Bài 59: ĐIỀU HÒA PHỐI HỢP CÁC TUYẾN NỘI TIẾT

I.Tìm hiểu sự điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết Tuyến giáp tiết ra loại hoocmôn nào?. Vùng dưới đồi Tuyến yên Dòng máu TSH Tế bào đích + + -Tirôxin Tirôxin kìm hãm tiết TSH Tuy

Bài 59: Sự điều hòa và phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết

I Điều hòa hoạt động các tuyến nội tiết:

II.Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết

I.Tìm hiểu sự điều hòa hoạt động

của các tuyến nội tiết

Tuyến giáp tiết ra loại hoocmôn nào?

dưới tác dụng của TSH do thùy trước

tuyến yên tiết ra, tuyến giáp tiết hoocmôn tirôxin

Vùng dưới đồi Tuyến yên

Dòng máu

TSH

Tế bào đích

+

+

-Tirôxin

Tirôxin kìm hãm tiết TSH

Tuyến giáp

Quan sát hình

59-1và tiến

hành thảo

luận nhóm để

giải thích cơ

chế điều hòa

hoạt động

của tuyến

giáp

Cơ chế điều hòa hoạt động của

tuyến giáp

Khi hooc môn tiết ra quá nhiều, lượng

hoocmôn này theo máu:

Lên vùng dưới đồi:dưới tác dụng của loại hoocmôn tirôxin vùng dưới đồi tiết ra một

chất ức chế tuyến yên tiết hoocmôn TSH

Lên thẳng thùy trước tuyến yên, ức chế tuyến yên tiết TSH

Khi không có TSH tới, tuyến giáp ngừng tiết tirôxin, lượng hoocmôn này trở lại trạng thái cân bằng

Dòng máu

Vùng dưới đồi

Tuyến yên

ACTH

+

+

-cootizôn

Cootizôn kìm hãm tiết

ACTH

Góp phần điều hòa đường

huyết

Hãy quan sát

hình 59-2 và

tiến hành

thảo luận

nhóm để giải

thích sự điều

hòa hoạt

động của vỏ

tuyến trên

Tuyến vỏ trên thận tiết ra loại

hoocmôn nào?

• Dưới tác dụng của hoocmôn ACTH do

thùy trước tuyến yên tiết ra, vỏ tuyến trên thận tiết ra hoocmôn cooctizôn điều hòa ion natri, kali trong máu, điều hòa đường huyết…

Sự điều hòa hoạt động của vỏ

tuyến trên thận

• Khi lượng hoocmôn cooctizôn trong máu nhiều, chất này theo máu:

• Chảy về vùng dưới đồi làm vùng này tiết

ra chất kìm hãm thùy trước tuyến yên tiết ACTH

• Về thẳng thùy trước tuyến yên kìm hãm sựm tiết ACTH của tuyến yên

• Khi không có ACTH tới, phần vỏ tuyến thượng thận ngừng tiết cooctizôn, lượng

hoocmôn này cân bằng

Kết luận chung

Khi các tuyến nội tiết(gọi là tuyến đích) tiết ra nhiều hoocmôn, làm cho lượng hoocmôn này dư thừa, thì lượng hoocmôn thừa này sẽ tác động ngược lại

tuyến yên và vùng dưới đồi

• Kết quả:

• vùng dưới đồi ngừng tiết hoocmôn giải phóng

tương ứng làm cho tuyến yên ngừng tiết hoocmôn

tương ứng, hoặc vùng dứới đồi tiết hoocmôn ức chế

tuyến yên tiết hoocmôn tương ứng

• tuyến yên nhận được hoocmôn thừa của tuyến

đích sẽ ngừng hoạt động nên làm cho tuyến yên ngừng tiết hoocmôn tương ứng, làm cho lượng hoocmôn của tuyến đích trở lại cân bằng

• Cơ chế điều hòa này đựoc thực hiện nhờ các thông tin

II.Sự phối hợp hoạt động của các

tuyến nội tiết

Lượng đường huyết trong máu

được tương đối ổn định là do đâu?

• Lượng đường huyết trong máu được ổn

định là nhờ:

• Sự phối hợp hoạt động của các tế bào α và

β của đảo tụy trong tuyến tụy

• Sự phối hợp của 2 tuyến trên thận Tuyến

náy tiết hoocmôn cooctizônđể góp phần vào

sự chuyển hóa lipit và prôtêin làm tăng

đường huyết khi lương đường trong máu

giảm

Hãy quan sát hình 59-3 và tiến hành thảo luận nhóm lớn trong 5P

Giải thích sự phối hợp

hoạt động của các

tuyến nội tiết

1

Glucô Máu giảm

glucozơ 4

3 glucozơ

Axit lacticvà Axit amin 2

6

glucagôn Hãy điền tên các chất tương ứng với các số trên hình vẽ

Đáp án

cootizôn ACTH

Glucô Máu giảm

glucozơ Glixêrin

glicôgen glucozơ

Axit lacticvà Axit amin glucozơ

glicôgen glucozơ

glucagôn

Sự phối hợp hoạt động của các

tuyến nội tiết

• Khi lượng đương huyết giảm thì:

• Dưới tác dụng của hoocmôn ACTH do thùy trước tuyến yên tiết ra, làm cho vỏ tuyến

thượng thận tiết ra hoocmôn cootizôn để

chuyển hóa lipit(trong mỡ) và prôtêin(trong cơ) thành glucôzơ, làm tăng đường huyết

• Tuyến tụy tết ra hoocmôn glucagôn phân giải glicôgen ở gan và cơ thành glucôzơ,

làm tăng đường huyết

Kết luận chung

 Sự điều hòa và phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết có tác dụng duy trì tính ổn định môi trường bên trong

cơ thể đảm bảo cho các quá trình sinh lí diễn ra bình thường, là nhờ các thông tin ngược(trong cơ chế tự điều hòa)

Kiểm tra đánh giá

Chọn câu trả lời đúng nhất

Những tuyến nào tham gia vào quá trình điều hòa lượng đường huyết?

a tuyến yên, tuyến tụy nội tiết, tuyến trên thân

b tuyến yên, tuyến sinh dục, tuyến tụy ngoại tiết

c tuyến giáp, tuyến trên thận, tuyến yên

d tuyến sinh dục, tuyến giáp, tuyến tụy nội tiết

Chuẩn bị ở nhà

• 1 Bài cũ:

• + Học bài cũ

• + Làm hai câu hỏi trong sách giáo khoa trang 186

• 2 Bài mới:

• Chuẩn bị kĩ bài mới:

• + Tên, vị trí, chức năng các cơ quan sinh dục nam

• + Cấu tạo và đặc điểm tinh trùng