Phát triển giáo dục Việt Nam

Phát triển giáo dục Việt Nam

Phát triển giáo dục đại học vn

Ph¸t triÓn gd®h vn trong bèi

c¶nh n íc ta gia nhËp wto

1. Quèc tÕ ho¸ gi¸o dôc vµ GATS

2. HiÖn tr¹ng cam kÕt vÒ GATS trong gi¸o dôc

3. Cam kÕt cña VN vÒ GATS trong g/dôc

I Quốc tế hoá giáo dục và GATS

Quốc tế hoá giáo dục là quá trình tích hợp các

yếu tố liên văn hoá và quốc tế vào tổ chức và

hoạt động giáo dục

Chiều đo nội tại:thay

đổi trong phạm vi

một n ớc

Chiều đo bên ngoài:

giáo dục xuyên biên

giới

I Quốc tế hoá giáo dục và GATS

Các hình thức giáo dục xuyên biên giới

Di chuyển

của ng ời

• Ng ời học: du học, ch ơng trình

trao đổi sinh viên, học bổng

• Ng ời dạy: tu nghiệp, ch ơng

trình trao đổi giảng viên

Di chuyển

của ch/trình Ch/trình liên kết, ch/trình nh ợng quyền, đào tạo qua mạng

Hiện là bộ phận chính trg g/dục xuyên b/giới

Là h/động truyền thống trg g/dục xuyên b/giới

Đ/tạo qua mạng hiện nhỏ bé, nhg t/năng lớn

Di chuyển

của cơ sở GD

Văn phòng đại diện, cơ sở liên kết, cơ sở 100% vốn n ớc ngoài Có xu thế phát triểnrất nhanh

I Quốc tế hoá giáo dục và GATS

 Các cách tiếp cận trong GD xuyên biên giớiT/T Cách tiếp cận Công cụ chính sách Xu thế

1 Vì sự tăng c ờng hiểubiết lẫn nhau Hợp tác quốc tế, các ch ơng

trình trao đổi

2 Nhằm thu hút ng ời

tài

Ch ơng trình học bổng để thu hút sinh viên

3 Nhằm tạo nguồn thu Nhà tr ờng đ ợc khuyến

khích h/động nh d/nghiệp

4 Nhằm t/c ờng nănglực Ch ơng trình học bổng để

gửi s/viên đi học n ớc ngoài

Chuyển từ v/trợ để p/triển sang v/trợ để

th ơng mại, Chuyển giáo dục q/tế thành một thị tr ờng cạnh tranh về nhân tài và nguồn lực

I Quèc tÕ ho¸ gi¸o dôc vµ GATS

 C¸c môc tiªu chÝnh cña GATS:

1 KhuyÕn khÝch tù do ho¸ th ¬ng m¹i cµng

I Quốc tế hoá giáo dục và GATS

đó có giáo dục

 Đối t ợng điều chỉnh của GATS: các giải pháp tác

động đến th ơng mại dịch vụ (tức là các quy định pháp lý do n ớc sở tại ban hành)

 Nhiệm vụ của một n ớc khi cam kết tham gia

GATS trong một ngành dịch vụ cụ thể: giải quy (deregulation)? tái quy (re-regulation)?

I Quèc tÕ ho¸ gi¸o dôc vµ GATS

 12 ngµnh dÞch vô thuéc ph¹m vi ®iÒu chØnh cña GATS:

1 dÞch vô kinh doanh

2 dÞch vô th«ng tin

3 dÞch vô x©y dùng

4 dÞch vô ph©n phèi

5 dÞch vô gi¸o dôc

6 dÞch vô m«i tr êng

I Quèc tÕ ho¸ gi¸o dôc vµ GATS

 Tù do ho¸ th ¬ng m¹i dÞch vô gi¸o dôc bao

gåm tù do ho¸ 4 ph ¬ng thøc cung øng:

1 Cung øng xuyªn quèc gia

2 Tiªu thô ngoµi n íc

3 HiÖn diÖn th ¬ng m¹i

4 HiÖn diÖn thÓ nh©n

I Quốc tế hoá giáo dục và GATS

 Tự do hoá th ơng mại dịch vụ giáo dục đ ợc

thực hiện ở mọi cấp học và trình độ đào

tạo:

1 Giáo dục tiểu học

2 Giáo dục trung học

3 Giáo dục đại học

4 Giáo dục ng ời lớn

5 Các dịch vụ giáo dục khác

I Quèc tÕ ho¸ gi¸o dôc vµ GATS

 DÞch vô kh«ng thuéc ph¹m vi ®iÒu chØnh cña

GATS:

§iÒu 1(kho¶n 3b): DÞch vô kh«ng thuéc ph¹m vi

®iÒu chØnh cña GATS lµ dÞch vô ® îc cung øng theo thÈm quyÒn chÝnh phñ, nghÜa lµ dÞch vô ®

îc cung øng trªn c¬ së phi th ¬ng m¹i vµ

kh«ng cã c¹nh tranh víi mét hoÆc nhiÒu nhµ cung øng dÞch vô kh¸c.

I Quốc tế hoá giáo dục và GATS

GATS, Điều 2: Đối với bất kỳ giải pháp nào thuộc

phạm vi áp dụng của Hiệp định này, mỗi n ớc

thành viên có trách nhiệm thực hiện ngay và vô

điều kiện đối với dịch vụ và nhà cung ứng dịch vụ của các n ớc thành viên khác sự đối xử không kém

u đãi hơn so với sự u đãi đã dành cho dịch vụ và nhà cung ứng dịch vụ t ơng ứng của một n ớc khác.

I Quốc tế hoá giáo dục và GATS

 Quy tắc đối xử quốc gia

GATS, Điều 17: Đối với tất cả các giải pháp

có tác động đến việc cung ứng dịch vụ, mỗi

n ớc thành viên có trách nhiệm dành cho

dịch vụ và nhà cung ứng dịch vụ của các n

ớc thành viên khác sự đối xử không kém u

đãi hơn so với sự u đãi đã dành cho dịch vụ

và nhà cung ứng dịch vụ t ơng ứng của n ớc mình.

I Quốc tế hoá giáo dục và GATS

 Quy tắc tuần tự tự do hoá

GATS, Điều 19: Để thực hiện các mục tiêu

của Hiệp định này, các n ớc thành viên có trách nhiệm tham gia các vòng đàm phán không chậm hơn 5 năm sau ngày Hiệp định

có hiệu lực, sau đó là các đàm phán định

kỳ, nhằm đạt mức độ tự do hoá ngày một

cao hơn.

I Quốc tế hoá giáo dục và GATS

 Vì sao giáo dục đ ợc đ a vào phạm vi điều

chỉnh của GATS?

1 Cách giải thích của WTO: vì thị tr ờng giáo

dục đã hình thành tại nhiều n ớc và thị tr

ờng này đang phát triển

2 Cách giải thích của một số nhà bình luận:

do áp lực rất lớn của các công ty xuyên

quốc gia muốn đ ợc cung ứng dịch vụ giáo dục tự do hơn trên thị tr ờng thế giới

I Quốc tế hoá giáo dục và GATS

WTO đã chính thức hoá vấn đề thị tr ờng giáo

dục và GATS là b ớc đi quan trọng đầu tiên

trong việc mở rộng thị tr ờng này thành thị tr

ờng giáo dục toàn cầu

2 Hiện trạng cam kết về GATS trong giáo dục (các bình luận về GATS)

 Tuyên bố Accra (2004): Không thể coi giáo dục đại học là một

dịch vụ khả mại đ ợc điều chỉnh bới các quy định th ơng mại quốc tế

 Khuyến nghị Seoul (2005): Các n ớc thành viên, khi đàm phán,

cần nghĩ đến hậu quả mà tự do hoá giáo dục có thể đem đến ở cấp quốc gia

 Tuyên bố Mêhicô (2005): áp dụng mô hình Bologna để xây dựng

không gian giáo dục đại học Mỹ-Latinh thống nhất trong đa dạng

 Tuyên bố chung về GDĐH và GATS (2001): Đề nghị các n ớc

thành viên WTO không cam kết gì về dịch vụ giáo dục đại học trong khuôn khổ của GATS

 Tổ chức Quốc tế giáo dục (Education International): Đề nghị dứt

khoát đ a giáo dục ra khỏi phạm vi điều chỉnh của GATS

2 HiÖn tr¹ng cam kÕt vÒ GATS trong

gi¸o dôc (tæng quan)

6/2002 C¸c kiÕn nghÞ

tiÕp cËn thÞ tr êng

2 Hiện trạng cam kết về GATS trong giáo dục (các đề nghị đàm phán)

và quản

lý giáo dục

Nâng cao kiến thức và kỹ năng của lực l ợng lao động

Tăng c ờng năng lực cạnh tranh quốc gia

Đem lại lợi ích cho cá nhân, nhà tr ờng và xã hội

Nâng cao chất l ợng đào tạo

và nghiên cứu KH, nh ng cần bảo vệ ng ời học

Mỹ: giáo dục t thục

bổ sung cho giáo dục công lập.

TSĩ: c/lập

và t thục cùng

chung sống

2 Hiện trạng cam kết về GATS trong

giáo dục (các loại kịch bản)

 Hiện có 51/153 n ớc cam kết

 Các loại kịch bản:

1. kịch bản chủ động: các n ớc phát triển

2. kịch bản chờ xem: phần lớn các n ớc đang

phát triển tham gia WTO năm 1995

3. kịch bản bị ép cam kết: các n ớc đang phát

triển tham gia WTO sau 1995

4. kịch bản nhằm thu hút đầu t : một số n ớc

kém phát triển

2 Hiện trạng cam kết về GATS trong

giáo dục (kiến nghị và lời mời)

 Đàm phán về GATS là tiến trình trong đó

các n ớc đ a ra kiến nghị và lời mời

 Các kiến nghị và lời mời của một số n ớc

giàu mang đặc tr ng chuẩn kép

(double-standard)

 Kiến nghị của Mỹ mang yêu cầu giải quy

cao và cụ thể

2 Hiện trạng cam kết về GATS trong

giáo dục (các loại cam kết)

 Cam kết theo cấp học: có 35 cam kết ở tiểu học,

41 ở trung học, 42 ở đại học, 41 ở giáo dục ng ời lớn, và 26 ở dịch vụ giáo dục khác

 Cam kết theo ph ơng thức: ph ơng thức 2 đ ợc cam

kết mạnh mẽ nhất, ph ơng thức 4 chịu nhiều ràng buộc nhất

 Cam kết theo loại hình: có 4 n ớc phát triển (trong

đó EC12 coi là một n ớc) và 4 n ớc chuyển đổi chỉ cam kết trong lĩnh vực giáo dục t thục

2 HiÖn tr¹ng cam kÕt vÒ GATS trong

gi¸o dôc (c¸c lo¹i cam kÕt)

Cam kÕt kh«ng h¹n chÕ (trõ NhËt)

Cam kÕt kh«ng h¹n chÕ (trõ NhËt)

Ch a cam kÕt, trõ c¸c cam kÕt chung

11 n íc kh«ng h¹n chÕ

8 n íc kh«ng h¹n chÕ

Nh trªn

2 Hiện trạng cam kết về GATS trong

giáo dục (các loại cam kết)

(4) Ch a cam kết

#Ch a cam kết do thiếu

tính kha thi về kỹ thuật

##Pháp nhân tr ờng học

là pháp nhân không

vu lợi nhuận, đ ợc hinh thành để cung ứng dịch vụ giáo dục theo luật pháp Nhật.

2 HiÖn tr¹ng cam kÕt vÒ GATS trong

gi¸o dôc (c¸c lo¹i cam kÕt)

cam kÕt chung

(1) Kh«ng h¹n chÕ(2) Kh«ng h¹n chÕ(3) Ch a cam kÕt(4) Ch a cam kÕt, trõ c¸c

cam kÕt chung

2 HiÖn tr¹ng cam kÕt vÒ GATS trong

gi¸o dôc (c¸c lo¹i cam kÕt)

íc ngoµi(2) Nh (1)(3) Kh«ng h¹n chÕ(4) Ch a cam kÕt, trõ c¸c cam

kÕt chung

(1) Kh«ng

h¹n chÕ(2) Kh«ng

h¹n chÕ(3) Kh«ng

h¹n chÕ(4) Kh«ng

h¹n chÕ

2 HiÖn tr¹ng cam kÕt vÒ GATS trong

gi¸o dôc (c¸c lo¹i cam kÕt)

phai ® îc c¬ quan

cã thÈm quyÒn ë Trung ¬ng cÊp phÐp

(4) Ch a cam kÕt, trõ c¸c

cam kÕt chung

(1) Kh«ng h¹n chÕ(2) Kh«ng h¹n chÕ(3) Kh«ng h¹n chÕ(4) Ch a cam kÕt, trõ c¸c

cam kÕt chung

2 Hiện trạng cam kết về GATS trong

giáo dục (các loại cam kết)

Ngành Hạn chế tiếp cận thị tr ờng Hạn chế đối xử quốc gia Bổ sung

liên kết, trong đó cho phép phía n ớc ngoài sở huu đa số vốn.

(4) Ch a cam kết, trừ các cam

kết chung và điều sau

đây: khi đ ợc các tr ờng hoặc cơ sở giáo dục khác của Trung Quốc mời hoặc sử dụng.

(1) Ch a cam kết (2) Không hạn chế (3) Ch a cam kết (4) Các yêu cầu về

chuyên môn là:

có bằng cử nhân trở lên; có chứng chỉ hoặc chức danh nghề nghiệp phù hợp, với kinh nghiệm hai nam trong nghề.

2 HiÖn tr¹ng cam kÕt vÒ GATS trong

gi¸o dôc (c¸c lo¹i cam kÕt)

tíi 49% cña vèn ®ang

ký doanh nghiÖp Phai ®

îc phÐp ban ®Çu cña Bé Gi¸o dôc c«ng lËp hoÆc c¬ quan nhµ n íc cã thÈm quyÒn

(4) Ch a cam kÕt, trõ c¸c cam

kÕt chung

(1) Kh«ng h¹n chÕ(2) Kh«ng h¹n chÕ(3) Kh«ng h¹n chÕ(4) Ch a cam kÕt, trõ

c¸c cam kÕt chung

2 HiÖn tr¹ng cam kÕt vÒ GATS trong

gi¸o dôc (c¸c lo¹i cam kÕt)

cam kÕt chung

(1) Kh«ng h¹n chÕ(2) Kh«ng h¹n chÕ(3) Kh«ng h¹n chÕ(4) Ch a cam kÕt, trõ c¸c

cam kÕt chung

2 HiÖn tr¹ng cam kÕt vÒ GATS trong

gi¸o dôc (c¸c lo¹i cam kÕt)

cam kÕt chung

(1) Kh«ng h¹n chÕ(2) Kh«ng h¹n chÕ(3) Kh«ng h¹n chÕ(4) Ch a cam kÕt, trõ c¸c

cam kÕt chung

3 Cam kết của Việt Nam về GATS

trong giáo dục

 Cam kết của VN đối với giáo dục:

Chỉ cam kết các lĩnh vực kỹ thuật, khoa học tự nhiên và công

nghệ, quản trị kinh doanh và khoa học kinh doanh, kinh tế học, kế toán, luật quốc tế và đào tạo ngôn ngữ

Ch ơng trình đào tạo phải đ ợc Bộ GD&ĐT phê chuẩn

Đối với giáo dục trung học: không hạn chế đ/v ph ơng thức 2

Đối với giáo dục bậc cao, giáo dục ng ời lớn và dịch vụ gd khác:

1. Đv ph ơng thức 1: ch a cam kết

2. Đv ph ơng thức 2: không hạn chế

3. Đv ph ơng thức 3: không hạn chế sau 3 năm kể từ ngày gia

nhập

4. Đv ph ơng thức 4: ch a cam kết, trừ các cam kết chung

(Ban công tác về việc gia nhập WTO của VN, Biểu CLX-Việt Nam)

3 Cam kết của Việt Nam về GATS

trong giáo dục

 Hiện trạng hội nhập về giáo dục của Việt Nam:

1 Việt Nam cũng đã có b ớc đi chủ động trong hội

nhập giáo dục;

2 Tiếp nhận giáo dục xuyên biên giới theo cả 2 cơ

chế: th ơng mại và phi th ơng mại;

3 Hiện cũng đã mở cửa cho cả 4 ph ơng thức cung

ứng giáo dục;

4 Tuy nhiên, mới chỉ diễn ra chủ yếu trong khuôn

khổ của các hiệp định song ph ơng

3 Cam kết của Việt Nam về GATS

trong giáo dục

P/thức Hiện trạng Vấn đề đặt ra

1

Ch ơng trình liên kết phát triển mạnh; ch ơng trình nh ợng quyền

b ớc đầu đ ợc thực hiện; đào tạo qua mạng còn tự phát, ch a có thể chế

Quản lý quá trình thực hiện; Kiểm định chất l ợng;

Phạm vi của ch ơng trình l/kết; Hiện t ợng ch/trình l/kết chui; Chính sánh đ/tạo qua mạng.

2

Du học theo hiệp định t ơng đối

ổn định (200ng/năm); du học theo ngân sách Nhà n ớc thực hiện theo kế hoạch; du học tự túc vẫn

có chiều h ớng gia tăng

Quản lý l u học sinh;

Xác định nhu cầu đào tạo; Xác định mạng l ới đào tạo;

Sử dụng sau tốt nghiệp;

Môi tr ờng l/việc trong n ớc

3 Cam kết của Việt Nam về GATS

trong giáo dục

các cơ sở giáo dục liên kết ở mọi

cấp học; gian lận trong tổ chức

Định h ớng phát triển

4

Kiểm soát đ ợc hiện diện thể nhân

của g/v n ớc ngoài thuộc phạm

vi các ch ơng trình đ/tạo l/kết.

Không k/soát đ ợc đ/v ng ời n ớc

ngoài day ng/ngữ ở các cơ sở l/kết,

Công tác quản lý g/v n ớc ngoài; Khuyến khích và thu hút ng ời

n ớc ngoài và ng ời VN ở n ớc ngoài tham gia g/dạy, trao đổi học thuật.

3 Cam kết của Việt Nam về GATS

trong giáo dục

Nhiệm vụ chung: đẩy mạnh

quốc tế hoá giáo dục

Quan điểm cơ bản: giáo dục

là một quyền lợi cơ bản

của con ng ời.

Nhiệm vụ cụ thể: tăng c ờng

hợp tác quốc tế, thúc đẩy

giáo dục xuyên biên giới

phi th ơng mại

Nhiệm vụ chung: đẩy mạnh

quốc tế hoá giáo dục Quan điểm cơ bản: giáo dục

là một trong 12 ngành dịch vụ khả mại

Nhiệm vụ cụ thể: thúc đẩy

giáo dục xuyên biên giới theo cơ chế th ơng mại

Mỗi n ớc phải tìm mối cân bằng giữa hai cơ chế để GD thực hiện sứ mệnh của mình theo mục tiêu từng n ớc

4 Cơ hội và thách thức

 Những cơ hội đối với giáo dục khi VN gia nhập WTO:

1. Thực hiện tốt hơn nhiệm vụ phát triển giáo dục trên các bình

diện quy mô, chất l ợng, hiệu quả

2. Hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo h ớng chuẩn

hoá, hiện đại hoá, đa dạng hoá

3. Tăng c ờng các điều kiện bảo đảm chất l ợng giáo dục theo h

ớng tiếp cận các chuẩn tiên tiến quốc tế

4. Nâng cao năng lực quản lý

5. Tạo điều kiện tốt hơn cho mọi ng ời trong thụ h ởng giáo dục

6. Sớm đ a giáo dục n ớc ta lên trình độ tiên tiến

4 Cơ hội và thách thức

 Tuy nhiên, giáo dục n ớc ta cũng sẽ đối diện với

những thách thức lớn:

trong giáo dục

GATS

6. Thách thức tr ớc nguy cơ tụt hậu xa hơn về giáo dục

4 Cơ hội và thách thức

 Thách thức trong việc thực hiện mục tiêu

giáo dục

Nguyên nhân: sức ép của các nhà cung ứng

giáo dục xuyên quốc gia, sự thâm nhập của giáo dục n ớc ngoài

Nguyên tắc giải quyết: kiên định giữ vững chủ

quyền quốc gia về giáo dục

4 Cơ hội và thách thức

trong giáo dục

Nguyên nhân: lôgic th ơng mại trong cung ứng giáo

dục sẽ làm gia tăng sự phân tầng xã hội trong cơ hội tiếp cận giáo dục, đặc biệt là giáo dục có chất

l ợng

Nguyên tắc giải quyết: Nhà n ớc phải giữ vai trò chủ

đạo trong cung ứng giáo dục, bảo đảm giáo dục

về cơ bản vẫn là sự nghiệp công ích

4 Cơ hội và thách thức

 Thách thức trong việc bảo đảm chất l ợng

giáo dục

Nguyên nhân: vì mục đích lợi nhuận, các nhà

cung ứng giáo dục có thể biến nhà tr ờng

thành x ởng văn bằng (diploma mill) “xưởng văn bằng” (diploma mill) ” (diploma mill)

Nguyên tắc giải quyết: tăng c ờng công tác kiểm

định chất l ợng và thanh tra chuyên môn

4 C¬ héi vµ th¸ch thøc

 Th¸ch thøc vÒ n¨ng lùc c¹nh tranh trong

gi¸o dôc

Nguyªn nh©n: xuÊt ph¸t ®iÓm cña gi¸o dôc

VN cßn thÊp, m«i tr êng gi¸o dôc vÜ m« cßn nhiÒu yÕu kÐm

Nguyªn t¾c gi¶i quyÕt: cñng cè hÖ thèng gi¸o

dôc quèc d©n vµ hoµn thiÖn m«i tr êng gi¸o dôc vÜ m« theo h íng t¨ng c êng hÖ thèng th«ng tin qu¶n lý gi¸o dôc (EMIS)

4 Cơ hội và thách thức

 Thách thức trong việc tuân theo một số quy

tắc cơ bản của GATS

Nguyên nhân: các quy tắc tối huệ quốc, quy

tắc đối xử quốc gia và quy tắc tuần tự tự do hoá về thực chất là các quy tắc bất bình

đẳng trong cuộc chơi trên cùng một sân chơi Nguyên tắc giải quyết: chuẩn bị tốt đến đâu,

mở cửa đến đó

4 Cơ hội và thách thức

Việc tham gia GATS tự nó không làm cho giáo dục của một n ớc tốt lên hay xấu đi Nó chỉ mở ra

các cơ hội mới và các thách thức mới.

Vấn đề đặt ra đối với mỗi n ớc là xác định điểm

mạnh và điểm yếu của ngành giáo dục, có chính

sách và biện pháp phù hợp để khai thác cơ hội,

v ợt qua thách thức, tối đa hoá lợi ích

và giảm thiểu rủi ro.

5 Bài toán đối với giáo dục đại học

VN khi tham gia GATS

1 Chuyển từ giáo dục phục

vụ kinh tế kế hoạch hoá

sang giáo dục vận hành

trong kinh tế thị tr ờng

định h ớng XHCN

2 Chuyển từ giáo dục khép kín sang giáo dục

mở cửa, hội nhập quốc tế

•Xuất hiện các nhà cung ứng giáo dục t nhân;

•Nhà n ớc vẫn giữ vai trò chủ đạo trong cung ứng giáo dục;

•Cơ chế cạnh tranh cơ bản ch a hình thành.

Giáo dục VN chuyển từ độc quyền Nhà n ớc sang chuẩn độc quyền