Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào giảng dạy vật lý 7 đạt hiệu quả cao

Đề tài: Phương pháp tích hợp bảo vệ môi trường vào giảng dạy môn vật lý lớp 7 đạt hiệu quả cao mà nó đã trở thành một vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội của toàn cầu.. Để việc tính hợp gi

Trang 1

Đề tài: Phương pháp tích hợp bảo vệ môi trường

vào giảng dạy môn vật lý lớp 7 đạt hiệu quả cao

Trang 2

mà nó đã trở thành một vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội của toàn cầu Bảo vệ môi trường trở thành nhiệm vụ cấp bách đối với mọi người, mọi dân tộc, mọi quốc gia trên trái đất Để giải quyết được vấn đề này thì công việc giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, tinh tế nhất, và có tính bền vững và sâu rộng nhất trong số các biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đất nước

Trong số các môn học ở trường THCS thì môn Vật lí là một trong những môn học thực nghiệm, nó cung cấp cho học sinh rất nhiều các kiến thức cơ bản về thế giới tự nhiên nói chung và về môi trường xung quanh Vì thế qua môn học này, mỗi khi cung cấp một đơn vị kiến thức cơ bản có liên quan đến môi trường thì người thầy có thể tích

hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào từng đơn vị kiến thức này hoặc từng bài giảng của mình Để việc tính hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào trong từng bài giảng có liên quan đến môi trường đạt được hiệu quả cao nhất thì theo tôi, ngay từ lớp 7 là một trong những lớp đầu cấp học mà các em mới được làm quen với môn Vật lí chúng ta cần phải làm sao

để không những gây được sự hứng thú học tập cho các em về môn học này, mà chúng ta còn có thể lồng ghép kiến thức về môi trường và vấn đề bảo vệ môi trường để rồi từ đó xây dựng ý thức bảo vệ môi trường cho các em

Là một cán bộ quản lý phụ trách chuyên môn, có chuyên môn về bộ môn Vật lý tôi luôn trăn trở về vấn đề làm thế nào vừa dạy học sinh nắm bắt những kiến thức cơ bản của

bộ môn, vừa lồng ghép những đơn vị kiến thức về bảo vệ môi trường cho học sinh

Trên cơ sở tìm tòi những tư liệu về bảo vệ môi trường, thu thập thông tin qua báo đài

và internet, đặt biệt là nắm bắt về phương pháp dạy học có tích hợp môi trường bộ môn vật

lí, bên cạnh đó dựa vào việc tìm ra những đơn vị kiến thức trong chương trình Vật lí 7 có liên quan đến việc giáo dục BVMT, cộng với quá trình dạy thử nghiệm đạt hiệu quả khá tốt Tôi quyết định nghiên cứu đề tài “ Phương pháp tích hợp bảo vệ môi trường vào giảng dạy môn Vật lí 7 đạt hiệu quả” để chia sẻ với các đồng nghiệp tham khảo

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương là hai lớp 7A và lớp 7B trường THCS Lê Khắc Cẩn năm học 2010 – 2011 ( Năm học 2011 – 2012 các em đang học lớp 8A

và lớp 8B ), lớp thực nghiệm được thực hiện phương pháp tích hợp bảo vệ môi trường vào giảng dạy trong một số bài như: 1;3;5;8;15;17;29 ( Theo PPCT vật lý lớp 7 do Sở Giáo Dục Đào Tạo Hải Phòng ban hành năm 2010 - 2011) Kết quả đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh Lớp thực nghiệm đạt kết quả cao hơn lớp đối chứng, điểm

Trang 3

trung bình bài kiểm tra sau tác động của lớp thực nghiệm là 7,47, lớp đối chứng là 6,45 Kết quả phép kiểm chứng T-test p = 0,0012<0,05 cho thấy sự chênh lệch giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa, không phải do ngẫu nhiên

II GIỚI THIỆU

1 Hiện trạng:

Trước sự ô nhiễm môi trường như hiện nay, để bảo vệ chính mình và người thân của mình, thì con người phải có ý thức bảo vệ môi trường thông qua những việc làm cụ thể Mỗi học sinh lớp 7 đang ngồi trên ghế nhà trường tuy các em đang còn rất nhỏ, nhiều lúc nhận thức

về môi trường cũng đang còn rất hạn chế, nhưng có rất nhiều việc làm để các em có thể góp một phần nhỏ bé của mình vào phong trào bảo vệ môi trường đang được thực hiện ở khắp mọi nơi trên toàn thế giới Để đồng hành với toàn thế giới trong vấn đề bảo vệ môi trường,

Bộ Giáo Dục và đào tạo nước ta đã và đang phát động phong trào “Trường học thân thiện, môi trường xanh – sạch - đẹp”

- Hơn nữa, khái niệm môi trường là một khái niệm rất rộng mà trình độ hiểu biết của các

em lớp 7 còn rất hạn chế , trong khi đó thời gian của mỗi tiết học chỉ có 45 phút Mặt khác

đồ dùng thí nghiệm còn thiếu rất nhiều, phòng học thực hành chưa có máy quay dùng để thu thập tư liệu chưa có, tranh ảnh và các tư liệu về môi trường và bảo vệ môi trường hoàn toàn không có, việc tiếp cận với internet còn rất hạn chế Bên cạnh đó ý thức bảo vệ môi trường của các em học sinh cũng như của các bậc phụ huynh đang còn rất hạn chế

ý thức bảo vệ môi trường của các em học sinh cũng như của các bậc phụ huynh đang còn rất hạn chế

3 Giải pháp thay thế:

Giáo viên sử dụng phương pháp tích hợp bảo vệ môi trường vào trong giảng dạy vật lý giúp

Trang 4

các em dễ hiểu hơn, có kĩ năng vận dụng vào thực tế tốt hơn, hiểu rõ về bản chất các vấn

đề vật lý gắn với thực tế cuộc sống Các em yêu thiên nhiên hơn, có ý thức bảo vệ môi trường tốt hơn

4 Xác định vấn đề nghiên cứu:

Việc sử dụng phương pháp tích hợp bảo vệ môi trường vào trong giảng dạy vật lý có làm tăng kết quả học tập môn vật lý của học sinh lớp 7 trường THCS Lê Khắc Cẩn?

5 Giả thuyết nghiên cứu:

Có, việc sử dụng phương pháp tích hợp bảo vệ môi trường vào trong giảng dạy vật lý có làm tăng kết quả học tập môn lý của học sinh lớp 7A trường THCS Lê Khắc Cẩn, huyện An Lão

III PHƯƠNG PHÁP

1 Khách thể nghiên cứu:

Lựa chọn học sinh lớp 7A và lớp 7B Trường THCS Lê Khắc Cẩn năm học 2010 - 2011 để tiến hành thực hiện ( Năm học 2011- 2012) Hiện các em đang là học sinh 2 lớp 8A và 8B:Chọn 2 lớp: lớp 7A và lớp 7B, là hai lớp có nhiều điểm tương đồng: trình độ học sinh, số lượng, giới tính, thành phần dân tộc,

Số HS Nam Nữ Dân tộc kinh Dân tộc

Xếp loại học lực môn lý năm học 2009 - 2010 Tổng số

* Giáo viên: Cô giáo Lê Thị Bé giảng dạy cả 2 lớp 7A và lớp 7B Số năm công tác 25 năm

2 Thiết kế nghiên cứu

Sử dụng thiết kế thứ 2

Trang 5

KT trước và sau tác động đối với các nhóm tương đương

Lớp 7A và lớp 7B là hai lớp nguyên vẹn thuộc khối 7 của trường THCSLê Khắc Cẩn Lớp 7A là lớp thực nghiệm, lớp 7B là lớp đối chứng Lấy kết quả bài kiểm tra KSCL đầu năm làm bài kiểm tra trước tác động ; lấy kết quả bài kiểm tra 45 phút cuối năm làm bài KT sau tác động Cụ thể:

- Bài kiểm tra trước tác động: Cả 2 lớp làm theo đề KSCL đầu năm do nhà trường ra

đề Chia phòng thi trộn lẫn học sinh cả khối 7, phân công giáo viên của trường coi thi, chấm thi một cách khách quan

- Bài kiểm tra sau tác động: Cả 2 lớp làm theo đề chung mà tôi đã ra, phân công 2 giáo viên của trường coi thi 2 lớp, chấm thi một cách khách quan

- Tiến hành kiểm tra và chấm bài

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kiểm chứng T-test độc lập ở bài kiểm tra trước tác động ( Bài kiểm tra KSCL đầu năm học 2010 – 2011) với p = 0,45 ( p>0,05) suy ra sự chênh lệch điểm trung bình của 2 nhóm Thực nghiệm và Đối chứng là không có ý nghĩa Kết luận được kết quả học tập 2 lớp trước tác động là tương đương nhau

Bảng thiết kế nghiên cứu

O4

Ở thiết kế này tôi sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập

3 Quy trình nghiên cứu

+ Chuẩn bị bài của giáo viên

Cô Lê Thị Bé dạy lớp 7B: ( Lớp đối chứng) Thiết kế bài học không sử dụng phương pháp tích hợp bảo vệ môi trường vào trong giảng dạy , các tiến trình lên lớp khác vẫn hoạt động bình thường

Trang 6

Bản thân tôi cùng bàn bạc và thống nhất với cô Lê Thị Bé dạy thực nghiệm ở lớp 7A ( Lớp thực nghiệm ) : Tôi thiết kế bài học ở các bài : 1;3;5;8;15;17;29 ( Theo PPCT vật lý lớp 7

do Sở Giáo Dục Đào Tạo Hải Phòng ban hành năm 2010 - 2011) các tiến trình lên lớp khác vẫn hoạt động bình thường, chỉ chú trọng việc Sử dụng phương pháp tích hợp bảo vệ môi trường vào trong giảng dạy

Tiến hành dạy thực nghiệm

Để giảng dạy các tiết có tích hợp bảo vệ môi trường đạt hiệu quả trước hết giáo viên phải nắm chắc chắn chuẩn kiến thức, kỹ năng của bài đó, kết hợp tìm tư liệu có liên quan(tranh, ảnh, đọan phim…) đến kiến thức bảo vệ môi trường của bài học đó qua báo đài hoặc internet…, xác định được mục tiêu khi lồng ghép các kiến thức đó, những đơn vị kiến thức

đó phải dể hiểu, và sự vật hiện tượng mà giáo viên giới thiệu phải nằm trong tằm hiểu biết của học sinh, tránh trường hợp nó trở thành kiến thức trừu tượng, khó hình dung, rất dễ gây

sự nhàm chán cho học sinh, bằng phương pháp giảng dạy đưa những kiến thứ bảo vệ môi trường đơn giản, cụ thể gắn liền với cuộc sống, với địa phương, kết hợp nhắc nhở của giáo viên sẽ là một trong những yếu tố góp phần cho sự thành công cho tiết dạy có tích hợp bảo

vệ môi trường, cần tổ chức những buổi ngọai khóa để học sinh có điều kiện tìm hiểu về vấn

đề môi trường ở địa phương, để từ đó các em có biện pháp và hành động cụ thể bảo vệ môi trường, thường xuyên liên hệ với môi trường ở trường học, ở gia đình, ở địa phương Người giáo viên phải là một tấm guơng trong vấn đề bảo vệ môi trường

Việc tiến hành tác động theo chương trình học và thời khóa biểu của nhà trường

4 Đo lường và thu thập dữ liệu

Lấy kết quả bài kiểm tra khảo sát chất lượng đầu năm, đề chung là kết quả bài kiểm tra trước tác động

Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra cuối năm Bài kiểm tra gồm 20 câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn, mỗi câu 0,5 điểm

Quy trình kiểm tra và chấm bài kiểm tra:

Ra đề kiểm tra: Bản thân tôi ra đề kiểm tra và đáp án sau đó lấy ý kiến đóng góp của các giáo viên trong nhóm Vật lý để bổ sung, chỉnh sửa cho phù hợp

Tổ chức kiểm tra hai lớp cùng một thời điểm, cùng đề Sau đó tổ chức chấm điểm theo đáp

án đã xây dựng

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN

Trang 7

Biểu đồ so sánh kết quả trung bình giữ hai lớp trước và sau tác động

Kết quả p = 0,0012 <0,05 cho thấy độ chênh lệch điểm trung bình giữa hai nhóm là có ý nghĩa Nghĩa là điểm trung bình lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng không phải do ngẫu nhiên

SMD = 0,803 nên mức độ ảnh hưởng của tác động khi sử dụng phương pháp tích hợp bảo

vệ môi trường vào trong giảng dạy Vật lý 7 là lớn Giả thuyết được kiểm chứng

Tổng hợp phần trăm kết quả theo thang bậc: Kém, yếu, TB, khá, giỏi kết quả của lớp thực nghiệm 7A

Trang 8

Biểu đồ so sánh kết quả kiểm tra v ật l ý theo thang bậc: Yếu, TB, khá, giỏi kết quả

của lớp thực nghiệm 7A trước tác động và sau tác động

Trang 9

3 Hạn chế

- Kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin của giáo viên còn đôi chỗ lúng túng, việc thu thập các file ảnh còn gặp nhiều khó khăn; công sức đầu tư của giáo viên trong việc xây dựng kho tranh ảnh chọn lọc lớn Giáo viên cần phải có kỹ năng thiết kế bài trình chiếu điện tử,

kỹ năng tìm và chia sẻ tư liệu trên mạng Internet…

V KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

1 Kết luận

Thông qua thực tế, khi tôi tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào trong từng bài học này tôi thấy rằng, tuy thời gian để tôi tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong mỗi đơn vị kiến thức có liên quan đến môi trường là rất ngắn nhưng học sinh thảo luận rất sôi nổi, và về nhà các em cũng đã vận dụng rất thành công những kiến thức đó vào trong cuộc sống hàng ngày, đôi khi các em còn đưa ra nhiều ý kiến rất hay trong vấn đề bảo vệ môi trường Ngoài ra, tôi còn thấy các em còn là những tuyên truyền viên rất tích cực về bảo vệ môi trường tại gia đình và địa phương

Các em rất tích cục tham gia các hoạt động xã hội như: Tổ chức ngày hội tuyên truyền giữ gìn và bảo vệ môi trường; tham quan ngoại khoá; đặc biệt là chương trình phát động tết trồng cây đầu xuân hang năm …

2 Khuyến nghị

- Nhà trường cần phải tạo điều kiện để giáo viên bộ môn tổ chức những buổi ngoại khóa về giáo dục bảo vệ môi trường cho các em, thông qua những buổi ngoại khóa này giáo viên sẽ chỉ ra cho các em những việc làm cụ thể nhằm bảo vệ môi trường

- Nhà trường cần phải có camera hoặc máy ảnh kĩ thuật số để giáo viên có công cụ để đi thu thập những hình ảnh cụ thể về ô nhiễm môi trường đang diễn ra ở địa phương hoặc ở một khu vực nào đó

- Cần phải tổ chức những cuộc thi cho học sinh về đề tài bảo vệ môi trường nhân kĩ niệm các ngày lễ lớn trong năm

- Cần khuyến khích các giáo viên bộ môn sưu tầm cũng như tự làm các đồ dùng dạy học có liên quan đến vấn đề tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường

- Khuyến khích giáo viên nghiên cúu tài liệu trên internet, đăng kí làm thành viên của các trang giáo dục : violet, tài nguyên vật lí,…để phục vụ tốt hơn cho việc dạy học nói riêng và

Trang 10

tìm phương pháp giảng dạy BVMT cho học sinh đạt hiệu quả cao

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Mạng Internet, giaoandientu.com.vn

- Tài liệu tập huấn nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng dự án Việt - Bỉ - Bộ GD & ĐT

- Sách giáo khoa và sách giáo viên lớp 7 - Bộ GD & ĐT

- Tài liệu giáo dục bảo vệ môi trường trong môn vật lý THCS – Nhà xuất bản giáo dục

An Thọ ngày 25 tháng 11 năm 2011

Người viết

Nguyễn Xuân Hùng

VII PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI

1 MỘT SỐ BÀI VẬT LÝ 7 MÀ TÔI ĐÃ ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀO GIẢNG DẠY

Trang 11

a Địa chỉ tích hợp: Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta.

b Phương pháp tích hợp : sử dụng thí nghiệm để hình thành kiến thức làm thế nào để nhìn thấy một vật(hình 1.2 a), gv kết hợp đặt ra các câu hỏi.

GV hỏi : Các em có biết vì sao các bạn học sinh ở thành phố bị cận nhiều hơn các bạn học sinh ở nông thôn không ?

HS nhận thức : ở thành phố, do nhà cao tầng che chắn nên các học sinh thường phải học tập, làm việc và vui chơi dưới ánh đèn điện (ánh sáng nhân tạo) hoặc ánh sáng khuếch tán nên mắt thường dể bị cận Chúng ta ở nông thôn học tập, làm việc và vui chơi dưới ánh sáng chủ yếu là ánh sáng tự nhiên vì thế mà ít bị cận hơn

GV: Để khắc phục hiện tượng trên thì các học sinh thành phố cần phải làm gì ?

HS trả lời : Các học sinh thành phố cần có kế hoạch học tập hợp lí, tổ chức vui chơi, dã ngoại ở những nơi có nhiều ánh sáng tự nhiên

GV nhấn mạnh : Các học sinh khi học tập phải đảm bảo ánh sáng, hạn chế học tập dưới ánh sáng nhân tạo

2 Bài 3 : ỨNG DỤNG ĐỊNH LUẬT TRUYỀN THẲNG CỦA ÁNH SÁNG

a Địa chỉ tích hợp: Bóng tối nằm phía sau vật cản, không nhận được ánh sáng từ nguồn

sáng truyền tới

b Phương pháp tích hợp: làm thí nghiệm H3.1, H 3.2 để hình thành kiến thức bống tối, sau

đó kết hợp giáo dục BVMT cho học sinh(có sử dụng hình ảnh minh họa).

GV: Trong sinh hoạt và học tập ta cần làm như thế nào để không có bóng tối?

HS trả lời : Trong sinh hoạt và học tập ta cần đảm bảo đủ ánh sáng, không có bóng tối Vì vậy, cần lắp đặt nhiều bóng đèn nhỏ thay vì lắp đặt một bóng đèn lớn

GV: Vì sao người ta nói ở các thành phố thường bị ô nhiễm ánh sáng? (sử dụng hình ảnh

để học sinh quan sát)

Hs trả lời : ở các thành phố thường bị ô nhiễm ánh sáng là do quá nhiều loại nguồn sáng có cường độ chiếu sáng khác nhau

GV: Sự ô nhiễm ánh sáng này có gây tác hại gì cho con người ?

Hs nhận thức : Sự ô nhiễm ánh sáng gây ra các tác hại cho con người như: Làm cho con người

Trang 12

luôn bị mệt mỏi, ảnh hưởng đến tâm lí, lãng phí năng lượng, mất an toàn giao thông và sinh họat

Hình ảnh ô nhiềm ánh sáng ở các đô thị

GV: Sự ô nhiễm ánh sáng này có gây tác hại gì cho con người ?

Hs nhận thức : Sự ô nhiễm ánh sáng gây ra các tác hại cho con người như: Làm cho con người luôn bị mệt mỏi, ảnh hưởng đến tâm lí, lãng phí năng lượng, mất an toàn giao thông

và sinh họat

GV : Làm thế nào để giảm thiểu ánh sang đô thị ?

HS nhận thức: Để giảm thiểu ánh sáng đô thị cần phải:

+ Sử dụng nguồn sáng vừa đủ với yêu cầu

+ Tắt đèn khi không cần thiết hoặc sử dụng chế độ hẹn giờ

+ Cải tiến dụng cụ chiếu sáng phù hợp, có thể tập trung ánh sáng vào nơi cần thiết

+ Lắp đặt các loại đèn phát ra ánh sáng phù hợp với sự cảm nhận của mắt

3 Bài 5 : ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI GƯƠNG PHẲNG

a Địa chỉ tích hợp:

Gương phẳng là một phần của mặt phẳng phản xạ được ánh sáng

b Phương pháp tích hợp: hình thành kiến thức tính chất ảnh tạo bởi gương phẳng( có sử dụng thí nghiệm H5.2- SGKVL7), cho học sinh nêu ví dụ thực tế, kết hợp sử dụng hình ảnh

vể sự ô nhiễm của nguồn nước,các hành động để bảo vệ môi trường nước.

GV : Các mặt nước trong xanh của các dòng sông, ao, hồ có vai trò gì ?

Hs trả lời : Các mặt nước trong xanh của các dòng sông, ao, hồ nó không những là những chiếc gương phẳng tự nhiên để tôn lên vẽ đẹp cho quê hương mà nó còn góp phần quan trọng vào việc điều hòa khí hậu tạo ra môi trường trong lành

GV giới thiệu hình ảnh về môi trường nước chúng ta đang ở tình trạng ô nhiễm rất nghiêm trọng GV: Vậy chúng ta cần phải làm gì

để có được những mặt nước trong xanh này?

HS nhận thức: dòng sông ở địa

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	1,69 MB