Bài giảng nhiễm shigella TS nguyễn lô

ĐẠI CƯƠNG• Shigella chủ yếu gây bệnh cảnh lỵ • Có thể chỉ tiêu chảy, có máu, nhầy • Viêm khớp • Hội chứng tan máu và urê máu cao • Được ghi nhận rất sớm trong lịch sử • Chiến tranh Pelop

Nhiễm Shigella

TS Nguyễn Lô

Bộ môn Truyền NHiễm

Đại học Y Dược Huế

ĐẠI CƯƠNG

• Shigella chủ yếu gây bệnh cảnh lỵ

• Có thể chỉ tiêu chảy, có máu, nhầy

• Viêm khớp

• Hội chứng tan máu và urê máu cao

• Được ghi nhận rất sớm trong lịch sử

• Chiến tranh Peloponnesian (Athen)

DỊCH TỄ HỌC

Phổ biến toàn cầu (10-20% tiêu chảy)

• Lây đường phân - miệng

• Chỉ cần 200 VK vào đường tiêu hóa

• Hay gặp ở trẻ em, nhưng ít nặng

• Lây nhanh, nhất là VS thực phẩm kém

• Nhân viên phòng vi sinh có thể nhiễm

Viêm ruột ở Anh quốc

Nguồn nhiễm bệnh đường ruột ở

Anh

Nguồn nhiễm Shigella ở Anh

BỆNH NGUYÊN

• Shigella kháng được axit của dịch vị

• Bị các tế bào M của niêm mạc ruột thực bào

• Tạo các không bào để tránh bị tiêu diệt

• Thoát ra không bào, nhân lên

• Tiền về màng tế bào (ATPase do men IcsA)

• Xâm nhập TB lân cận (CADHERIN L-CAM)

• TOÀN BỘ QUÁ TRÌNH LAN TOẢ HẦU NHƯ CHỈ XẨY RA TRONG NỘI BÀO

• Trốn bớt sự truy tìm của miễn dịch nhưng kích

thích các bạch cầu gây viêm đến vùng hạ niêm

BỆNH SINH

• Độc tố Shiga (chỉ có ở type A) Gây bệnh cảnh nặng (hội chứng urê huyết tan máu )

• Độc tố ruột Sh-ET 2 : chung cho shigella và

cả E.coli (gen plasmide)

• Độc tố ruột Sh-ET 1 : chỉ ở Sh Flexneri 2a (NST)

• Các độc tố ruột gây rối loạn nước và điện giải

• LPS vào máu.

• Độc tố Shiga gây tổn thương nặng

• Có MD theo type, hiệu quả thấp

LÂM SÀNG

GIAI ĐOẠN 1 (Do độc tố ruột)

• Sốt, đau bụng, tiêu chảy Không có máu trong phân :

GIAI ĐOẠN 2 (Do LPS, Stx, cytokin)

- khu trú đa số ở đại tràng

- Gây hội chứng lỵ (VK xâm nhập)

- TOÀN THÂN : Sốt cao, nhiễm độc

TIÊN LƯỢNG

• Trẻ em : thường nhẹ 1-3 ngày

• Người lớn : 7 ngày

• Nặng : 3-4 tuần, hay tái phát

• Người mang trùng không triệu chứng : rất hiếm

CHẨN ĐOÁN

• LS : gợi ý : hội chứng lỵ + nhiễm trùng

• Phân có hồng cầu, bạch cầu

• Cấy phân (+)

• Huyết thanh chẩn đoán ít giá trị

• Nếu bán cấp, phân biệt với viêm loét đại tràng

ĐIỀU TRỊ

Nguyên tắc chung :

• BÙ NƯỚC VÀ ĐỊÊN GIẢI

• Điều trị Biến chứng : Co giật, màng não

• Tránh các thuốc giảm co thắt, giảm đau, gây ngủ

• Kháng sinh : Hầu như dùng cho mọi trường hợp

ĐIỀU TRỊ TRIỆU CHỨNG

• BÙ NƯỚC VÀ ĐIỆN GIẢI : Ưu tiên uống

• Co giật : Phenolbarbital tác dụng ngắn

• Sốt cao : lau nước hạ nhiệt vật lý nhẹ

• KHÔNG DÙNG thuốc cầm tiêu chảy, các thuốc băng niêm mạc (Kaolin,

pectin )

ĐIỀU TRỊ NGUYÊN NHÂN

• AMPICILLINE (không dùng Amoxcilline)