I/ PHẦN CHUNG:Tên Sáng Kiến Kinh Nghiệm: “LÀM THẾ NÀO ĐỂ DẠY TỐT TIẾT LÝ THUYẾT HÓA HỌC LỚP 8” Họ và tên người viết: Trần Thị Thu Trang Đơn vị: Trường THCS Tóc Tiên II/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trang 1I/ PHẦN CHUNG:
Tên Sáng Kiến Kinh Nghiệm:
“LÀM THẾ NÀO ĐỂ DẠY TỐT TIẾT LÝ THUYẾT HÓA HỌC LỚP 8”
Họ và tên người viết: Trần Thị Thu Trang
Đơn vị: Trường THCS Tóc Tiên
II/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Dạy học lý thuyết môn hóa học có tầm quan trọng đặc biệt và từ lâu đã là một trong những vấn đề trung tâm của phương pháp dạy học hóa ở trường phổ thông vì vậy giáo viên luôn phải tiếp cận, vận dụng phương pháp dạy học tích cực, bởi với mục tiêu giáo dục THCS hiên nay: Học để biết, học để làm, học dể chung sống, học để làm người, kết hợp với nội dung giáo dục THCS là: Giảm lý thuyết kinh viện, tăng tính thực tiễn, thực hành, giảm số tiết lên lớp, tăng thời gian tự học và hoạt đông ngoại khoá
Bởi vậy sử dụng các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực và chủ động là trách nhiệm của giáo viên Cốt lõi của việc đổi mới phương pháp dạy học là giúp học sinh hướng tới việc học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động Tuy nhiên pháp huy điều đó như thế nào? Vận dụng, thể hiên trong tiết dạy hóa ra sao ? Đó mới là vấn đề đòi hỏi mỗi giáo viên phải nghiên cứu để thực hiện
Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt học tập của học sinh là một quá trình lâu dài Giáo viên quyết định sự thành công của đổi mới giáo dục Qua một năm vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào chương trình thay sách, tôi thấy cần phải phấn đấu hơn nữađể làm sao trong mỗi bài giảng, học sinh được hoạt động nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn và được suy nghĩ nhiều hơn trên con đường chiếm lĩnh tri thức khoa học
Qua những năm thực dạy tại trường trung học cơ sở tôi thấy việc tìm ra phương pháp phù hợp với nền giáo dục hiện nay là cấp thiết đặt lên hàng đầu Vì vậy giáo viên phải làm gì để pháp huy hết tác dụng của nó Để trả lời cho câu hỏi trên , tôi xin trình bày một vài kinh nghiệm được rút ra trong quá trình dạy học, đó là: “Làm thế nào để dạy tốt tiết lý thuyết hóa học lớp 8”
III/ MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI:
Trang 2Thực hiện đề tài này, giúp tôi hiểu rằng :Dạy tốt tiết lý thuyết hoá làm cho học sinh nắm được một cách chính xác, vững chắc, có hệ thống những kiến thức
cơ bản, hiện đại, sát với thực tiễn, có năng lực vận dụng tri thức đó vào những tình huống cụ thể khác nhau, vào đời sống, vào lao động sản xuất, vào việc học tập các môn khác Lý thuyết hóa còn giáo dục cho học sinh về tư tưởng, đạo đức
và thẩm mỹ của người công dân, đồng thời phát triển ở mọi học sinh khả năng tiếp thu môn hóa từ đó phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu môn hóa
Và cũng qua đề tài này sẽ giúp chúng tôi luôn phải tâm niệm rằng : Việc dạy tốt tiết lý thuyết hóa có tác dụng trong việc rèn luyện cho học sinh các phương pháp khoa học trong suy nghĩ, trong suy luận, trong học tập, trong giải quyết các vấn đề Giáo dục cho học sinh tư tưởng đạo đức trong cuộc sốngvà lao động: xây dựng cơ sở của thế giới quan khoa học, giáo dục rèn luyện cho học sinh nhiều đức tính quý báu như:lao động có kỉ luật, kiên trì, tự lực, yêu thích chính xác, ham chuộng chân lý………
Đề tài này còn giúp học sinh hiểu rằng khi muốn thực hiện một vấn đề gì phải đặt kế hoạch giải quyết gồm nhiều bước theo một trình tự nhất định, rồi mới theo đó thực hiện, từng bước một, tránh cách làm tùy tiện, nghĩ cái gì làm ngay cái ấy, không có dự kiến kế hoạch, không có tổ chức…
III/ NỘI DUNG ĐỀ TÀI:
1 Vị trí phần lý thuyết trong chương trình hóa 8 :
Số tiết lý thuyết bộ môn hóa chiếm tỉ lệ khá cao trong toàn bộ chương trình
Lý thuyết bộ môn hóa đặc biệt quan trọng, quyết định sự thành công của việc dạy học môn hóa Tiết học lý thuyết cung cấp toàn bộ những kiết thức cơ bản, nên cần nâng cao chất lượng tiết học lý thuyết, đòi hỏi học sinh phải ghi nhớ và khắc sâu nội dung kiến thức được học.Tiết lý thuyết không chỉ dừng lại ở đó mà giúp học sinh khám phá, giải quyết các vấn đề, từ đó rèn luyện, phát triển tư duy, năng lực sáng tạo Đặc biệt hơn nữa trong tiết học lý thuyết còn rèn luyện, phát huy sự vận dụng lý thuyết để giải bài tập, đồng thời trang bị cho học sinh cách tìm tòi, cách dự đoán, cách suy luận logic và cách trình bày một bài toán.Trong tiết lý thuyết có cả phần giúp học sinh giải bài tập ở lớp, gợi ý cách giải bài tập ở nhà đồng thời giới thiệu bài tập và tài liệu tham khảo, cách học môn hóa
Xuất phát từ vị trí quan trọng của tiết lý thuyết trong chương trình môn hóa mỗi người giáo viên cần xác định đúng mục tiêu của bài dạy, thực hiện đúng trình tự các hoạt động lên lớp, thể hiện đầy đủ, sinh động nội dung bài dạy, đạt hiệu quả tốt nhất
Trang 32 Mục tiêu của tiết lý thuyết hóa 8 :
Sau mỗi tiết học lý thuyết, đòi hỏi học sinh phải xác định được và nắm vững nội dung chính đúng theo phân phối chương trình của bộ giáo dục biên soạn
Để xác định đúng mục tiêu tiết dạy, giáo viên cần phải thực hiện:
- Trước tiên là đọc kỹ trình tự nội dung tiết học
- Nghiên cứu các dạng bài tập sau bài học, bài tập phần luyện tập, bài tập sách bài tập, vở bài tập……
- Nghiên cứu tài liệu tham khảo, tài liệu hướng dẫn giáo viên
3 Cấu trúc về nội dung của tiết lý thuyết hóa 8 :
Giáo viên dựa theo cấu trúc, nội dung sách giáo khoa, tạo tình huống có vấn
đề, theo trình tự tổ chức các hoạt động để học sinh phát hiện, hình thành, xây dựng nội dung kiến thức.Giáo viên nhận xét, đánh giá, hệ thống hóa nội dung đầy đủ Giáo viên nêu vấn đề cho học sinh vận dụng nội dung kiến thức vừa học
để giải bài tập, để vận dụng vào thực tế cuộc sống (nếu có).Tổ chức cho học sinh vận dụng lý thuyết giải nhiều dạng bài tậpbằng nhiều phương pháp khác nhau.Chú ý cần tăng cường phương pháp hoạt động theo nhóm một cách có hiệu quả, tổ chức học sinh tham gia “ trò chơi giải ô chữ”…… Qua đó tạo hứng thú, tạo tiết học sinh động, hấp dẫn, kích thích niềm đam mê học hóa của học sinh Tóm lại bằng phương pháp nào cũng phải khắc sâu, hoàn thiện nội dung tiết học và phát huy được tính tích cực, sáng tạo, chủ động lĩnh hội tri thức của học sinh
V/ NHỮNG ỨNG DỤNG THỰC TẾ:
Môn hóa học là môn mới lạ đối với học sinh lớp 8 cho nên trong quá trình giảng dạy giáo viên cần tạo cho các em hứng thú học môn hóa ngay từ lúc ban đầu chẳng hạn khi dạy bài 1 “Mở đầu môn hóa học” giáo viên hướng dẫn cho các em hiểu rõ khái niệm, vai trò của hóa học trong cuộc sống để các em thấy rõ tầm quan trọng của môn hóa học Giáo viên hướng dẫn các em phương pháp học tập môn hóa như thế nào đạt được hiệu quả cao nhất Hoặc khi dạy những bài
có tiến hành thí nghiệm giáo viên cần nhắc nhở học sinh cẩn thận trong các thao tác làm thí nghiệm Khi dạy bài “ Định luật bảo toàn khối lượng” giáo viên hướng dẫn học sinh các bước tiến hành thí nghiệm sau đó mỗi nhóm tự làm thí nghiệm rút ra kết luận Đối với những bài có ứng dụng trong thực tế giáo viên cho các em quan sát tranh sau đó tự tìm ra câu trả lời, ví dụ như bài 25 “Sự oxi hóa_phản ứng hóa hợp_ ứng dụng của oxi” phần ứng dụng oxi, giáo viên cho
Trang 4học sinh quan sát tranh ảnh sau đó tự các em tìm ra những ứng dụng trong thực
tế từ đó khắc sâu kiến thức của các em hơn Khi dạy bài có áp dụng bài tập giáo viên rèn cho học sinh cách giải bài tập ngay tại lớp và cho những bài tập tương
tự để củng cố lại kiến thức cho các em
Qua việc hướng dẫn học sinh học lý thuyết, giáo viên cần chú ý giáo dục cho học sinh ý thức vươn lên, luôn tìm tòi và sáng tạo Và một nét không thể thiếu của đạo đức công dân là ý thức hợp tác, giúp đỡ nhau trong cuộc sống và trong lao động Bởi vì việc học môn hóa học đòi hỏi học sinh luôn quan tâm giúp đỡ nhau trong nhóm, tổ, lớp
Đối với học sinh giỏi, chú ý giáo dục tinh thần chân thành và khiêm tốn giúp đỡ bạn, vì trong quá trình giúp đỡ bạn mà học sinh giỏi có dịp củng cố, nắm vững và khắc sâu thêm kiến thức Cần giáo dục cho học sinh đức tính khiêm tốn Đối với học sinh kém cần giáo dục lòng tự tin và ý chí tự lập, khônh
ỷ lại vào bạn, nhưng cũng không dấu bạn những chỗ non kém của mình
VI/ KẾT LUẬN:
Qua những tiết lý thuyết ở lớp, nhất là đối với những bài có thực hành thí nghiệm đa số học sinh thích thú Bởi vì mỗi học sinh đều có thể đưa ra dự đoán,
ý kiến của mình với sự hướng dẫn của giáo viên học sinh sẽ tự làm được thí nghiệm rồi từng bước đi đến kiến thức mới thay cho việc giảng của giáo viên
Có như vậy tiết học mới có sức thuyết phục, không nhàm chán và buồn tẻ đối với học sinh mới làm quen với môn hóa
Để đạt được hiệu quả cao trong tiết dạy lý thuyết giáo viên cần phải lưu ý đến việc chọn và vận dụng phương pháp dạy học tích cực “ Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh” phù hợp với xu hướng phát triển của nền giáo dục hiện nay Nhưng để thực hiện tốt việc vân dụng đổi mới phương pháp dạy học, để chất lượng giáo dục đạt hiệu quả cao nhất giáo viên cần phải phối hợp nhiều yếu tố, nhiều phương pháp, và một điều không thể thiếu đó là giáo viên phải yêu nghề, nhiệt tình tâm huyết với sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ
Cố gắng tạo nhiền tình huống có vấn đề để làm xuất hiện ở học sinh nhu cầu nghiên cứu lĩnh hội kiến thúc mới Chọn hệ thống câu hỏi hợp lý dể lôi cuốn học sinh tham gia vào bài Đừng bỏ qua mà hãy khai thác ngay câu trả lời học sinh, khuyến khích các câu trả lời tốt Tăng cường những câu hỏi mà học sinh phải đoán và lựa chọn : tổ chức, hướng dẫn học sinh cùng tranh luận mà giáo viên là trọng tài Nên vừa giảng vừa luyện :Vận dụng kiến thức là phương pháp hữu hiệu nhất để nắm vững kiến thức” Về mặc sư phạm dạy học theo hướng mới chẳng những đem lại sinh khí cho lớp học mà còn buộc người thầy phải quan tâm học sinh nhiều hơn về nhu cầu, hứng thú, sở trưỡng,… Khơi dậy và
Trang 5pháy huy được năng lực, hứng thú học tập của học sinh Về học sinh, các em có nhiề cơ hội thể hiện sự năng động, sáng tạo, nhạy bén của mình