CHUYÊN ĐỀ ĐỔI MỚI NỘI DUNG, PPDH THEO CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG, ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC, DẠY PHÂN HOÁ ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC BUỔI 2 MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 4, LỚP 5.

LỜI NÓI ĐẦU Trong giai đoạn xã hội hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, nguồn lực con người Việt Nam trở nên có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước. Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Đảng và nhà nước luôn quan tâm và chú trọng đến giáo dục. Với chủ đề của năm học là “Tiếp tục đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục” đối với giáo dục phổ thông. Mà trong hệ thống giáo dục quốc dân, thì bậc tiểu học là bậc nền tảng, nó có ý nghĩa vô cùng quan trọng là bước đầu hình thành nhân cách con người cũng là bậc học nền tảng nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở. Để đạt được mục tiêu trên đòi hỏi người dạy học phải có kiến thức sâu và sự hiểu biết nhất định về nội dung chương trình sách giáo khoa, có khả năng hiểu được về tâm sinh lí của trẻ, về nhu cầu và khả năng của trẻ. Đồng thời người dạy có khả năng sử dụng một cách linh hoạt các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với đối tượng học sinh. Giáo viên giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong nhà trường. Làm thế nào để đẩy mạnh sự phát triển giáo dục nói chung và làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường. Hiện nay chủ trương của ngành là dạy học theo chuẩn kiến thức kĩ năng của môn học. Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh: Căn cứ chuẩn kiến thức kỹ năng của chương trình lồng ghép giáo dục vệ sinh môi trường, rèn kĩ năng sống cho học sinh. Coi trọng sự tiến bộ của học sinh trong học tập và rèn luyện, động viên khuyến khích không gây áp lực cho học sinh khi đánh giá. Tạo điều kiện và cơ hội cho tất cả học sinh hoàn thành chương trình và có mảng kiến thức dành cho đối tượng học sinh năng khiếu. Trân trọng giới thiệu cùng quý vị thầy cô giáo, các bậc phụ huynh và các bạn đọc cùng tham khảo, trải nghiệm tài liệu: CHUYÊN ĐỀ ĐỔI MỚI NỘI DUNG, PPDH THEO CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG, ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC, DẠY PHÂN HOÁ ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC BUỔI 2 MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 4, LỚP 5. Chân trọng cảm ơn

TƯ LIỆU CHUYÊN MÔN TIỂU HỌC.

- -CHUYÊN ĐỀ

ĐỔI MỚI NỘI DUNG, PPDH THEO CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG, ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC, DẠY PHÂN HOÁ ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH VÀ NÂNG CAO CHẤT

LƯỢNG DẠY HỌC BUỔI 2 MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 4, LỚP 5.

HẢI DƯƠNG – NĂM 2015

LỜI NÓI ĐẦU

Trong giai đoạn xã hội hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, nguồn lực con người Việt Nam trở nên có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Đảng và nhà nước luôn quan tâm và chú trọng đến giáo dục Với chủ đề của năm học là “Tiếp tục đổi mới quản

lý và nâng cao chất lượng giáo dục” đối với giáo dục phổ thông.

Mà trong hệ thống giáo dục quốc dân, thì bậc tiểu học là bậc nền tảng, nó có ý nghĩa vô cùng quan trọng là bước đầu hình thành nhân cách con người cũng là bậc học nền tảng nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn

và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở Để đạt được mục tiêu trên đòi hỏi người dạy học phải có kiến thức sâu và sự hiểu biết nhất định về nội dung chương trình sách giáo khoa, có khả năng hiểu được về tâm sinh lí của trẻ, về nhu cầu và khả năng của trẻ Đồng thời người dạy có khả năng sử dụng một cách linh hoạt các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với đối tượng học sinh Giáo viên giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong nhà trường Làm thế nào để đẩy mạnh sự phát triển giáo dục nói chung và làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường Hiện nay chủ trương của ngành là dạy học theo chuẩn

kiến thức kĩ năng của môn học Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh:

- Căn cứ chuẩn kiến thức kỹ năng của chương trình lồng ghép giáo dục vệ sinh môi trường, rèn kĩ năng sống cho học sinh.

- Coi trọng sự tiến bộ của học sinh trong học tập và rèn luyện, động viên khuyến khích không gây áp lực cho học sinh khi đánh giá Tạo điều kiện và cơ hội cho tất cả học sinh hoàn thành chương trình và có mảng kiến thức dành cho đối tượng học sinh năng khiếu.

Trân trọng giới thiệu cùng quý vị thầy cô giáo, các bậc phụ huynh và các bạn đọc cùng tham khảo, trải nghiệm tài liệu:

CHUYÊN ĐỀ

ĐỔI MỚI NỘI DUNG, PPDH THEO CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG, ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC, DẠY PHÂN HOÁ ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH VÀ NÂNG CAO CHẤT

LƯỢNG DẠY HỌC BUỔI 2 MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 4, LỚP 5.

Chân trọng cảm ơn!

CHUYÊN ĐỀ

ĐỔI MỚI NỘI DUNG, PPDH THEO CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG, ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC, DẠY PHÂN HOÁ ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH VÀ NÂNG CAO CHẤT

LƯỢNG DẠY HỌC BUỔI 2 MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 4, LỚP 5.

A Đổi mới nội dung, PPDH, đổi mới việc kiểm tra đánh giá học sinh theo chuẩn kiến thức, kĩ năng và dạy học phân hoá đối tượng học sinh môn Tiếng Việt.

Chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Tiếng Việt là yêu cầu

cơ bản, tối thiểu về kiến thức và kĩ năng của các phân

môn: Học vần, Tập viết, Tập đọc, Chính tả, LT và câu,

Tập làm văn mà học sinh cần phải và có thể đạt được.

Chuẩn kiến thức và kĩ năng được cụ thể hoá ở các chủ đề của môn học theo từng lớp, ở các lĩnh vực học tập cho từng lớp và cho cả cấp học

Khi dạy học theo chuẩn kiến thức và kĩ năng, người

GV giúp cho mọi học sinh đều đạt được những yêu cầu

cơ bản (kiến thức, kĩ năng tối thiểu), đồng thời cần phải giúp cho học sinh khá giỏi vươn lên đạt được những yêu

cầu trên chuẩn (Mục Yêu cầu cần đạt trong tài liệu chỉ là

yêu cầu chuẩn - tối thiểu)

Ở Tiểu học, mỗi lớp học đều có nhiều đối tượng học sinh Dạy học theo chuẩn kiến thức và kĩ năng được thực hiện chủ yếu ở các tiết chính khoá Do đó, thực chất của việc dạy học theo chuẩn cũng chính là dạy học phân hoá đối tượng học sinh Vì thế, khi lựa chọn nội dung dạy học, ngoài việc bám sát vào mục tiêu theo " Những yêu

cầu cần đạt", người GV cần lựa chọn nội dung dạy học sao cho đảm bảo tính "vừa sức" để mọi học sinh đều được phát huy khả năng chủ động, sáng tạo của bản thân,

sao cho mọi học sinh đều có thể được học và học được,

tránh sự nhàm chán trong tiết học

Đối với học sinh lớp 4- 5, việc dạy phân hoá đối tượng học sinh càng trở nên đặc biệt coi trọng Tuy nhiên, cho dù lựa chọn nội dung nào thì GV cũng cần bám sát chuẩn kiến thức, kĩ năng Trên cơ sở đó nâng dần mức độ khó của từng nội dung, từng mảng kiến thức trong từng môn học, tránh lan man, sa đà, vượt quá chương trình , yêu cầu quy định

Chẳng hạn:

+ Tiết Luyện từ và câu lớp 4 - tuần 7: Cách viết tên người, tên địa lí Việt Nam Yêu cầu cần đạt chuẩn là: học

sinh (TB, Yếu) nắm được quy tắc viết hoa tên người, tên địa lí VN; biết vận dụng quy tắc đã học để viết đúng một

số tên riêng VN Tuy nhiên, đối với học sinh K - G, các

em cần thực hiện thêm yêu cầu: Tìm trên bản đồ và viết tên các quận, huyện, thị xã và danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử ở tỉnh hoặc thành phố của em

+ Tiết Tập làm văn lớp 4 tuần 2: Tả ngoại hình của nhân vật trong bài văn kể chuyện HS TB- Y chỉ cần thực hiện yêu cầu cần đạt: HS hiểu: Trong bài văn kể chuyện, việc tả ngoại hình của nhân vật là cần thiết, thể hiện tính cách của nhân vật, kể lại được một đoạn của câu chuyện Nàng tiên ốc có kết hợp tả ngoại hình bà lão hoặc nàng tiên HS K - G kể lại được toàn bộ câu chuyện

Nàng tiên ốc có kết hợp tả ngoại hình của hai nhân vật:

bà lão và nàng tiên

Để thực hiện tốt việc Đổi mới nội dung, PPDH, đổi mới việc kiểm tra đánh giá học sinh theo chuẩn kiến thức, kĩ năng và dạy học phân hoá đối tượng học sinh,

CBQL và GV cần lưu ý một số vấn đề sau:

I Yêu cầu dạy học bám sát Chuẩn kiến thức, kĩ năng

1 Yêu cầu chung :

1.1- Xác định mục tiêu bài học Chú trọng dạy học nhằm đạt được các yêu cầu cơ bản và tối thiểu về kiến thức, kĩ năng, đảm bảo không quá tải và không quá lệ thuộc hoàn toàn vào SGK Mức độ khai thác sâu kiến thức, kĩ năng trong SGK phải phù hợp với khả năng tiếp thu của HS

1.2 Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác học tập của HS Chú trọng rèn luyện phương pháp tư duy, năng lực tự học, tự nghiên cứu ; tạo niềm vui, hứng khởi, nhu cầu hành động và thái

độ tự tin trong học tập cho HS

1.3 Trong dạy học thể hiện được mối quan hệ tích cực giữa GV và HS, giữa HS với HS ; tiến hành dạy học thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập của HS, kết hợp giữa học tập cá thể với học tập hợp tác, làm việc theo nhóm, chú trọng đến việc rèn luyện các kĩ năng, năng lực hành động, vận dụng kiến thức, tăng cường thực hành và gắn nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống, chú trọng đến việc sử dụng có hiệu quả phương tiện, thiết bị dạy học được trang bị hoặc do GV và HS tự làm ; quan tâm

đến ứng dụng công nghệ thông tin, chú trọng đến việc động viên, khuyến khích kịp thời sự tiến bộ của HS trong quá trình học tập ; đa dạng hoá nội dung, các hình thức, cách thức đánh giá và tăng cường hiệu quả việc đánh giá

2 Yêu cầu đối với cán bộ quản lí cơ sở giáo dục

2 1- Nắm vững chủ trương đổi mới giáo dục phổ

thông của Đảng, Nhà nước ; nắm vững mục đích, yêu cầu, nội dung đổi mới thể hiện cụ thể trong các văn bản chỉ đạo của Ngành, trong Chương trình và SGK, phương pháp dạy học (PPDH), sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học, hình thức tổ chức dạy học và đánh giá kết quả giáo dục

2 2- Nắm vững yêu cầu dạy học bám sát Chuẩn kiến

thức, kĩ năng trong CTGDPT, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho GV, động viên, khuyến khích GV tích cực đổi mới PPDH

2 3- Có biện pháp quản lí, chỉ đạo tổ chức thực hiện

đổi mới PPDH trong nhà trường một cách hiệu quả Thường xuyên kiểm tra, đánh giá các hoạt động dạy học theo định hướng dạy học bám sát Chuẩn kiến thức, kĩ năng đồng thời với tích cực đổi mới PPDH

2 4- Động viên, khen thưởng kịp thời những GV

thực hiện có hiệu quả đồng thời với phê bình, nhắc nhở những người chưa tích cực đổi mới PPDH, dạy quá tải do không bám sát Chuẩn kiến thức, kĩ năng

3 Yêu cầu đối với giáo viên

3.1 Bám sát Chuẩn kiến thức, kĩ năng để thiết kế bài

giảng, với mục tiêu là đạt được các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng, dạy không quá tải và không

quá lệ thuộc hoàn toàn vào SGK Việc khai thác sâu kiến thức, kĩ năng phải phù hợp với khả năng tiếp thu của HS

3.2 Thiết kế, tổ chức, hướng dẫn HS thực hiện các

hoạt động học tập với các hình thức đa dạng, phong phú,

có sức hấp dẫn phù hợp với đặc trưng bài học, với đặc điểm và trình độ HS, với điều kiện cụ thể của lớp, trường

và địa phương

3 3 Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện

cho HS được tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khám phá, phát hiện, đề xuất và lĩnh hội kiến thức Chú ý khai thác vốn kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng đã có của HS Tạo niềm vui, hứng khởi, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong học tập cho HS Giúp

HS phát triển tối đa năng lực, tiềm năng của bản thân

3 4 Thiết kế và hướng dẫn HS thực hiện các dạng

câu hỏi, bài tập phát triển tư duy và rèn luyện kĩ năng Hướng dẫn sử dụng các thiết bị dạy học Tổ chức có hiệu quả các giờ thực hành Hướng dẫn HS có thói quen vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn

3.5 Sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức

dạy học một cách hợp lí, hiệu quả, linh hoạt, phù hợp với đặc trưng của cấp học, môn học ; nội dung, tính chất của bài học ; đặc điểm và trình độ HS ; thời lượng dạy học và các điều kiện dạy học cụ thể của trường, địa phương

II Yêu cầu kiểm tra, đánh giá bám sát Chuẩn kiến thức, kĩ năng

1 Quan niệm về kiểm tra, đánh giá

- Kiểm tra và đánh giá là hai khâu trong một quy trình thống nhất nhằm xác định kết quả thực hiện mục tiêu dạy học Kiểm tra là thu thập thông tin từ riêng lẻ đến hệ thống về kết quả thực hiện mục tiêu dạy học Đánh giá là xác định mức độ đạt được về thực hiện mục tiêu dạy học

- Đánh giá kết quả học tập thực chất là việc xem xét mức độ đạt được của hoạt động học của HS so với mục tiêu đề ra đối với từng môn học, từng lớp học, cấp học Mục tiêu của mỗi môn học được cụ thể hoá thành các chuẩn kiến thức, kĩ năng Từ các chuẩn này, khi tiến hành kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn học, cần phải thiết

kế thành những tiêu chí nhằm kiểm tra được đầy đủ cả về định tính và định lượng kết quả học tập của HS

2 Yêu cầu kiểm tra, đánh giá

- Kiểm tra, đánh giá phải căn cứ vào Chuẩn kiến thức, kĩ năng của từng môn học ở từng lớp ; các yêu cầu

cơ bản, tối thiểu cần đạt về kiến thức, kĩ năng của HS sau mỗi giai đoạn, mỗi lớp, mỗi cấp học

- Kiểm tra, đánh thể hiện được vai trò chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện chương trình, kế hoạch giảng dạy, học tập của các nhà trường Cần tăng cường đổi mới khâu kiểm tra, đánh giá thường xuyên, định kì; đảm bảo chất lượng kiểm tra, đánh giá thường xuyên, định kì chính xác, khách quan, công bằng ; không hình thức, đối phó nhưng cũng không gây áp lực nặng nề Kiểm tra thường xuyên và định kì theo hướng vừa đánh giá được đúng Chuẩn kiến thức, kĩ năng, vừa có khả năng phân hoá cao ; kiểm tra kiến thức, kĩ năng cơ bản, năng lực vận dụng

kiến thức của người học, thay vì chỉ kiểm tra học thuộc lòng, nhớ máy móc kiến thức

- Kết hợp thật hợp lí các hình thức kiểm tra, tự luận

và trắc nghiệm nhằm hạn chế lối học tủ, học lệch, học vẹt

; phát huy ưu điểm và hạn chế nhược điểm của mỗi hình thức

- Đánh giá chính xác, đúng thực trạng Đánh giá thấp hơn thực tế sẽ triệt tiêu động lực phấn đấu vươn lên ; ngược lại, đánh giá khắt khe quá mức hoặc thái độ thiếu thân thiện, không thấy được sự tiến bộ, sẽ ức chế tình cảm, trí tuệ, giảm vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo của HS

- Đánh giá kịp thời, có tác dụng giáo dục và động viên sự tiến bộ của HS, giúp HS sửa chữa thiếu sót Đánh giá cả quá trình lĩnh hội tri thức của HS, quan tâm tới mức độ hoạt động tích cực, chủ động của HS trong từng tiết học tiếp thu tri thức mới, ôn luyện cũng như các tiết thực hành

- Đánh giá kết quả học tập, thành tích học tập của HS không chỉ đánh giá kết quả cuối cùng, mà cần chú ý cả quá trình học tập Cần tạo điều kiện cho HS cùng tham gia xác định tiêu chí đánh giá kết quả học tập với yêu cầu không tập trung vào khả năng tái hiện tri thức mà chú trọng khả năng vận dụng tri thức trong việc giải quyết các nhiệm vụ phức hợp Có nhiều hình thức và độ phân hoá

cao trong đánh giá

- Kết hợp thật hợp lí giữa đánh giá định tính và định lượng : Căn cứ vào đặc điểm của từng môn học và hoạt động giáo dục ở mỗi lớp học, cấp học, quy định đánh giá

bằng điểm kết hợp với nhận xét của GV hay đánh giá bằng nhận xét, xếp loại của GV

- Kết hợp đánh giá trong và đánh giá ngoài

Để có thêm các kênh thông tin phản hồi khách quan, cần kết hợp hài hoà giữa đánh giá trong và đánh giá ngoài Cụ thể là cần chú ý đến :

+ Tự đánh giá của HS với đánh giá của bạn học, của

GV, của cơ sở giáo dục, của gia đình và cộng đồng

- Kiểm tra, đánh giá phải là động lực thúc đẩy đổi mới PPDH Đổi mới kiểm tra, đánh giá tạo điều kiện thúc đẩy và là động lực của đổi mới PPDH trong quá trình dạy học, là nhân tố quan trọng nhất đảm bảo chất lượng dạy học

B Dạy học theo hướng điều chỉnh nội dung dạy học:

Thực hiện nghiêm túc Công văn số 5842/ BGD và

ĐT ngày 1/9/2011, Công văn số 1047/SGD- ĐT ngày 20/9/2011 và Công văn số 198/PGD- ĐT Bình Giang ngày 28/11/2011 về việc thực hiện nội dung điều chỉnh cho từng môn học, từng tiết học với từng nội dung học tập, tránh sự quá tải về kiến thúc để tăng cường việc rèn

kĩ năng và lồng ghép các nội dung giáo dục (kĩ năng sống, BVMT, Tiết kiệm năng lượng, BVTNMT biển đảo, ), trong từng tiết dạy

Đối với môn Tiếng Việt lớp 4-5, NDĐC ở các phân môn theo hướng sau:

- Phân môn Tập đọc: Chú ý yêu cầu đọc hiểu, trả lời

các câu hỏi tìm hiểu bài, giọng đọc phù hợp với nội dung bài

- Phân môn Chính tả: Thay hoặc bớt ngữ liệu dài và khó cho các bài tập chính tả

- Phân môn Tập làm văn: Thay một số nội dung, đề

bài sao cho gần gũi với học sinh Không dạy một số bài khó

- Phân môn Kể chuyện:

+ Kể chuyện đã nghe, đã đọc: Có thể cho học sinh

kể lại chuyện trong SGK hoặc nghe GV đọc, kể tại lớp rồi kể lại

+ Kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia: Không dạy một số bài khó

- Phân môn Luyện từ và câu: Các bài dạy khái niệm

mới chỉ yêu cầu nhận diện, chưa yêu cầu hiểu bản chất khái niệm

Về cơ bản, những NDĐC nêu trên là phù hợp Tuy nhiên đối phân môn Luyện từ và câu, yêu cầu điều chỉnh

ở một số bài " Thêm trạng ngữ cho câu (tuần 31,32,33,34) có sự mâu thuẫn với hướng điều chỉnh

Trong tất cả các bài đó, NDĐC đều có ghi: Không dạy phần nhận xét, Không dạy phần ghi nhớ Phần luyện tập chỉ yêu cầu tìm hoặc thêm trạng ngữ ( Không yêu cầu nhận diện trạng ngữ gì) Thực tế giảng dạy, nếu GV

hoàn toàn thực hiện theo yêu cầu đó thì học sinh sẽ rất khó thêm trạng ngữ phù hợp để thành câu văn hoàn chỉnh, hợp nghĩa Vì thế, khi dạy những bài này, GV không nên yêu cầu học sinh học phần "ghi nhớ" một cách