Chuyên đề thực tập - Đánh giá hiệu quả sản xuất sạch hơn tại Công ty Cổ phần sản xuất Vinh Hoa

Làm thế nào để kết hợp hài hoà các mục tiêu tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường đang là vấn đề được toàn nhân loại quan tâm. Khi mức sống về vật chất được đảm bảo và nâng cao con người lại có nhu cầu cao hơn là được sống trong một môi trường trong lành, họ nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng và vai trò của môi trường đối với cuộc sống của mình.Vì vậy xu hướng ngày nay, mọi hoạt động kinh tế đều cần hướng tới sự phát triển bền vững trong đó có hoạt động của ngành công nghiệp. Hoạt động của ngành công nghiệp đã đóng góp không nhỏ vào việc phát triển ổn định nền kinh tế quốc dân của mỗi quốc gia, đảm bảo và nâng cao đời sống vật chất của con người tuy nhiên nó cũng gây ra những tác động tiêu cực đối với môi trường và xã hội như ô nhiễm đất, ô nhiễm nước, ô nhiễm không khí... Vì vậy điều quan trọng là phải tìm ra một hướng đi mới cho ngành công nghiệp để vẫn đảm bảo sự phát triển và giảm dần tổn hại đến môi trường. SXSH là câu trả lời cho vấn đề này. Ngày nay biện pháp kiểm soát ô nhiễm cuối đường ống tức là kiểm soát chất thải sau khi chúng đã phát sinh được chứng minh là không hiệu quả và không đem lại lợi ích cho doanh nghiệp vì nó làm phát sinh thêm nhiều chi phí xử lý cho doanh nghiệp. Vì vậy người ta tìm đến một cách tiếp cận mới - SXSH, chủ động và phòng ngừa chất thải trước khi chúng phát sinh. Do đó nếu áp dụng SXSH doanh nghiệp sẽ thu được nhiều lợi ích nhờ việc giảm tiêu thụ các nguồn lực đầu vào và giảm chất thải ra môi trường Tại Việt Nam, SXSH đã được thực hiện thành công ở rất nhiều công ty sản xuất giấy mang lại hiệu quả kinh tế cao đồng thời góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Vì vậy trong thời gian thực tập em đã nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả sản xuất sạch hơn tại Công ty Cổ phần sản xuất Vinh Hoa”

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I: CƠ SƠ LÝ THUYẾT VỀ SXSH VÀ SXSH TRONG NGÀNH GIẤY 5

1.1 TỔNG QUAN VỀ SXSH 5

1.1.1 Khái niệm SXSH 5

1.1.2 Các giải pháp về SXSH 6

1.1.3 Lợi ích của SXSH 9

1.1.4 Các trở ngại khi thực hiện SXSH 11

1.2 SXSH TRONG NGÀNH GIẤY 12

1.2.1 Đặc điểm chung của ngành giấy Việt Nam 12

1.2.2 Cơ hội SXSH trong ngành giấy ở Việt Nam 14

1.3 Kinh nghiệm SXSH trong ngành giấy trong nước và quốc tế 15

1.3.1 Kinh nghiệm SXSH trong ngành giấy trong nước 15

1.3.2 Kinh nghiệm SXSH trong ngành giấy quốc tế 17

CHƯƠNG II ĐÁNH GIÁ SƠ BỘ HIỆU QUẢ CỦA CÁC GIẢI PHÁP SXSH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT VINH HOA 19

2.1 Giới thiệu về công ty và tổng quan sản xuất 19

2.1.1 Giới thiệu 19

2.1.2 Tổng quan về sản xuất 20

2.1.2.4 Định mức: 23

2.1.3 Đánh giá 25

2.2 CƠ HỘI SXSH VÀ CÁC GIẢI PHÁP SXSH 28

2.2.1 Phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp 28

2.2.2 Sàng lọc các giải pháp SXSH 31

2.2.3 Các giải pháp SXSH 33

CHƯƠNG III: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM CẢI THIỆN DUY TRÌ SXSH 44

3.1 Hệ thống quản lý 44

3.1.1 Chính sách môi trường 44

3.1.2 Mục tiêu cần đạt được 44

3.1.3 Chương trình môi trường 44

3.2 Duy trì SXSH 46

3.2.1 Tiếp tục giám sát 46

3.2.2 Các công việc tiếp theo 46

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 1.1 Kết quả về giảm định mức tiêu thụ nguyên nhiên liệucủa một số công ty16

Bảng 1.2 Kết quả áp dụng SXSH ở một số nước trên thế giới 18

Bảng 2.1 Đội SXSH của công ty 20

Bảng 2.2 Tình hình sản xuất năm 2012 22

Bảng 2.3 Tiêu thụ tài nguyên và nguyên liệu thô 22

Bảng 2.4 Định mức tiêu hao thực tế tại công ty(tính trên tấn sản phẩm) 23

Bảng 2.5 Dòng thải chính của công ty 23

Bảng 2.6 Cân bằng vật liệu (tính cho 1tấn sản phẩm) 26

Bảng 2.8 Phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp SXSH 28

Bảng 2.9 Sàng lọc các giải pháp SXSH 31

Bảng 2.10 Tổng hợp kinh phí của giải pháp 1.3.1 34

Bảng 2.11 Tổng hợp kinh phí của giải pháp 1.5.2 37

Bảng 2.12 Tổng hợp kinh phí của giải pháp 2.5.1 40

Bảng 2.13 Chi phí nhiên liệu biomass của giải pháp 2.5.1 40

Bảng 2.13 Tổng hợp kinh phí của giải pháp xử lý môi trường (xử lý cuối đường ống) 42

MỞ ĐẦU

Làm thế nào để kết hợp hài hoà các mục tiêu tăng trưởng kinh tế và bảo

vệ môi trường đang là vấn đề được toàn nhân loại quan tâm Khi mức sống vềvật chất được đảm bảo và nâng cao con người lại có nhu cầu cao hơn là đượcsống trong một môi trường trong lành, họ nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng

và vai trò của môi trường đối với cuộc sống của mình.Vì vậy xu hướng ngàynay, mọi hoạt động kinh tế đều cần hướng tới sự phát triển bền vững trong đó

có hoạt động của ngành công nghiệp Hoạt động của ngành công nghiệp đãđóng góp không nhỏ vào việc phát triển ổn định nền kinh tế quốc dân của mỗiquốc gia, đảm bảo và nâng cao đời sống vật chất của con người tuy nhiên nócũng gây ra những tác động tiêu cực đối với môi trường và xã hội như ônhiễm đất, ô nhiễm nước, ô nhiễm không khí Vì vậy điều quan trọng là phảitìm ra một hướng đi mới cho ngành công nghiệp để vẫn đảm bảo sự phát triển

và giảm dần tổn hại đến môi trường SXSH là câu trả lời cho vấn đề này.Ngày nay biện pháp kiểm soát ô nhiễm cuối đường ống tức là kiểm soátchất thải sau khi chúng đã phát sinh được chứng minh là không hiệu quả vàkhông đem lại lợi ích cho doanh nghiệp vì nó làm phát sinh thêm nhiều chiphí xử lý cho doanh nghiệp Vì vậy người ta tìm đến một cách tiếp cận mới -SXSH, chủ động và phòng ngừa chất thải trước khi chúng phát sinh Do đónếu áp dụng SXSH doanh nghiệp sẽ thu được nhiều lợi ích nhờ việc giảm tiêuthụ các nguồn lực đầu vào và giảm chất thải ra môi trường

Tại Việt Nam, SXSH đã được thực hiện thành công ở rất nhiều công ty sảnxuất giấy mang lại hiệu quả kinh tế cao đồng thời góp phần giảm thiểu ô nhiễm

môi trường Vì vậy trong thời gian thực tập em đã nghiên cứu đề tài: “Đánh giá

hiệu quả sản xuất sạch hơn tại Công ty Cổ phần sản xuất Vinh Hoa”

Mục tiêu nghiên cứu:

Nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả SXSHvề kinh tế, môi trường và xãhội tại công ty và đưa ra giải pháp duy trì, cải thiện nhằm tăng cường hiệu quả

hơn nữa.

Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động SXSHtại công ty, những hiệu quảđạt được, giải pháp thực hiện SXSH

Phạm vi nghiên cứu

Chuyên đề nghiên cứu hoạt động SXSH ở Công ty Cổ phần sản xuấtVinh Hoa

Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp thu thập tổng hợp tài liệu đã có

Phương pháp phân tich chi phí, lợi ích

Phương pháp thống kê và phân tích số liệu

Phương pháp điều tra nghiên cứu thực tế tại Công ty Cổ phần sản xuấtVinh Hoa

1.1.4 Các trở ngại khi thực hiện SXSH

1.2 SXSH trong ngành công nghiệp giấy

1.2.1 Đặc điểm chung của ngành giấy

1.2.2 Cơ hội SXSH trong ngành giấy

1.3 Kinh nghiệm SXSH trong ngành giấy trong nước và quốc tế

1.3.1 Kinh nghiệm SXSH trong ngành giấy trong nước

1.3.2 Kinh nghiệm SXSH trong ngành giấy trên thế giới

Chương II Đánh giá sơ bộ hiệu quả của các giải pháp SXSH tại Công

ty Cổ phần sản xuất Vinh Hoa

2.1 Giới thiệu về công ty và tổng quan sản xuất

2.1.3.3 Định giá cho dòng thải

2.2 Cơ hội SXSH và các giải pháp SXSH

2.2.1Phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp

2.2.2 Sàng lọc các giải pháp SXSH

2.2.3 Các giải pháp SXSH

2.2.3.1 Giải pháp 1.3.1: " Làm mái che khu nguyên liệu"

2.2.3.2 Giải pháp 1.5.2: " Xây dựng hệ thống xử lý hoá chất thu hồi bộtgiấy và tuần hoàn nước thải xeo."

2.2.3.3 Giải pháp SXSH 2.5.1 "Chuyển đổi từ lò hơi đốt than sang lò hơiđốt biomass thải của Công ty giấy Bãi Bằng"

2.2.3.4 Giải pháp xử lý môi trường (xử lý cuối đường ống): "Lắp hệthống hút và xử lý khí thải"

Chương III Các giải pháp nhằm cải thiện, duy trì SXSH

3.1 Hệ thống quản lý

3.1.1 Chính sách môi trường

3.1.2 Mục tiêu cần đạt được

3.1.3 Chương trình môi trường

3.1.3.1 Các giải pháp giảm thiểu tác động môi trường3.1.3.2 Giám sát môi trường

3.2 Duy trì SXSH

3.2.1 Tiếp tục giám sát

3.2.2 Các công việc tiếp theo

Kết luận

CHƯƠNG I: CƠ SƠ LÝ THUYẾT VỀ SXSH VÀ SXSH

TRONG NGÀNH GIẤY

Sản xuất sạch hơn đã được triển khai áp dụng thành công tại Việt Namhơn mười năm qua Từ năm 2002, phương pháp luận này đã được Bộ CôngThương đẩy mạnh triển khai áp dụng tại năm tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên,Nghệ An, Quảng Nam và Bến Tre Trong năm 2010, hoạt động nâng cao nhậnthức đã được thực hiện tại 59 tỉnh thành còn lại trên toàn quốc

1.1 TỔNG QUAN VỀ SXSH

Kể từ khi khái niệm “Sản xuất sạch hơn” (UNEP) lần đầu tiên được giớithiệu vào nước ta năm 1995, đến nay khái niệm này đã được nhiều người biếtđến hơn Việc hiểu và nắm rõ phương pháp luận này là yếu tố then chốt đảmbảo cho công tác triển khai thực hiện SXSH tại địa phương hay tại doanhnghiệp Yêu cầu quảng bá rộng rãi khái niệm hay phương pháp luận này cũng

là một trong những mục tiêu quan trọng trong Chiến lược Sản xuất sạch hơntrong Công nghiệp đến năm 2020

1.1.1 Khái niệm SXSH

- UNEP định nghĩa sản xuất sạch hơn là việc áp dụng liên tục chiến lượcphòng ngừa tổng hợp về môi trường vào các quá trình sản xuất, sản phẩm vàdịch vụ nhằm nâng cao hiệu suất sinh thái và giảm thiểu rủi ro cho con người

và môi trường

 Đối với quá trình sản xuất: sản xuất sạch hơn bao gồm bảo toànnguyên liệu và năng lượng, loại trừ các nguyên liệu độc hại và giảm lượng vàtính độc hại của tất cả các chất thải ngay tại nguồn thải

 Đối với sản phẩm: sản xuất sạch hơn bao gồm việc giảm các ảnhhưởng tiêu cực trong suốt chu kỳ sống của sản phẩm, từ khâu thiết kế đến thảibỏ

 Đối với dịch vụ:sản xuất sạch hơn đưa các yếu tố về môi trường vào

trong thiết kế và phát triển các dịch vụ.

- Mục tiêu của sản xuất sạch hơn là tránh ô nhiễm bằng cách sử dụng tàinguyên, nguyên vật liệu và năng lượng một cách có hiệu quả nhất Điều này

có nghĩa là thay vì bị thải bỏ sẽ có thêm một tỷ lệ nguyên vật liệu nữa đượcchuyển vào thành phẩm Để đạt được điều này cần phải phân tích một cáchchi tiết và hệ thống trình tự vận hành cũng như thiết bị sản xuất hay yêu cầumột Đánh giá về sản xuất sạch hơn

- Các khái niệm tương tự với sản xuất sạch hơn là:

 Giảm thiểu chất thải;

 Phòng ngừa ô nhiễm và

 Năng suất xanh

Về cơ bản, các khái niệm này đều giống với sản xuất sạch hơn; đều cùng

có ý tưởng cơ sở là làm cho các doanh nghiệp hiệu quả hơn và ít ô nhiễm hơn

- Sản xuất sạch hơn và kiểm soát ô nhiễm

Sản xuất sạch hơn không giống như xử lý cuối đường ống, ví dụ như xử

lý khí thải, nước thải hay bã thải rắn Các hệ thống xử lý cuối đường ống làmgiảm tải lượng ô nhiễm nhưng không tái sử dụng được phần nguyên vật liệu

đã mất đi Do đó, xử lý cuối đường ống luôn luôn làm tăng chi phí sản xuất.Trong khi đó, sản xuất sạch hơn mang lại các lợi ích kinh tế song song vớigiảm tải lượng ô nhiễm Sản xuất sạch hơn đồng nghĩa với giảm thiểu chấtthải và phòng ngừa ô nhiễm Sản xuất sạch hơn cũng là một bước hữu ích cho

hệ thống quản lý môi trường như ISO14000

1.1.2 Các giải pháp về SXSH

Các giải pháp sản xuất sạch hơn không chỉ đơn thuần là thay đổi thiết bị,

mà còn là các thay đổi trong vận hành và quản lý của một doanh nghiệp Cácgiải pháp sản xuất sạch hơn có thể được chia thành các nhóm sau:

Giảm chất thải tại nguồn;

Tuần hoàn; và

Cải tiến sản phẩm.

a.Giảm chất thải tại nguồn

Về cơ bản, ý tưởng của sản xuất sạch hơn là tìm hiểu tận gốc của ônhiễm

Quản lý nội vi là một loại giải pháp đơn giản nhất của sản xuất sạch hơn.Quản lý nội vi không đòi hỏi chi phí đầu tư và có thể dược thực hiện ngay saukhi xác định được các giải pháp Các ví dụ của quản lý nội vi có thể là khắcphục các điểm rò rỉ, đóng van nước hay tắt thiết bị khi không sử dụng dểtránh tổn thất Mặc dù quản lý nội vi là đơn giản nhưng vẫn cần có sự quantâm của ban lãnh đạo cũng như việc đào tạo nhân viên

Kiểm soát quá trình tốt hơn để đảm bảo các điều kiện sản xuất được tối

ưu hoá về mặt tiêu thụ nguyên liệu, sản xuất và phát sinh chất thải Các thông

số của quá trình sản xuất như nhiệt độ, thời gian, áp suất, pH, tốc độ cầnđược giám sát và duy trì càng gần với điều kiện tối ưu càng tốt Cũng như vớiquản lý nội vi, việc kiểm soát quá trình tốt hơn đòi hỏi các quan tâm của banlãnh đạo cũng như việc giám sát ngày một hoàn chỉnh hơn

Thay đổi nguyên liệu là việc thay thế các nguyên liệu đang sử dụng bằngcác nguyên liệu khác thân thiện với môi trường hơn Thay đổi nguyên liệucòn có thể là việc mua nguyên liệu có chất lượng tốt hơn để đạt được hiệusuất sử dụng cao hơn Thông thường lượng nguyên liệu sử dụng, chất lượng

của nguyên liệu và sản phẩm có mối quan hệ trực tiếp với nhau.

Cải tiến thiết bị là việc thay đổi thiết bị đã có để nguyên liệu tổn thất íthơn Việc cải tiến thiết bị có thể là điều chỉnh tốc độ máy, là tối ưu kích thướckho chứa, là việc bảo ôn bề mặt nóng/lạnh, hoặc thiết kế cải thiện các bộ phậncần thiết trong thiết bị Một ví dụ của mạ điện là lắp đặt cẩu vớt để thu hồiphần rơi vãi từ các chi tiết được mạ

Công nghệ sản xuất mới là việc lắp đặt các thiết bị hiện dại và có hiệuquả hơn, ví dụ như lắp đặt nồi hơi hiệu suất cao hơn hay lắp đặt máy nhuộmJet sử dụng dung tỷ thấp hơn Giải pháp này yêu cầu chi phí đầu tư cao hơncác giải pháp sản xuất sạch khác, do đó cần phải được nghiên cứu cẩn thận.Mặc dù vậy, tiềm năng tiết kiệm và cải thiện chất lượng có thể cao hơn so vớicác giải pháp khác

Tạo ra các sản phẩm phụ là việc thu thập (và xử lý) "các dòng thải" dể cóthể trở thành một sản phẩm mới hoặc bán ra cho các cơ sở sản xuất khác.Lượng men bia dư thừa có thể được sử dụng làm thức ăn cho lợn, cho cá haylàm các chất độn thực phẩm

c.Thay đổi sản phẩm

Cải thiện chất lượng sản phẩm để làm giảm ô nhiễm cũng là một ý tưởng

cơ bản của sản xuất sạch hơn

Đổi mới sản phẩm là việc xem xét lại sản phẩm và các yêu cầu đối vớisản phẩm đó Nếu có thể thay một cái nắp dậy kim loại đã được sơn bằng mộtcái nắp dậy bằng nhựa cho một số sản phẩm nhất định thì dã tránh được các

vấn dề về môi trường cũng như các chi phí để sơn hoàn thiện nắp dậy dó Cảithiện thiết kế sản phẩm có thể đem lại tiết kiệm về tiêu thụ nguyên liệu vàlượng hoá chất độc hại sử dụng.

Cải tiến bao gói có thể là quan trọng Vấn đề cơ bản là giảm thiểu bao bì

sử dụng, đồng thời bảo vệ được sản phẩm Một ví dụ trong nhóm giải phápnày là sử dụng bìa cac-tông cũ thay cho các loại xốp để bảo vệ các vật dễ vỡ

1.1.3 Lợi ích của SXSH

Sản xuất sạch hơn có ý nghĩa đối với tất cả các cơ sở công nghiệp, lớnhay bé, tiêu thụ nguyên liệu, năng lượng, nước nhiều hay ít Đến nay, hầu hếtcác doanh nghiệp đều có tiềm năng giảm lượng nguyên nhiên liệu tiêu thụ từ10-15%!

Tại sao vậy ? Các doanh nghiệp áp dụng sản xuất sạch hơn là doanhnghiệp đã giảm thiểu các tổn thất nguyên vật liệu và sản phẩm, do đó có thểđạt sản lượng cao hơn, chất lượng ổn định, tổng thu nhập kinh tế cũng nhưtính cạnh tranh cao hơn

Các lợi ích của sản xuất sạch hơn

Cải thiện hiệu suất sản xuất;

Sử dụng nguyên liệu, nước, năng lượng có hiệu quả hơn;

Tái sử dụng phần bán thành phẩm có giá trị;

Giảm ô nhiễm;

Giảm chi phí xử lý và thải bỏ các chất thải rắn, nước thải, khí thải;

Tạo nên hình ảnh về mình tốt hơn; và

Cải thiện sức khoẻ nghề nghiệp và và an toàn

a) Giảm nguyên liệu và năng lượng sử dụng

Do giá thành ngày một tăng của các nguyên liệu sử dụng cũng như hiệntrạng ngày càng khan hiếm nước, không một doanh nghiệp nào có thể chấpnhận việc thải bỏ các tài nguyên này dưới dạng chất thải Nước và năng lượng

là đặc biệt quan trọng, đặc biệt với các doanh nghiệp sử dụng với khối lượng

b) Tiếp cận tài chính dễ dàng hơn

Các cơ quan tài chính ngày một nhận thức rõ sự nghiêm trọng của việchuỷ hoại môi trường và hiện đang nghiên cứu các dự thảo dự án mở rộnghoặc hiện đại hoá mà trong đó các khoản vay đều được nhìn nhận từ góc độmôi trường Các kế hoạch hành động về sản xuất sạch hơn sẽ đem lại hìnhảnh môi trường có lợi về doanh nghiệp của bạn tới các nhà cho vay, do đó sẽtạo điều kiện tiếp cận dễ dàng hơn với các nguồn hỗ trợ tài chính

c) Các cơ hội thị trường mới và được cải thiện

Việc nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về các vấn đề môi trường

đã dẫn đến sự bùng nổ nhu cầu về sản phẩm xanh trên thị trường quốc tế.Chính vì vậy, khi bạn đã có những nỗ lực nhận thức về sản xuất sạch hơn, bạn

sẽ có thể mở ra đựoc nhiều cơ hội thị trường mới và sản xuất ra các sản phẩm

có chất lượng cao hơn và có thể bán ra với giá cao hơn

Các doanh nghiệp thực hiện sản xuất sạch hơn sẽ đáp ứng các tiêu chuẩnmôi trường, ví dụ như ISO14001, hoặc các yêu cầu của thị trường như nhãnsinh thái

Thực hiện đánh giá sản xuất sạch hơn sẽ giúp cho việc thực hiện hệthống quản lý môi trường như ISO 14001 dễ dàng hơn

d) Tạo nên hình ảnh công ty tốt hơn

Sản xuất sạch hơn phản ánh và cải thiện hình ảnh chung về doanh nghiệpcủa bạn Không cần phải nhắc lại, một công ty với hình ảnh "xanh" sẽ được cả

xã hội và các cơ quan hữu quan chấp nhận dễ dàng hơn

e) Môi trường làm việc tốt hơn

Việc nhận thức ra tầm quan trọng của một môi trường làm việc sạch và

an toàn đang ngày một gia tăng trong số các công nhân Bằng cách đảm bảocác điều kiện làm việc thích hợp thông qua thực hành sản xuất sạch hơn, bạn

có thể làm tăng ý thức của các cán bộ, đồng thời xây dựng ý thức kiểm soát

chất thải Các hoạt động như vậy sẽ giúp cho doanh nghiệp của bạn đạt đượckhả năng cạnh tranh.

f)Tuân thủ luật môi trường tốt hơn

Các tiêu chuẩn môi trường về phát thải các chất thải (lỏng, rắn, khí) đangtrở nên nagỳ một chặt chẽ hơn Để đáp ứng được các tiêu này thường yêu cầuviệc lắp đặt các hệ thống kiểm soát ô nhiễm phức tạp và đắt tiền Sản xuấtsạch hơn hỗ trợ cho việc xử lý các dòng thải, và do đó doanh nghiệp sẽ tuânthủ các tiêu chuẩn thải một cách dễ dàng, đơn giản và rẻ tiền hơn Sản xuấtsạch hơn dẫn dến việc giảm chất thải, giảm lượng phát thải và thậm chí giảm

cả độc tố theo qui luật vòng tròn

1.1.4 Các trở ngại khi thực hiện SXSH

 Những điều suy diễn về sản xuất sạch hơn

Có rất nhiều điều suy diễn về sản xuất sạch hơn Tất cả những suy diễnsau là sai:

Sản xuất sạch hơn chỉ thích hợp với các doanh nghiệp lớn;

Sản xuất sạch hơn đòi hỏi đầu tư lớn;

Sản xuất sạch hơn yêu cầu công nghệ hiện đại; và

Sản xuất sạch hơn có tiềm năng hạn chế

 Các suy nghĩ cản trở sản xuất sạch hơn

Sản xuất sạch hơn sẽ cải thiện cho doanh nghiệp của bạn Tuy nhiên sựcải thiện này yêu cầu một số thay đổi và có rất nhiều suy nghĩ cản trở sự thayđổi này:

 Các suy nghĩ sau đã được minh chứng là sẽ "dập tắt"mọi ý tưởng mớiĐừng bao giờ chấp nhận các câu trả lời sau:

Để nghĩ sau đã;

Chúng tôi đã thử rồi;

Bây giờ không phải lúc;

Anh/chị không hiểu được vấn đề của chúng tôi;

Hãy nói với ông X, đây không phải là việc của tôi;

Lý thuyết thì có vẻ hay đấy nhưng sẽ không thực hiện được trong thựctế;

Mô hình sản xuất của chúng tôi quá lớn hoặc quá nhỏ;

Nó sẽ không làm được với sản xuất của chúng tôi; và

Nó không phù hợp với kế hoạch của chúng tôi

1.2 SXSH TRONG NGÀNH GIẤY

1.2.1 Đặc điểm chung của ngành giấy Việt Nam

Trong những năm qua, ngành giấy Việt Nam đã có bước tăng trưởng ổnđịnh về nhu cầu cũng như năng lực sản xuất giấy Hiện nay, tổng sản lượnggiấy của cả nước đã vượt 2 triệu tấn/năm, đáp ứng được 64% nhu cầu tiêudùng trong nước

Trong bối cảnh hội nhập, để cạnh tranh với sản phẩm nhập ngoại, cácdoanh nghiệp ngành giấy trong nước buộc phải tăng cường đầu tư vào dâychuyền sản xuất, tiết giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm Theođánh giá của Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA), chi phí nănglượng trong Sản xuất Giấy và Bột giấy chiếm đến 20-30% chi phí sản xuất

Do vậy, một trong những hướng đi cần thiết của ngành giấy Việt Nam là tiếtgiảm chi phí năng lượng để từ đó hạ giá thành sản phẩm, nâng cao khả năngcạnh tranh Một dự án về “Khảo sát đánh giá hiệu quả trong ngành Giấy vàBột giấy Việt Nam” được IFC tài trợ đã được thực hiện, nhằm bước đầu đánhgiá khoảng cách tiêu thụ nguyên nhiên liệu giữa các cơ sở sản xuất Giấy và

Bột giấy tại Việt Nam so với mức chuẩn tốt nhất trên thế giới, đồng thời đưa

ra các cơ hội sử dụng hiệu quả nguyên nhiên liệu trong ngành giấy Cácdoanh nghiệp tham gia vào khảo sát bao gồm 2 nhóm:

Nhóm 1: 74 cơ sở công nghiệp sản xuất Giấy và Bột giấy: bao gồm các

cơ sở kết hợp sản xuất bột giấy và giấy theo các công nghệ khác nhau (chiếm10% số cơ sở của nhóm 1) và các cơ sở chỉ sản xuất giấy hoặc chỉ sản xuấtbột giấy (chiếm 90%) Trong đó, 67% cơ sở sản xuất giấy sử dụng nguyênliệu giấy tái chế (cơ sở sản xuất giấy tái chế)

Nhóm 2: gồm 30 cơ sở sản xuất Giấy tại làng nghề Giấy Phong Khê, vớisản lượng dưới 20.000 ADt/năm, trong đó số cơ sở sản xuất giấy tái chếchiếm 90%

Theo khảo sát, các chỉ số hoạt động liên quan đến năng lượng, đặc biệt làchỉ số về suất tiêu thụ điện năng, cho thấy các cơ sở được khảo sát hoạt độngtương đối tốt so với thế giới Tuy nhiên, khoảng 34% các cơ sở có suất tiêuthụ nhiên liệu cao hơn mức chuẩn trên thế giới Cụ thể về tình hình tiêu thụnhiên liệu trong ngành giấy như sau:

1/ Nước

Trên 70% các cơ sở sản xuất giấy tham gia khảo sát đều có lượng nước

sử dụng/tấn sản phẩm cao hơn mức chuẩn của thế giới Hình bên dưới chỉ rasuất tiêu thụ nước (m3/tấn sản phẩm) của các cơ sở (so sánh với suất tiêu thụnước trung bình của tất cả các cơ sở khảo sát và suất tiêu thụ nước trung bìnhtheo chuẩn của các nhà máy giấy và bột giấy trên thế giới):

2/ Điện

Phân tích suất tiêu thụ điện cho thấy các cơ sở sản xuất giấy tại ViệtNam đang hoạt động tốt khi so sánh với mức chuẩn tính toán trên thế giới.Điều này được giải thích một phần do trong số các cơ sở tham gia trả lời khảosát, rất ít cơ sở có hệ thống xử lý nước thải Các cơ sở với sản lượng nhỏ,thường không có hệ thống xử lý nước thải, có suất tiêu thụ điện thấp hơn các

cơ sở công suất lớn và có vận hành hệ thống xử lý nước thải theo công nghệsinh học.

3/ Nhiên liệu

Suất tiêu thụ nhiên liệu trung bình của các cơ sở sản xuất Giấy và Bộtgiấy tham gia trả lời khảo sát nằm trong chuẩn công nghệ tốt nhất hiện có trênthế giới (BAT) Tuy nhiên tại một số cơ sở, suất tiêu thụ nhiên liệu cao gầngấp đôi mức chuẩn trên thế giới, đặc biệt tại các cơ sở chỉ sản xuất giấy Gần44% các cơ sở có sản lượng dưới 5000 ADt/năm có suất tiêu thụ nhiên liệucao hơn mức chuẩn trên thế giới, điều này chỉ ra tiềm năng cải tiến cao đốivới các cơ sở quy mô

4/ Nguyên liệu

Lượng nguyên liệu sử dụng/đơn vị sản phẩm thay đổi phụ thuộc vào loạinguyên liệu đầu vào (giấy tái chế, tre/gỗ, hay bột giấy) và phụ thuộc vào loạisản phẩm Sự biến động trong hiệu quả hoạt động liên quan đến lượng nguyênliệu, là quan trọng nhất (trên 56%) cho các cơ sở sử dụng nguyên liệu giấy táichế, điều này chỉ ra tiềm năng cao để cải tiến việc sử dụng nguyên liệu trongloại hình cơ sở này so với các cơ sở sản xuất giấy sử dụng loại nguyên liệukhác

1.2.2 Cơ hội SXSH trong ngành giấy ở Việt Nam

Thông qua dự án về “Khảo sát đánh giá hiệu quả trong ngành Giấy vàBột giấy Việt Nam” có thể thấy ngành sản xuất giấy ở nước ta đang tiêu thụnguyên liệu và năng lượng rất lãng phí Chính từ điều này đã mang đến những

cơ hội SXSH, đó chính là việc tiết kiệm nước, điện, nguyên, nhiên liệu, cụthể:

 Dựa trên tính toán cân bằng lượng đầu vào và đầu ra để tìm ra các côngđoạn sản xuất lãng phí nguyên liệu và gây ô nhiễm

 Xem xét các giải pháp SXSH để áp dụng cho mỗi công đoạn trên

 Dựa trên định chuẩn ngành giấy tại các nước trên thế giới và so sánh

về công nghệ, hiệu suất, hiệu quả áp dụng SXSH để thiết lập định chuẩn choSXSH áp dụng cho ngành giấy Việt Nam, từ đó lựa chọn giải pháp SXSH tối

ưu nhất

1.3 Kinh nghiệm SXSH trong ngành giấy trong nước và quốc tế 1.3.1 Kinh nghiệm SXSH trong ngành giấy trong nước

Kết quả áp dụng sản xuất sạch hơn trong ngành giấy với 3 doanh nghiệp

và kết quả đánh giá nhanh với 7 doanh nghiệp trong khuôn khổ hoạt động củaHợp phần Sản xuất sạch hơn trong công nghiệp cho thấy việc áp dụng sảnxuất sạch hơn có thể giúp các doanh nghiệp giấy tiết kiệm được 15-30% nướctiêu thụ cho sản xuất, 10-15% định mức tiêu thụ điện năng và 5% các nguyênliệu đầu vào đồng thời góp phần bảo vệ môi trường với chi phí xử lý chất thảithấp hơn.Theo số liệu từ Trung tâm sản xuất sạch Việt Nam, chỉ tính trên 9doanh nghiệp sản xuất giấy và bột giấy tham gia chương trình đã giảm khốilượng tiêu thụ nguyên liệu thô 700 tấn tre, nứa mỗi năm; giảm tiêu thụ nhiênliệu than 217 tấn/năm; dầu FO giảm trên 788 nghìn lít; giảm 1.850 m3nước/năm đồng thời giảm khối lượng nước thải 1.850.000 m3; lượng khí CO2giảm 5.890 tấn/năm Số tiền các công ty tiết kiệm hàng năm là trên 10 tỷ đồngtương đương 720.000 USD trong khi tổng số tiền đầu tư cho sản xuất sạchhơn chỉ là 3,3 tỷ đồng với thời gian hoàn vốn ngắn dưới 1 năm

Các công ty được Hợp phần Sản xuất sạch hơn trong công nghiệp hỗ trợthực hiện sản xuất sạch hơn đã đạt được những kết quả về giảm định mức tiêuthụ nguyên nhiên liệu Cụ thể

Bảng 1.1 Kết quả về giảm định mức tiêu thụ nguyên nhiên liệucủa một số công ty

Tên công ty Loại nguyên, nhiên liệu

Định mức tiêu thụ nguyên, nhiên liệu (đơn vị/tấn sản

định mức Trước khi áp

dụng SXSH

Sau khi áp dụng SXSH

Nguồn: Theo Minh Công tại website: sxsh.vn

Mặc dù các doanh nghiệp sản xuất Giấy có tiềm năng giảm tiêu thụnguyên, nhiên liệu và đã đạt được kết quả đáng kể tại 3 doanh nghiệp kể trênnhưng ngành giấy còn gặp nhiều khó khăn trong việc áp dụng các cải tiến.Năm 2011, Tập đoàn tài chính quốc tế đã thực hiện khảo sát với 100 lãnhdoanh nghiệp ngành giấy về sử dụng hiệu quả tài nguyên Kết quả khảo sátcho thấy các rào cản chính của ngành giấy gồm:

Thiếu kiến thức và kỹ năng về thực hành tốt nhất và công nghệ hiệu quảtrong sử dụng hiệu quả nguyên, nhiên liệu; đặc biệt là các cơ sở nhỏ Ví dụnhư Công ty CP Hapaco Hải Âu – Hasco và Công ty CP Giấy & Bao bì BỉmSơn cho biết: các cán bộ kỹ thuật chưa có điều kiện cập nhật những côngnghệ, giải pháp kỹ thuật mới

Khả năng huy động vốn và tài chính để đầu tư, thực hiện dự án, đặc biệt

là các dự án có vốn đầu tư lớn, bị giới hạn Về vấn đề này, lãnh đạo Công ty

Cổ phần Giấy Lam Sơn và Công ty TNHH Chế biến và thương mại Phạm

Thu cho rằng lãi suất ngân hàng đang rất cao nên ảnh hưởng đến giá sảnphẩm và quy trình sản xuất Bên cạnh đó, lãnh đạo công ty Cổ phần Giấy LửaViết cho biết máy móc của công ty đã lạc hậu nhưng vẫn chưa thể đầu tư cácthiết bị mới Trong khi Công ty Cổ phần sản xuất Vinh Hoacho biết, họ rấtquan tâm tới đầu tư xử lý môi trường nhưng đành bó tay trong tỉnh cảnh thiếuvốn do lãi suất ngân hàng cao.

Hiểu biết hạn chế về các nguyên nhân làm quá trình hoạt động khônghiệu quả và những tổn thất kinh tế liên quan như tổn thất nguyên vật liệuthường không được ghi lại trong sổ sách Ví dụ, lãnh đạo Công ty CP GiấySông Lam cho rằng rất khó để quản lý chi tiết điện năng tiêu thụ do côngnhân chưa có thói quan ghi chép lại nhật ký làm việc

Việc thực hiện các giải pháp cải tiến lớn thường đòi hỏi phải dừng sảnxuất Vì vậy việc thực hiện các giải pháp thường phải thực hiện trong thờigian bảo dưỡng thiết bị

Văn hóa công ty không được đề cao, hệ thống quản lý nội vi kém vàthiếu chương trình bảo dưỡng định kỳ

Sức ép về mức độ tuân thủ luật pháp về môi trường còn chưa cao

Giá thành đầu vào thấp (nguyên liệu, năng lượng, nước…) nên cơ sởchưa quan tâm tiết kiệm, trong khi đây là hướng chính về sử dụng hiệu quảnguyên, nhiên liệu trong công nghiệp

1.3.2 Kinh nghiệm SXSH trong ngành giấy quốc tế

SXSH được áp dụng thành công ở các nước Trung Quốc, Cộng hóaSéc, Mexico và đang được công nhận là một cách tiếp cận chủ động, toàndiện trong quản lý môi trường công nghiệp

Ở Cộng hòa Séc, 24 trường hợp nghiên cứu áp dụng SXSH cho thấycác chất thải công nghiệp đã giảm 22.000 tấn/năm, bao gồm cả 10.000 tấnchất thải nguy hại Nước thải đã giảm gần 12.000m3/năm

Ở Inđônêsia, bằng cách áp dụng SXSH đã tiết kiệm khoảng

Ở Trung Quốc, các dự án thực nghiệm ở 51 công ty trong 11 ngànhcông nghiệp cho thấy SXSH đã giảm được ô nhiễm từ 15-31% và gấp khoảng

5 lần so với các phương pháp truyền thống

Ở Ấn Độ áp dụng SXSH cũng rất thành công, điển hình công ty liêndoanh Hero Honda Motor với công ty Tehri Pulp and Perper limited, sau khi

áp dụng SXSH đã giảm hỏn 50% tiêu thụ, giảm 26% năng lượng tiêu thụ,giảm 10% lượng hơi tiêu thụ Với tổng số tiền tiết kiệm trên 500.000 USD

Bảng 1.2 Kết quả áp dụng SXSH ở một số nước trên thế giới

Stt Doanh nghiệp

Đầu tư (USD)

Thời gian hoàn vốn

Tiết kiệm chi phí 450.000 USD

Tiết kiệm chi phí 80.300 USD.

công kim loại) Mỹ

Tiết kiệm chi phí 117.000 USD

- Nước 22.000 USD

- Hóa chất sử dụng 13.000 USD

- Thu thập từ bán kim loại thu hồi từ bùn thải 14.000 USD

- Phân tích tại phòng thí nghiệm 4000 USD

Nguồn: Sản xuất sạch hơn toàn thế giới (UNEP 2005)

CHƯƠNG II ĐÁNH GIÁ SƠ BỘ HIỆU QUẢ CỦA CÁC GIẢI PHÁP SXSH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT VINH HOA

2.1 Giới thiệu về công ty và tổng quan sản xuất

2.1.1 Giới thiệu

2.1.1.1 Mô tả về công ty

Tên Công ty : Công ty Cổ phần sản xuất Vinh Hoa

Địa chỉ: Số nhà E33, Tổ 33, Thị Trấn Đông Anh, Huyện Đông Anh, Tp

Số cán bộ công nhân viên : 250 người

Hiện trạng môi trường của công ty: do Công ty sử dụng công nghệ kiềmlạnh nên tác động môi trường là nước thải có chứa kiềm dư, bột giấy lơ lửng,lignin có hàm lượng BOD, COD cao Nước thải của Công ty không xử lý tạichỗ mà được công ty Giấy Bãi Bằng cho phép nhập vào dòng thải lỏng của họ

để xử lý chung tại hệ thống xử lý nước thải của Công ty Giấy Bãi Bằng.Ngoài ra Công ty cũng thải ra các khí thải sau quá trình cháy của lò hơi cấphơi cho công đoạn sấy sau xeo Các khí thải gồm có CO2 và bụi than Chấtthải rắn bao gồm các loại xơ sợi xenlulô phân hủy từ bãi nguyên liệu được đổchung với bãi thải rắn của Công ty Giấy Bãi Bằng

Trên cơ sở thấy được tác động tới môi trường của quá trình sản xuất,Công ty sẽ tiếp cận SXSH để ngăn ngừa ô nhiễm môi trường, giảm thiểu cácchất thải trong sản xuất, thực hiện luật môi trường và phát triển bền vững

Chính sách môi trường của công ty: hiện Công ty chưa có một hệ thốngquản lý môi trường đầy đủ Nguyện vọng của Công ty khi tham gia dự án làlập ra một hệ thống quản lý môi trường đơn giản, giảm thiểu tác động môitrường của hoạt động sản xuất, cải thiện điều kiện làm việc của người laođộng, tiến tới áp dụngISO14.000 trên toàn Công ty.

2.1.1.2 Đội SXSH của công ty

Bảng 2.1 Đội SXSH của công ty

1 Nguyễn Văn Chang Giám đốc Phụ trách chung

2 Nguyễn Đại Dũng Phó quản Đốc Thành viên

5 Nguyễn Văn Bằng Trưởng ca SX Thành viên

9 Nguyễn Thị Hồng Châm Kế toán trưởng Thành viên

11 Nguyễn Thị Phong Hành chính tổ chức Đội trưởng

Nguồn: Trung tâm Sản xuất sạch Việt Nam

2.1.2 Tổng quan về sản xuất

2.1.2.1 Mô tả về công đoạn sản xuất

Hoạt động sản xuất chính của Công ty là sản xuất giấy krap sóng từnguyên liệu đầu là tre nứa, giấy phế liệu và bột giấy thải của Công ty GiấyBãi Bằng

Phụ thuộc vào nguyên liệu (từ nguyên liệu giấy nguyên thủy: tre, nứahay giấy phế liệu và bột giấy thải của Bãi Bằng) mà các nguyên liệu trải quacác công đoạn chuẩn bị khác nhau

Nguyên liệu tre nứa mua về được đưa vào bể ngâm để ngâm với hóachất (xút 9%) trong 7 ngày Trong suốt quá trình ngâm ủ, dịch ngâm đượcbơm tuần hoàn liên tục để đảm bảo hòa tan hoàn toàn lignin vào dịch Kết

thúc quá trình ngâm ủ, dịch được bơm sang bể chứa rỗng còn tre sau ngâmđược vớt lên và nghiền sơ bộ Sau đó đưa sang máy nghiền thuỷ lực và nghiềnđĩa thành bột giấy chứa trong bể chứa bột chuẩn bị cho xeo

Giấy phê liệu và bột giấy thải của Bãi Bằng mua về được để ngoài trờitrên các bãi đất trống công ty Đầu tiên giấy phế liệu được phân loại theophương pháp thủ công để loại các vật cứng có kích thước lớn, sau đó đượcđưa vào máy nghiền thuỷ lực, rồi trộn với bột thải của giấy Bãi Bằng và choqua máy nghiền đĩa Bột nghiền đạt yêu cầu được chứa vào các bể chứa saunghiền

Bột giấy từ các bể chứa từ hai khu nguyên liệu đầu khác nhau được bơmbột bơm lên hòm điều tiết theo tỷ lệ nhất định và được đưa vào hệ thống máyxeo Qua hệ thống xeo, giấy được đi qua lô hút và lô sấy khô bằng hơi nước.Giấy sau khi sấy khô được cắt lề và cuộn thành các cuộn giấy thành phẩmnhập kho

Có thể tóm tắt quy trình sản xuất bằng các bước như sau:

Nguyên liệu  Nghiền thuỷ lực  Nghiền đĩa  Sàng lưới nghiêng 

Bể chứa có khuấy  Hệ thống bơm bột  Hòm điều tiết  Máy xeo  Cắtcuộn  Bao gói  Nhập kho