Nghiên cứu khoa học - Đề tài về Giải pháp quản lý kinh doanh vỉa hè tại một tuyến phố trên địa bàn phường Đồng Tâm, Quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội

Kinh doanh vỉa hè: Là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cungứng dịch vụ trên thị trường; mà địa đ

MỤC LỤC

Mở đầu _4

CHƯƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ KINH DOANH VỈA HÈ ĐÔ THỊ _6

I KHÁI NIỆM VÀ CHỨC NĂNG VỈA HÈ ĐÔ THỊ _6

1 Khái niệm vỉa hè và chức năng của vỉa hè _6

2 Quy chuẩn xây dựng vỉa hè đô thị _6

II KINH DOANH VỈA HÈ VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA KINH DOANH VỈA HÈ

ĐÔ THỊ _7

1 Khái niệm kinh doanh vỉa hè _7

2 Phân loại kinh doanh vỉa hè 8

3 Ảnh hưởng của kinh doanh vỉa hè đô thị 9

III QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỚI KINH DOANH VỈA HÈ ĐÔ THỊ 12

1 Khái niệm và mục tiêu của quản lý nhà nước với kinh doanh vỉa hè đô thị. 12

2 Căn cứ pháp luật của quản lý nhà nước về kinh doanh vỉa hè _13

3 Những yêu cầu trong công tác quản lý kinh doanh vỉa hè đô thị _13

CHƯƠNG II.THỰC TRẠNG KINH DOANH VỈA HÈ TẠI MỘT SỐ TUYẾN PHỐ TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG ĐỒNG TÂM 14

I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ PHƯỜNG ĐỒNG TÂM _14

1 Khái quát điều kiện tự nhiên và xã hội của phường Đồng Tâm 14

2 Một số thành tựu của phường đạt được 15

3 Những thuận lợi và khó khăn của phường 16

II THỰC TRẠNG VIỆC KINH DOANH VỈA HÈ TRÊN MỘT SỐ TUYẾN

PHỐ TẠI ĐỊA BÀN PHƯỜNG 18

1 Đặc điểm một số tuyến phố trên địa bàn phường _18

2 Thực trạng kinh doanh vỉa hè tại các tuyến phố trên địa bàn phường _21

3 Những ý kiến, đánh giá của người dân _30

III THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ KINH DOANH VỈA HÈ ĐỐI VỚI CÁC TUYẾN PHỐ TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG ĐỒNG TÂM 32

1 Cơ chế chính sách và giải pháp đã được thực hiện đối với kinh doanh vỉa hè tại phường Đồng Tâm 32

2 Những văn bản pháp lý và giải pháp phường đã áp dụng với kinh doanh vỉa hè _34

3 Những ưu điểm và vấn đề bất cập, hạn chế phát sinh trong quá trình quản lý _36

CHƯƠNG III MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ KINH DOANH VỈA HÈ TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG 41

I NHÓM GIẢI PHÁP HÀNH CHÍNH VÀ QUẢN LÝ _42

Giải pháp thứ 1: Đổi mới tổ chức bộ máy, xác định đầy đủ và cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cải cách hành chính của các cấp quản lý 42 Giải pháp thứ 2: Tổ chức thanh tra kiểm soát việc kinh doanh vỉa hè _44 Giải pháp thứ 3: Nâng cao trình độ, năng lực và kiến thức chuyên môn của cán bộ

và nhân viên trong bộ máy quản lý _46 Giải pháp thứ 4: Hoàn thiện cơ chế quản lý _47

II NHÓM GIẢI PHÁP DƯỚI GÓC ĐỘ KINH TẾ. _48

Giải pháp thứ 1: Tăng kinh phí phục vụ cho hoạt động kiểm tra xử lý vi phạm _48 Giải pháp thứ 2: Xây dựng mô hình khoán quản và mô hình thu phí vi phạm 49 Giải pháp thứ 3: Tư vấn hỗ trợ học nghề và tìm kiếm việc làm cho những người kinh doanh vỉa hè lưu động _50

III.MỘT SỐ KIẾN NGHỊ _52

1 Nâng cấp chợ Đồng Tâm làm nơi kinh doanh cho các hộ kinh doanh vỉa hè _52

2 Quy hoạch các bãi gửi xe quy mô lớn tại phường 54

3 Xây dựng các tuyến phố đạt chuẩn tuyến phố “Văn minh đô thị” 54

Kết luận 56 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 57

PHỤ LỤC BẢNG HỎI VÀ SỐ LIỆU ĐIỀU TRA _58

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đô thị ngày nay, là đỉnh cao của sự phát triển xã hội loài người Trong điềukiện nền kinh tế thị trường, nước ta đang trong quá trình hiện đại hóa côngnghiệp hóa đất nước và hội nhập sâu, rộng với thế giới, đô thị lại càng phát triển

và có cơ hội phát triển hơn, cùng với đó cũng đặt ra nhiều thách thức lớn vềnhiều mặt trong đó có cơ sở hạ tầng đô thị Bên cạnh những đặc trưng chunggiữa thành thị và nông thôn, có những điểm khác biệt lớn chỉ có ở đô thị nhưphố, phường, vỉa hè… hơn nữa chất lượng của cơ sở hạ tầng đô thị có phần tốthơn ở nông thôn Nhưng công tác quản lý và sử dụng cơ sở hạ tầng tại các đô thịhiện nay còn nhiều vấn đề bất cập Trong đó có việc quản lý sử dụng vỉa hè tạicác đô thị hiện nay Tại các vỉa hè hiện nay ngoài công năng vốn có của nó, còn

là nơi đỗ xe, đặt biển quảng cáo, bán hàng, kinh doanh… đôi chỗ còn “lộn xộn,nhếch nhác”, không có chỗ cho người đi bộ Nhất là tình trạng kinh doanh vỉa

hè tràn lan gây ra nhiều tác động xấu tới đô thị: như môi trường, cảnh quan, kinh

tế, an ninh trật tự…Nhưng chúng ta cũng không thể phủ nhận vai trò trong thực

tế của việc kinh doanh trên vỉa hè đã góp phần làm cho vỉa hè nhộn nhịp năngđộng hơn, vừa góp phần đáp ứng nhu cầu của người dân, lại vừa giải quyết việclàm cho một bộ phận người lao động thất nghiệp Tuy nhiên với tình trạng kinhdoanh tràn lan, lấn chiếm trái phép vỉa hè gây hư hại cơ sở hạ tầng, mất cảnh quancủa đô thị, ảnh hưởng tới môi trường và người dân như hiện nay, thì chính quyền

đô thị cần có những giải pháp kịp thời nhằm giải quyết vấn đề phát triển hài hòagiữa quản lý và sử dụng vỉa hè sao cho vừa tạo được nét đẹp đô thị vừa khônglàm mất đi những giá trị tinh thần, văn hóa của kinh doanh vỉa hè mang lại

Sau 3 năm sinh sống và học tập tại Trường đại học Kinh tế quốc dân thuộcphường Đồng Tâm, Quận Hai Bà Trưng, Thành Phố Hà Nội, nhóm nghiên cứuchúng tôi nhận thấy vấn đề quản lý kinh doanh vỉa hè tại các tuyến đường trênđịa bàn Phường Đồng Tâm là vấn đề cấp thiết có tính xã hội và thực tiễn caochính vì thế nhóm chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu “ Giải pháp quản lý kinh

doanh vỉa hè tại một tuyến phố trên địa bàn phường Đồng Tâm, Quận Hai BàTrưng, Thành phố Hà Nội” Với mục đích góp phần nâng cao hiệu quả quản lýcủa Phường, hướng tới một đô thị văn minh sạch đẹp và phát triển hơn.

4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp sử dụng trong quá trình nghiên cứu:

- Phương pháp thu thập, xử lý các số liệu sơ cấp thông qua điều tra trực tiếp vàthứ cấp thông qua các báo cáo, các niên giám thống kê, thông tin trên báo chí,truyền hình, internet và các nghiên cứu trước đây

- Phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp

- Các phương pháp khác

5 Kết cấu đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung đề tài gồm 3 chương:

Chương 1 Một số vấn đề về kinh doanh vỉa hè đô thị

Chương 2 Thực trạng kinh doanh vỉa hè tại một số tuyến phố trên địa bàn

phường Đồng Tâm

Chương 3 Một số giải pháp tăng cường quản lý kinh doanh vỉa hè trên địa bàn phường Đồng Tâm

CHƯƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ KINH DOANH VỈA HÈ ĐÔ THỊ

I KHÁI NIỆM VÀ CHỨC NĂNG VỈA HÈ ĐÔ THỊ

1 Khái niệm vỉa hè và chức năng của vỉa hè

Vỉa hè (hay hè phố): Là một bộ phận của giao thông đường bộ, là phần lề

đường phụ dọc hai bên con đường để dành cho người đi bộ, là nơi trồng cây,trồng cột điện, cống rãnh bên dưới và các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị khác

Chức năng của vỉa hè bao gồm:

- Chủ yếu phục vụ người đi bộ

- Bố trí các công trình hạ tầng kỹ thuật như: Chiếu sáng, cung cấp nănglượng, cấp thoát nước, thông tin liên lạc, vệ sinh đô thị, các trạm đỗ xe, các thiết

bị an toàn giao thông

- Trồng cây xanh công cộng, cây bóng mát hoặc cây xanh cách ly

- Sử dụng tạm thời trong các trường hợp sau: Kinh doanh buôn bán; trônggiữ phương tiện giao thông; trung chuyển vật liệu phục vụ thi công, xây dựngcông trình; lắp đặt kiốt, mái che… với điều kiện được cơ quan Nhà nước cóthẩm quyền cho phép

2 Quy chuẩn xây dựng vỉa hè đô thị

Theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thịQCVN 07:2010/BXD thì việc xây dựng vỉa hè đô thị phải đảm bảo các yêu cầusau:

- Trên hè phố không được bố trí mương thoát nước mưa dạng hở

- Chiều rộng 1 làn người đi bộ trên hè phố được quy định tối thiểu là0,75m Dưới đây là chiều rộng tối thiểu của hè phố được quy định như bảng 1.1

Bảng 1.1 Chiều rộng tối thiểu của hè phố đi bộ dọc theo đường phố (m)

Loại đường phố Chiều rộng vỉa hè mỗi bên đường(m) Đường cấp đô thị, đường phố tiếp xúc

với lối vào trung tâm thương mại, chợ,

Đường nhóm nhà ở Không quy định

- Dốc ngang của hè phố: Độ dốc ngang hè phố tối thiểu là 1% và tối đa là4% và có hướng đổ ra mặt đường

- Khả năng thông hành của 1 làn đi bộ cho ở bảng 1.2:

Bảng 1.2 Khả năng thông hành của 1 làn đi bộ (ng/h)

Điều kiện đi bộ Khả năng thông hành (ng/h)

II KINH DOANH VỈA HÈ VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA KINH DOANH VỈA

HÈ ĐÔ THỊ

1 Khái niệm kinh doanh vỉa hè

Trong kinh doanh, địa điểm luôn đóng vai trò quan trọng Tất cả các chủthể kinh doanh đều mong muốn sở hữu những địa điểm kinh doanh mang lại lợinhuận cao nhất Một thực tế khách quan hiện nay đó là vỉa hè (hè phố) đô thị đãtrở thành một địa điểm kinh doanh lý tưởng cho nhiều loại hàng hóa, dịch vụtrên thị trường Vì vỉa hè có những lợi thế riêng cho hoạt động kinh doanh Kinhdoanh vỉa hè không chỉ phổ biến ở Việt Nam, mà còn khá phổ biến ở nhiều quốcgia khác trên thế giới

Kinh doanh vỉa hè: Là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các

công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cungứng dịch vụ trên thị trường; mà địa điểm kinh doanh được xác định là vỉa hè.Giống như các hình thức kinh doanh khác, kinh doanh vỉa hè là hoạt độngnhằm mục đích sinh lợi, bao gồm sản xuất, mua bán hàng hoá, cung ứng dịch

vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác.Hoạt động kinh doanh vỉa hè cũng có những điểm tương đồng với bất kì hoạtđộng kinh doanh nào khác, đó là:

- Hoạt động kinh doanh vỉa hè luôn chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế,

hệ thống chính sách và luật pháp của nhà nước cũng như các yếu tố môi trườngkinh doanh khác

- Chủ thể kinh doanh vỉa hè phải nghiên cứu phân tích để xác định được nhucầu của thị trường

- Chủ thể kinh doanh vỉa hè phải xây dựng được chiến lược kinh doanh trên

cơ sở huy động và sử dụng hợp lý của nguồn lực của mình

2 Phân loại kinh doanh vỉa hè

 Dựa theo tính lưu động địa điểm kinh doanh, kinh doanh vỉa hè được phân thành hai hình thức là kinh doanh lưu động và kinh doanh cố định.

 Kinh doanh lưu động: có đặc điểm là chủ thể kinh doanh có thể dễ dàng

di chuyển địa điểm kinh doanh của mình và họ thường xuyên di chuyển địađiểm kinh doanh, coi việc di chuyển địa điểm kinh doanh là hoạt động tất yếutrong quá trình kinh doanh, với mục đích là đạt hiệu quả kinh doanh cao nhất

Để thực hiện hình thức kinh doanh lưu động, chủ thể kinh doanh cần có phươngtiện chuyên chở lưu động (các loại xe thông dụng như xe đạp, xe máy, ô tô hoặccác loại phương tiện chuyên dùng khác)

 Kinh doanh cố định: có đặc điểm là chủ thể kinh doanh mong muốn tìm

được địa điểm kinh doanh tốt nhất để cố định địa điểm kinh doanh trong quátrình kinh doanh.Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, xuất phát từ những nguyênnhân khách quan hay chủ quan, chủ thể kinh doanh có thể di chuyển địa điểmkinh doanh Nhưng việc di chuyển này không phải là thường xuyên, và chủ thểkinh doanh luôn có xu hướng ổn định địa điểm kinh doanh Việc di chuyển địađiểm kinh doanh của kinh doanh cố định khác với việc lưu động địa điểm kinhdoanh của kinh doanh lưu động

Việc chọn hình thức kinh doanh lưu động hay cố định phụ thuộc nhiều yếu

tố Nhưng yếu tố đóng vai trò quan trọng nhất là loại dịch vụ, hàng hóa kinhdoanh Có những mặt hàng có thể vừa kinh doanh lưu động, vừa kinh doanh cốđịnh, ví dụ: thực phẩm, đồ uống, tạp chí, sách báo,… Cũng có loại dịch vụ chỉ

có thể kinh doanh cố định, như trông giữ xe

 Dựa trên hoạt động đăng kí kinh doanh của chủ thể kinh doanh, có thể phân chia kinh doanh vỉa hè thành kinh doanh có đăng kí kinh doanh và kinh doanh không có đăng kí kinh doanh.

Bảng 1.3: Các hình thức kinh doanh được phân loại theo tiêu chí

Hình thức

Tiêu chí

Kinh doanh có đăng kí kinh doanh Kinh doanh không cóđăng kí kinh doanh Thi hành Pháp

luật Yêu cầu bắt buộc tuân thủ cácquy định của pháp luật Việc tuân thủ pháp luật thực hiệnchưa nghiêm túcĐiều kiện

lao động Điều kiện lao động được đảmbảo theo quy định pháp luật Điều kiện lao động không đượcđảm bảo.Thực hiện nghĩa

Khả năng

tiếp cận vốn ngân

Trong thực tế có rất nhiều người có quan điểm rằng kinh doanh vỉa hè hoàntoàn là những hoạt động kinh doanh không đăng kí kinh doanh Quan điểm nhưvậy là chưa đúng và đầy đủ, chủ thể kinh doanh vỉa hè hoàn toàn có thể đăng kíkinh doanh nếu như hoạt động kinh doanh đó được phép đăng kí kinh doanh theoquy định của pháp luật

Hơn nữa kinh doanh không đăng kí kinh doanh không đồng nghĩa với kinhdoanh trái phép Theo nghị định số 39/2007/NĐ-CP ngày 19/02/2007 của Chínhphủ quy định về cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyênkhông phải đăng ký kinh doanh thì đa phần các hoạt động kinh doanh vỉa hèhiện nay không cần phải đăng kí kinh doanh

3 Ảnh hưởng của kinh doanh vỉa hè đô thị

Kinh doanh vỉa hè diễn ra ở khắp các đô thị tại Việt Nam, nhiều quan điểmcho rằng kinh doanh vỉa hè cũng chính là một hệ quả của quá trình đô thị hóađang diễn ra ở Việt Nam thật vậy kinh doanh vỉa hè tồn tại đã có những ảnhhưởng không hề nhỏ tới sự phát triển của đô thị

Ảnh hưởng tới kinh tế - tài chính đô thị

Kinh doanh vỉa hè góp phần cung ứng một khối lượng hàng hóa và dịch vụkhá phổ biến với giá vừa phải cho đại bộ phận dân cư, nhất là những người lao

động nghèo và thu nhập thấp Những hàng hòa kinh doanh trên vỉa hè khá đadạng, từ thực phẩm, hàng thời trang đến các dịch vụ trông giữ, sửa chữa,…Tuyquy mô của các đơn vị kinh doanh thường nhỏ, nhưng đây là một khu vực kinhdoanh phát triển khá mạnh hiện nay Sự hoạt động của khu vực này, với sự tiệnlợi trong giao dịch hàng hóa, đã góp phần đẩy nhanh tốc độ chu chuyển hànghóa trên thị trường, làm nền kinh tế trở nên đa dạng phong phú hơn.

Tuy vậy, kinh doanh vỉa hè, nhất là kinh doanh trái phép cũng gây ra một

số tiêu cực đối với hoạt động kinh tế của đô thị Theo xu thế hiện đại, hoạt độngmua bán ở đô thị được khuyến khích tập trung tại các trung tâm thương mại.Nhưng với thói quen tiêu dùng hiện nay, nếu kinh doanh vỉa hè tiếp tục tồn tại

và phát triển, ít nhiều nó cũng tạo áp lực cạnh tranh với các trung tâm thươngmại Mặt khác, do hiện nay, công tác quản lý kinh doanh vỉa hè còn nhiều hạnchế, nên tình trạng hàng hóa không đảm bảo chất lượng, xuất xứ được trao đổi,mua bán; sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động sản xuất, tiêu thụ sản phẩm củacác doanh nghiệp

Phần lớn hoạt động kinh doanh vỉa hè mang tính tự phát Các chủ thể tiếnhành kinh doanh vỉa hầu như không thực hiện nghĩa vụ đóng thuế Điều này đãgây ra một phần thất thoát cho ngân sách của đô thị

Ảnh hưởng tới dân số, lao động và việc làm đô thị

Quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ ở nước ta hiện nay Cùng vớiquá trình đô thị hóa, các đô thị dần mở rộng quy mô và không ngừng tăngtrưởng kinh tế Chính điều này đã tạo nên sức hút của các đô thị với lao động từnhững vùng khác Theo số liệu thống kê, hàng năm hai thành phố lớn là Hà Nội

và Thành phố Hồ Chí Minh đều có khoảng hàng trăm nghìn người nhập cư Sốlượng lao động nhập cư lớn, nhưng sự tăng trưởng của đô thị không thể hấp thụhết Một bộ phận lao động do không có trình độ và kỹ năng tay nghề, phần lớntrong số này tham gia vào khu vực kinh tế phi chính thức, mà đa số là kinhdoanh vỉa hè để kiếm thêm thu nhập Có thể khẳng định, kinh doanh vỉa hè đãđáp ứng được một phần nhu cầu việc làm đô thị

Ảnh hưởng tới giao thông đô thị

Vỉa hè là một bộ phận của hệ thống đường bộ, chức năng chính của nó theoquy định của pháp luật là phục vụ cho người đi bộ Một thực tế là đa phần vỉa hèphục vụ cho kinh doanh, chủ thể kinh doanh có hành vi lấn chiếm vỉa hè, làmcho diện tích vỉa hè phục vụ cho người đi bộ giảm đi đáng kể, nhất là trên nhữngtuyến phố mà chiều rộng vỉa hè vốn đã nhỏ

Vì vậy, hoạt động kinh doanh vỉa hè đã gây ra những ảnh hưởng nhất địnhtới giao thông đô thị Do vỉa hè bị lấn chiếm, người đi bộ phải thực hiện hành vitham gia giao thông ở khu vực lòng đường, gây nguy hiểm cho cả người đi bộ

và các phương tiện tham gia giao thông khác Lòng đường trở nên quá tải vàluôn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông Không những vậy, khi tiến hành giaodịch mua bán trên vỉa hè; thường xuyên xảy ra tình trạng dừng, đỗ xe trái phépdưới lòng đường Điều này có thể dẫn tới tình trạng ùn tắc giao thông ở nhiềumức độ khác nhau

Ảnh hưởng tới mỹ quan và môi trường đô thị

Hoạt động kinh doanh vỉa hè diễn ra đã làm thay đổi cấu trúc cảnh quanvốn có của vỉa hè Đa phần các hoạt động kinh doanh vỉa hè là tự phát, sự quản

lý của các cơ quan nhà nước chưa được siết chặt, do vậy mà việc bố trí khônggian kinh doanh thiếu quy hoạch, vô tổ chức Thậm chí, nhiều nơi, chủ thể kinhdoanh còn có những hành vi phá hoại các công trình kỹ thuật trên vỉa hè để phục

vụ cho mục đích kinh doanh

Hầu hết các hình thức kinh doanh vỉa hè, đều phát sinh rác thải, nhất là vớicác dịch vụ phục vụ ăn uống Trong khi đó, ý thức giữ gìn vệ sinh chung của cảchủ thể kinh doanh và người tiêu dùng chưa cao đã dẫn đến tình trạng rác thảibừa bãi trên vỉa hè, lòng đường, gây ô nhiễm môi trường Kinh doanh vỉa hè nếukhông được quản lý tốt, nhiều khả năng sẽ làm ảnh hưởng xấu tới mỹ quan vàmôi trường đô thị

Ảnh hưởng tới văn hóa đô thị

Ở nhiều quốc gia trên thế giới, kinh doanh vỉa hè phát triển tạo nên nhữngnét phong tục và văn hóa đường phố riêng Thậm chí, nhiều nơi, các địa điểmkinh doanh vỉa hè còn trở thành địa điểm thu hút du lịch, không chỉ với mục

đích tiêu dùng mà còn là để trải nghiệm không gian văn hóa riêng biệt Kinhdoanh vỉa hè ở Việt Nam cũng vậy Ví dụ như ẩm thực vỉa hè đã trở thành mộttrong những nét đặc trưng của ẩm thực Việt Nam Tuy nhiên, những hình ảnhkinh doanh vỉa hè gây mất mỹ quan, ô nhiễm môi trường hay cách ứng xử thiếuchuẩn mực văn hóa của một bộ phận những người kinh doanh và tiêu dùng đãgây ảnh hưởng xấu tới văn hóa, văn minh đô thị.

Ảnh hưởng tới tình hình an ninh, trật tự an toàn xã hội

Đa số hoạt động kinh doanh vỉa hè là mang tính tự phát, không được cấpphép vì vậy trong quá trình kinh doanh, khi xảy ra các tranh chấp, do không có

sự quản lý của cơ quan nhà nước nào, nên dễ dẫn tới trình trạng giải quyết tranhchấp trái với quy định của pháp luật, gây mất an ninh, trật tự an toàn xã hội

III QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỚI KINH DOANH VỈA HÈ ĐÔ THỊ

1 Khái niệm và mục tiêu của quản lý nhà nước với kinh doanh vỉa hè đô thị

Quản lý nhà nước với kinh doanh vỉa hè đô thị: Là sự can thiệp bằng quyền

lực của nhà nước (bằng pháp luật, thông qua pháp luật, cơ chế, chính sách) vàohoạt động kinh doanh vỉa hè nhằm thay đổi hoặc duy trì hoạt động đó, với mụctiêu cuối cùng là phát triển đô thị theo định hướng nhất định mang tính tích cựcKinh doanh vỉa hè có đặc trưng là hoạt động kinh doanh diễn ra trên vỉa hè

Mà vỉa hè lại là một bộ phận thuộc đường bộ đô thị, tức là hạ tầng kĩ thuật đôthị Do đó, quản lý kinh doanh vỉa hè không chỉ đòi hỏi quản lý hoạt động kinhdoanh của chủ thể kinh doanh, mà còn là quản lý vỉa hè đô thị với mục đích sửdụng cho kinh doanh

Mục tiêu cụ thể của quản lý kinh doanh vỉa hè đô thị:

- Đảm bảo các hoạt động kinh doanh vỉa hè thực hiện đúng các chính sáchcủa Đảng, Nhà nước, quy định của pháp luật

- Định hướng hoạt động kinh doanh vỉa hè, quyết định việc tiếp tục duy trìhay nghiêm cấm hình thức kinh doanh này

- Đảm bảo vỉa hè thực hiện đúng chức năng theo quy định của pháp luật

- Có biện pháp ngăn chặn kịp thời và xử phạt hợp lý đối với các hoạt độngkinh doanh vỉa hè trái pháp luật.

2 Căn cứ pháp luật của quản lý nhà nước về kinh doanh vỉa hè

Việc quản lý nhà nước với kinh doanh vỉa hè được quy định và hướng dẫn

cụ thể trong các văn bản pháp luật cũng như các văn bản dưới luật Đối tượngcủa quản lý kinh doanh vỉa hè là hoạt động kinh doanh và vỉa hè được sử dụngcho hoạt động kinh doanh Còn chủ thể quản lý chính là các cơ quan thuộc bộmáy quản lý nhà nước về đô thị Do đó các căn cứ pháp luật chính cho hoạtđộng quản lý kinh doanh vỉa hè gồm có:

- Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân ngày 26/11/2003

- Luật Doanh nghiệp ngày 29/11/2005

- Luật Thương mại ngày 14/06/2005

- Nghị định số 39/2007/NĐ-CP ngày 19/02/2007 của Chính phủ quy định

về cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên không phảiđăng ký kinh doanh

- Luật Giao thông đường bộ ngày 29/6/2001

- Nghị định số 34/2010/NĐ-CP ngày 02/4/2010 của Chính phủ về quy định

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ Sửa đổi, bổ

3 Những yêu cầu trong công tác quản lý kinh doanh vỉa hè đô thị

- Đảm bảo các nguyên tắc chung tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về đô thị

- Kinh doanh vỉa hè có ảnh hưởng tới nhiều mặt của đô thị, từ kinh tế; dân

số, lao động và việc làm; mỹ quan và môi trường đô thị cho tới văn hóa và anninh, trật tự an toàn xã hội đô thị Do đó hoạt động quản lý kinh doanh vỉa hèphải xét đối tượng quản lý trong mối quan hệ tới những lĩnh vực khác

- Trong thực tế, quản lý kinh doanh vỉa hè không thể do một cơ quan thựchiện riêng lẻ, mà đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều cơ quan, ban ngành Do vậy,cần có những quy định cụ thể về cơ chế phối hợp thực hiện giữa các cơ quan,ban ngành để đảm bảo công tác quản lý hiệu quả

- Cần có phương án xây dựng đội ngũ quản lý kinh doanh vỉa hè cụ thể.Cán bộ quản lý có thể không chuyên trách về quản lý kinh doanh vỉa hè, nhưngphải có những quy định cụ thể về công việc, quyền hạn, trách nhiệm quản lý

- Việc tổ chức quản lý, ban hành các văn bản quy định, điều chỉnh công tácquản lý phải dựa trên cơ sở đặc điểm hoạt động kinh doanh vỉa hè trên địa bànquản lý Công tác quản lý cần linh hoạt, tránh rập khuôn máy móc, không phùhợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tế của địa phương

- Công tác quản lý phải đi cùng với công tác tuyên truyền, giáo dục nângcao nhận thức và ý thức của người dân

CHƯƠNG II.THỰC TRẠNG KINH DOANH VỈA HÈ TẠI MỘT SỐ

TUYẾN PHỐ TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG ĐỒNG TÂM

I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ PHƯỜNG ĐỒNG TÂM

1 Khái quát điều kiện tự nhiên và xã hội của phường Đồng Tâm

Phường Đồng Tâm là một trong 20 phường của Quận Hai Bà Trưng, ThànhPhố Hà Nội Phường được thành lập và chính thức thuộc vào Quận Hai BàTrưng vào tháng 6/1981 Phường nằm ở cửa ngõ phía nam Thành phố, với tổngdiện tích là 530.000m2, có địa bàn giáp danh giữa 4 quận: Hai Bà Trưng, HoàngMai, Thanh Xuân, Đống Đa và 7 phường Đồng Tâm, Bách Khoa, Bạch Mai,Tương Mai, Giáp bát, Phương Mai, Phương Liệt

Mật độ dân cư đông đúc với 4577 hộ dân và 17.359 nhân khẩu, được chiathành 12 khu dân cư với nhiều khu tập thể, đa số người dân là công nhân lao

động và buôn bán nhỏ lẻ nên dân trí không đồng đều Trên địa bàn phường có 2trường đại học lớn là Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Xây dựng Hà Nội,giáp danh có trường Đại học Bách khoa và nhiều bệnh viện lớn của trung ươngnên số lượng người đến khám, chữa bệnh, tạm trú, thuê trọ nhiều Bên cạnh đóđịa bàn phường chạy dài theo tuyến đường Giải phóng, tuyến đường lớn nối từcửa ngõ phía Nam với trung tâm Thành phố, nên tại các tuyến đường củaphường luôn luôn đông đúc và đôi khi dẫn đến tình trạng ùn tắc khó kiểm soátlưu lượng xe cộ vào những giờ cao điểm.

2 Một số thành tựu của phường đạt được

Phường Đồng Tâm trong những năm vừa qua là một điểm sáng với sự pháttriển ổn định cả về mọi mặt của Quận Hai Bà Trưng Hệ thống chính trị củaphường Đồng Tâm được tổ chức và kiện toàn đầy đủ, hoạt động có hiệu quả Hệthống bao gồm: Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, UBND, UB MTTQ và Công anphường, các ban ngành đoàn thể và tổ chức chính trị xã hội được tổ chức chặtchẽ từ phường đến khu dân cư, tổ dân phố như: Hội Cựu chiến binh, Hội phụ nữ,Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội người cao tuổi, Hội Cựu Thanhniên xung phong, Hội Chữ thập đỏ, Hội khuyến học cấp phường Tại mỗi khudân cư đều có một chi bộ Đảng, ban công tác mặt trận và các chi hội của các tổchức chính trị xã hội Các thành viên trong hệ thống chính trị luôn là lực lượngnòng cốt trong việc lãnh đạo, tổ chức và vận động nhân dân thực hiện nhiệm vụchính trị, xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, an ninh trật tự trên địa bànphường, đẩy mạnh thực hiện các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận độnglớn của Đảng và Nhà nước Là một phường trọng điểm của Thành phố về côngtác an ninh chính trị, Đảng bộ và chính quyền nhân dân phường Đồng Tâm, luônnhận thức được vai trò và nhiệm vụ của mình, tích cực đấu tranh với các phần tử

cơ hội chính trị, góp phần bảo vệ và xây dựng chính quyền vững mạnh

Sau hơn 30 năm thành lập phường, cùng với sự tiến bộ và lớn lên của thủ đô,của đất nước Đời sống vật chất cũng như tinh thần của nhân dân phường ĐồngTâm đã được nâng cao Nhân dân tin vào đường lối đổi mới của Đảng, tin tưởngvào tương lai tươi sáng của đất nước nên đã tích cực tham gia xây dựng chính

quyền và thực hiện nghiêm túc các chủ trương chính sách của Đảng và Nhànước, thực hiện tốt nghĩa vụ của công dân Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng

ủy, UBND phường với sự chung sức của hệ thống chính trị và sự đồng thuậncủa nhân dân, nhiều năm qua Đảng bộ và chính quyền phường đã được các cơquan cấp trên đánh giá cao và xếp loại “Đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”

3 Những thuận lợi và khó khăn của phường

Phường Đồng Tâm có số dân cư đông đúc với 4577 hộ dân Dân cư củaphường chủ yêu là cán bộ công nhân viên chức, sinh viên và người về hưu.Nhân dân phường Đồng Tâm đời sống chủ yếu dựa vào lương tháng và trợ cấphưu trí Phường có nhiều cán bộ lão thành cách mạng, cán bộ tiền khởi nghĩa,cán bộ bị bắt tù đày, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sỹ, cán bộ trung caocấp, các nhà khoa học, giáo sư, tiến sỹ, giảng viên Phường Đồng Tâm chủ yếunhà ở là nhà thấp tầng, nhà làm việc của các cơ quan, trường học nằm chen giữanhà dân Trong phường có 5 đường chính là Trần Đại Nghĩa, Đại La, Lê ThanhNghị, Vọng, Giải Phóng và một vài tuyến đường ngắn và nhỏ, rất nhiều ngõ,ngách thông nhau và thông với các phường bạn Đa phần các cửa hàng kinhdoanh trên địa bàn phường phần lớn là người của các địa phương khác đếnphường Đồng Tâm để kinh doanh buôn bán, một số rất ít là người của phườngĐồng Tâm buôn bán nhỏ

Trên địa bàn phường có 2 trường đại học lớn và uy tín là Trường Đại họcKinh tế Quốc dân và trường Đại học Xây dựng, chính vì thế phường có lợi thế

và cơ hội tiếp xúc cũng như sở hữu những nguồn lao động trẻ năng động cótrình độ cao, nếu nắm bắt được những nguồn lao động quý giá này sẽ làm choPhường có cơ hội phát triển năng động hơn Phường cũng có địa giới nằm trảidài trên tuyến đường Giải phóng nối liền từ Phía nam Hà Nội vào đến trung tâmthành phố, là cửa ngõ của thành phố nên phường có cơ hội giao lưu và học hỏinhững thế mạnh của các địa phương khác, rút ngắn được thời gian đi lại tới cácđịa phương và thuận tiện cho việc đi lại vào trung tâm thành phố Ngoài ra cácngành nghề kinh doanh trên địa bàn phường đều rất đặc trưng và có điểm phùhợp với điều kiện thực tế của địa phương Với vai trò là cửa ngõ, là nơi có 2

trường đại học và một bệnh viện lớn của trung ương, người dân trên địa bànphường đã tận dụng lợi thế này phát triển các dịch vụ qua điều tra thực tế 191 hộkinh doanh cố định và lưu động tại 5 tuyến phố chính của phường là Đại La, TrầnĐại Nghĩa, Phố Vọng, Lê Thanh Nghị, Giải Phóng , nhóm nghiên cứu đã tổng kếtđược số liệu về các ngành nghề kinh doanh chính trên địa bàn phường được thểhiện ở Bảng 2.1 dưới đây:

Bảng 2.1: Mặt hàng kinh doanh và số hộ kinh doanh tương ứng

Bên cạnh những điều kiện tự nhiên và xã hội ưu đãi, chính quyền thành phốcũng hết sức tạo điều kiện về cơ sở hạ tầng cho phường Phường hiện nay về cơbản đường xá đã được đầu tư và có kế hoạch đầu tư để đáp ứng nhu cầu đi lạicủa người dân, với tuyến Trần Đại Nghĩa được xây dựng và đưa vào sử dụngnăm 2007, dịp cuối năm 2012 vừa qua đoạn đường Trần Đại Nghĩa kéo dài cũng

đã được thông xe, chấm dứt tình trạng ô nhiễm môi trường và trông giữ xe ô tôtrái phép thời gian trước đó, tuyến Đại La đã được quy hoạch mở rộng và thờigian sắp tới sẽ được thi công xây dựng nhằm giảm ùn tắc giao thông vào giờ caođiểm trên tuyến đường này, còn một số tuyến đường khác như Lê Thanh Nghị,Phố Vọng, Giải phóng, đã đi vào hoạt động ổn định Bên cạnh hệ thống đường

xá, hệ thống cây xanh, chiếu sáng cũng đạt chuẩn và được chú trọng đầu tư xây

dựng Ngoài ra phường có một chợ lớn là chợ Đồng Tâm, siêu thị Fivimart vàmột số đại lý, siêu thị nhỏ khác về cơ bản đã đáp ứng được nhu cầu mua sắmtiêu dùng của người dân địa bàn Phường Tuy nhiên bên cạnh những thuận lợiPhường cũng gặp nhiều rất nhiều khó khăn bất cập.

Những khó khăn

Với vị trí cửa ngõ của thành phố, Phường luôn đối mặt với những sức ép từlưu lượng giao thông cao gây ra ách tắc vào giờ cao điểm, dẫn đến hạ tầngđường xá nhanh xuống cấp hư hỏng, ngoài ra phường có 2 trường đại học vàmột bệnh viện tuyến trung ương nên số lượng người ngoại tỉnh tạm trú tại địabàn phường rất nhiều dẫn đến công tác quản lý cũng như đảm bảo an ninh trật tựgặp rất nhiều khó khăn và đôi khi không thể kiểm soát hết được

Phường có hai trường đại học chiếm một khoảng diện tích rất lớn, đồngnghĩa với việc mất đi một khoảng mặt bằng để phát triển kinh tế, cộng vớinhững ngành nghề kinh tế của phường chủ yếu là buôn bán nhỏ và các công tyđặt văn phòng đại diện, chủ hộ kinh doanh chủ yếu là người nơi khác đến,những hộ dân của phường cho người khác thuê nhà và chuyển đi nơi khác sinhsống, dẫn đến chính quyền khó kiểm soát dân cư cũng như phổ biến chính sách

và chấp hành pháp luật Các tệ nạn xã hội còn diễn biến phức tạp như lô đề, cờbạc, ma túy, mại dâm…, dưới nhiều hình thức và đối tượng khác nhau khó kiểmsoát do số lượng dân nhập cư và sinh viên từ các tỉnh khác đến học tập làm ănrất nhiều Từ phía chính quyền địa phương, một số ít cán bộ với năng lực cònhạn chế, ý thức trách nhiệm chưa cao, dẫn đến làm việc không hiệu quả, gây thấtthoát lãng phí cho nhà nước và khó khăn cho người dân, hệ thống chính sách,quy định của Phường đôi khi chưa rõ ràng cụ thể và không nhất quán, khâu giáodục tuyên truyền pháp luật tới người dân còn gặp nhiều khó khăn, dẫn đếnnhững tình huống đáng tiếc xảy ra

II THỰC TRẠNG VIỆC KINH DOANH VỈA HÈ TRÊN MỘT SỐ TUYẾN PHỐ TẠI ĐỊA BÀN PHƯỜNG

1 Đặc điểm một số tuyến phố trên địa bàn phường

Hình 1: 5 tuyến đường được khảo sát

Chú thích: Nguồn download từ googlemap( 5 tuyến đường thuộc phạm vi điều tra được bôi đen như ở hình 1)

Qua quá trình tìm hiểu, cũng như quan sát thực tế, sau đây là bảng 2.2 mô tảkhái quát về đặc điểm của 5 tuyến đường thuộc Phường Đồng Tâm

Bảng 2.2: Đặc điểm 5 tuyến phố của Phường Đồng Tâm Đặc điểm

Tên đường

Chiều dài

Chiều rộng vỉa hè

Đặc điểm chính

Trần Đại

Nghĩa

500m 2,5-3,5m - Là đường 2 chiều, tiếp giáp với đường Đại

La, Nguyễn An Ninh, Lê Thanh Nghị Dọc theo tuyến đường có 2 trường đại học, 1 chợ,

1 cầu đi bộ và tuyến xe bus 08 chạy qua

- Ngành kinh doanh chính: Văn phòng phẩm,

ăn uống, tạp hóa, tin học, nhà trọ Đại La 500m 1,5-2m - Tiếp giáp với Phố vọng, Trần Đại nghĩa Là

tuyến đường khá hẹp, một chiều đối với xe ô

tô, 2 chiều đối với các phương tiện khác, dọc tuyến đường có một chợ, 4 tuyến xe bus

- Ngành kinh doanh chính: Chợ, siêu thị, quần áo, giầy dép, sim thẻ, đồng hồ, ăn uống, nhà trọ

Lê Thanh

Nghị

450m 3m Tiếp giáp với Giải Phóng, Trần Đại Nghĩa, là

tuyến đường 2 chiều, có xe bus chạy qua

- Ngành kinh doanh chính: Đồ điện, thiết bị máy tính, phần mềm tin học, ăn uống, thời trang

Giải Phóng 400m 1,5-3m Trên tuyến đường có: Trụ sở UBND Phường,

tuyến đường sắt Bắc Nam chạy qua, bệnh viện TƯ Bạch Mai, và nhiều phòng khám tư nhân, là cửa ngõ phía nam Hà Nội

Ngành kinh doanh chính: Nhà thuốc dược phẩm, phòng khám, nhà nghỉ, khách sạn Vọng 1000m 2,0-2,5m Phố cũ chạy qua khu tập thể Đài Phát thanh

Tiếng nói Việt Nam 128C Đại La, Ngành kinh doanh chính: Nhà nghỉ, khách sạn nhà hàng, ăn uống bình dân, băng đĩa, karaoke

2 Thực trạng kinh doanh vỉa hè tại các tuyến phố trên địa bàn Phường

Trong quá trình đô thị hóa, dân số của Thành Phố Hà Nội tăng nhanh do sốngười dân từ các địa phương về Hà Nội rất nhiều, đa số họ là những người đitìm kiếm việc làm và sinh viên đến để học tập Cùng với đó là những luồng vănhóa, lối sinh hoạt ở các nơi khác cũng làm cho Hà Nội thêm phần sinh động,phong phú hơn, nhưng cũng đặt ra rất nhiều thách thức về việc làm cũng như cơ

sở hạ tầng công cộng phục vụ người dân Trong đó có vấn đề vỉa hè dành chongười đi bộ của các tuyến đường ở đô thị hiện nay

Vỉa hè theo quy định là để sử dụng cho việc đi bộ của người dân và thực hiệncác chức năng khác như: trồng cây, đặt hệ thống chiếu sáng, hệ thống cápngầm…, tuy nhiên có một thực tế hiện nay là vỉa hè tại hầu hết các tuyến đường

đô thị đều bị người dân lấn chiếm sử dụng vào mục đích cá nhân, gây cản trởgiao thông, mất mỹ quan đô thị, người đi bộ không còn chỗ để đi vì vỉa hè bịchiếm làm chỗ để xe, bán hàng, môi trường bị ô nhiễm, mất trật tự anninh….Qua điều tra 5 tuyến đường thuộc phường với tổng 191 người được điềutra, theo kết quả điều tra của chúng tôi, có 74,87% số người được hỏi cho biết

họ rất thường xuyên chứng kiến tình trạng vỉa hè bị lấn chiếm vào mục đíchkinh doanh, số còn lại có 18,85% người nói thỉnh thoảng họ có thấy và chỉ có6,28% số người được hỏi nói rất ít, như vậy có thể thấy tình trạng lấn chiếm vỉa

hè vào mục đích kinh doanh là hoàn toàn có và xảy ra thường xuyên

Bảng 2.3: Đáp án trả lời câu hỏi số 8 (trong phiếu điều tra): “Ông bà đã từng hoặc đang buôn bán trên vỉa hè không?”

Đường Lê Thanh Nghị 8.37 9.95 18.32

có ít người kinh doanh vỉa hè nhất là tuyến đường Phố Vọng

Bảng 2.4: Kết quả câu hỏi 2 và 3 (trong phiếu điều tra) “ Nơi ở hiện tại của ông bà”và “Mặt hàng kinh doanh chủ yếu của ông bà?”

áo mưa… do không sở hữu được mặt bằng kinh doanh nên người kinh doanhlưu động phải di chuyển thường xuyên và họ không có khách hàng quen vì thếphải di chuyển để tìm khách hàng, họ sử dụng lề đường và vỉa hè để kinh doanh

và chỉ có mặt ở phường Đồng Tâm ở một khoảng thời gian nhất định, sau đó lạichuyển địa điểm kinh doanh, phương tiện chủ yếu của họ là xe đạp, xe máy,quang gánh, xe kéo…Còn lại 183 hộ kinh doanh thuộc phường Đồng Tâm chủyếu là kinh doanh cố định, gồm các hình thức cụ thể như: kinh doanh thườngxuyên tại một địa điểm cố định trên một khu vực vỉa hè nào đó hoặc người đókinh doanh trong nhà mà mình sở hữu, đi thuê, tuy nhiên lại lấn chiếm khoảngtrống vỉa hè trước nhà mình nhằm thực hiện các hoạt động kinh doanh như: đặtbiển quảng cáo, kê bàn ghế, tủ kệ để chứa mặt hàng kinh doanh, để xe cộ… Tuyvậy với số lượng 183 hộ kinh doanh là người của Phường Đồng Tâm thì việc phổ biến tuyên truyền cũng như xử lý các vi phạm về kinh doanh vỉa hè gặp nhiều thuận lợi.

Hình thức

Tuyến đường

Thuê nhà KD

Bảng 2.5: Kết quả của câu trả lời số 4 (trong phiếu điều tra): Mô tả quan hệ

mặt hàng kinh doanh và sở hữu cửa hàng tại 5 tuyến đường

Hình thức Tuyến đường

Thuê nhà KD

Bảng 2.5 cho thấy có 38.74% số hộ kinh doanh là đi thuê nhà, nhiều hơn số

hộ sở hữu nhà để kinh doanh với 22.51% hộ, điều này hoàn toàn đúng với thực

tế hiện nay khi mà muốn kinh doanh tốt thì yêu cầu về vị trí là rất quan trọng,hầu hết các hộ kinh doanh đều chọn các địa điểm mà số lượng người tiêu dùng

có thể dễ dàng nhìn thấy, tiện đường đi lại, chính vì thế không phải ai cũng cóthể sở hữu được những địa điểm kinh doanh như vậy, dẫn đến nhu cầu tất yếu là

phải đi thuê nhà, có cầu dẫn đến có cung, những hộ sở hữu những vị trí tốt, sẵnsàng cho thuê những vị trí đó và kiếm được một khoản thu nhập mà họ cảm thấyhài lòng rồi sau đó đi nơi khác sống và ít quan tâm đến nơi đã cho người khácthuê, chính từ việc những địa điểm kinh doanh hầu hết là đi thuê, nên việc xử lýkhi những hộ kinh doanh này vi phạm về lấn chiếm vỉa hè là rất khó khăn khi

mà khó tìm ra thông tin đối tượng để xử lý vì khi xử lý họ đều lẩn tránh và cóthái độ không hợp tác, bên cạnh đó nhận thức của những hộ thuê nhà để kinhdoanh chưa cao, họ cho rằng đây không phải là nhà mình, nên họ chưa có ý thức

về sử dụng vỉa hè và dẫn đến tình trạng lấn chiếm để kinh doanh và mục đích cánhân diễn ra rất phổ biến hiện nay Còn lại là 38.74% số người trả lời “khác”,những hộ này có địa điểm kinh doanh là vỉa hè, khác với những hộ kinh doanhtrong nhà, thì gồm cả kinh doanh trong nhà và một phần vỉa hè, những hộ kinhdoanh hoàn toàn trên vỉa hè này thường là kinh doanh các hàng hóa quy mô nhỏ,

ít như quán giải khát, quán ăn nhanh, bán quần áo… nhưng chính những hộ nàygây ra tác động xấu nhiều hơn vì tất cả các hoạt động từ quá trình bán sản phẩmcho đến quá trình xả rác thải, gây ra ô nhiễm môi trường, mất mỹ quan hè phố,người đi bộ không có chỗ để đi…

Bảng 2.6: Kết quả của câu trả lời số 7 (trong phiếu điều tra) : “Đơn vị/cửa hàng ông (bà) có sử dụng vỉa hè vào việc kinh doanh hoặc việc riêng của mình và gia đình không?”

Mức độ

Tuyến đường

Không bao giờ

Mức độ Tuyến đường Không baogiờ thoảng cóThỉnh Nhiều Hằng ngày Tổng(%)

Bảng 2.7: Kết quả trả lời câu hỏi số 8(trong phiếu điều tra): Không gian vỉa

hè trước cửa hàng của ông (bà), thường được sử dụng vào việc gì?

Tuyến đường Giải Phóng có vỉa hè rộng trung bình 1,5-3m lý do của độrộng, hẹp không đồng đều này là các hộ dân khi xây dựng nhà cửa đã lấn chiếmvỉa hè làm đất nhà mình để xây dựng Đặc trưng của tuyến đường Giải Phóngthuộc Phường Đồng Tâm là cơ sở của bệnh viện Bạch Mai, vì vậy đoạn đườngtrước cổng bệnh viện tập trung rất nhiều các hộ kinh doanh lưu động và cố định.Kinh doanh lưu động chủ yếu là bán đồ ăn, nước uống cho bệnh nhân và ngườinhà bệnh nhân,cùng với đó là lưu lượng người, xe cộ qua lại, dừng đỗ đón trảkhách rất nhiều gây ra tình trạng lộn xộn mất trật tự, ảnh hưởng tới mỹ quan đô

thị và giao thông tuy nhiên hoạt động lấn chiếm kinh doanh vỉa hè này chỉ xảy

ra ở một đoạn nhỏ xung quanh cổng viện Bạch Mai, còn các khu vực khác cùngphía với bệnh viện hầu hết là không có nhà dân ở sát vỉa hè mà được ngăn cáchgiữa nhà dân với vỉa hè bởi tuyến đường sắt Bắc Nam và rào chắn nên vỉa hègần như để không, cộng với phía đường đối diện là các phòng khám tư nhân, cáchiệu thuốc và các nhà nghỉ nhỏ, các đơn vị do đặc trưng loại hình kinh doanhnên hầu hết không lấn chiếm vỉa hè cho mục đích kinh doanh, mà chủ yếu đề xecủa khách mua hàng rồi họ lại đi ngay, còn những khách hàng đến khám hoặclàm các dịch vụ khác mất thời gian thì đều được chủ các đơn vị kinh doanhhướng dẫn gửi xe tại bãi xe của Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân và một sốnơi khác, điều này cũng được thể hiện rõ trên bảng với 12/18 đơn vị kinh doanhđược hỏi nói sử dụng vỉa hè cho mục đích để xe cộ chiếm 6.28% trên tổng số9.42% số người được hỏi

Tại tuyến đường Giải Phóng, số hộ kinh doanh không bao giờ sử dụng vỉa hècho mục đích kinh doanh là 11 trên tổng số 18 người kinh doanh, chiếm 5,76%trên tổng số 9,42% số người được hỏi tại tuyến đường này; số hộ trả lời là hàngngày và nhiều chỉ chiếm lần lượt là 2.09% và 1.05% trên tổng số 9.42% sốngười được hỏi Bảng này đã phần nào đánh giá được thực trạng sử dụng vỉa hèvào mục đích kinh doanh là có xảy ra, tuy nhiên với mức độ ít đến vừa phải Tương tự tuyến phố Giải Phóng là tuyến phố Vọng, hai tuyến phố này có vịtrí khá sát nhau, trước đây Phố Vọng là một phần của tuyến Giải Phóng, sau khituyến Giải Phóng được nâng cấp, thì được mở như bây giờ, không đi qua PhốVọng nữa Chính vì thế mà phần nào giữa 2 tuyến phố này có nét tương đồng.Tuyến Phố Vọng với chiều rộng vỉa hè khá đều đặn trung bình khoảng 2-2,5m,hoạt động kinh tế chủ yếu của tuyến Phố này là hoạt động giải trí, ăn uống chấtlượng cao với nhiều quán và nhà hàng thu hút được một lượng khách rất lớn từkhắp nơi tới đây, chính vì thế mà các đơn vị kinh doanh ở đây đã rất chú trọngtới đầu tư cơ sở vật chất trong đó có các bãi gửi xe và các tầng hầm để chokhách hàng gửi xe Vì vậy hiện tượng lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh và để xe

cộ là rất ít, qua bảng trên ta cũng thấy rõ được điều này: Có tới 31 người trên

tổng số 39 người được hỏi nói không bao giờ sử dụng vỉa hè vào mục đích kinhdoanh và mục đích cá nhân, các mức độ khác như: thỉnh thoảng sử dụng có 3/39người; sử dụng nhiều có 2/39 người; hằng ngày chỉ có 3/39 người

Hai tuyến phố là Trần Đại Nghĩa và tuyến Lê Thanh Nghị là hai tuyếnđường có vỉa hè rộng hơn và đều hơn so với các tuyến đường khác của Phường,

và cũng là hai tuyến Đường trọng điểm và có mật độ các hộ kinh doanh lớn và

có hai trường đại học, một chợ quy mô khá lớn tọa lạc tại đây Thời gian vừaqua Phường cũng đã tạo điều kiện cho một số đơn vị kinh doanh khi kẻ vạch vôitrên vỉa hè của 2 tuyến phố này cho phép các hộ kinh doanh được phép để xetrên vỉa hè tính từ mép đường vào đến vạch vôi, phần còn lại từ vạch vôi vàođến móng nhà là dành cho người đi bộ, chiều rộng của khoảng dành cho xe cộnày là 1.5m đủ điều kiện cho xe máy, xe đạp có thể để trên vỉa hè với điều kiệnkhông đưuọc lấn để xe quá vạch quy định Cùng với chính sách này là Phường

đã cấp phép cho Ban quản lý chợ Đồng Tâm được kinh doanh trông giữ xe tạiphần vỉa hè trước cổng chợ Đồng Tâm, nhằm đáp ứng nhu cầu gửi xe khi đi chợcủa người dân Tuy nhiên lợi dụng kẽ hở này, một số hộ kinh doanh đã lấnchiếm lòng đường vỉa hè để bán hàng tại khu vực trước chợ Đồng Tâm, gây ratình trạng rất lộn xộn ở khu vực này, các khu vực vỉa hè khác, nhất là xungquanh khu vực cổng trường Đại học Xây dựng có rất nhiều hàng quán nước và

đồ ăn, buôn bán ngay trên vỉa hè, hàng ngày xả ra rất nhiều rác thải và tình trạng

xe cộ để lộn xộn, không theo vạch xảy ra hàng ngày Điều này được thể hiện rõqua 2 bảng là bảng 2.3 và 2.4, khi tại đường Trần Đại Nghĩa số người được hỏitrả lời là họ sử dụng vỉa hè vào kinh doanh với tần suất nhiều và hàng ngày lầnlượt là 9.42% và 3.14% trên tổng số 29.84% tổng số người được hỏi tại đườngnày và mục đích sử dụng vỉa hè cho việc để xe của đường Trần Đại Nghĩa là19.37% trên tổng số 29.84%; dùng cho bán hàng này là 0.52% trên số 29.84% sốngười được hỏi tại tuyến đường này, còn đường Lê Thanh Nghị tỉ lệ dùng vỉa hècho để xe là 9.95% trên tổng số 17.8% và 0.52% dành cho bán hàng rong Thực tếcho thấy 2 tuyến đường này là hai tuyến đường căng thẳng nhất về vấn nạn lấnchiếm vỉa hè cho kinh doanh, phần vì cơ chế kẻ vạch vôi tạo tâm lý chủ quan trong

quản lý của lãnh đạo Phường đối với 2 tuyến đường này, phần vì hai tuyến đườngnày có 2 trường đại học lớn, cộng với số hộ kinh doanh nhiều đa dạng loại hìnhkinh doanh và có một số hộ kinh doanh quy mô lớn, lấn chiếm nhiều, như quán Bia

Hà Nội ở ngã tư Lê Thanh Nghị Giao với Trần Đại Nghĩa gần Đại Học xây dựnglấn chiếm vỉa hè của cả 2 tuyến đường là Trần Đại Nghĩa và Lê Thanh Nghị

Cuối cùng là tuyến phố Đại La, do tuyến đường này đang được quy hoạch

mở rộng nên thời gian qua cơ sở hạ tầng của tuyến đường này không được nângcấp, cụ thể là vỉa hè rất hẹp, chỉ từ 1.5-2m, điều này phần nào đã hạn chế đượccác hộ kinh doanh vỉa hè do vỉa hè quá hẹp và không đủ chỗ để bày bán hànghóa, mà chủ yếu là hiện tượng các hộ kinh doanh và hộ gia đình lấn chiếm vỉa

hè làm chỗ để xe, Phường đã có thông báo số 07/TB-UBND về việc cấm để xeđạp, xe máy trên vỉa hè thuộc tuyến phố này, tuy nhiên do công tác quản lý chưachặt của Phường, cộng với nhu cầu bức thiết của người dân, do không còn chỗnào để nên tình trạng để xe đạp xe máy diễn ra phổ biến, cụ thể theo bảng 2.3 và2.4 việc sử dụng vỉa hè là 4.17%, một tỉ lệ cao đứng thứ 2 sau đường Trần ĐạiNghĩa và mục đích chính của sử dụng vỉa hè ở Đại La không phải cho kinhdoanh trực tiếp trên vỉa hè mà là để xe cộ, nhằm mục đích phục vụ cho việc kinhdoanh trong nhà của các hộ gia đình, với 18.85% trên tổng số 23.04% số ngườiđược hỏi nói rằng họ sử dụng vào việc để xe cộ, số còn lại nói họ không sử dụng

Bảng 2.8: Kết quả trả lời câu 16 : Theo Ông (bà) đánh giá, vỉa hè của tuyến phố 1 hiện nay đã được coi là thông thoáng chưa?

Mức độ thông thoáng

Thông thoáng

Cơ cấu câu trả lời(%)

Mức độ thông thoáng Chưa thể Tạm được Thông

thoáng Rất thôngthoáng Tổng(%)

1 Tuyến phố được điều tra

và Lê Thanh Nghị khi có số kết quả đánh giá là chưa thể thông thoáng cao nhấtlần lượt là 13.61% trên tổng 29.84% và 12.57% trên tổng 17.28%, cũng chiếmmột nửa số kết quả

Tuyến đường Đại La được đánh giá múc độ thông thoáng ở mức bìnhthường, khi không có ai cho rằng Đại La rất thông thoáng, và có tỉ lệ đánh giá làtạm được và thông thoáng khá cao( xem bảng 2.8)

Như vậy với những đánh giá trên đã phần nào nhìn nhận được thực tế sửdụng vỉa hè vào mục đích kinh doanh của 5 tuyến phố trên địa bàn PhườngĐồng Tâm

3 Những ý kiến, đánh giá của người dân

Qua thực tế nhìn thấy bên ngoài của việc kinh doanh vỉa hè là thế, nhưng đisâu vào vấn đề bên trong của hình thức kinh doanh này còn nhiều bất cập và ýkiến của chính những hộ kinh doanh trên vỉa hè

Bảng 2.9: Đáp án trả lời của câu hỏi số 10 “Mức độ mua sắm và sử dụng các dịch vụ trên vỉa hè của người dân”

Mức độ Tuyến đường

Không

Thỉnh thoảng

Thường xuyên

Rất thường

Đường Trần Đại Nghĩa 16 20 20 1 57

Mức độ Tuyến đường

Không

Thỉnh thoảng

Thường xuyên

Rất thường xuyên Tổng

ỏi Như vậy kinh doanh vỉa hè xuất phát từ cả 2 phía là người kinh doanh vàngười tiêu dùng khi mà yêu cầu của công việc và của cuộc sống ngày càng cao,quỹ thời gian dành cho bản thân theo đó mà giảm dần vì thế kinh doanh vỉa hè

đã xuất hiện, không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của người dân mà

nó còn góp phần giải quyết việc làm cho những người lao động thất nghiệp, từ

đó làm giảm áp lực cho chính quyền địa phương về giải quyết việc làm và các

hệ lụy của nó, song bên cạnh những ưu điểm, vẫn tồn tại những hạn chế của loạihình kinh doanh này đối với các đô thị hiện nay Đó là tình trạng vỉa hè bị xuốngcấp trầm trọng do sử dụng vào mục đích kinh doanh, tình trạng ô nhiễm môitrường do tiếng ồn và rác thải ra môi trường xung quanh làm tăng chi phí thugom rác thải,…

Bảng 2.10: Kết quả trả lời câu 14 (trong phiếu điều tra): “Ông bà cảm thấy thế nào khi tình trạng vỉa hè bị lấn chiếm tịa địa phương mình?”

Mức độ Tuyến đường

Không quan tâm

Ít quan tâm

Khá quan tâm

Mức độ Tuyến đường quan tâmKhông Ít quantâm Khá quantâm Rất quantâm Tổng(%)

55 chiếm đến 52 % trong tổng số.Trình độ học vấn của họ thường từ tốt nghiệptiểu học đến trung học Đặc biệt, đối tượng buôn bán lưu động từ nhiều vùngquê khác nhau Có đến 88% lao động buôn bán lưu động khai báo có nguồn gốc

tư các tỉnh khác đến sinh sống tại Thành phố Hà Nội Phần lớn họ là lao động trẻ(bình quân 35 tuổi), trình độ học vấn thường thấp ở lao động nữ Trong khi đólao động buôn bán cố định trên vỉa hè khai báo có đến 53% sinh ra và lớn lên tạiThành phố Hà Nội

Chi phí mở kinh doanh trên vỉa hè thường thấp, nhất là buôn bán lưu động,trung bình khoảng 1-2 triệu đồng, những người kinh doanh cố định thì cao hơn,trung bình khoảng 4-5 triệu đồng Do tiềm lực kinh tế còn nhiều hạn chế nênngười kinh doanh vỉa hè không đủ tiền để thuê mặt bằng, mua sắm nguyên vậtliệu để sản xuất kinh doanh, cũng như các khoản thuế phí

Xuất phát từ những thực tế trên nhiều người cho rằng, chính quyền địaphương nên có cơ chế chính sách hợp lý phù hợp với thực tế hiện nay sao chođảm bào hài hòa lợi ích giữa bên cung bên cầu, giữa quản lý đô thị và phát triểnkinh tế vỉa hè Các giải pháp cụ thể như: trợ cấp, chuyển đổi nghề nghiệp hayđào tạo nghề, xây dựng các khu buôn bán tập trung với chi phí thấp, phù hợp vớikhả năng tài chính của người dân sẽ vừa thúc đẩy được phát triển kinh tế mà lại

làm cho đô thị năng động hơn, đáp ứng nhu cầu người dân cũng như nhu cầuviệc làm.

III THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ KINH DOANH VỈA HÈ ĐỐI VỚI CÁC TUYẾN PHỐ TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG ĐỒNG TÂM

1 Cơ chế chính sách và giải pháp đã được thực hiện đối với kinh doanh vỉa

hè tại Phường Đồng Tâm

Căn cứ vào quy định của Thành Phố Hà Nội và tình hình thực tế cũng như

những đặc trưng riêng của Phường, chính quyền Phường cùng với các tầng lớp

nhân dân đã phối hợp đề ra những cơ chế chính sách phù hợp với tình hình của

địa phương nhằm mục tiêu thực hiện hiệu quả công tác quản lý kinh doanh trên vỉa hè tại một số tuyến đường trọng điểm của Phường Dưới đây là hình 2 miêu

tả cơ chế hoạt động và phối hợp của các đơn vị, phòng ban trong công tác quản

lý vỉa hè

Hình 2: Mô tả cơ chế phối hợp quản lý kinh doanh vỉa hè

UBND Phường Đồng Tâm

Ban chỉ đạo

197

Tổ công tác đặc biệt

VHTT Phường

Thanh tra xây dựng, đô thị; Tài nguyên môi trường; Quản lý thị trường;Tư pháp Phường

Chú thích:

Ban chỉ đạo 197: Quyết định số 4463/QĐ-UB ngày 20/12/1996 của Ủy ban nhân dân Thành phố về việc hợp nhất các Ban chỉ đạo 135, 36, 39, 40, 87 để thành lập Ban chỉ đạo 197 thành phố Hà Nội Ban chỉ đạo 197 ở Phường do đồng chí Chủ tịch UBND làm trưởng ban, đồng chí Trưởng công an phường làm phó ban thường trực, Phó chủ tịch UBND phường làm phó ban, các thành viên có đại diện UB MTTQ, các đoàn thể của Phường và các cán bộ chuyên trách: Tài Nguyên Môi Trường; Thanh Tra xây dựng, Đô thị; Văn hóa thông tin;y tế;kế toán Ban chỉ đạo 197 có nhiệm vụ chỉ đạo các lực lượng của Phường, tổ công tác đặc biệt thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở và xử lý vi phạm về kinh doanh vỉa hè, hàng tháng các lực lượng kiểm tra họp giao ban với ban chỉ đạo 197 để báo cáo tình hình, rút kinh nghiệm trong quá trình hoạt động, sau đó ban chỉ đạo 197 sẽ trực tiếp báo cáo với lãnh đạo Phường để nắm bắt tình hình và có ý kiến chỉ đạo kịp thời

Tổ công tác đặc biệt: gồm lực lượng công an trật tự, dân phòng tự quản do đồng

chí Phó chỉ huy trưởng công an Phường phụ trách công tác trật tự làm tổ trưởng Tổ công tác có nhiệm vụ tuần tra trực tiếp hàng ngày buổi sáng từ 7h đến 9h, buổi chiều

từ 16h30 đến 18h30 tại các tuyến phố của Phường

Đối tượng kinh doanh trên vỉa hè: Bao gồm những hộ kinh doanh cố định và

lưu động, được cấp phép và không được cấp phép, những hộ kinh doanh trong nhà mình nhưng lấn chiếm vỉa hè phục vụ cho kinh doanh

2 Những giải pháp Phường đã áp dụng đối với kinh doanh vỉa hè

Những văn bản pháp lý của Phường đối với kinh doanh vỉa hè

Đối tượng kinh doanh trên vỉa hè