Các đơn giản đánh giá thông tin y học tìm được qua internet

IF Impact Factor: Hệ số ảnh hưởng là số lần trích dẫn trung bình của những bài báo khoa học đã được công bố trong các tạp chí khoa học và khoa học xã hội 2 năm... • Một số trang web yê

Trang 1

CÁCH ĐƠN GIẢN ĐÁNH GIÁ THÔNG TIN

Y HỌC TÌM ĐƯỢC QUA INTERNET

ThS BS Văn Đức Hạnh

Viện Tim Mạch Việt Nam

Trang 3

ĐÁNH GIÁ THÔNG TIN TRÊN INTERNET?

Trang web / tạp chí nào đáng tin cậy?

Tiêu chuẩn đánh giá một bài báo tốt là gì?

Trang 4

Tạp chí nào đáng tin cậy?

Tạp chí tin cậy là tạp chí có số lượng bài được các tạp chí khác trích dẫn trung bình trong một năm cao.

IF (Impact Factor): Hệ số ảnh hưởng là số lần trích

dẫn trung bình của những bài báo khoa học đã được công

bố trong các tạp chí khoa học và khoa học xã hội 2 năm

Trang 5

IF =

Tổng số lần các bài báo đã xuất bản trong 2 năm trước đó được trích dẫn trong năm đó

Tổng số tất cả các bài báo đã được xuất bản

trong 2 năm trước đó

trong 1 năm

http://en.wikipedia.org/wiki/Impact_factor

Tạp chí nào đáng tin cậy?

Tổng số lần các bài báo đã xuất bản trong năm

2010 và 2011 được trích dẫn vào năm 2012

trong năm 2010 và 2011

năm 2012

VÍ DỤ:

Trang 6

IF =

Tổng số lần các bài báo đã xuất bản trong 2 năm trước đó được trích dẫn trong năm đó

trong 2 năm trước đó

Lancet 2005

VÍ DỤ:

Trang 7

http://impactfactor.weebly.com/

Trang 8

Medicine (overall)

Trang 9

Trang 10

Nhược điểm của IF

Journal Citation Report của ISI.

Y học).

của mình.

Khoảng thời gian 2 năm là quá ngắn.

Trang 12

Web nào đáng tin cậy?

1 Ai điều hành trang web?

2 Ai trả tiền cho trang web hoạt động?

3 Mục đích hoạt động của trang web là gì?

4 Nguồn thông tin của trang web từ đâu ra?

5 Cơ sở thông tin là gì?

6 Cách lựa chọn và tổng hợp thông tin của trang web là gi?

7 Thông tin có liên tục được cập nhật không?

8 Có liên kết với các trang web uy tín khác không?

9 Khi đăng kí thành viên, trang web yêu cầu những thông tin gì, tại sao?

10 Cách quản lý các tương tác với người truy cập?

http://nccam.nih.gov/health/webresources

Trang 13

• Chính phủ / tổ chức / công ty / cá nhân ?

• .gov: chính phủ chi trả

• .edu: tổ chức giáo dục chi trả

• .org: tổ chức phi lợi nhuận

• Cung cấp thông tin, giáo dục, thương mại

Trang 14

• Các tổ chức, thư viện quốc gia có uy tín: NLM, NIH, ADAM, Reuters

• Các tổ chức y tế, các trang web khác

Trang 15

• Bằng chứng đã được chứng minh dựa vào các nghiên cứu.

• Khuyến cáo của các Hội, Tổ chức có uy tín.

6 Lựa chọn và tổng hợp thông tin của trang web?

• Thông tin được lựa chọn và tổng hợp từ nguồn nào?

• Ban biên tập ?

• Thông tin Y học đòi hỏi liên tục cập nhật ==> tránh gây nguy hiểm cho BN

• Bao lâu các trang web cập nhật lại các thông tin đã đăng?

• Nội dung cập nhật có được sửa chữa trên bài báo cũ không ?

Trang 16

• Một số trang web yêu cầu đăng kí hoặc trả phí khi đọc thông tin

• Cẩn thẩn khi đăng kí thông tin cá nhân ở những trang web “nghi ngờ”

• không đăng kí bất kì điều gì mà bạn chưa hiểu rõ

• Một số trang web cho phép tương tác, phản hồi ý kiến tới ban biên tập

Trang 17

American Heart Association (AHA) (http://www.americanheart.org/)

Congenital Heart Information Network (http://tchin.org/).

Heart Information Network (http://heartinfo.org/).

March of Dimes Birth Defects (http://modimes.org/).

Mayo Clinic Heart Center (http://www.mayoclinic.com/health/heart-disease/HB99999 or http:// www.mayohealth.org/home/)

National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion (http://www.cdc.gov/ nccdphp/)

National Center for Health Statistics (NCHS) (http://www.cdc.gov/nccdphp/).

National Heart, Lung and Blood Institute (NHLBI) (http://www.nhlbi.nih.gov/)

NOAH: New York Online Access to Health (http://www.noah-health.org/)

http://www.mlanet.org/resources/userguide.html

Trang 18

Các dạng bài báo khoa học

Original Contributions (bài báo cống hiến nguyên

thủy): báo cáo kết quả nghiên cứu khoa học, đề ra 1 phương pháp mới, ý tưởng mới, phương pháp tiếp cận mới.

Case reports (báo cáo ca lâm sàng): báo cáo một hoặc một vài bệnh nhân (có thể là rất hiếm gặp) Phải qua kiểm

duyệt.

Reviews (Tổng quan): bài tập trung vào một vấn đề nhỏ, hẹp trong khoa học Tác giả đọc các bài báo liên quan và tóm lược lại, bàn qua về những vấn đề chính và các nghiên cứu

chuyên ngành.

Trang 19

Các dạng bài báo khoa học

Editorials (Xã luận): thường do ban biên tập viết lời

bình cho một bài nghiên cứu nguyên thủy

Letter to the editor (thư gửi toàn soạn): bài viết phản hồi các bài báo đã đăng Các thư thường phê phán

hoặc chỉ ra một sai lầm trong các bài báo nghiên cứu nguyên thủy.

Trang 20

NGHIÊN CỨU COGENT

N Engl J Med 2010; 363:1909-1917

Trang 21

N Engl J Med 2008; 358: 2148 - 59

Trang 22

Bài xã luận viết về nghiên cứu FREEDOM

November 4, 2012DOI: 10.1056/NEJMe1212278

Trang 23

CÁCH ĐỌC MỘT NGHIÊN CỨU

Trang 24

Cách đọc một nghiên cứu

1 Mục tiêu nghiên cứu có rõ ràng, trọng tâm?

2 Thiết kế nghiên cứu có cụ thể, rõ ràng?

3 Cỡ mẫu có đủ lớn không?

4 Lựa chọn bệnh nhân: ngẫu nhiên, làm mù?

5 Nhóm điều trị và nhóm chứng có tương đồng trước khi theo dõi

không? Sự thu thập số liệu ở các nhóm có như nhau không?

6 Phân tích kết quả: Tất cả các bệnh nhân có được phân tích khi

kết thúc nghiên cứu không? Thuật toán phù hợp không?

7 Đánh giá kết luận ? Hiệu quả của điều trị thế nào?

Trang 25

Mục tiêu nghiên cứu

! Mục tiêu nghiên cứu tốt ==> Câu hỏi nghiên cứu

tốt.

! Câu hỏi nghiên cứu tốt: PICO

" P: Patients or Population (bệnh nhân hoặc quần thể)

" I: Intervention (can thiệp, điều trị)

" C: Comparition or Control (so sánh hoặc nhóm chứng)

" O: Outcome (kết quả)

Trang 26

Thiết kế nghiên cứu

Trang 27

ĐỘ MẠNH CỦA CÁC LOẠI THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU

LÂM SÀNG

NGHIÊN CỨU LOẠT BỆNH, CẮT NGANG

NGHIÊN CỨU BỆNH CHỨNG NGHIÊN CỨU THUẦN TẬP

THỬ NGHIÊM NGẪU NHIÊN

META-ANALYSIS

Trang 28

3 CỠ MẪU NGHIÊN CỨU

" Cỡ mẫu nghiên cứu có đủ lớn ! xuất hiện biến cố ! chứng

minh sự khác biệt hay không?

" Cỡ mẫu nhỏ: thường áp dụng cho nghiên cứu bệnh chứng.

" Cỡ mấu lớn: áp dụng cho nghiên cứu thuần tập hoặc nghiên

cứu can thiệp.

" Cỡ mẫu lớn giúp tránh sai số ngẫu nhiên, sai số hệ thống và

nhiễu.

Trang 29

4 LỰA CHỌN BỆNH NHÂN

" Đối tượng nghiên cứu có cụ thể, rõ ràng (tuổi, giới, địa dư,

trung tâm nghiên cứu ) không?

" Tiêu chuẩn lựa chọn BN, tiêu chuẩn loại trừ BN khỏi nghiên

cứu có rõ ràng không?

" BN có được lựa chọn ngẫu nhiên không? Sự lựa chọn có

được làm mù không ? (thường áp dụng cho NC thử nghiệm lâm sàng).

Trang 30

5 NHÓM ĐIỀU TRỊ VÀ NHÓM CHỨNG

! Trước khi điều trị: có tương đồng nhau không?

Các nhóm tương đồng trước nghiên cứu giúp đánh giá sự khác biệt sau quá trình điều trị.

! Trong quá trình theo dõi điều trị: bệnh nhân có

được theo dõi như nhau không?

Trang 31

6 PHÂN TÍCH KẾT QUẢ

" Biến cố nghiên cứu có được định nghĩa rõ ràng không?

" Cách đo lường/cách xác định biến cố có hợp lý không?

" Có tồn tại sai số hoặc nhiễm không?

" Các nhóm nghiên cứu có hoàn thành đủ thời gian theo dõi

không?

" Đối với NC can thiệp: BN làm mù? Tác dụng của placebo?

Thiết kế protocol ? Số lượng BN bỏ nghiên cứu?

Trang 32

THỂ HIỆN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ?

Mục tiêu Thuật toán - Thể hiện kết quả

Nghiên cứu sống còn

theo thời gian Logrank, Biểu đồ Kaplan - Meier

Nghiên cứu tương quan

biến định lượng Hệ số r, Biểu đồ chấm

Nghiên cứu tìm hiểu yếu

tố nguy cơ

OR (RR, HR) ==> Hồi quy Logistic

(COX)

Nghiên cứu tính tương

đồ ng trong chẩn đoán Hệ số Kappa

Nghiên cứu giá trị của

phương pháp chẩn đoán

Độ nhạy, độ đặc hiệu, Diện tích dưới

đườ ng cong ROC

Trang 33

7 KẾT LUẬN VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ

! Đánh giá về kết luận

" Có thành lập được mối quan hệ Nhân - Quả không?

" Kết luận của nghiên cứu có mang lại lợi ích trên thực hành

lâm sàng không?

Trang 34

KẾT LUẬN

Trang 35

Web nào đáng tin

cậy?

1 Hệ số IF cao

2 Thỏa mãn 10 câu hỏi: