chuyên đề: Công ty cổ phần và thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán là một bộ phận quan trọng của Thị trường vốn, hoạt động của nó nhằm huy động những nguồn vốn tiết kiệm nhỏ trong xã hội tập trung thành nguồn vốn lớn tài trợ cho doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế và Chính phủ để phát triển sản xuất, tăng trưởng kinh tế hay cho các dự án đầu tư. Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán các loại chứng khoán. Việc mua bán được tiến hành ở hai thị trường sơ cấp và thứ cấp. do vậy thị trường chứng khoán là nơi chứng khoán được phát hành và trao đổi. Thị trường sơ cấp: người mua mua được chứng khoán lần đầu từ những người phát hành; Thị trường thứ cấp: nơi diễn ra sự mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành ở Thị trường sơ cấp. Hàng hóa giao dịch trên Thị trường chứng khoán bao gồm: các cổ phiếu, trái phiếu và một số công cụ tài chính khác có thời hạn trên 1 năm Vị trí của Thị trường chứng khoán: Trong thị trường Tài chính có hai thị trường lớn là: Thị trường Tài chính ngắn hạn (Thị trường tiền tệ); Thị trường Tài chính dài hạn (Thị trường vốn): bao gồm Thị trường tín dụng dài hạn (gồm Thị trường cho vay thế chấp và thị trường cho thuê tài chính); và Thị trường chứng khoán. Đặc điểm chủ yếu của Thị trường chứng khoán: Được đặc trưng bởi hình thức tài chính trực tiếp, người cần vốn và người cung cấp vốn đều trực tiếp tham gia thị trường, giữa họ không có trung gian tài chính; Là thị trường gần với Thị trường cạnh tranh hoàn hảo. Mọi người đều tự do tham gia vào thị trường. Không có sự áp đặt giá cả trên thị trường chứng khoán, mà giá cả ở đây được hình thành dựa trên quan hệ cung – cầu; Về cơ bản là một thị trường liên tục, sau khi các chứng khoán được phát hành trên thị trường sơ cấp, nó có thể được mua đi bán lại nhiều lần trên thị trường thứ cấp. Thị trường chứng khoán đảm bảo cho các nhà đầu tư có thể chuyển chứng khoán của họ thành tiền mặt bất cứ lúc nào họ muốn.

Trang 1

âBộ môn TCQT&TTCK, Khoa NH-TC Nguyễn Đức Hiển, MBA

14-1

Đại học KTQD

Ths Nguyễn Đức Hiển – Bộ môn TCQT&TTCK

Chuyên đề 01

Tổng quan về thị trường chứng khoán và pháp luật trong kinh doanh chứng khoán ở việt nam

14-2

Giảng viên

• PGS.TS Đàm Văn Huệ

• GĐ Trung tâm Đào tạo, Bồi dưỡng và Tư vấn về Ngân

hàng – Tài chính và Chứng khoán, Đại học KTQD

• Ths Nguyễn Đức Hiển, Giảng viên Bộ môn TTCK

• Khoa Ngân hàng – Tài chính, Đại học KTQD

• Tel: 8692857

• PGĐ Trung tâm Đào tạo, Bồi dưỡng và Tư vấn về

Ngân hàng – Tài chính và Chứng khoán, Đại học KTQD

• Tầng 1, Nhà khách Đại học KTQD; Tel: 8698209

14-3

VN Index

2000 D 2001 J A O D2002 M J J A S O N D 2003 A M J J A S O N D 2004 A M J J A S O N D 2005 A M J J A S O N D 2006 A M J J A S O N D 2007 A

5000 10000 15000

x1000

50 100 200 300 400 500 600 700 800 900 1000 1100 1200 VNINDEX (1,048.98, 1,033.92, 1,048.98, 1,033.92, -15.0599)

28.7.2000

Vnindex 100

25.6.2001

VnIndex 571.04

5.10.2001

VnIndex 214.29 5.10.2001

VnIndex 214.29

24.10.2003 VnIndex 130.9

25.4.2006 VnIndex 632.69

12.3.2007 VnIndex 1174,2

6.4.2007 VnIndex 1174,2

1.8.2006 VnIndex 404.87

14-4

Nội dung

• Khái niệm và cấu trúc tổ chức của thị trường chứng

khoán

• Chứng khoán và các đặc điểm cơ bản của chứng

khoán

• Các chủ thể trên TTCK;

• Các thông tin tổng quan về TTCK Việt Nam: cấu trúc,

hàng hoá, cơ chế giao dịch; chiến lược phát triển;

• Công ty cổ phần: ưu nhược điểm của loại hình CTCP;

các vấn đề về quản trị CTCP; xu thế phát triển; huy

động vốn của CTCP qua TTCK…

Trang 2

14-5

Khái niệm và cấu trúc tổ chức

của thị trường chứng khoán

14-6

Khái niệm

• Khái niệm: TTCK là nơi diễn ra các hoạt động phát

hành, giao dịch mua bán, trao đổi các loại chứng khoán

• Bản chất của TTCK: Là thị trường thể hiện mối quan hệ

giữa cung và cầu vốn đầu tư

• Giá chứng khoán chứa đựng các thông tin về chi phí

vốn hay còn gọi là giá của vốn đầu tư

• Là hình thức phát triển bậc cao của nền sản xuất và

lưu thông hàng hoá

14-7

Thị trường tài chính

tài TRợ gián tiếp

các trung gian tài chính

vốn

Người cho vay vốn

1 Hộ gia đình

2 Doanh nghiệp

3 Chính phủ

4 Nước ngoài

Người đi vay vốn

1 Hộ gia đình

2 Doanh nghiệp

3 Chính phủ

4 Nước ngoài

thị trường tài chính

vốn

Vị trí của TTCK

• Thị trường chứng khoán là hình

ảnh đặc trưng của thị trường vốn

• TTCK là hạt nhân trung tâm của thị trường tài chính, nơi diễn ra quá trình phát hành, mua bán các công cụ Nợ và công cụ Vốn (các công cụ sở hữu)

TT Tiền tệ Thị trường vốn

TTCK

Thời gian đáo hạn

TT Nợ TT Vốn cổ phần

TT Trái phiếu

TT Cổ phiếu

Trang 3

14-9

Vai trò và chứng năng của TTCK

• Thứ nhất, thị trường chứng khoán, với việc tạo ra các công cụ

có tính thanh khoản cao, có thể tích tụ, tập trung và phân phối

vốn, chuyển thời hạn của vốn phù hợp với yêu cầu phát triển

kinh tế

• Thứ hai, thị trường chứng khoán góp phần thực hiện tái phân

phối công bằng hơn

• Thứ ba, thị trường chứng khoán tạo điều kiện cho việc tách

biệt giữa sở hữu và quản lý doanh nghiệp

• Thứ tư, hiệu quả của quốc tế hoá thị trường chứng khoán

• Thứ năm, thị trường chứng khoán tạo cơ hội cho Chính phủ

huy động các nguồn tài chính mà không tạo áp lực về lạm

phát, đồng thời tạo các công cụ cho việc thực hiện chính sách

tài chính tiền tệ của Chính phủ.

• Thứ sáu, thị trường chứng khoán cung cấp một dự báo hiệu

quả về các chu kỳ kinh doanh trong tương lai

14-10

Sở giao dịch chứng khoán

• Sở giao dịch chứng khoán (SGDCK) là thị trường giao dịch

chứng khoán được thực hiện tại một địa điểm tập trung gọi

là sàn giao dịch (trading floor) hoặc thông qua hệ thống máy tính

• Các chứng khoán được niêm yết giao dịch tại SGDCK thông

thường là chứng khoán của các công ty lớn, có danh tiếng

và đã trải qua thử thách trên thị trường và đáp ứng được các tiêu chuẩn niêm yết

• Hình thức sở hữu: sở hữu thành viên; công ty cổ phần;Nhà

nước.

• Thành viên trên SGDCK

14-11

Thị trường OTC

• Thị trường OTC là thị trường không có trung tâm giao dịch tập

trung

• Cơ chế xác lập giá bằng hình thức thương lượng và thoả thuận

song phương giữa người mua và người bán là chủ yếu

• Thị trường có sự tham gia và vận hành của các nhà tạo lập thị

trường

• Sử dụng hệ thống mạng máy tính điện tử diện rộng liên kết tất cả

các đối tượng tham gia thị trường

• Chứng khoán giao dịch trên thị trường OTC bao gồm 2 loại: Thứ

nhất, chiếm phần lớn là các chứng khoán chưa đủ điều kiện niêm

yết trên Sở giao dịch song đáp ứng các điều kiện về tính thanh

khoản và yêu cầu tài chính tối thiểu của thị trường OTC, trong đó

chủ yếu là các chứng khoán của các công ty vừa và nhỏ, công ty

công nghệ cao và có tiềm năng phát triển Thứ hai là các loại

chứng khoán đã niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán

14-12

Các nguyên tắc hoạt động của TTCK

kinh doanh và dịch vụ chứng khoỏn của tổ chức, cỏ nhõn.

của nhà đầu tư.

Trang 4

14-13

Mối quan hệ giữa TTCK

và các thị trường cơ bản khác

• TTCK và thị trường tiền tệ

• TTCK và thị trường bất động sản

• TTCK và thị trường vàng

• TTCK và thị trường các yếu tố sản xuất

14-14

Các chủ thể trên TTCK

• Chủ thể phát hành

• Nhà đầu tư

• Các tổ chức quản lý và giám

sát TTCK

• Các tổ chức khác

14-15

Chứng khoán: Khái niệm

và các đặc điểm cơ bản

14-16

Chứng khoán

• Khái niệm: Chứng khoỏn là bằng chứng xỏc nhận quyền và lợi ớch hợp phỏp của người sở hữu đối với tài sản hoặc phần vốn của tổ chức phỏt hành Chứng khoỏn được thể hiện dưới hỡnh thức chứng chỉ, bỳt toỏn ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử, bao gồm cỏc loại sau đõy:

• a) Cổ phiếu, trỏi phiếu, chứng chỉ quỹ;

• b) Quyền mua cổ phần, chứng quyền, quyền chọn mua, quyền chọn bỏn, hợp đồng tương lai, nhúm chứng khoỏn hoặc chỉ số chứng khoỏn

• Đặc điểm của chứng khoán:

• Tính thanh khoản

• Tính rủi ro

• Tính sinh lợi

Trang 5

14-17

Chứng khoán

• Hình thức của chứng khoán: Hình thức của các loại chứng

khoán có thu nhập (cố định hoặc biến đổi) thường bao gồm

phần bìa và phần nội dung bên trong Ngoài bìa ghi rõ

quyền đòi nợ hoặc quyền tham gia góp vốn Số tiền ghi trên

chứng khoán được gọi là mệnh giá của chứng khoán Đối

với giấy tờ có giá với lãi suất cố định bên trong có phiếu ghi

lợi tức (Coupon) - ghi rõ lãi suất hoặc lợi tức sẽ được hưởng.

• Đối với giấy tờ có giá mang lại cổ tức (cổ phiếu) nội dung

bên trong chỉ ghi phần thu nhập nhưng không ghi xác định

số tiền được hưởng, nó chỉ đảm bảo cho người sở hữu

quyền yêu cầu về thu nhập do kết quả kinh doanh của công

ty và được phân phối theo nghị quyết của đại hội cổ đông

Ngoài phiếu ghi lợi tức còn kèm theo phiếu ghi phần thu

nhập bổ sung (xác nhận phần đóng góp luỹ kế)

14-18

Phân loại chứng khoán

• Theo tính chất của chứng khoán, các loại chứng khoán được

phân thành: Chứng khoán vốn; Chứng khoán nợ; Các chứng khoán phái sinh.

• Chứng khoán vốn là chứng thư xác nhận sự góp vốn và quyền sở

hữu phần vốn góp và các quyền hợp pháp khác đối với tổ chức phát hành.

• Chứng khoán nợ, điển hình là trái phiếu, tín phiếu là một loại chứng

khoán quy định nghĩa vụ của người phát hành (người đi vay) phải trả

cho người đứng tên sở hữu chứng khoán (người cho vay) một khoản tiền nhất định bao gồm cả gốc và lãi trong những khoảng thời gian

cụ thể.

• Chứng khoán phái sinh là các công cụ tài chính có nguồn gốc từ

chứng khoán và có quan hệ chặt chẽ với các chứng khoán gốc.

14-19

• Theo khả năng chuyển nhượng: chứng khoán được

phân thành chứng khoán ghi danh (ghi tên) và chứng

khoán vô danh (không ghi tên).

• Chứng khoán vô danh (giấy xác nhận quyền sở hữu hoặc quyền

đòi nợ không ghi tên chủ sở hữu) Loại chứng khoán này được

chuyển nhượng dễ dàng, không cần những thủ tục xác nhận của

công ty hoặc cơ quan công chứng Người mua có trách nhiệm chi

trả cho người bán theo giá cả đã được xác định.

• Chứng khoán ghi danh (giấy xác nhận quyền sở hữu hoặc quyền

đòi nợ có ghi tên chủ sở hữu) Loại chứng khoán này được phép

chuyển nhượng nhưng phải tuân theo những qui định pháp lý cụ

thể

14-20

• Phân loại chứng khoán theo thu nhập: Tuỳ theo từng

loại thu nhập, chứng khoán được chia thành các loại sau :

• Chứng khoán có thu nhập cố định.

• Chứng khoán có thu nhập biến đổi

• Chứng khoán hỗn hợp.

Trang 6

14-21

Thông tin chung về TTCK Việt Nam

14-22

Quá trình hình thành TTCK Việt Nam

• Trước năm 1975:

• 7/1963 Giáo sư Vũ Quốc Thúc, Trưởng Khoa Luật Viện Đại học Sài Gòn đã soạn thảo bản phúc trình về vấn đề thiết lập TTCK tại Sài Gòn.

• 16/02/1973, Thủ tướng Chính phủ Sài Gòn đã ký sắc lệnh số 027SL/ThT/PC2 về thị trường chứng khoán và các quy định có liên quan đến ngành môi giới chứng khoán Theo sắc lệnh, một Uỷ ban chứng khoán quốc gia sẽ được thành lập

• Đến tháng 2 năm 1974, các ý tuởng về vấn đề thành lập TTCK lại

được đề cập bởi bản phúc trình về TTCK Việt Nam của Ngân hàng quốc gia Việt Nam Vào thời gian này Tiến sỹ Sidney N Robbins,

Đại học Columbia đã cộng tác với ông Nguyễn Bích Huệ, Cố vấn

đặc biệt của Thống đốc NHQG Việt Nam và ông Charles C

Munroe cựu chuyên viên môi giới của công ty chứng khoán Sutro&Co lập bản Đề án thành lập TTCK Việt Nam

14-23

Quá trình hình thành TTCK Việt Nam

• Sau năm 1975:

• Năm 1990: Chính phủ đã giao đồng thời cho Bộ Tài chính và

NHNN Việt Nam nghiên cứu xây dựng đề án hình thành TTCK và

trình Chính phủ xem xét

• Năm 1995, Chính phủ đã thành lập Ban chuẩn bị tổ chức TTCK

gồm các chuyên gia của NHNN Việt Nam và Bộ Tài chính

• 28/11/1996: Ban hành NĐ75/CP về việc thành lập Uỷ ban CKNN

Sau đó là quyết định số 127/1998/QĐ-TTg ngày 11/7/1998 của Thủ

tướng Chính phủ về việc thành lập 2 Trung tâm giao dịch chứng

khoán

• 20/7 2000: Trung tâm GDCK TPHCM chính thức được khai trương

và ngày 28/7/2000 đã tổ chức phiên giao dịch đầu tiên với 2 loại cổ

phiếu niêm yết là REE và SAM

• Ngày 8/3/2005: TTGDCK Hà Nội được khai trương

14-24

Bức tranh tổng thể về TTCK Việt Nam

Trang 7

14-25

Về cấu trúc tổ chức TTCK

• Uỷ ban chứng khoán

• TTGDCK TP HCM

• TTGDCK Hà Nội

• Hiệp hội các nhà KDCK

14-26

Về hàng hoá

• TTGDCK TPHCM

• 107 cổ phiếu

• 2 chứng chỉ quỹ

• 367 trái phiếu

• Tổng giá trị niêm yết: 72.000 tỷ VNĐ

• Tổng giá trị vốn hoá cổ phiếu: 239.108 tỷ = 38% GDP

• TTGDCK Hà Nội

• 86 cổ phiếu

• 91 trái phiếu

• Tổng mức đăng ký giao dịch theo mệnh giá: 29.000 tỷ

VNĐ

14-27

TTGD CK TP.HCM

14-28

Các công ty Chứng khoán

• Có khoảng 40 CTCK (tính đến ngày 26.12.06), 60 CTCK

(3.2007)

• Loại hình

• CTCK thuộc NH

• CTCP

• Tập trung tại HN và TP.HCM

Trang 8

©Bé m«n TCQT&TTCK, Khoa NH-TC NguyÔn §øc HiÓn, MBA

14-29

Quỹ đầu tư và c¸c c«ng ty qu¶n lý quü

• C¸c quü ®Çu t−: VFM; BF; Hµ néi; Vietnam Holding;

KYPMG (Hµn Quèc); PPF (Céng hoµ SÐc)…

• C¸c c«ng ty qu¶n lý quü: B¶o ViÖt; Sacombank…

©Bé m«n TCQT&TTCK, Khoa NH-TC NguyÔn §øc HiÓn, MBA

14-30

Nhà đầu tư

• Cã kho¶ng 100.000 tµi kho¶n ®Çu t−

• Nhµ ®Çu t− trong n−íc

• Nhµ ®Çu t− n−íc ngoµi

• Tæ chøc

14-31

DiÔn biÕn gi¸ chøng kho¸n trªn

TTGDCK TP Hå ChÝ Minh

14-32

VN Index

2000 D 2001 J A O D2002 M J J A S O N D 2003 A M J J A S O N D 2004 A M J J A S O N D 2005 A M J J A S O N D 2006 A M J J A S O N D 2007 A

5000 10000 15000

x1000

50 100 200 300 400 500 600 700 800 900 1000 1100 1200 VNINDEX (1,048.98, 1,033.92, 1,048.98, 1,033.92, -15.0599)

28.7.2000 Vnindex 100

25.6.2001 VnIndex 571.04

5.10.2001 VnIndex 214.29 5.10.2001

VnIndex 214.29

24.10.2003 VnIndex 130.9

25.4.2006 VnIndex 632.69

12.3.2007 VnIndex 1174,2

6.4.2007 VnIndex 1174,2

1.8.2006 VnIndex 404.87

Trang 9

14-33

Diễn biến giá chứng khoán trên

TTGDCK Hà Nội

14-34

Chỉ số Hastc

14-35

Kết luận

• Thành lập TTCK Việt Nam là một tất yếu khách quan,

đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong điều kiện hội

nhập;

• Các điều kiện kinh tế, xã hội và môi trường pháp lý

cho sự thành lập TTCK ở Việt Nam còn chưa đầy đủ và

đồng bộ;

• TTCK Việt Nam ra đời trong bối cảnh hệ thống ngân

hàng – tài chính của Việt Nam đang trong quá trình tái

cơ cấu và lành mạnh hoá tài chính.

• TTCK Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc,

trở thành 1 kênh đầu tư quan trọng trong nền kinh tế

14-36

Pháp luật điều chỉnh hoạt động

TTCK Việt Nam

Trang 10

14-37

Chế định Pháp luật điều chỉnh

về chứng khoán và TTCK

@ Luật doanh nghiệp 2005

- Công ty cổ phần, cổ phiếu các loại

- Mua, bán chuyển nh−ợng cổ phần;

- Quan hệ cổ đông, HĐQT, GĐ, Ban kiểm soát

@ Pháp luật về chuyển đổi doanh nghiệp

- Nghị định 187/2004/NĐ-CP về CPH DNNN;

- Nghị định 38/2003/NĐ-CP về CPH DN FDI;

@ Pháp luật về CK và TTCK

- Nghị định 14/2007/NĐ-CP về CK và TTCK

- Luật Chứng khoán 2006.

14-38

Chế định Pháp luật điều chỉnh

về chứng khoán và TTCK

@ Chứng khoán và phát hành chứng khoán

- Hàng hóa chứng khoán

- Điều kiện phát hành, niêm yết chứng khoán;

@ Giao dịch chứng khoán

- Quy định về hệ thống giao dịch;

- Quy định về giao dịch của nhà đầu t−;

@ Pháp luật liên quan

- Chính sách thuế;

- Chính sách phí, lệ phí

- Chính sách ngoại hối.

14-39

Chào bán chứng khoán

và niêm yết chứng khoán

14-40

Chào bán chứng khoán ra công chúng

bao gồm chào bỏn chứng khoỏn lần đầu ra cụng chỳng, chào bỏn thờm cổ phần hoặc quyền mua cổ phần ra cụng chỳng và cỏc hỡnh thức khỏc.

chứng khoỏn ra cụng chỳng

Trang 11

14-41

Chào bán chứng khoán ra công chúng

• 1 Là hình thức chào bán thông qua các phương tiện

thông tin đại chúng, kể cả Internet

• 2 Chào bán chứng khoán cho từ một trăm nhà đầu tư

trở lên, không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên

nghiệp

• 3 Chào bán cho một số lượng nhà đầu tư không xác

định

14-42

Phát hành riêng lẻ

• Việc chào bán cổ phần riêng lẻ phải tuân theo quy định

do Chính phủ ban hành

• Phát hành riêng lẻ là hình thức phát hành trong nội bộ

doanh nghiệp

• Tối đa hoá lợi ích thông qua phát hành riêng lẻ:

• Lợi ích của cổ đông cũ

• Lợi ích của cán bộ, công nhân viên

• Thặng dư vốn

14-43

Bản cáo bạch

• Bản cáo bạch là bản thông cáo của tổ chức phát hành về

tình hình tài chính, hoạt động kinh doanh và phương án sử

dụng số tiền thu được từ việc phát hành nhằm cung cấp

thông tin cho công chúng đánh giá và đưa ra các quyết định

đầu tư chứng khoán.

• Bản cỏo bạch thường gồm 8 mục chớnh sau:

• Trang bỡa;

• Túm tắt Bản cỏo bạch;

• Cỏc nhõn tố rủi ro;

• Cỏc khỏi niệm;

• Chứng khoỏn phỏt hành;

• Cỏc đối tỏc liờn quan tới đợt phỏt hành;

• Tỡnh hỡnh và đặc điểm của tổ chức phỏt hành;

• Phụ lục.

14-44

Bảo l∙nh phát hành

• Khái niệm: Bảo lãnh phát hành là việc tổ chức bảo lãnh (TCBL) giúp tổ

chức phát hành (TCPH) thực hiện các thủ tục trước khi chào bán chứng khoán, tổ chức việc phân phối chứng khoán và giúp bình ổn giá chứng khoán trong giai đoạn đầu sau khi phát hành Như vậy, bảo lãnh phát hành bao gồm cả việc tư vấn tài chính và phân phối chứng khoán Tổ chức bảo lãnh được hưởng phí bảo lãnh hoặc một tỷ lệ hoa hồng nhất định trên số tiền thu được.

• Các phương thức bảo lãnh phát hành

• Bảo lãnh với cam kết chắc chắn

• Bảo lãnh với cố gắng cao nhất

• Bảo lãnh theo phương thức tất cả hoặc không

• Bảo lãnh theo phương thức tối thiểu - tối đa

• Bảo lãnh theo phương thức dự phòng

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	2,21 MB