TIỂU LUẬN CAO HỌC KHOA HỌC LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ VÀ VẤN ĐỀ QUẢN LÝ BÁO CHÍĐỀ TÀI: ĐẠO ĐỨC NGHỀ CỦA NGƯỜI LÀM BÁOTRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO CƠ QUAN BÁO CHÍBÙI THỊ HẠ 2014 MỤC LỤCPHẦN MỞ ĐẦU………………………………………………………….. ...24PHẦN NỘI DUNG……………………………………………………………..4I. ĐẠO ĐỨC VÀ TÍNH CHUYÊN NGHIỆP CỦA NGƯỜI LÀM BÁO…..41.Khái niệm chung về đạo đức…………………………………………….. 452. Các khái niệm liên quan………………………………………………….563.Tầm quan trọng của đạo đức nghề báo………………………………….674.Tình trạng vi phạm đạo đức nghề nghiệp………………………………713II. TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO CƠ QUAN BÁO CHÍ…131.Khái niệm lãnh đạo quản lý……………………………………………14152. Trách nhiệm của người lãnh đạo……………………………………..15163. Tình trạng buông lỏng quản lý………………………………………..1619III. MỘT SỐ Ý KIẾN VÀ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CÔNG TÁC QUẢN LÝ BÁO CHÍ …………………………….191.Một số ý kiến……………………………………………………………19212. Đề xuất một số giải pháp……………………………………………….2125KẾT LUẬN………………………………………………………………..2526TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 1TIỂU LUẬN CAO HỌC KHOA HỌC LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ VÀ VẤN ĐỀ QUẢN LÝ BÁO CHI ĐỀ TÀI: ĐẠO ĐỨC NGHỀ CỦA NGƯỜI LÀM BÁO-TRÁCH NHIỆM CỦA
NGƯỜI LÃNH ĐẠO CƠ QUAN BÁO CHI
BÙI THỊ HẠ- 2014
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU……… .2-4 PHẦN NỘI DUNG……… 4
I ĐẠO ĐỨC VÀ TINH CHUYÊN NGHIỆP CỦA NGƯỜI LÀM BÁO… 4 1.Khái niệm chung về đạo đức……… 4-5
2 Các khái niệm liên quan……….5-6 3.Tầm quan trọng của đạo đức nghề báo……….6-7 4.Tình trạng vi phạm đạo đức nghề nghiệp………7-13
II TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO CƠ QUAN BÁO CHI…13 1.Khái niệm lãnh đạo quản lý………14-15
2 Trách nhiệm của người lãnh đạo……… 15-16
3 Tình trạng buông lỏng quản lý……… 16-19 III MỘT SỐ Ý KIẾN VÀ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ
NGHIỆP- CÔNG TÁC QUẢN LÝ BÁO CHI ……….19 1.Một số ý kiến………19-21
2 Đề xuất một số giải pháp……….21-25 KẾT LUẬN……… 25-26 TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 26-27
Trang 2
MỞ ĐẦU
Nền báo chí của chúng ta là nền báo chí của Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủtịch Hồ Chí Minh sáng lập và lãnh đạo Từ khi ra đời đến nay, báo chí luôn khẳngđịnh được vai trò là công cụ truyền bá quan niệm khoa học về thế giới và đường lốicách mạng của Đảng ta, tổ chức lãnh đạo nhân dân ta đấu tranh giải phóng dân tộcvà xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta
Trong xã hội hiện đại, báo chí có vai trò quan trọng tham gia vào tất cả cáckhâu trong quá trình quản lý xã hội; là diễn đàn tin cậy của nhân dân cả nước, làvũ khí tư tưởng sắc bén của Đảng Báo chí cổ vũ các tầng lớp nhân dân thực hiệnđường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; cổ vũ cácnhân tố mới, các điển hình tiên tiến trong xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội,xoá đói giảm nghèo; góp phần tích cực ổn định tình hình chính trị, xã hội, đảm bảo
an ninh, quốc phòng
Tuy nhiên, thời gian qua, tình trạng một số tờ báo đưa thông tin không đúngvới tôn chỉ, mục đích, khai thác mặt trái, hình ảnh phản cảm nhằm câu khách vìmục tiêu kinh tế, nhất là các ấn phẩm phụ, chuyên đề, trang thông tin điện tử Báochí đưa tin quá nhiều về các vụ án, vụ việc tiêu cực trên một số báo, trang báo;
Trang 3miêu tả quá tỉ mỉ, chi tiết các hành vi tội ác, gây cảm giác nặng nề, u ám trong đờisống xã hội không giảm Có báo thông tin sai sự thật, xúc phạm uy tín của tổ chức,danh dự, nhân phẩm của công dân; thông tin không phù hợp với thuần phong mỹtục, văn hóa Việt Nam…
Đặc biệt, thời gian qua đang diễn ra tình trạng nhà báo thiếu chuyên nghiệpdẫn đến vi phạm đạo đức nghề nghiệp: bóp méo sự thật bằng cách bỏ qua hoặcnhấn mạnh những ý theo ý đồ nhà báo; người viết bị chi phối bởi lợi ích cá nhân,chạy theo thị hiếu tầm thường, bất chấp hậu quả xã hội Nhà báo đôi khi còn “kếtán” trước khi tòa tối cao ra phán quyết
Tại diễn đàn Quốc hội và các diễn đàn khác, sai phạm của báo chí đôi lúc trởthành câu chuyện bức xúc Đặc biệt, trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kyhọp thứ 6 Quốc hội khóa XIII vừa qua, Bộ trưởng Thông tin và Truyền thôngNguyễn Bắc Son đã được chất vấn về một số vấn đề của báo chí, trong đó nổi lêntình trạng vi phạm đạo đức nghề nghiệp của người làm báo
Thực tế cho thấy, những vi phạm đạo đức nghề nghiệp đều xuất phát từnguyên nhân cơ bản, quan trọng nhất là sự yếu kém về tính chuyên nghiệp, tức làyếu kém về trình độ nhận thức chính trị, kém trình độ chuyên môn Bên cạnh đó là
những hạn chế, yếu kém trong công tác quản lý báo chí “Đạo đức nghề của người làm báo-Trách nhiệm của người lãnh đạo quản lý báo chí” đang là vấn
đề được xã hội đặc biệt quan tâm
PHẦN NỘI DUNG
I ĐẠO ĐỨC VÀ TINH CHUYÊN NGHIỆP CỦA NGƯỜI LÀM BÁO
1.Khái niệm chung về đạo đức
Trang 4Cùng với nhiều phương thức điểu chỉnh hành vi con người, đạo đức đánh giáhành vi con người theo các chuẩn mực và các giá trị thiện ác; chính nghĩa, phichính nghĩa; đúng và sai, cái phải làm và cái không nên làm… Về mặt xã hội, đạođức được biểu hiện bằng thái độ cụ thể của dư luận xã hội Về mặt cá nhân đạo đứcđược coi là “tòa án lương tâm” có khả năng tự đánh giá, phê phán, suy xét từnghành vi, thái độ và ý nghĩa trong bản thân mỗi cá nhân Xét về bản chất, sự điềuchỉnh đạo đức mang tính tự giác, là sự tự lựa chọn của mỗi người Vì vậy, ngoàibiểu hiện trong các quan hệ xã hội, đạo đức còn thể hiện trong thái độ, hành vi vàsự tự ứng xử của mỗi bản thân con người.
“Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc được xã hội thừa nhận, quy địnhhành vi con người đối với nhau và đối với xã hội Các nguyên tắc đạo đức giốngnhư những chiếc máy điều chỉnh hành vi con người, nhưng không mang tính chấtcưỡng chế mà mang tính tự giác (…) trên cơ sở lý tưởng và trách nhiệm đạo đứcđã hình thành nên quan niệm về lương tâm và lòng tự trọng của nhà báo chuyênnghiệp Đạo đức nghề nghiệp bao gồm các nguyên tắc xử sự đúng đắn để ngănngừa những hành vi không đúng đắn Căn cứ vào những tiêu chuẩn đạo đức này vàdựa vào tính chất những hành vi, mỗi nhà báo sẽ phải chịu đựng tự xỉ vả, xấu hổ,phải tự kết tội, hoặc được khích lệ, tự hào, phấn khởi và hạnh phúc:” - theo Cơ sởlý luận báo chí truyền thông- Dương Xuân Sơn, Đinh Hường, Trần Quang, NxbVăn hóa-thông tin, H,, 1995, trang 252
2 Các khái niệm liên quan
2.1 Đạo đức nghề nghiệp
Là một bộ phận của đạo đức xã hội;; là đạo đức trong một lĩnh vực cụ thểtrong đạo đức chung của xã hội Đạo đức nghề nghiệp bào gồm những yêu cầu về
Trang 5đạo đức đặc biệt; các quy tắc chuẩn mực trong lĩnh vực nghề nghiệp nhất địnhnhằm điều chỉnh hành vi của các thành viên trong nghề nghiệp đó sao cho lợi íchvà phù hợp với sự tiến bộ của xã hội.
2.2 Đạo đức nghề nghiệp nhà báo
Là những quy tắc chuẩn mực, quy định thái độ và hành vi ứng xử của nhàbáo trong các mối quan hệ nghề nghiệp Hiện nay đạo đức nghề nghiệp nhà báocòn được gọi là đạo đức nghề báo, đạo đức báo chí; đạo đức nghề nghiệp củangười làm báo; đạo đức nhà báo
Quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam (thông quatháng 8-2005) trong đó điều 3 quy định “hành nghề trung thực”, điều 4 quy định
“không lợi dụng nghề nghiệp để vụ lợi và làm trái pháp luật” và điều 5 nói rõ nhàbáo phải “gương mẫu chấp hành pháp luật, làm tròn nghĩa vụ công dân, làm tốttrách nhiệm xã hội”
3.Tầm quan trọng của đạo đức nghề báo
Báo chí là phương tiện truyền thông thiết yếu trong đời sống xã hội Vớithông tin nhanh chóng, chính xác, trung thực, khách quan và đa chiều, báo chí đãtrở thành diễn đàn của đông đảo quần chúng nhân dân, là nơi trao đổi ý kiến, luậnbàn các vấn đề quan trọng của cuộc sống, để vừa giám sát, vừa phản biện hoạtđộng của các cơ quan công quyền nói riêng và của toàn xã hội nói chung Thôngqua báo chí, người dân có thể phát biểu ý kiến, nguyện vọng của mình về các vấnđề trong đời sống xã hội, đó đó báo chí không thể thiếu được trong đời sống tinhthần của con người; trong tiến trình phát triển xã hội Chính vì vậy, mỗi người làmbáo, trong tác phẩm của mình phải nhận thức sâu sắc, cân nhắc kỹ lưỡng, xem xétcẩn trọng những hậu quả có thể xảy ra đối với xã hội
Trang 6Đơn cử như vụ hôi của từ một chiếc xe chở bia bị lật ở Đồng Nai, nếu khôngcó sự vào cuộc và lên án quyết liệt từ các cơ quan báo chí, thì chắc chắn sẽ khó cóđộng thái “tử tế” đi nhặt từng tờ bạc trả lại cho chủ nhân của nhiều thanh niên ởPhan Thiết vừa mới xảy ra
Hàng loạt những chiếc xe tải chở hàng bị lật ở Hà Nội, Thanh Hóa, sau “vụĐồng Nai”, người dân ở những nơi đó không những không “hôi của” như đã từngxảy ra mà còn giúp đỡ tận tình các tài xế để khắc phục hậu quả
Nếu báo chí xem việc “hôi của” như là chuyện “không phải của mình”mà đứng ngoài cuộc thì hẳn đó sẽ là một tiền lệ xấu, sẽ không có những nghĩa
cử rất đáng trân trọng của người dân ở những vụ tai nạn tiếp theo
Đạo đức của nhà báo, trong câu chuyện này chính là góp phần định hướngcho cộng đồng để mỗi người phải sống tốt hơn, có trách nhiệm hơn, phải biết đùmbọc nhau trong cơn hoạn nạn Đối mặt với cái xấu, cái phi tiến bộ để đấu tranh, hạnchế, triệt tiêu nó, đó cũng là một khía cạnh về đạo đức của nhà báo
4.Tình trạng vi phạm đạo đức nghề nghiệp
Xét cả từ lý luận lẫn thực tiễn thì vấn đề đạo đức nghề nghiệp và tính chuyênnghiệp trong nghề báo có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Người làm báo vi phạmđạo đức nghề nghiệp tức là không chuyên nghiệp, mà không chuyên nghiệp sẽ dẫnđến việc vi phạm quy định về đạo đức nghề nghiệp
Thời gian qua, bên cạnh sự chính xác, trung thực trong phản ảnh, thì sựnhanh nhạy, kịp thời cũng là những tiêu chí mà mỗi nhà báo, mỗi tòa soạnbáo đang hướng đến Tuy nhiên, sự “sốt ruột” của một số tờ báo, nhất là báo điện
tử trong việc cung cấp thông tin đã khiến không ít những sự kiện bị bóp méo hoặcbị đẩy đi quá xa bản chất của sự kiện
Trang 7Sự “sốt ruột” này còn bao hàm cả động cơ “câu view”, làm sao đó để hút vềmình lượng truy cập nhiều nhất của bạn đọc nhằm khai thác quảng cáo, đó cũng làmặt trái của câu chuyện đạo đức nghề nghiệp
Khi một sự việc “rẻ tiền” được đẩy lên thành chuyện “hot”, tờ báo ấy có thểthu thêm một ít tiền quảng cáo nhờ vào lượng truy cập của người đọc nhưng cácchuẩn mực về đạo đức, cái hồn cốt, tinh tuý của thuần phong mỹ tục dân tộc có thểbị bôi bẩn
Không ít tòa báo đưa ra lý lẽ cho việc câu khách phản ảnh chuyện “ghê rợn”như cướp-giết-hiếp hoặc chuyện loạn luân là để lên án cái xấu, nhưng đó chỉ là sựnguỵ biện cho việc câu khách của mình…
Có quá nhiều hệ lụy xảy ra do tình trạng thiếu đạo đức trong khai thác và xửlý nguồn tin Những hệ lụy đó không chỉ một người, một nhóm người mà cả xã hội,thậm chí cả đất nước, cả dân tộc phải gánh chịu hậu quả Dẫu sau này, cơ quankhai thác, sử dụng nguồn tin có đính chính; cơ quan quản lý báo chí có xử phạt,điều chỉnh, nhưng mức độ thiệt hại do các thông tin sai lệch đưa ra quá lớn, khôngthể nào sửa chữa, khắc phục nổi
Hiện tượng này xảy ra phổ biến nhưng rộ nhất, tập trung nhất vào thời điểmchuẩn bị đại hội đảng, đoàn thể; bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp có liên quanđến vấn đề cơ cấu, bổ nhiệm cán bộ Đang yên, đang lành, bỗng dưng một vị lãnhđạo cấp bộ, ngành, tỉnh, thành phố thấy trên báo chí có thông tin về các vụ việctiêu cực thuộc lĩnh vực mình phụ trách liên quan đến trách nhiệm của bản thân Cóthông tin mang tính ám chỉ Lại có thông tin nói rõ tên người, chức vụ mắc saiphạm Về tính chất, các thông tin chỉ đúng một phần, sai nhiều phần, thậm chí mùmờ, phải mất lắm thời gian, công sức để điều tra, kiểm chứng
Trang 8Có cán bộ đủ tiêu chuẩn dự kiến đưa vào danh sách bầu, nhưng do có thôngtin liên quan đến phẩm chất, lối sống, đặc biệt là tham nhũng, tiêu cực mà báo chínêu chưa được làm rõ, liền bị đưa ra khỏi danh sách hoặc thuyên chuyển công tác,đến khi được làm rõ không có vấn đề gì thì đã qua đại hội hoặc bầu cử xong, thế làmất hết cơ hội Ngược lại, có cán bộ uy tín không cao, trình độ nửa vời, bỗng dưngđược báo chí ca ngợi như một phát hiện mới về uy tín, trình độ cao, có các phẩmchất của một tài năng mang tầm trí tuệ cao Đương nhiên không phải tất cả, nhưngmột số cán bộ kiểu trên đã được cơ cấu, bổ nhiệm Điều này dẫn đến hệ lụy là mấtcán bộ Mất cán bộ là mất khả năng lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành Có anh,chị cán bộ giữ trọng trách lớn, tầm chiến lược, nhưng tác phong, lối sống, cáchphát ngôn không bằng cán bộ cấp dưới, tầm cơ sở, thậm chí còn bị công chúngđánh giá thấp về trình độ, thành đề tài bàn cãi nhiều trong dư luận Có cán bộ khixuất hiện trên báo hình, chưa nói công chúng đã biết anh ta nói gì, thậm chí cònbiết nói sai chỗ nào, liền tắt ti vi không thèm nghe Cái sai về công tác cán bộthuộc về nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhưng cũng có phần thuộc về báo chí.
Tiếp tay cho những hành vi này trong thời gian qua là tình trạng nhà báo thiếuchuyên nghiệp dẫn đến vi phạm đạo đức nghề nghiệp: bóp méo sự thật bằng cách
bỏ qua hoặc nhấn mạnh những ý theo ý đồ nhà báo; người viết bị chi phối bởi lợiích cá nhân, chạy theo thị hiếu tầm thường, bất chấp hậu quả xã hội Nhà báo đôikhi còn “kết án” trước khi tòa tối cao ra phán quyết Đó là chưa kể một số nhà báocó thể đã nhận quà hoặc muốn tống tiền, đã vi phạm đạo đức nghề nghiệp Vụ
“hiếp dâm các taxi”, khai thác đời tư nạn nhân của vụ thẩm mỹ Cát Tường, lànhững minh chứng cho sự vi phạm đạo đức, tính chuyên nghiệp của nhà báo
Thông tin sai diễn ra nhiều lúc, nhiều nơi, xảy ra như “cơm bữa”, nhất là đốivới các tờ báo, các trang mạng kiểu “lá cải” Trong các cuộc giao ban báo chí
Trang 9thường ky cấp trung ương cũng như cấp địa phương, không cuộc nào không cónhững vấn đề cần lưu ý, tuần này có vấn đề vừa nhắc xong, tuần sau lại có vấn đềnghiêm trọng hơn Đáng chú ý là các nguyên tắc thông tin của báo chí vô sản đangbị vi phạm một cách đáng báo động Một số tờ báo thiên về cái lạ, cái không bảnchất nhiều hơn cái mới, cái bản chất, cái thật, cái đúng
Theo số liệu của Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến cuối năm 2013, cảnước có 838 cơ quan báo chí in với 1.111 ấn phẩm; 90 cơ quan báo chí điện tử,
207 trang thông tin điện tử tổng hợp của các cơ quan báo chí; 67 đài phát thanh,truyền hình Trung ương và địa phương Chỉ tính riêng năm 2013, cơ quan quản lýđã xử lý 49 trường hợp, trong đó phạt tiền 34 trường hợp, với số tiền 324 triệuđồng, cảnh cáo 1 trường hợp, nhắc nhở 14 trường hợp, thu hồi thẻ nhà báo 3trường hợp, thu hồi 3 tên miền vn, chủ yếu do thông tin sai sự thật
Mới đây, Bộ TT&TT đã ra Quyết định 137/QĐ-XPVPHC ngày 10/9/2014 xửphạt vi phạm hành chính Trung tâm Báo chí và Hợp tác truyền thông Quốc tế - BộTT&TT, số tiền 20 triệu đồng do đã đăng bài “Bài văn của trẻ khiến giáo viên vàphụ huynh ngã ngửa” và “Thư gửi bố ngoài đảo: Con và mẹ yêu chú CA phường”trên Trang thông tin điện tử tổng hợp www.vietbao.vn của Trung tâm Báo chí vàHợp tác truyền thông Quốc tế, không trích dẫn nguyên văn, chính xác nguồn tinchính thức theo quy định
Đồng thời, Bộ TT&TT cũng ban hành Quyết định 135/QĐ-XPVPHC, xửphạm vi phạm hành chính Tạp chí Doanh nghiệp và Trang trại Việt Nam 20 triệuđồng do đã đăng bài “Choáng: Bố đừng lo, con và mẹ yêu chú CA phường” trênTrang thông tin điện tửwww.thoiviet.com.vn của Tạp chí Doanh nghiệp và Trangtrại Việt Nam, không thực hiện đúng nội dung được quy định trong giấy phép vàkhông trích dẫn nguyên văn, chính xác nguồn tin chính thức
Trang 10Bộ TT&TT cũng ban hành Quyết định 702/QĐ-XPVPHC ngày 8/9/2014,quyết định xử phạt vi phạm hành chính báo An ninh Thủ đô số tiền 25 triệu đồngvì có hành vi quảng cáo các sản phẩm thực phẩm chức năng: Linh tự đan, Thiênbảo Tiền liệt khang, Nguồn lực thận, Entive dược Viramax, Entive dược Perukhông phù hợp với nội dung đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xác nhậntrên báo An ninh Thủ đô ra các ngày 25, 26, 27, 28/8/2014.
Ngoài các quyết định xử lý vi phạm hành chính trên, Bộ TT&TT còn có 2công văn gửi Sở TT&TT thành phố Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đề nghị kiểm travà xử phạt 4 trang tin tại Hà Nội và 5 trang tin tại Thành phố Hồ Chí Minh theothẩm quyền của Sở
Hai “nhân vật” bị quy kết là kẻ vi phạm là: nhà báo- người làm ra sản phẩmthông tin và người quản lý cơ quan báo chí, cho phép đăng tải những sản phẩmchứa đựng những thông tin vi phạm đó
Trong cuộc sống, cái chưa đẹp, cái xấu, cái ác diễn ra là sự thật, đáng phêphán, triệt tiêu; nhưng càng phải quan tâm tuyên truyền, giáo dục, phải tổ chức,xây dựng, cổ vũ cho cái mới, cái đẹp, cái tốt, cái thiện, làm cho cuộc sống tốt đẹphơn, có ý nghĩa hơn Phát hiện, tuyên truyền, cổ vũ, động viên cái mới, cái hay, cáithật, cái đúng mới là nhiệm vụ, mục tiêu, là hướng chủ đạo của báo chí, là mụcđích hành nghề của người làm báo
4.1 Những biểu hiện dẫn đến vi phạm đạo đức nghề nghiệp:
4.1.1 Đưa tin không tôn trọng sự thật, bóp méo sự thật bằng cố ý cách bỏ qua
hoặc nhấn mạnh những tình tiết phục vụ ý đồ của nhà báo Có một vài trường hợpnhà báo phịa như thật những tình tiết không hề xảy ra, cốt làm cho ly ky vụ việcmình đưa tin Điển hình trên báo mạng là vụ cô N ở Hải Dương là thí dụ mới
Trang 11nhất, dù ai cũng biết rằng khả năng của con người không đạt được như thế, nhưngbáo chí vẫn cứ thông tin.
4.1.2.Thông tin chạy theo thị hiếu tầm thường, theo mục tiêu kinh tế nhất
thời-thu hút quảng cáo- bất chấp hậu quả đối với xã hội (mà nhiều người gọi là lá cảihóa báo chí): Đưa liên tục, đuổi theo các vụ việc giật gân, câu khách, có nội dungtầm thường, nhất là đối với chuyện tiền, tình, tù, tội, chém, giết, hiếp, đi ngược lạithuần phong mỹ tục của Việt Nam- không phục vụ mục tiêu chính trị của báo chícách mạng Minh chứng như cha giết con, con giết cha, các vị thành niên bị hãmhại, vụ thẩm mỹ viện Cát Tường, gần như ngày nào báo mạng cũng khai thác.Lãnh đạo ngành y khá bất bình với cách thông tin vơ đũa cả giớ bác sĩ
4.1.3.Trong thời buổi cạnh tranh kinh tế, người viết bị chi phối bởi lợi ích cá
nhân, lợi ích nhóm, sáng tạo ra những sản phẩm báo chí bôi xấu uy tín của một cánhân hoặc một tập thể, doanh nghiệp, gây thiệt hại nặng nề Có người gọi đây làtình trạng đâm thuê chém mướn Nhà báo có thể đã nhận quà, hoặc muốn tống tiền,đã cố ý làm ra những tác phẩm báo chí phi đạo đức Báo chí chính thống nhiều khibị oan gia bởi những kẻ mạo danh báo chí Thí dụ mới nhất là vụ 1 phóng viên củamột đài truyền hình địa phương được thuê đến địa phương khác, mạo danh VTV
để tống tiền doanh nghiệp và bị bắt quả tang
4.1.4 Một dạng vi phạm về đạo đức nghề nghiệp phổ biến khác nữa là phóng
viên, các báo vô tư lấy không xin phép, rồi “xào nấu” tin, bài của báo khác, đăngtải lại dưới những cái tên tác giả khác, tạo ra sự cộng hưởng đôi khi rất bất lợi, nhấtlà đối với những vụ tiêu cực Một khi thông tin ban đầu sai, chưa được kiểmchứng, thì cái sai đó được/bị nhân lên gấp hội Đó là chưa kể người làm báo đãchiếm dụng kết quả lao động của người khác, cũng là sự vi phạm luật pháp
Trang 12Nhà báo mắc phải 4 loại sai phạm kể trên, xét cho cùng là không trung thực,không tuân thủ kỷ luật thông tin; Không am tường pháp luật và quy định nghềnghiệp để thực hiện cho đúng khi hành nghề; Không coi trọng và không nêu caotrách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân Tất cả những điều này, yêu cầu này đềuđược quy định cụ thể trong 9 điều Quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làmbáo Việt Nam do Hội Nhà báo soạn thảo và thông qua tại Đại hội Hội Nhà báoViệt Nam lần thứ VII tháng 8 năm 2005.
Bên cạnh đó, trong điều kiện hiện nay, với tình trạng đặt mục tiêu tài chínhlên hàng đầu, nhiều tờ báo thuộc các bộ, ngành, đoàn thể ở trung ương đặt các cơquan, văn phòng đại diện, phóng viên thường trú ở địa phương, ngoài việc nắm bắt,cung cấp thông tin, còn phải làm quảng cáo, tiếp thị, phát hành thu tiền không chỉcó tiền nộp cho tòa soạn, mà còn có tiền nuôi sống bản thân phóng viên thường trú
Do ở xa cơ quan, các phóng viên thường trú rất ít được sinh hoạt chung, thậmchí có người hàng năm chỉ về cơ quan đôi ba lần để nhận chỉ thị, kế hoạch, chỉ tiêu
Do sống ở địa phương nhưng không phải thuộc quyền quản lý của địa phương,mang tâm lý người “ăn gửi, nằm nhờ”, cho nên các phóng viên này thường khaithác những mặt trái để đưa tin, viết bài cung cấp về cho tòa soạn
Không ít trường hợp hù dọa các doanh nghiệp, nếu không đưa tiền sẽ phanhphui các mặt tiêu cực trên báo Nhiều doanh nghiệp đón tiếp phóng viên trong tìnhthế bắt buộc, gương mặt ủ ê, gượng cười; có nơi “gửi chút kinh phí đi đường”, mờiphóng viên ăn bữa cơm, nói thác rằng giám đốc đi vắng, thế là sau đó, phóng viêncũng đi luôn không trở lại
II TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO CƠ QUAN BÁO CHI 1.Khái niệm lãnh đạo quản lý
Trang 13Hiện nay, tùy theo từng khía cạnh nghiên cứu mà các nhà nghiên cứu có cácđịnh nghĩa khác nhau về nhà lãnh đạo và nhà quản lý Tuy nhiên, dù định nghĩa thếnào thì người lãnh đạo, hay cán bộ quản lý cũng phải đảm bảo một số yếu tố cơbản Theo PGS.Tiến sĩ Nguyễn Văn Dững, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, bảnchất hoạt động một người lãnh đạo phải đảm bảo được các yếu tố: hoạch địnhchính lược, định hướng phát triển, đưa ra được những tính nguyên tắc; phải làngười hiểu sâu tình hình thực tế, phải có đường hướng lãnh đạo, nắm rõ vận dụngtừ các học thuyết; người lãnh đạo phải đưa ra được những quyết định kịp thời;người lãnh đạo phải làm điểm tựa uy tín để tạo dựng niềm tin cho công chúng,nhân dân
Bản chất của hoạt động người quản lý là tổ chức thực hiện các vấn đề cholãnh đạo đặt ra; quản lý phải hiểu, tuân thủ các đường hướng của lãnh đạo; có nănglực các định mục tiêu và tổ chức hoạt động; đảm bảo hoạt động theo nguyên tắc;
xử lý công việc trơn tru, kịp thời, bắt buộc phải làm theo
Trong hoạt động báo chí, truyền thông: người lãnh đạo trong cơ quan báo chívừa là người lãnh đạo,vừa là người quản lý, có vai trò trách nhiệm rất quan trọng.Người lãnh đạo cơ quan báo chí phải biết dự báo về tình hình thực tế, đưa ra đườnghướng phát triển toàn soạn Người lãnh đạo cơ quan báo chí cần phải giữ vững bảnlĩnh chính trị, lối sống, đạo đức lành mạnh, bản lĩnh chuyên môn nghiệp vụ, biếttạo “ món ăn” hấp dẫn công chúng… muốn vậy, người lãnh đạo phải biết chăm lođời sống vật chất cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên, nhân viên cơ quan; phảibiết sử dụng nguồn nhân lực đúng người, đúng việc; có trách nhiệm quản lý, bồidưỡng đào tạo, biết “kích cầu” khuyến khích kịp thời, huy động chất xám đónggóp của cấp dưới để xây dựng tòa soạn vững mạnh; luôn tạo ra được những cơ chếhấp dẫn, thu hút được phóng viên, biên tập viên giỏi