Phân phối thu nhập cá nhân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Phân phối thu nhập cá nhân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn,...

PHẦN MỞ ĐẦU

1-Tính cấp thiết của đề tài :

Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu: Tất cả mọi người đều mong muốn một cuộc

sống ấm no hạnh phúc trong một xã hội tốt đẹp Một xã hội mà trong đó mọi người hạnh phúc, bình đẳng, ai cũng có việc làm và sống trong một môi trường trong sạch văn minh và hiện đại Chính vì vậy mà bất cứ một xã hội nào mà trong đó chứa đựng những mâu thuẫn và đi ngược lại với mong muốn của con ngươì đều sẽ phải diệt vong thay thế vào đó một xã hội tốt hơn Đối với Việt Nam sau khi giành độc lập chúng ta đã đi theo con đường XHCN, sau khi thống nhất đất nước Đảng và Nhà nước ta đã quyết định đi theo con đường xã hội chủ nghĩa với cơ chế tập trung quan liêu bao cấp Với sự giúp đỡ của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa anh em Nước ta đã có những thành tựu kinh tế xã hội khắc phục được những hậu quả chiến tranh để lại nhưng sau đó cùng với sự khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội và dẫn tới sự sụp đổ của Liên Xô và các nước Đông Âu, nước ta cũng không nằm ngoài sự ảnh hưởng đó và chúng ta vẫn quán triệt đi theo CNXH và quyết định đổi mới chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang một nền kinh tế nhiều thành phần mở cửa quan hệ với các nước trên thế giới qua các đaị hội Đảng VI, VII, nền kinh tế đã phục hồi và dần dần đạt được nhiều thành tích, đời sống được cải thiện và đến đại hội VIII xác định xây dựng một nền kinh tế thị trường dưới sự quản lí của Nhà nước định hướng XHCN nó phù hợp với sự khách quan và sự phát triển chung của nhân loại Tuy vậy nước ta xuất phất từ một nước nông nghiệp và đi lên CNXH bỏ qua giai đoạn CNTB chịu sự ảnh hưởng lâu dài của chiến tranh không những vậy cơ chế quan liêu bao cấp đã in sâu vào trong dân Qua 20 năm đổi mới thực hiện

của Đảng, toàn Đảng và toàn dân ta đã vượt qua mọi khó khăn, thử thách đạt được những thành tựu to lớn và rất quan trọng

Kinh tế thị trường với sự phát triển của nó đã đưa đến thành công bước đầu cho công cuộc xây dựng đất nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa Vậy kinh tế thị trường đó là cái gì? hoàn cảnh ra đời, cái gì dẫn tới phải phát triển kinh tế thị trường - đặc điểm của nền kinh tế thị trường là như thế nào - các giải pháp để phát triển nền kinh tế thị trường ra sao?

Đó là hàng loạt các câu hỏi đặt ra cần được giải quyết, tìm hiểu rõ về nó,

ta có thể nắm bắt được kiên thức cơ bản nhất về nền kinh tế thị trường ở nước

ta

Vì thế đề tài “Tại sao nước ta phải phát triển nền kinh tế thị trường, muốn phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta chúng ta phải làm gì?” là vô cùng thiết thực và cần thiết, qua đó cộng với

niềm thích thú, sự học hỏi của mình (sinh viên kinh tế) em thấy đề tài này là hoàn toàn phù hợp và thỏa mãn với mình

2-Cái mới của đề tài: Từ đề tài, có được cái nhìn đúng đắn hơn về nền

kinh tế Việt Nam trong thời kì đổi mới và hoàn thiện vốn kiến thức của mình

3-Phương pháp nghiên cứu: Lý luận dựa trên nghiên cứu của Chủ nghĩa

Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

4-Giới hạn vấn đề cần nghiên cứu : nền kinh tế thị trường tại Việt Nam

trong giai đoạn hiện nay

5-Kết cấu đề án; Được chia làm 3 phần

Phần 1: Phần mở đầu

Phần 2:Phần nội dung

Chương I: Một số vấn đề về lí luận

Chương II: Giải pháp cho nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Phần 3: kết luận

PHẦN NỘI DUNG

Chương I : Một số vấn đề lí luận

1 Lí thuyết về nền kinh tế thị trường

1.1-Khái niệm về kinh tế thị trường:

Kinh tế hàng hoá và kinh tế thị trường chỉ khác nhau về trình độ phát triển ; kinh tế thị trường là hình thức phát triển cao của kinh tế hàng hoá

Kinh tế hàng hoá phát triển, điều đó có nghĩa là phạm trù hàng hoá, phạm trù tiền tệ và thị trường được phát triển và được mở rộng Hàng hóa không chỉ

vào của sản xúât Đúng hướng thị trường và cơ cấu thị trường được mở rộng hoàn thiện Mọi quan hệ kinh tế trong xã hội đều tiền tệ hoá Khi đó người ta gọi kinh tế hàng hoá là kinh tế thị trường

1.2-Những đặc trưng của kinh tế thị trường (KTTT) :

Những đặc trưng chung nhất, vốn có của kinh tế thị trường:

Một là: Tính tự chủ của các chủ thể kinh tế rất cao Đây là đặc trưng quan

trọng nhất của kinh tế thị trường Đặc trưng này xuất phát từ đặc điểm khách quan của việc tồn tại nền kinh tế hàng hoá Đồng thời cũng là biểu hiện và yêu cầu nội tại của kinh tế hàng hoá

Hai là: Trên thị trường hàng hoá rất phong phú Người ta tự do mua, bán

hàng hoá Trong đó người mua chọn người bán, người bán tìm người mua Họ gặp nhau ở giá cả thị trường

Ba là: Giá cả để hình thành ngay trên thị trường Giá cả thị trường vừa là

biểu hiện bằng tiền của giá thị trường, vừa chịu sự tác động của quan hệ cạnh tranh và quan hệ cung cầu hàng hoá và dịch vụ Trên cơ sở giá thị trường, giá cả

là kết quả của sự thương lượng và thoả thuận giữa người mua và người bán Đặc trưng này phản ánh yêu cầu của luật lưu thông hàng hoá

Bốn là: Kinh tế thị trường là một tất yếu của thị trường Nó tồn tại trên cơ

sở những đơn vị sản xuất hàng hoá độc lập và khác nhau về lợi ích kinh tế

Năm là: Kinh tế thị trường là hệ thống kinh tế mở Nó rất đa dạng, phức

tạp và được điều hành bởi hệ thống tiền tệ và hệ thống pháp luật của Nhà nước

1.3- Những ưu và nhược điểm nền kinh té thi trường

*Cơ chế thị trường có các ưu thế sau:

Trước hết, cơ chế thị trường kích thích việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, tăng năng suất lao động, nâng cao trình độ xã hội hoá sản xuất

Hai là, cơ chế thị trường có tính năng động và khả năng thích nghi nhanh chóng Vì trong kinh tế thị trường tồn tại một nguyên tắc ai đưa ra thị trường một loại hàng hoá mới và đưa ra sớm nhất thì sẽ thu được lợi nhuận nhiều nhất

Ba là, trong nền kinh tế thị trường hàng hoá rất phong phú và đa dạng Do

đó nó tạo điều kiện thuận lợi cho việc thoã mãn ngày càng tốt hơn những nhu cầu vật chất, văn hóa và sự phát triển toàn diện của mọi thành viên xã hội

* Khuyết tật của cơ chế thị trường:

Cơ chế thị trường có những khuyết tật mà bản thân nó không tự giải quyết được Thường xuyên tạo ra mất cân đối, bất hợp lý ở tầng vĩ mô làm giảm hiệu quả trên quy mô nền kinh tế quốc dân Cơ chế thị trường cũng có những yếu tố làm giảm tốc độ phát triển kinh tế do nảy sinh độc quyền từ cạnh tranh tự do và việc giữ bí quýêt kinh doanh của từng đơn vị

Trong hoạt động thực tiễn của cơ chế thị trường do chạy theo lợi nhuận đơn thuần nên khó tránh khỏi các hiện tượng buôn gian, bán lận, đâù cơ, làm hàng giả… và nhiều bệnh trạng xã hội khác như phân hoá giàu nghèo, thất nghiệp, lạm phát, phá sản dẫn đến sựu phá hoại lực lượng sản xuất, vi phạm đạo đức, lối sống, gây ô nhiễm môi trường, phá hoại thiên nhiên…

Trên phạm vi quốc tế, cơ chế thị trường dễ dẫn đến mâu thuẫn giữa các nước, các trung tâm kinh tế đặc biệt dễ tạo ra trật tự kinh tế bất công giữa các nước giàu và nước nghèo

Do những nhược điểm trên cần có sự điều tiết của nhà nước để hạn chế những khuyết tật của cơ chế thị trường

2 Sự cần thiết phải phát triển nền kinh tế thị trường

2.1- Sự cần thiết khách quan

Phân công lao động xã hội phát triển cảc về chiều rộng lẫn chiều sâu Phân công lao động xã hội trong từng khu vực, từng địa phương cũng ngày càng phát

triển Sự phát triển của phân công lao động được thể hiện ở tính phong phú, đa dạng và chất lượng ngày càng cao của sản phẩm đưa ra trao đổi trên thị trường

Trong nền kinh tế nước ta tông tại nhiều hình thức sở hữu, đó la sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, sở hữu cá nhân, sở hữu hỗn hợp Do đó tồn tại nhiều chủ thể kinh tế độc lập, lợi ích riêng, nên quan hệ kinh tế của họ chỉ có thể thực hiện bằng quan hệ hàng hóa và tiền tệ

Thành phần kinh tế nhà nước va kinh tế tập thể tuy cùng dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, nhưng các đơn vị kinh tế vẫn có sự khác biệt nhất định, có quyền tự chủ trong kinh doanh và có lợi ích riêng Mặt khác các đơn vị kinh tế có sự khacs nhau về trình độ kỹ thuật-công nghệ, về trình dộ tổ chức quản lý, nên chi phí sản xuất và hiệu quả sản xuất cũng khác nhau

Quan hệ kinh tế còn cần thiết trong quan hệ đối ngoại, đặc biệt trong điều kiện phân công lao động uốc tế đang phát triển ngày càng sâu sắc, vì mỗi nước là một quốc gia riêng biệt, là người chủ sở hữu đối với các loại hàng hóa đưa ra trao đổi trên thị trường thế giới Sự trao đổi ở đây phải theo quy tắc ngang giá như vậy nền kinh tế thị trường tồn tại ở nước ta là một tất yếu, khách quan

2.2- Sự cần thiết tất yếu phải chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.

Trước sự suy thoái nghiêm trọng, viện trợ nước ngoài lại giảm sút đã đưa nền kinh tế nước ta tới sự bức bách phải đổi mới Tại đại hội VI của đảng đã chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần và thực hiện chuyển đổi sang cơ chế hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa Đến đại hội VII đảng ta đã xác định việc đổi mới cơ chế kinh tế nước ta là một tất yếu khách quan và trên thực trạng diễn ra việc đó tức là chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập chung sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng XHCN Đây

là một sự thay đổi về nhận thức có ý nghĩa rất quan trọng trong lý luận cũng như trong thực

tế lãnh đạo của đảng trên mặt trận làm kinh tế Việc chuyển đổi trên hoàn toàn đúng đắn Nó phù hợp với thực tế của nước ta phù hợp với các qui luật kinh tế và xu thế của thời đại.

Nếu không thay đổi cơ chế vẫn giữ cơ chế kinh tế cũ thì không thể nào có đủ sản phẩm để tiêu dùng chứ chưa nói đến tích luỹ vốn để mở rộng sản xuất Thực tế những năm cuối của thập kỷ 80 đã chỉ rõ thực hiện cơ chế kinh tế cho dù chúng ta đã liên tục đổi mới hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế, nhưng hiệu quả của nền sản xuất xã hội đạt mức rất thấp Sản xuất không đáp ứng nổi tiêu dùng ,tích luỹ hầu như không có đôi khi còn ăn lạm cả vào vốn vay của nước ngoài

Do đặc trưng của nền kinh tế tập trung là rất cứng nhắc cái đó chỉ có tác dụng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Và chỉ có tác dụng phát triển nền kinh tế theo chiều rộng Nền kinh tế chỉ huy ở nước ta tồn tại quá dài do đó nó không những còn tác dụng đáng kể trong việc thúc đẩy sản xuất mà nó còn sinh ra nhiều hiện tượng tiêu cực làm giảm năng xuất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.

Xét về tồn tại thực tế ở nước ta những nhân tố của nền kinh tế thị trường Về vấn đề này có nhiều ý kiến đánh giá khác nhau Nhiều nước cho rằng thị trường ở nước ta là thị trường sơ khai Thực tế kinh tế thị đã hình thành và phát triển đạt những mức phát triển khác nhau, ở hầu hết các đô thị và vùng hẻo lánh đang được mở rộng với thị trường quốc tế.Nhưng thị trường ở nước ta phát triển chưa đồng bộ còn thiếu hẳn thị trường các yếu tố sản xuất như thị trường lao động ,thị trường vốn và thị trường đất đai về cơ bản vẫn là thị trường tự do, mức độ can thiệp của nhà nước còn rất thấp.

Xét về mối quan hệ kinh tế đối ngoại ta thấy nền kinh tế nước ta đang hoà nhập với nền kinh tế thị trường thế giới ,sự giao lưu về hàng hoá dịch vụ và đầu tư trực tiếp của nước ngoài làm cho sự vận động của nền kinh tế nước ta gần gũi hơn với thị trường thế giới.Tương quan giá cả các loại hàng hoá trong và giá cả hàng hoá quốc tế.

Xu hướng chung phát triển kinh tế thế giới là sự phát triển kinh tế của một nước không tách rời sự phát triển và hoà nhập quốc tế Sự cạnh tranh giữa các quốc gia đã thay đổi hẳn về chất không còn là dân số đông ,vũ khí nhiều ,quân đội mạnh mà là tiềm lực kinh tế Mục đích của các chính sách của các quốc gia tạo được nhiều của cải vật chất trong quốc gia của mình là tốc độ phát triển kinh tế cao, đời sống nhân dân được cải thiện, thất nghiệp thấp , tiềm lực kinh tế đã trở thành thước đo chủ yếu , vai trò và sức mạnh của mỗi dân tộc, là công

cụ chủ yếu để bảo vệ uy tín duy trì sức mạnh của các đảng cầm quyền.

Tuy vậy,nền kinh tế thị trường hướng tới của nước ta sẽ không phải là nền kinh tế thị trường thuần tuý Lý thuyết “để mặc” cho thị trường tự do cạnh tranh là không tồn tại Ngoài bàn tay “vô hình” , vai trò của chính phủ để điều tiết, khắc phục những khuyết tật của thị trường tạo cho nền kinh tế ổn định và phát triển Đối với nước ta vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường cũng sẽ rất quan trọng

Sự phát triển kinh tế –xã hội nào rút cuộc cũng nhằm mục tiêu xã hội, nhân văn nhất định Phát triển theo nghĩa đầy đủ là bên cạnh sự gia tăng về lượng (tăng trưởng kinh tế) còn bao hàm những thay đổi về chất(những biến đổi về mặt xã hội) “Phát triển là nâng cao phúc lợi của nhân dân Nâng cao tiêu chuẩn sống và cải tiến giáo dục, sức khoẻ và bình đẳng về cơ hội là tất cả những yếu tố cơ bản của phát triển kinh tế Bảo đảm các quyền chính trị và công dân là một mục tiêu phát triển rộng hơn ” Học thuyết về hình thái kinh tế xã hội của C.Mác

là một thành tựu khoa học của loài người Nó phác hoạ quy luật vận động tổng quát của lịch

sử nhân loại, và sự phát triển của xã hội loài người sẽ tiến tới chủ nghĩa cộng sản, mà giai đoạn thấp của nó là chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa xã hội không đói lập với phát triển, với kinh

tế thị trường, mà là một nấc thang phát triển của loài người được đánh dấu bằng tiến bộ-xã hội của sự phát triển Nó là cách thức giải quyết các quan hệ xã hội vì cuộc sống tốt đẹp của đại đa số nhân dân lao động, của toàn tể xã hội, là sự thiết lập một trật tự xã hôi với mục tiêu công bằng văn minh Sự phát triển chỉ đem lại sự giàu có và sự thống trị của tư bản, của một

số ít người trong xã hội, thì sự phát triển đó mang tính chất tư bản chủ nghĩa là sự phát triển

cổ điển.Sự phát triển đem lại sự giàu có, phồn vinh, hạnh phúc cho đại đa số nhân dân lao động cho toàn thể xã hội, thì sự phát triển đó mang tính chất xã hội chủ nghĩa, là sự phát triển hiện đại Cuộc đấu tranh cách mạng trường kỳ gian khổ và quyết liệt của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đứng đầu là chủ tịch Hồ Chí Minh nhằm giải phóng nhân dân lao động, đem lại hạnh phúc và giàu sang cho nhân dân lao động.Vì vậy, sự phát triển của Việt Nam trong hiện tại và tương lai phải là sự phát triển vì sự giàu có, phồn vinh và hạnh phúc của nhân dân lao động, vì sự hùng mạnh và giàu có của cả xã hội, của toàn xã hội, của toàn dân tộc, là sự phát triển mang tính chất xã hội chủ nghĩa, sự phát triển hiện đại Nghĩa là, chúng ta phải phát triển nền KTTT định hướng XHCN Điều đó không chỉ đơn thuần là sự phát triển kinh tế nhằm đạt được mục tiêu dân giàu nước mạnh, mà còn bao hàm vấn đề quan trọng mang tính hiện đại, là thiết lập một kiểu tổ chức xã hội, một trật tự xã hội với nộng dung công bằng và văn minh Nhà nước XHCN, “của dân, do dân và vì dân” dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là điều kiện quan trọng đảm bảo thực hiện sự định hướng đó.

Chương II Thực trạng và giải pháp cho nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

1.Thực trạng của nền kinh tế thị trường ở Việt Nam.

1.1Trình độ phát triển nền kinh tế thị trường ở nước ta còn ở giai đoạn

sơ khai Đó là do các nguyên nhân:

Cơ sở vật chất kĩ thuật còn ở giai đoạn thấp

Kết cấu hạ tầng như đường giao thông, bến cảng, hệ thống thông tin liên lạc còn lạc hậu kém phát triển Hệ thống thông tin kém phát triển làm cho các vùng miền bị chia cắt, tách biệt nhau, do đó làm cho nhiều tiềm năng ở địa phương không khai thác được, các địa phương không thể chuyên môn hóa để phát triển thế mạnh

Do cơ sở vật chất – kỹ thuật còn ở trình độ thấp làm cho phân công lao động xã hội kém phát triển, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm Nên kinh tế nước ta chưa thoát khỏi nền kinh tế nông nghiệp sản xuất nhỏ

Khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trường trong nước cũng như thị trường nước ngôài còn rất yếu Do cơ sở vật chất và kỹ thuật còn lạc hậu, nên năng xuất lao động thấp, do đó khối lượng hàng hóa nhỏ bé, chủng loại nghèo nàn, chất lượng thấp, giá cao vì thế cạnh tranh còn yếu

1.2 Thị trường dân tộc thống nhất đang trong quá trình hình thành nhưng chưa đông bộ.

Thị trường hàng hóa – dịch vụ đã hình thành nhưng còn hạn hẹp, còn nhiều tiêu cực

Thị trường hàng hóa sức lao động mới manh nha, một số trung tâm giới thiệu việc làm và suất khẩu lao động mới thành lập nhưng nảy xinh hiện tượng khủng hoảng

Thị trường tiền tệ và thị trường vốn đã có nhiều tiến bộ nhưng vẫn còn nhiều chắc trở Thị trường chứng khoán ra đời nhưng cũng chưa có nhiều “hàng hóa” để mua và bán và cũng có ít doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia thị trường này

1.3 Nhiều thành phần kinh tế tham gia thị trường do vậy kinh tế nước

ta có nhiều loại hình sản xuất hàng hóa cùng tồn tại, đan xen nhau, trong đó sản xuất nhỏ phân tán còn phổ biến.

1.4 Sự hình thành thị trường trong nước gắn với mở rộng kinh tế đối ngoại, hội nhập vào thị trường khu vực và thế giới, trong hoàn cảnh trình độ phát triển kinh tế – kỹ thuật nước ta còn thấp so với hầu hết các nước khác.

1.5 Q uản lý nhà nước về kinh tế – xã hội còn yếu.

2 Các giải pháp phát triển nền kinh tế thị trường

Mặc dù đã đạt được những thành tựu to lớn qua 15 năm đổi mới Tuy vậy cũng cần phải có những phương hướng để phát triển nền kinh tế của nước ta trong giai đoạn hiện nay – giai đoạn hội nhập mở cửa với các nước trên thế giới Những phương hướng cụ thể đó là:

2.1 Thực hiện nhất quán chính sách kinh tế nhiều thành phần

Trước đây khi xây dựng kinh tế kế hoạch chúng ta đã thiết lập một cơ cấu

cơ sở gồm hai hình thức là sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể Vì vậy, khi chuyển sang kinh tế hàng hóa vận hành theo cơ chế thị trường, cần phải đổi mới

cơ cấu cũ bằng cách đa dạng hóa các hình thức sở hữu, diều đó sẽ đưa đến hình thành những chủ thể kinh tế độc lập, có lợi ích riêng