Thực trạng hoạt động và chiến lược phát triển của trung tâm thông tin - thư viện Học viện tài chính

Thực trạng hoạt động và chiến lược phát triển của trung tâm thông tin - thư viện Học viện tài chính

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG VÀ CHIẾN LƯỢC PHÁT

TRIỂN CỦA TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN HỌC VIỆN

1.2.3 Hoạt động thông tin thư mục

1.2.4 Hoạt động tin học hoá

1.2.5 Hoạt động phục vụ bạn đọc

1.2.6 Hoạt động thanh lý sách

2 chiến lược phát triển

2.1 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ

2.3 Xây dựng thư viện thành thư viện điện tử

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện nay, trên thế giới đang chứng kiến cuộc cách mạng khoa học công

nghệ và sự bùng nổ của công nghệ thông tin Nó đã tạo nên sự thay đổi to lớn

mạnh mẽ trong tất cả các lĩnh vự kinh tế - xã hội trong đó có lĩnh vực hoạt động

Thông tin - Thư viện Mục tiêu phát triển kinh tế - văn hoá - giáo dục và đào tạo

trên nền tảng tiến bộ khoa học công nghệ không thể trở thành hiện thực nếu

thiếu sự tham gia của thư viện và các cơ quan tông tin

Trong Nghị quyết số 02/NQ/HNTW ngày 24/12/1996 về: “Định hướng

chiến lược phát triển khoa học và công nghệ trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện

đại hoá đất nước” Nghị quyết đã đề cập đến vấn đề: “Cùng với giáo dục và đào

tạo thì khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu, là động lực thúc đẩy phát

triển kinh tế - xã hội, là điều kiện giữ vững độc lập dân tộc và xây dựng thành

công Chủ nghĩa xã hội

Học viện Tài chính Hà Nội một trung tâm hàng đầu về đào tạo cán bộ tài

chính kế toán của đất nước, mỗi năm học viện đáp ứng chó xã hội hàng ngàn cán

bộ tài chính kế toán có trình độ chuyên môn cao để phục vụ cho công cuộc phát

triển kinh tế đất nước Để làm được điều đó ngoài sự cố gắng rất lớn của ban

lãnh đạo nhà trường và sinh viên thì Thư viện cũng góp một phần đáng kể

Trung tâm Thông tin - Thư viện Học viện Tài chính là một thư viện lớn - Thư

viện chuyên ngành tài chính - kế toán, thư viện được coi là linh hồn của Học

viện, bởi lẽ ngoài công việc học tập, giảng dạy trên giảng đường thì cán bộ, giáo

viên, sinh viên của trường dành phần lớn thời gian đến thư viện để tìm kiếm

nguồn tài liệu sách, báo, tạp chí… phục vụ cho công việc quản lý, nghiên cứu,

giảng dạy, học tập của mình

Thư viện là bậc thang giúp bạn đọc tiếp cận được nguồn tri thức vô cùng

phong phú của nhân loại về khoa học tự nhiên, khoa học xã hội nói chung và

Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi mà khoa học công nghệ đạt được nhiều

thành tựu to lớn, tạo ra những thay đổi to lớn trong nền kinh tế cũng như các

lĩnh vực khác trong xã hội Lượng thông tin gia tăng một cách nhanh chóng dẫn

đến bùng nổ thông tin đồng thời nhu cầu thông tin trong xã hội ngày càng đa

dạng, phong phú thì vai trò của các cơ quan thông tin thư viện càng trở nên quan

trọng Để đảm bảo cho hoạt động của Thư viện được tốt, phục vụ cho công tác

giảng dạy, nghiên cứu, học tập, truyền bá tư tưởng, tri thức giáo dục đạt hiệu

quả tốt nhất đòi hỏi Thư viện phải có một cơ cấu tổ chức và hoạt động khoa học,

tiến bộ mới đáp ứng được những yêu cầu trên

Xuất phát từ tình hình thực tế đó, em quyết định chọn đề tài: “Thực trạng

hoạt động và chiến lược phát triển của trung tâm Thông tin - Thư viện Học

viện Tài chính” làm đề tài niên luận của mình Vì thời gian và trình độ chuyên

môn có hạn, niên luận chắc còn nhiều thiếu sót Rất mong nhận được sự góp ý

của thầy cô và các bạn để niên luận được hoàn chỉnh hơn

Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn thầy giáo - gười đã tận tình giúp đỡ

em trong quá trình hoàn thành niên luận này Qua đây em xin gửi lời cảm ơn đến

ban lãnh đạo và đội ngũ cán bộ Thư viện Học viện Tài chính nơi em đã thực tập

trong thời gian qua

Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH

1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN:

Học viện Tài chính thành lập ngày 31 tháng 07 năm 1963 theo Quyết định

số 117/CP của Chính phủ ban đầu với tên gọi Trường Đại học Tài chính - Kế

toán Trải qua 40 năm xây dựng và phát triển, Học viện đã đào tạo gần 50.000 cá

nhân kinh tế, 398 thạc sĩ, 111 tiến sỹ, nghiên cứu trên 3000 đề tài khoa học,

trong đó hơn 100 đề tài cấp Nhà nước, cấp Bộ… Các ctr nghiên cứu đã tạo cơ

sở khoa học cho việc hoạch định chính sách tài chính quốc gia xây dựng nền tài

chính lành mạnh

Là bộ phận đảm bảo hông tin cho quá trình giảng dạy, học tập nghiên cứu

khoa học Ở Học viện, Trung âm Thông tin - Thư viên Học viện Tài chính có

vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng

đào tạo đáp ứng yêu cầu của thời đại Cùng với sự phát triển của Học viện,

Trung tâm cũng đã trải qua 40 năm xây dựng, phát triển phục vụ đắc lực nhiệm

vụ chính trị của Học viện

Trong thời kỳ mới thành lập, giai đoạn 1963 - 1975, Trung tâm sơ tán về

xã Lãng Công, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc Thời kỳ này hoạt động thông

tin do bị ảnh hưởng của thời chiến nên hết sức sơ sài, mang tính truyền thống,

trang thiết bị nghèo nàn chủ yếu dựa vào nhà dân, điều kiện phục vụ đơn giản,

số lượng sách báo tạp chí tí

- Từ 1976 - 1990 đặc thù cơ bản của Nhà trường là vừa đào tạo, vừa xây

dựng cơ bản nên hoạt động Thông tin - Thư viên cũng gặp những khó khăn nhất

định, điều kiện phục vụ bị hạn chế bởi đặc điểm của thời kỳ bao cấp chuyển

- Từ 1991 đến nay: Trung tâm Thông tin - Thư viên đã khẳng định được

vị trí vai trò nhiệm vụ trong Học viện Nhất là khi có quyết định của Chính phủ

(1997) cho phép trường Đại học Tài chính - Kế toán được chuyển từ thị xã Phúc

Yên tỉnh Vĩnh Phúc về xã Đong Ngạc - Từ Liêm - Hà Nội, Trung tâm Thông tin

- Thư viên đã tăng cường mọi hoạt động vào phục vụ nhiệm vụ đào tạo, nghiên

cứu khoa học của Học viện

Căn cứ quyết định số 120/2001/QĐ/TTg ngày 17/8/2001 củaThủ tướng

Chính phủ về việc sát nhập 3 nơi:

1 Đại học Tài chính - Kế toán Hà Nội,

2 Viện nghiên cứu Khoa học Tài chính

3 Trung tâm bồi dưỡng cán bộ và hỗ trợ đào tạo

Thành Học viện Tài chính Từ đây Thư viện được đổi tên thành Trung

tâm Thông tin - Thư viên Học viện Tài chính thay cho Thư viện Đại học Tài

chính - Kế toán trước đây

Học viện Tài chính với đặc thù là nơi đào tạo cán bộ tài chính kế toán lớn

nhất cả nước Vì vậy Trung tâm Thông tin - Thư viên đã định hướng hoạt động

của mình để góp phần đáng kể vào phục vụ nhiệm vụ đào tạo cán bộ tài chính kế

toán cho đất nước, đảm bảo thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá,

hiện đại hoá đất nước

2 NHIỆM VỤ VÀ QUYỀN HẠN

Căn cứ Quyết định 221/QĐ-HVTC ngày 22 tháng 4 năm 2002 của Giám

độc Học viện Tài chính quy định cụ thể như sau:

Quy định chung: Trung tâm Thông tin - Thư viên là đơn vị thuộc Học

viện Tài chính có nhiệm vụ giúp Giám đốc Học viện thống nhất quản lý thông

tin, tin học và thư viện phục vụ kịp thời cho hoạt động nghiên cứu , học tập và

giảng dạy của Học viện, Bộ Tài chính

Nhiệm vụ và quyền hạn:

- Chủ trì xây dựng chiến lược phát triển và kế hạch hàng năm về hệ thống

thông tin, tin học, thư viện phục vụ kịp thời cho hoạt động nghiên cứu , học tập

giảng dạy của Học viện, Bộ Tài chính tổ chức nghiên cứu , triển khai thực hiện

các dự án trang bị phần cứng, phần mềm, xây dựng, lắp đặt hệ thống tông tin tin

học quản lý toàn bộ trang thiết bị tin học, phần mềm tin học của các đơn vị

thuộc và trực thuộc Học viện

- Xây dựng, quản lý và khai thác hệ thống mạng, thiết kế xây dựng và

khai thác trang Web của Học viện, tổ chức kết nối mạng của Học viện với mạng

của Bộ Tài chính và các trường Đại học, ngành liên quan, lắp đặt, quản lý và

khai thác các cổng Internet

- Phối hợp với các đơn vị liên quan lập kế hoạch, dự án kinh phí hàng

năm về trang thiết bị tin học, sách, báo, giáo trình, tạp chí các ấn phẩm dạng

điện tử… phục vụ công tác thư viện của Học viện Là đầu mối trong việc hợp

tác, liên kết với các thư viện trong và ngoài nước trên cơ sở kế hoạch đã được

Giám đốc Học viện phê duyệt Báo cáo định kỳ hoặc đột xuất cho Giám đốc

Học viện về hoạt động thông tin, tin học và Thư viện của Học viện Phối hợp

với Ban Tổ chức cán bộ và các đơn vị liên quan tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, phổ

cập kiến thức tin học cho cán bộ, công chức, viên chức của Học viện

- Tổ chức thu thập, cung cấp, mua, bán các nguòn thông tin trong và ngoài

nước liên quan đến hoạt động nghiên cứu khoa học, đào tạo, bồi dưỡng và dịch

vụ hỗ trợ đào tạo cho các đơn vị thuộc, trực thuộc Học viện và các đối tượng

khác có nhu cầu theo qui định của Nhà nước Tổ chức thực hiện hoạt động dịch

vụ cung cấp, mua bán văn phòng phẩm, tài liệu, giáo trình phù hợp với quy định

của Pháp luật Thực hiện cung cấp dịch vụ tin học, đào tạo, bồi dưỡng, phổ cập

kiến thức tin học cho các đơn vị ngoài Học viện khi có nhu cầu

- Bảo quản, lưu trưc, phục vụ việc tra cứu các ấn phẩm, sách, giáo trình,

tài liệu, các ấn phẩm điện tử đáp ứng yêu cầu nghiên cứu , học tập và giảng dạy

của Học viên và Bộ Tài chính

- Quyền hạn của Trung tâm Thông tin - Thư viên: được quyền yêu cầu các

đơn vị thuộc và trực thuộc Học viện báo cáo về công tác quản lý và sử dụng hệ

thống thông tịn, tin học Kiểm tra việc sử dụng, bảo quản, khai thác thông tin

của các đơn vị thuộc và trực thuộc Học viện

3 ĐỘI NGŨ CÁN BỘ

Lúc đầu số cán bộ công chức của Trung tâm chỉ có 3 người kiêm nhiệm

vụ giảng dạy tại Khoa dự bị Đến nay Trung tâm Thông tin - Thư viên có một

đội ngũ cán bộ khá vững vàng về chuyên môn nghiệp vụ, đặc biệt là đội ngũ trẻ

có trình độ và lòng nhiệt tình cao trong công việc, đó là đội ngũ cán bộ nòng cốt

kế cận sau này của Thư viện

Hiện tại toàn bộ Thư viện có 30 cán bộ trong đó có:

- 1 Tiến sĩ chiếm 3,33%

- 1 Thạc sĩ chiếm 3,33%

- Còn lại trình độ cử nhân 28 người, chiếm 93,34%

Có 9 người đào tạo đúng chuyên ngành thư viện chiếm 30%

18 người đào tạo chuyên ngành Tài chính kế toán chiếm 60,0%

2 cán bộ tin học chiếm 6,67%

1 cán bộ đào tạo chuyên ngành ngoại ngữ chiếm 3,33%

Đa số cán bộ của Trung âm đều được đào tạo cả 2 chuyên ngành, nếu cán

bộ tốt nghiệp đúng chuyên ngành Thông tin - Thư viên khi về công tác tại Trung

tâm sẽ được đào tạo thêm về chuyên ngành Tài chính - kế toán và ngược lại để

đảmbảo có trình độ chuyên môn, hoàn thành tốt công việc

Thư viện đã có những biện pháp để động viên tinh thần cán bộ như chế bộ

khen thưởng, động viên bằng vật chất những ngày lễ tết, từ đó khuyến khích

khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ chung của thư viện

4 VỐN TÀI LIỆU

Vốn tài liệu là yếu tố quan trọng, là tiền đề cho mọi hoạt động của thư

viện, không thểtồn tại 1 thư viện nếu không có vốn tài liệu Vốn tài liệu là cơ sở

để đánh giá chất lượng hoạt động của thư viện

Đến 31/12/2004, có 17.907 tên sách gồm 167.737 quyển

Trong đó, sách tham khảo Tiếng Việt 11.982 tên sách gồm 77.923 q

Sách giáo trình 128 trên sách gồm 70.250 quyển

Sách Tiếng Anh+Pháp 740 tên sách gồm 2.087 quyển

Sách Tiếng Nga 3.650 tên sách gồm 6.740 quyển

+ Báo tạp chí trong nước : 150 loại

Báo tạp chí nước ngoài: 12 loại

Số lượng 69.000 bản

+ 2000 ấn phẩm khác

Sách bao quát tất cả các lĩnh vực tri thức:

- Chủ nghĩa Mác-Lênin , Kinh tế chính trị

Báo, tạp chí bao quát tất cả các lĩnh vực đảm bảo cho nhu cầu học tập

toàn diện của sinh viên và giáo viên…

Số lượng tài liệu (sách, báo, tạp chí) tương đối đủ cho nhu cầu học tập,

nghiên cứu khoa học của sinh viên, giáo viên Thư viện thường xuyên bổ xung

tài liệu mới phục vụ cho chuyên ngành đào tạo của Học viện

Ngoài ra Thư viện còn có 2686 cuốn luận án, công trình nghiên cứu khoa

học, 1016 cuốn tài liệu tra cứu

Trung tâm Thông tin - Thư viên đã tiến hành đổi mới công tác quản lý và

phục vụ đổi mới nội dung kho sách, bổ sung các chính sách, Pháp luật về đổi

mới cơ chế kinh tế, tài chính, kế toán, tiền tệ, ngân hàng, quản trị kinh doanh

trong nền kinh tế thị trường

5 CƠ SỞ HẠ TẦNG

Trung tâm Thông tin - Thư viên đã có cơ sở khang trang với tổng diện

tích gần 2000m2 trong đó có ngôi nhà 5 tầng với 1500m2 đảm bảo 200 chỗ cho

phòng đọc sinh viên, 80 chỗ ngồi cho phòng đọc giáo viên, nghiên cứu sinh

Ngoài ra còn phùng đọc dùng cho cán bộ nghiên cứu , nghiên cứu sinh tại cơ sở

53E Phan Phù Tiên, số 7 Lý Thường Kiệt

Mỗi phòng ngoài cơ sở vật chất tối thiểu phục vụ cho việc đọc và mượn

tài liệu của độc giả, thì thư viện còn được trang bị máy điều hoà, hệ thống hút

bụi, quạt thông gió, hệ thống báo cháy…

Toàn Trung tâm Thông tin - Thư viên được trang bị hơn 100 máy tính

được nối mạng cục bộ (LAN) và mạng quốc tế (Internet) để quản lý và chia sẻ

nguồn thông tin quan trọng trong nội bộ cơ quan và với bên ngoài Bạn đọc có

thể tra cứu tài liệu bằng hệ thống mục lục truyền thống hoặc cũng có thể tra cứu

tìm tin trên máy tính Ngoài ra thư viện còn được trang bị máy photo, máy in,

máy quét…

Nhờ có cơ sở vật chất vững mạnh mà trung tâm đã hoàn thành được chức

năng, nhiệm vụ của mình là nơi lưu giữ và cung cấp thông tin phù hợp với yêu

cầu của bạn đọc

Chương 2

THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG VÀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN CỦA TRUNG

TÂM THÔNG TIN - THƯ VIÊN HỌC VIỆN TÀI CHÍNH

1 Thực trạng hoạt động:

1.1 Cơ cấu tổ chức

1.1.1 Ban giám đốc

Ban giám đốc của Trung tâm Thông tin - Thư viên Học viện Tài chính

gồm có 5 đồng chí, trong đó có 1 giám đốc và 4 phó giám đốc

- Giám đốc là người chịu trn trước Giám đốc Học viện về quản lý và tổ

chức chỉ đạo, thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của Trung tâm được Giám đốc

Học viện giao Phân công công việc cho các phó giám đốc

- Các Phó giám đốc: Là những người giúp việc cho Giám đốc, có nhiệm

BAN GIÁM ĐỐC

Khối công tác

nghiệp vụ

Khối phục vụ bạn đọc

- Dịch vụ bán sách

được phân công, đồng thời báo cáo Giám đốc sau khi hoàn thành công việc

Thay mặt Giám đốc chỉ đạo giải quyết công việc trong khi Giám đốc đi vắng

Xây dựng chương trình, kế hoạch công tác của Trung tâm, định kỳ hoặc

theo yêu cầu báo cáo đầy đủ mọi hoạt động của Trung tâm với Giám đốc

Quản lý trực tiếp cán bộ, công chức của Trung tâm đảm bảo thực hiện

nghiêm chỉnh các quy chế và nội quy làm việc của Học viện Nắm vững và có

trn phổ biến tới cán bộ, công chức viên chức của Trung tâm các vănbản, quy

chế, quy định liên quan đến công tác thông tin, thư viện, nhiệm vụ, quyền hạn và

các hoạt động khác của Học viện

Dưới Ban giám đốc là các phòng ban được chia thành 2 khối chính: Khối

công tác nghiệp vụ và khối phục vụ bạn đọc

1.1.2 Khối công tác nghiệp vụ bao gồm các phòng ban:

Khi tiến hành công tác bổ sung cán bộ thư viện Học viện Tài chính đã chú

ý đến một số yếu tố tác động sau:

- Chế độ chính trị - xã hội của đất nước

- Đặc điểm kinh tế - xã hội, chính trị của địa phương

- Loại hình Thư viện, chức năng, nhiệm vụ và đối tượng mà Thư viên

phục vụ

- Tình hình xuất bản của đất nước: nếu xuất bản nhiều thi phải tăng số

lượng tài liệu bổ sung

- Ngân sách cụ thể của Thư viên

- Trình độ chính trị, chuyên môn, văn hoá chung của cán bộ Thư viên

trực tiếp làm công tác bổ sung

Đồng thời khi tiến hành bổ sung cũng căn cứ theo một số nguyên tắc cơ

bản là: Các tài liệu được bổ sung phải mang tính Đảng, tính định hướng, tính hệ

thống, tính khoa học và kế hoạch Ngoài ra khi tiến hành bổ sung Thư viên còn

quan tâm đến một số nguyên tắc: Bổ sung đúng diện, điều hoà, phối hợp, chính

xác, kịp thời

Từ khi được thành lập đến nay, Trung tâm Thông tin - Thư viên Học viện

Tài chính luôn quan tâm đến công tác bổ sung tài liệu Số lượng bổ sung tăng

dần theo mỗi năm

- Năm 2003 số lượng sách bổ sung 1407 tên sách với 10.737 quyển, trong

đó :

+ Giáo trình: 12 tên sách = 7300 quyển

+ Sách tham khảo: 1349 tên sách = 3372 quyển

Tiếng Việt: 215 tên sách = 2238 quyển Tiếng Anh: 1134 tên sách = 1134 quyển

+ Luận án, Luận văn: 64 tên sách = 65 cuốn