũng hiểu biết thêm về cội nguồn của mình

và trong ngày Tết thì ưu tiên cho trang phục quốc phục của mình nhiều hơn Trong ngày Tết thì

mọi người chọn một bộ truyền thống

Theo anh, ngày thường thì chiếc á áo dài cải biên có thé mặc với quần din, nhưng đã là ngày Tết thì áo đài phải nên theo kiểu mẫu truyền thống của người Việt, anh nói:

Chung nghĩ rằng ngaỳ mồng Một, xông đất đầu năm thì mọi người nên tuân theo truyền thống nề nếp văn hoá dân tộc Chung thay răng đường phố Sài Gòn mặc áo đài nhiều lắm, hiện tại bây giờ giới trẻ trở về cội nguồn, hiểu biết nhiều hơn và mọi người lại quan tâm đến áo dài nhiều

hơn Càng ngày mọi người càng chú ý đến nét truyền thống của mình nhiều lắm

Áo dài không phù hợp khi thời tiết giá lạnh Đó là tình hình ở Sài Gòn, thé nhưng, ở Hà Nội, năm nay thời tiết lạnh giá, nên cũng ảnh hưởng đến việc mặc áo dài trong ngay Tết Và trên thực

tế, chiếc áo dài giờ đây đa số chỉ còn được xử dụng trong các buổi lễ tôn giáo trong dịp Tết

Cô Hường, nhân viên khách sạn Melani ở Hà Nội phát biểu:Nó lạnh quá, người ta không mặc

áo dài, mà bây giờ em thấy Tết ít người mặc áo dài lắm Hà Nội hầu như chăng có ai mặc dài gì cả! Người lớn tuôi thì cũng mặc áo dài đi chúc Tết Thanh niên thì chẳng máy khi người ta mặc,

chỉ có đám cưới bạn bè thì mặc, còn bình thường thì không

ở quận 1, TPHCM để hỏi thăm về chiếc áo dài trong máy ngày Tết, chị Hương, chủ tiệm may

cho hay:”Vẫn mặc, nhưng chỉ ngày mong Mot, di Chua, hay Phật Tử họ đi chùa Nếu đi thăm

bà con thì không mặc đâu, chỉ có dịp quan trọng thôi, đi chúc tết, đi thăm bạn bè thì người ta

không mặc đâu, ít lắm

Nhà thiết kế thời trang ni tiếng Võ Việt Chung, chuyên về áo dài, chủ trương cải biến áo dài mặc với quân “din” cho biêt:”Em cũng thích người ta mặc áo dài, nhưng mà em không mặc vì nó

vướng, chỉ có đi đám cưới bạn bè, có dịp gì thì mới mặc thôi! Em thấy mọi người rất Ít mặc áo

dài, chỉ trong khách sạn, nhà hàng, lễ hội còn thì chăng ai mặc cả!

Nhiếp ảnh gia Nguyễn Trọng Hiến, con trai của họa sĩ Cát Tường năm xưa, cho rằng hiện nay, một số nhà thiết kê thời trang vì chú ý đến cái lạ của bộ y phục áo dài, nên phan nao lam mat đi nét dep duyén dang cua phu nữ, ông phát biểu: Người thiết kế phải biết vẻ đẹp của phụ nữ và

Mà trời lạnh như thế này thì chắng ai mặc đâu! Em ra đường không thấy ai mặc hết, chả hiểu tại sao, có lẽ do lạnh quá hay là áo dài người ta chỉ mặc trong dịp lễ, trong những ngày đặc biệt, Tết thì chỉ bên Công Giáo, người ta mặc áo dài đề đến nhà thờ Còn thanh niên thì không ai mặc cả!

Nếu mặc áo dài thì bị cho là đầu óc có vấn đề!

Cô cũng chia xẻ với Phương Anh rằng, bản thân cô thích ngắm phụ nữ mặc áo dài Và vì nhu cầu công việc, cô phải mặc áo dài đi làm hàng ngày, thế nhưng, nhiều khi chiếc áo đài cũng làm

cô vướng víu khó chịu Cô nói:

Áo dài được hưởng ứng ở miền nam nhiễu hơn

Nhân dịp Tết, Phương Anh cũng hỏi thăm nhà may Hoài Hương phải làm sao tôn được vẻ đẹp, cái nét mêm mại của phụ nữ phải được đưa lên Thí dụ, tà áo dài khi gió phớt qua, thì người ta gọi là đón gió, tức là mình thấy tha thướt, hoặc là tia nắng | chiếu vào áo lụa Hà Đông, làm cho các thi sĩ bật ra các vần thơ, tất cả những chuyện đó là chiếc áo dài đón gió, đón năng, làm cho người phụ nữ trở thành một huyền thoại, nhập vào tim óc của người xem .tất cả biểu hiện một cách thanh tao

Ý kiến này của ông đựơc khá nhiều người chia sẻ Thực vậy, chắc qúi vị cũng đồng ý với

Phương Anh rằng, phụ nữ Việt Nam dù ở bất cứ tuổi nào, dù ở bất cứ nơi nào, hoàn cảnh nào, khi khoác lên mình chiếc áo dài, thì vẻ đẹp luôn được tăng lên, hơn nữa, đó lại là một y phục truyền thống, nên Phương Anh tin rằng dù ít còn thấy xuất hiện trong đời sống hàng ngày, nhưng chiếc áo dài sẽ không bao giờ mắt đi, như hy vọng của nhiếp ảnh gia Nguyễn Trọng Hiến:Tôi nghĩ rằng ngày nào còn người Việt Nam thì ngày đó chiếc áo dài vẫn còn

12.6 Áo dài Lê Phổ

Năm 1934, một họa sĩ khác là Lê Phổ bỏ bớt những nét lai căng, cứng cỏi của áo Le Mur,

đồng thời đưa thêm các yếu tố dân tộc từ áo tứ thân, ngũ thân vào, tạo ra một kiểu áo vạt đài cổ

kính, ôm sát thân người, trong khi hai vạt đưới được tự do bay lượn Sự dung hợp này quá hài hòa, vẹn vẻ giữa cái mới và cái cũ, được giới nữ thời đó hoan nghênh nhiệt liệt Từ đây áo dài

Việt Nam đã tìm được hình hài chuẩn mực của nó, và từ bay dén nay du trai bao thang tram, bao

lần cách tân cách điệu, hình dạng chiếc áo dài về cơ bản vẫn giữ nguyên

L2.7 Áo dài với tay giác lăng

Thập niên 1960 có nhà may Dung ở Dakao, Sài Gòn đưa ra kiểu may áo dài với cách ráp tay raglan (giác lăng) Cách ráp này đã giải quyết được vân đề khó khăn nhất khi may áo dài: những nếp nhăn thường xuất hiện hai bên nách Cách ráp này cải biến ở chỗ hàng nút cài được bố trí chạy từ dưới cổ xéo xuống nách, rồi kế đó chạy dọc một bên hông Với cách ráp tay raglan làn

vải được bo sit sao theo thân hình người mặc tit duéi nach đến lườn eo, khiến chiếc áo dài ôm khít từng đường cong của thân hình người phụ nữ, tạo thêm tính thâm mỹ theo đánh giá của một

số nhà thiết kế

1.2.8 Áo dài miniraglan

Nữ sinh mặc áo dài đến trường

Phiên bản này được áp dụng rộng rãi cho nữ sinh Theo phiên bản này, áo dài tay raglan có tà chỉ dài tới gôi, nhưng hai ông quân rộng lòa xòa phủ kín đôi chân Hai đặc điểm này làm cho tà

áo nữ sinh đậm chất hồn nhiên, dễ thương

1.2.9 Ao dài cổ thuyên

Cuối năm 1958 khi bà Trần Lệ Xuân còn tại vị Đệ Nhất Phu Nhân của nước Việt Nam Cộng Hoà, bà đã thiết kế ra kiểu áo dài cách tân mới bỏ đi phần cô áo gọi là áo đài cổ thuyền, cô hở, cô khoét, dân gian gọi là áo dài Trần Lệ Xuân hay áo dài bà Nhu Không chỉ lạ về mẫu áo, chiếc á áo dài hở cổ còn được “phá cách" với họa tiết trang trí trên áo: nhành trúc mọc ngược Một số nhà phê bình phương tây cho rằng nó hợp lý với thời tiết nhiệt đới của miền nam Việt Nam Nhưng kiểu áo này khiên những người theo cô học tức giận và lên án nó không hợp với thuần phong mỹ tục Loại áo dài không có cô này vẫn phô biến đến ngày nay và phần cô được khoét sâu cho tròn chứ không ngắn như bản gốc

1.3- Sự hình thành:

L3.1 M8t biu ng cña ViBt Nam

Áo dài nam, nữ truyền thống và khăn, trong đám cưới

Khác với kimono của Nhật Bán hay hanbok của Hàn Quốc, chiếc áo dai Việt Nam vừa truyền thống lại cũng vừa hiện đại Trang phục dành cho nữ này không bị giới hạn chỉ mặc tại một sô nơi hay dip mà có thể mặc mọi nơi, dùng làm trang phục công sở, đồng phục đi học, mặc đi chơi hay mặc đề tiếp khách một cách trang trọng ở nhà Việc mặc loại trang phục này không hề rườm

rà hay cầu kỳ, những thứ mặc kèm đơn giản: mặc với một quần lụa hay vải mêm, dưới chân đi hài, guốc, hay giày gì đều được; nếu cần trang trọng (như trang phục cô dâu) thì thêm áo choàng

và chiếc khăn đóng truyền thống đội đầu, hoặc một chiếc miện Tây phương tùy thích Đây chính

là điểm đặc biệt của thứ trang phục truyền thong nay

Chiếc áo dài hình như có cách riêng đề tôn đẹp mọi thân hình Phần trên ôm sát thân nhưng hai

vạt buông thật mềm mại trên đôi ống quần rộng Hai tà xẻ chí trên vòng eo khiến cho cử chỉ người mặc thật thoải mái, lại tạo dáng thướt tha, tôn vẻ nữ tính, vừa kín kẽ vì toàn thân được bao

bọc bởi lụa mềm, lại cũng vừa khiêu gợi vì chiếc áo làm lộ ra sống eo

Chiếc áo dài vì vậy mang tính cá nhân hóa rất cao: mỗi chiếc chỉ may riêng cho một người, dành cho riêng người đó; không thê có một công nghệ "sản xuât dai tra" cho chiéc áo dài Người

đi may được lây sô đo thật kỹ Khi may xong phải qua một lân mặc thử đê sửa nhỏ nữa mới hoàn

thiện

L3.2 - Trong thữl ca và hữli

Áo dài màu trắng Áo dài màu

Áo dài màu đỏ (thường là áo dài dùng trong lễ cưới, lễ ăn hỏi của người Việt)Hình ảnh phụ

nữ/con gái Việt Nam với chiếc áo dài truyền thống đã được nhiều nhà nghệ sĩ ghi lại, nồi bật nhất là trong thơ và nhạc Bài thơ nồi tiếng về chiếc áo dài có thể kề là "Áo lụa Hà Đông" của

Nguyên Sa, bài này được phô nhạc thành một bài hát nồi tiếng va là cảm hứng cho một bộ phim

điện ảnh cùng tên, với những câu:

Nang Sai Gon anh di mà chợt mat

Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông

“Ngày xưa Hoàng Thị" của thi sĩ Phạm Thiên Thư kể về chuyện tình thuở học sinh với cô gái

họ Hoàng, cô xuât hiện trong bài với những nét phác họa:

Ôm nghiêng tập vỏ, tóc dài, tà áo vờn bay

Áo dài cũng in đậm nét trong những vần thơ nghịch ngợm của Nguyễn Tắt Nhiên:

Tháng giêng em bikili

Tỉnh ly còn nguyên nét Việt Nam

Đài các chân ngà ai bước khẽ

Nguyện theo tà lụa cả phương Đông (Tháng giéng, chim)

đưa em về dưới mưa/ áo dài sâu hai vạt/ khi chấm bùn lưa thưa (Em hiền như Ma-

soeur)

Trong thơ Bùi Giáng, màu áo dài của ký ức được nâng lên thành huyền thoại:

Biển dâu sực tỉnh giang hà

Còn sơ nguyên mộng sau tà áo xanh (Áo xanh)

Và có lẽ trong những vần thơ rất dung dị sau đây của Huy Cận cũng có hình bóng của chiếc áo dài trắng nữ sinh:

Áo trắng đơn sơ mộng trắng trong

Hôm xưa em đến mắt như lòng

Nở bừng ánh sáng em đi đến

Gót ngọc don hương bước toa hông (áo trắng)

Tranh Thiếu nữ bên hoa huệ của Tô Ngọc Vân

Đức tranh "Thiếu nữ bên hoa huệ" của họa si Tô Ngọc Vân sáng tác năm 1943, là một trong những tác phâm hội họa hiện đại Việt Nam đâu tiên và nôi tiêng bậc nhât, miêu tả một cô gái

mặc áo dài trăng ngôi bên một bình hoa huệ tây(hoa loa kèn)

Chiếc áo dài cũng phảng phát hay xuất hiện nhiều | trong cac ca khúc Việt Nam Trong nhạc Trịnh Công Sơn có thê nhìn thấy khá nhiều Theo hồi ký, chính những bước chân hoàng cung của những nữ sinh áo tím Huế đã làm cho nhạc sĩ họ Trịnh viết nên bài "Diễm xưa" nỗi tiếng Hay trong bài "Hạ trắng", hình ảnh áo dài cũng chập chờn:

Gọi nắng trên vai em gây đường xa áo bay (Hạ trắng)

"Bé ca" của Phạm Duy viết cho con gái mới lớn, có bài "Tuổi ngọc" tả về niềm hân hoan của cô

bé khi bước chân vào trung học, lân đâu khoác lên mình "một chiêc áo như mây hông”:

Xin cho em một chiếc áo dài, cho em đi mua xuân tới rồi

Mặc vào đời rồi ra, mừng lạy chào mẹ cha

Hàng lụa là thơm dáng tuổi thơ

Phạm Duy cũng không quên nhắc về chiếc áo này trong một giác mơ hòa bình từ thập niên 1940:

Nằm mơ, mơ thấy trăm họ tốt tươi, mơ thấy bên lề cuộc đời, áo dài đùa trong nắng Cười (Quê nghèo)

Bài "Một thoáng quê hương" của Từ Huy nồi tiếng một thời với câu:

Tà áo em bay, bay, bay, bay trong gió nhẹ nhàng

Dù ở đâu, Paris, Luân Đôn hay ở những miền xa Thoáng thấy áo dài bay trên đường phó,

sẽ thấy tâm hồn quê hương ở đó em ơi

Nhạc sĩ Sỹ Luân cũng có bài "Áo đài ơi" vui tươi :

Có chiếc áo dài tung tăng trên đường phố

Những lúc buôn vui vụ vơ nào đó

Ánh mắt hôn nhiên vô tư dễ thương á hà

Áo dài vui áo dài hát bao nắng xuân đang về khắp nơi

Áo dài nói áo dài cười mang hạnh phúc đến cho mọi người

Áo dài vui vui áo dài hát hát bao nắng xuân đang về khắp nơi

Áo dài nói nói áo dài cười cười mang hạnh phúc đến cho mọi người

Nhạc sĩ Huỳnh Nhật Tân với bài "Cô gái Việt Nam":

Em, cô gái kiêu sa trong tà áo dài Việt Nam

Em, duyên dáng thơ ngây trong vườn nắng đẹp bình mình

Em chân bước muot ma, em tay trang ngọc ngà, đẹp lộng lây thướt tha

Em như đóa hoa xinh trong tà áo dài Việt Nam

Em yêu quỷ quê hương, yêu tà áo dài Việt Nam

Nhạc si Tram Tử Thiêng với ca khúc "Một đời áo mẹ áo em" ké lai lich str và sự gan két nhiéu

thé hé ctia chiéc do dai

Nhạc sĩ Jo Marcel và ca khúc "Áo dài Việt Nam":

Người Việt Nam trong chiếc áo dài

Người Việt Nam tha thướt bước về

Vẻ đẹp Việt Nam ngàn đời không phai

Cùng tha thướt bước trên đường của xứ khách

Cùng nắm tay nhau chia xẻ buôn vui

Cùng tiếp tay nhan duy trì nét đẹp

Vẻ đẹp của người Việt Nam

Gần đây, nhạc sĩ Nguyễn Đức Cường với ca khúc "Em trong mắt tôi":

Em đẹp không cân son phán xinh thật xinh thật xinh rất hiền

Không quân jeans giầy cao gót em chọn riêng mình em áo dài duyên dáng

Giống như hoa kia bên thêm ngát hương không khoe sắc màu ngàn đóa hoa đang rực rỡ không sánh bằng

Nhẹ nhàng tung bay tà áo dài Em phụ nữ Việt

Ánh lên bao rạng ngời người Phương Đông

Các nhạc sĩ tiền chiến cũng hay ca ngợi áo đài như bài “Tà áo xanh" của Đoàn Chuẩn - Từ Linh

Va cảm xúc vê chiêc áo dài cũng làm nên những câu hát nôi tiêng của Hoàng Trọng:

Ngàn thu mưa rơi trên áo em màu tím

Ngàn thu đau thương vương áo em màu tím