Ứng dụng Laser trong thẩm mỹ điều trị tổn thương ở da

Hiện nay, với trình độ xăm được nâng lên mức nghệ thuật, nhiều người, nhất là giới trẻ, đã sử dụng ngày càng rộng rãi hình thức xăm trên da, với các hình xăm ngày càng đẹp, đa dạng, nhiề

™ NÓI ĐẦU:

Trên thế giới, laser đã được áp dụng vào ngoại khoa thẩm mỹ trong 10 năm qua

và ngày càng được mở rộng các nhà ngoại khoa thẩm mỹ đã có nhiều thời gian để học tập, huấn luyện và ngày càng tích lũy được nhiều kinh nghiệm Hội Laser Ngoại khoa Thẩm mỹ Quốc tế (International Society of Cosmetic Laser Surgery ISCLS) đã thành lập

và tại USA tạp chí Ngoại khoa Thẩm mỹ (American Journal of Cosmetic Surgery) đã dành riêng một số viết về Ngoại khoa Laser Thẩm mỹ (1992)

Ðể có thể ứng dụng laser vào y học nói chung và ngoại khoa thẩm mỹ nói riêng Người thầy thuốc phải nắm vững các hiệu ứng sinh học của nó cũng như các tham số vật

lý ứng với các loại tương tác đó (mật độ công suất, mật độ năng lượng, thời gian tương tác, hệ số hấp thụ, độ xuyên sâu, thời gian phục hồi nhiệt, v.v ) và cấu trúc của mô bệnh

lý

Laser được sử dụng vào thẩm mỹ có thể chia theo 3 hướng sau:

1/ Sử dụng laser như một con dao mổ với nhiều tính chất ưu việt của nó (xem phần laser năng lượng cao trong phẫu thuật- PTS.BS Trần Công Duyệt)

2/ Sử dụng laser như một yếu tố quang nhiệt chọn lọc để phá hủy mô một cách chọn lọc 3/ Laser năng lượng thấp với hiệu ứng kích thích sinh học

™ Cấu trúc của làn da:

1/ Thượng bì

- Lớp sứng: gồm những tế

bào sửng xếp lớp như mái

ngói lợp nhà Lớp sừng tiếp

xúc với môi trường bên

ngoài, thường tróc khi tắm

2/ Bì:

Gồm những sợi keo, sợi đàn hồi đan với nhau thành một mạng lưới Giữa những mạng lưới có những tế bào sợi, những sợi chân tóc (lông), các tuyến mồ hôi, tuyến bã,

mạch máu, mạch bạch huyết, sợi thần kinh Sợi keo và sợi đàn hồi có nhiệm vụ giữ cho

da được đàn hồi và căng Tế bào sợi tổng hợp sợi keo và đàn hồi

3/ Hạ bì:

Gồm phần lớn là mô mỡ, một ít sợi keo, sợi đàn hồi Mạch máu, sợi thần kinh xuyên qua hạ bì để đến bì

Vài thông số của da:

- Toàn thể lớp da ở một người trung bình nặng khoảng 3,5 kg có diện tích 1,5 m2

- Da dày khoảng 2 mm, mỏng nhất ở mí mắt, dày nhất ở lòng bàn tay, bàn chân

- Có 140-340 tuyến mồ hôi ở mỗi cm2 da

- Da đầu, da mặt có nhiều tuyến bã nhất, 400-900 tuyến bã ở mỗi cm2 da

4/ Chức năng của da:

Da là một lớp màng sinh học, không chỉ là vỏ bọc ngoài của cơ thể mà còn có nhiều chức năng khác như điều hòa nhiệt độ cơ thể, giữ cho cơ thể ở mức 37oC, bài tiết các chất độc trong cơ thể như ure, ammonia, acid uric, creatinin , tạo ra sinh tố D giúp cho sự tăng trưởng của xương, tiết chất bã cùng với mồ hôi tạo thành một màng mỏng trên da để giữa ẩm cho da, tránh sự bốc hơi nước làm cho da khô

1 Xóa hình xăm:

1.1 Hình xăm:

Xăm trên da người đã có từ thời cổ Ai Cập, khoảng 2.000 năm trước

khi xây dựng các Kim Tự Tháp Hiện nay, với trình độ xăm được nâng lên

mức nghệ thuật, nhiều người, nhất là giới trẻ, đã sử dụng ngày càng rộng rãi

hình thức xăm trên da, với các hình xăm ngày càng đẹp, đa dạng, nhiều màu

sắc nghệ thuật…

Có nhiều nguyên nhân khác nhau khi đến với việc xăm

hình hoặc chữ trên da Ngoài trường hợp xăm theo ngẫu hứng

nhất thời, hoặc theo thời trang ở một bộ phận giới trẻ, có rất

nhiều trường hợp người ta đến với xăm trong thời gian rảnh rỗi ở

trong các trại giam, các trung tâm cai nghiện… Các trường hợp

này thường xăm nhiều hình trên khắp cơ thể, và hình xăm thường

lớn (có hình là một bức tranh nhiều màu sắc chiếm nguyên cả lưng!)

Việc xăm mình phần lớn là do các nguyên nhân như ý thích nhất thời, do bế tắc trong cuộc sống, xăm để khẳng định cái "tôi" Vài lời khích bác của bạn bè đủ làm máu nóng bốc lên, tự hè nhau ra xăm Nhiều tác phẩm khá đẹp, ra đời từ những bàn tay không chuyên, cũng có khi từ những thợ xăm dạo trên đường phố

Các cô gái trẻ thời nay có người thích xăm lên mình các hoa văn, hình bướm, bông hồng, cá, thỏ, trái tim… Nhiều dân chơi khoe "hàng xịn" là những tác phẩm xăm rất

mỹ thuật, tinh tế sau chuyến đi du lịch nước ngoài Lại có cả kiểu xăm "sữa", chỉ nổi hình khi có chút cồn trong máu Đôi khi đi trên đường thấy mấy cô gái mặc quần lưng trễ, áo 2 dây, lộ ra mảng lưng trắng mịn, thấp thoáng một hình xăm hoặc bờ vai hoặc ngay mép lưng quần, người đi đường nhiều phen liêu xiêu

Lại có nhiều trường hợp thật đáng thương, các cô gái bị cha mẹ bắt xăm "khoán" (xăm bùa trú), từ lúc 9-10 tuổi, vào bộ phận kín để trừ ma tà như các ông thầy cúng ở vùng sông nước miền Tây vẫn làm

Để đẹp không cần trang điểm, rất nhiều phụ nữ đã đến với xăm trang điểm vĩnh viễn: xăm chân mày, mí mắt, môi, đầu nhũ hoa…

Chỉ riêng ở Mỹ, người ta ước lượng có đến trên 45 triệu người (16% dân số) đã từng xăm hình trên da, và số lượng này ngày càng tăng lên ! Ở Việt Nam hiện tại việc xăm hình đang trở thành trào lưu thịnh hành ở một số bộ phận giới trẻ Các hình xăm này,

do mực xăm ăn vào sâu bên dưới lớp da, nên hầu như sẽ tồn tại suốt đời

1.2 Tác hại của xăm mình:

Sau một thời gian yêu thích ngắn ngủi, các hình xăm bắt đầu gây trở ngại cho khổ chủ của nó Các thanh niên không còn thích băng đảng nữa, hoặc vừa xong cai nghiện…, muốn hội nhập trở lại với xã hội nhưng với các hình xăm chằng chịt đầy

người, họ rất khó giành được một chỗ làm tốt và mất cơ hội đi xuất cảnh

lao động ở một số nước Một số trường khi tuyển sinh lại không muốn

nhận những người có hình xăm Các cô gái khi lập gia đình, dù chồng

tương lai có thông cảm, nhưng gia đình chồng chắc là không thiện cảm

với các hình xăm trên người cô dâu Chưa kể trường hợp oái oăm: có cô

khi đang lúc còn mặn nồng ân ái, đã để cho người tình cũ xăm tên đôi

lứa lên người, nay tình duyên chia lìa mà kỷ niệm của hai người vẫn tồn

tại mãi trên da Một đôi nam nữ khi đang yêu nhau thắm thiết đã cùng

xăm tên người mình yêu trên da của nhau như một thề nguyện suốt đời

gắn bó, nhưng chỉ 6 tháng sau cả hai đều thấy mình không còn hợp với

nhau nữa, đành phải chia tay và từng người phải tự tìm cách xóa đi tên

người yêu cũ trên da mình

Hiện tại, với các hình xăm trên người, nhiều người không dám dự khám sức khỏe tuyển dụng đi làm, nhất là các tuyển dụng đi thực tập sinh, lao động… ở nước ngoài, vì

sợ bị thành kiến khi xem xét tuyển chọn Đã có nhiều trường hợp kiên quyết hủy hình xăm, dù biết rằng sẽ mang lại sẹo xấu, và sẵn sàng chấp nhận sẹo xấu thay cho các hình xăm mà chắc là sẽ ảnh hưởng nhiều đến tương lai của mình Những người này, khi vội vã xăm hình, đã không lường trước được ảnh hưởng to lớn của nó đến cuộc đời của mình sau này, và khi không còn thấy thích, muốn từ bỏ nó, thật không dễ dàng!

Ảnh hưởng nhất vẫn là những hình đã xăm trong thời gian ở các trại giam hoặc

trung tâm cai nghiện Dù đã quyết tâm làm lại cuộc đời, nhưng những hình xăm trên da này luôn hiển hiện nhắc nhở cái quá khứ mà người ta muốn quên đi Ngoài ra, với những hình xăm rồng, cọp… trên ngực, các ứng tuyển viên rất ít cơ hội được chọn khi khám sức khỏe tuyển dụng làm việc trong các công ty, nhất là khi xin đi lao động ở nước ngoài Do dó, nhiều người, bằng nhiều cách khác nhau, cố tìm cách phá đi các hình xăm, cho dù phải chịu đau đớn

Các đường xăm chân mày, môi… cũng gây phản tác dụng Một thời gian sau khi xăm, người phụ nữ tóc đã bắt đầu bạc, nhưng chân mày xăm vẫn rất to và đậm, buộc bà phải nhuộm tóc thường xuyên cho tiệp màu chân mày Nhiều trường hợp sau một thời gian xăm, chân mày màu đen biến thành màu xanh, nét xăm to bản trông kỳ dị, khó coi

Được biết ở Mỹ ước lượng có đến 45 triệu người mang trên mình ít nhất một hình xăm, chiếm đến 16% dân số Ngoài các trường hợp xăm hình thẩm mỹ do thị hiếu, nhiều trường hợp các hình xăm ở Mỹ gắn liền với hoạt động các băng đảng Do đó đã có nhiều

tổ chức xã hội ở Mỹ giúp đỡ cho giới thiếu niên xóa hình xăm, khi thật sự muốn từ bỏ các băng đảng để hoàn lương Đây có lẽ cũng là một vấn đề xã hội ở Việt Nam, cần được các cấp chính quyền và các đoàn thể xã hội quan tâm

1.3 Xóa xăm:

Tuy nhiên việc xóa đi các hình xăm này không hề dễ dàng như việc bấm chuột vào dấu “undo” của một chương trình máy tính để đưa da trở về tình trạng ban đầu trước khi xăm!

Khi xăm hình, kim đã đưa mực xăm vào sâu bên dưới lớp da Để xóa các hình xăm, phải tìm cách hủy số mực đã đưa vào da này Với các cách tự xóa trước đây như dùng hóa chất, dùng bàn ủi…thường việc lấy đi mực xăm cùng lúc với việc phá hủy da Việc phá hủy da xăm này nhiều trường hợp chẳng những không lấy hết mực, mà lại còn gây sẹo lồi, lõm dị dạng nơi vùng da xăm

Vì vậy, hãy cân nhắc thật thận trọng khi xăm một hình, hoặc dòng chữ nào đó trên

da mình (kể cả xăm chân mày, mí mắt…), vì có thể nó sẽ theo mình đến suốt đời

Để xóa đi các hình xăm này, cách thường dùng nhất từ xưa là phẫu thuật Khi sử dụng

nơi khác trên cơ thể Tuy nhiên đối với các hình xăm lớn (có hình chiếm đến nguyên cả lưng !) khó thể thực hiện được theo cách này Hơn nữa, khi cắt bỏ và ghép da mới, chúng

ta sẽ tạo ra sẹo tại cả nơi xăm hình và nơi lấy da để ghép Đối với trường hợp dùng phẫu thuật để xóa xăm chân mày, mí mắt thường bác sĩ cắt bỏ bớt phần da có xăm để thu hẹp chân mày, nhưng sẽ tạo sẹo, và thường phải cấy lại lông mày bù phần nang lông bị lấy mất cùng với da xăm hay mắt bị lồi ra, lúc ngủ cũng mở mắt thao láo (!) Ngoài ra, có thể dùng muối chà xát, dùng nhiệt, dùng acid…để hủy da, nhưng những cách này thường nguy hiểm, gây sẹo lồi lõm, mà vẫn không xóa được hết hình xăm

Ngoài vấn đề xăm các hình vẽ trên da, với tiến bộ của nghệ thuật thẩm mỹ, gần đây người ta phát triển thêm hình thức xăm “trang điểm vỉnh viễn” (permanent make-up), với việc xăm màu cho các chân mày, viền mắt, môi…Tuy nhiên, với thời gian, khi tuổi tác, trào lưu, sở thích thay đổi…, có lúc người ta muốn từ bỏ, hoặc thay đổi các hình xăm, chữ xăm, nhưng thật không dễ dàng

Khi cần thay đổi hình dáng chân mày đã xăm, một số cơ sở thẩm mỹ lại có "sáng kiến" pha màu mực xăm gần với màu da để "đè" lên màu xăm chân mày cũ rồi xăm một đường chân mày mới Do pha màu da người không dễ, màu sắc sau khi xăm lại biến đổi theo thời gian, rốt cuộc các vị thượng đế phải dở khóc, dở cười với 4 chiếc chân mày trên cùng khuôn mặt!

1.4 Xóa xăm bằng công nghệ Laser:

Để xóa hình xăm, trước đây thông thường sử dụng một số phương pháp sau :

- Xăm phủ chồng lên hình xăm cũ để lấp đi, hoặc tạo hình xăm mới

- Cắt bỏ lớp da xăm và may lại: có thể phải cắt làm nhiều lần, nếu hình xăm lớn

- Mài sâu vào da, hoặc dùng acid, dùng nhiệt, dùng muối… để phá lớp da có mực xăm bên dưới…

Khi ứng dụng công nghệ LASER vào xóa xăm, một

số trường hợp sử dụng Laser CO2 do loại thiết bị Laser này

tương đối thông dụng và chi phí đầu tư thấp Tuy nhiên do tia

Laser CO2 tác động vào mọi vật thể có chứa nước, nên cùng

lúc với hủy mực xăm, nó cũng hủy đi lớp da (do có chứa

nước) bên trên, từ đó cũng sẽ gây sẹo nơi xóa xăm

Trong những năm gần đây, các nhà khoa học và các

bác sĩ thẩm mỹ đã cùng nhau nghiên cứu thành công loại

laser có độ dài xung ngắn, khoảng 10 phần tỉ giây (10

nanosecond), như laser YAG, laser Ruby… phù hợp để xóa

các sắc tố trong da, xóa mực xăm mà không hủy hoại da, nên không gây sẹo, không đau đớn Loại tia laser này chỉ tác động theo màu sắc của vật thể phù hợp với bước sóng của tia (mà không tác động vào môi trường nước), tia chỉ tác động vào màu của mực xăm (đen, xanh đen…), không tác động vào màu vàng của da nên không hủy hoại da Loại tia

laser thế hệ mới này ngoài xóa hình xăm, chân mày xăm, mí mắt xăm… còn được dùng

để xóa các loại bớt bẩm sinh; kích thích trẻ hóa da mặt, cổ, ngực…, triệt lông nách, tay, chân…

Đặc điểm của tia Laser YAG là chỉ tác động vào các vật thể có màu sắc phù hợp với bước sóng của tia mà không tác động vào các vật thể có màu khác Ví dụ như tia Laser YAG với bước sóng 1064 NM phù hợp tác động vào màu đen, khi chiếu vào da, tia

đi xuyên qua lớp da (màu vàng), chỉ tác động phân hủy lớp mực đen bên dưới, không phá hủy lớp da bên trên nên không gây sẹo Do mỗi bước sóng của tia Laser chỉ phù hợp xóa một màu nên với các hình xăm nhiều màu, phải dùng nhiều máy với nhiều bước sóng khác nhau Thường các màu đen, xanh đen, đỏ dễ xóa hơn các màu xanh lá, xanh da trời…

Do tính chất không hủy da khi xóa xăm, tia Laser YAG còn được ứng dụng trong xóa xăm chân mày và cả xóa xăm ở mí mắt (với dụng cụ bảo vệ đặc biệt)

Công nghệ Laser bước đầu được áp dụng khá thành công tại Việt Nam trong lĩnh vực thẩm mỹ thời gian qua là các ứng dụng Laser YAG trong xóa bớt bẩm sinh (màu đen

và xanh đen), cũng như xóa hình xăm, chân mày xăm, mí mắt xăm…(màu đen, xanh đen, đỏ) Để thực hiện hiệu quả các yêu cầu này mà không gây sẹo, Laser cần thuộc loại xung ngắn Q-Switched (độ dài xung 10ns), như các loại Alexandrite, Ruby, Nd:YAG… mà không dùng các loại Laser hủy da như Laser CO2…

Công nghệ và thiết bị Laser thế hệ mới này của Mỹ, với công suất cao, có khả năng tạo ra tia Laser nhuộm màu (DYE LASER), với 3 bước sóng đặc biệt là 1064nm, 585nm và 650nm, phù hợp trị liệu một số loại sắc tố khó mà loại Laser thông thường không thực hiện được Laser với bước sóng 1064nm phù hợp với phân hủy màu đen; Tia Laser bước sóng 585nm là tia sáng đơn sắc có màu vàng, phù hợp xóa xăm màu xanh da trời và xóa các bớt đỏ; Tia Laser bước sóng 650nm có màu đỏ, phù hợp xóa xăm màu xanh lá cây…

Với trang bị này, Việt Nam đã có được loại máy Laser tốt nhất của Mỹ và ngang tầm với các nước trong khu vực trong các lĩnh vực ứng dụng Laser thẩm mỹ như nêu trên

Đối với các bạn vẫn muốn xăm, hoặc đã xăm (xăm hình hoặc xăm chân mày, mí mắt…), qua trao đổi với các bác sĩ có nhiều kinh nghiệm về xóa xăm bằng laser, xin lưu

ý một số vấn đề sau:

- Nếu vẫn thích xăm, chỉ nên xăm màu đen, hoặc màu đỏ, vì 2 màu này dễ xóa bằng Laser hơn các màu vàng, xanh lá…Lưu ý thêm là mực Tàu hoặc các loại mực đen

tự chế từ bụi than…dễ xóa hơn mực hóa học…

- Không nên xăm chồng thêm màu khác, vì loại mực và màu sắc lẫn lộn, sẽ rất khó xóa sau này

- Khi xóa xăm bằng Laser, nên lưu ý chọn các loại Laser xung Q-Switched (như các loại Alexandrite, Ruby, Nd:YAG…) vì các loại Laser này không phá hủy lớp da bên trên, nên không gây sẹo cho da

1.5 Lưu ý khi xóa xăm:

¾ Do việc xóa xăm rất dễ gây sẹo, lây nhiễm, khó thực hiện hiệu quả nên chọn thực hiện tại nơi có uy tín cao, như các bệnh viện hoặc các thẩm mỹ viện có bác

sĩ và có giấy phép chính thức của Sở Y Tế

¾ Nếu xóa xăm bằng Laser, cần chọn các loại Laser xung ngắn, không hủy da như Laser YAG, Laser Ruby… tránh dùng loại Laser hủy da như Laser CO2… để tránh gây sẹo

¾ Không nên xóa xăm bằng các loại hóa chất khi không thật rõ tác dụng, hậu quả…

¾ Không nên xóa xăm bằng cách xăm chồng lên màu khác vì kết quả khó đảm bảo

và khó khắc phục hậu quả về sau

Ngoài ra, do đã xăm rồi thì rất khó xóa, nên cần cân nhắc thận trọng trước khi quyết định xăm hình trên da của mình, và càng phải thận trọng hơn khi chọn lựa phương pháp xóa mà không gây sẹo, lây nhiễm…

2 Điều trị bớt bằng laser:

Bớt sắc tố thuộc vào nhóm bệnh tăng sắc tố ở da Nhóm tổn thương này thường được chia làm 3 loại Tổn thương ở thượng bì gồm: nốt ruồi, dát cà phê sữa, tàn nhang, nám má thể thượng bì, hạt cơm da dầu, dày sừng do ánh nắng Tổn thương ở trung bì gồm bớt xanh, bớt ota, bớt ito, xăm mình Tổn thương tăng sắc tố hỗn hợp có cả ở trung

bì và thượng bì như bớt becker, tăng sắc tố sau viêm, nám má thể trung bì

Căn nguyên gây bớt sắc tố hiện vẫn chưa rõ ràng Bệnh chủ yếu gặp ở người da vàng châu Á, tỷ lệ nữ là 80-85% Bệnh thường xuất hiện từ lúc lọt lòng và lớn dần theo năm tháng Bớt có thể tăng kích thước nhưng rất chậm, tới mức nào đó sau tuổi dậy thì sẽ dừng lại và cố định lâu dài Kích thước bớt có thể lớn bằng bàn tay hoặc các đám nhỏ bằng đầu đinh ghim, hạt ngô Vị trí thường ở một bên mặt, quanh mắt, đôi khi cả hai bên mặt hoặc ở các vị trí khác của cơ thể như vai, ngực, cổ, lưng Hình ảnh của bệnh là các dát phẳng hoặc gờ cao trên mặt da, màu đen, xanh hoặc tối màu Màu sắc thường cố định

Trên một số bớt có thể có lông mọc Triệu chứng cơ năng thường không có gì nhưng đôi khi bệnh nhân thấy ngứa và khó chịu

Bớt bẩm sinh nhiều người khi sinh ra đã bị những cái bớt ở các vị trí dễ nhận thấy như trên mặt, tay, chân

2.1 Các loại bớt:

Bớt rượu vang đỏ, u mạch máu, bớt xanh đen, bớt đốm nâu xanh, bớt màu cà phê sữa, Macular stain, Hemangiomas

- Bớt màu rượu vang đỏ “PortWine Stains” có thể xuất hiện

mọi nơi trên cơ thể, kể cả vùng mặt, là một dạng tổn thương mạch máu

da bẩm sinh Portwine stains là một dạng khác của bớt bẩm sinh, xảy

ra khoảng 3 trên 1000 đứa trẻ Thỉnh thoảng, nó còn được gọi là nevus

flammeus hay capilllary hemangioma Portwine stains xuất hiện lúc

sinh ra Chúng có màu hồng, đỏ hay đỏ tía nhạt và phẳng Chúng hầu

hết được tìm thấy ở mặt, cổ, tay hoặc chân và có nhiều kích cỡ khác

nhau Không giống như hemangioma, portwine stains sẽ lớn dần khi

đứa trẻ lớn lên Theo thời gian, portwine stains sẽ trở nên dầy hơn phát

triển thành một mụn thịt nhỏ Portwine stains không tự biến mất,

chúng tồn tại theo suốt cuộc đời Các biến chứng của Portwine stains:

Portwine stains, đặc biệt là trên mặt, mang lại những rắc rối về

tình cảm, xã hội và kinh tế Portwine stains nếu xuất hiện trên trán, mí mắt hay cả hai bên khuôn mặt có thể liên quan đến bệnh tăng nhãn áp (glaucoma), làm tăng áp lực của mắt

mà nếu không được điều trị, có thể dẫn đến chứng mù lòa Tất cả trẻ sơ sinh nếu xuất hiện các dạng vết bớt này thì nên đi xét nghiệm mắt và não

- Bớt xanh đen "Nevus of Ota" là loại bớt có tỷ lệ người bị nhiều nhất ở châu Á

Bớt xanh đen phần lớn nằm một bên mặt (90%), chủ yếu xuất hiện ở khu vực quanh mắt,

má, trán, thái dương , và có thể loang vào trong mắt, miệng

- Bớt đốm nâu xanh "Nevus of Hori" có đặc điểm là những đốm màu tròn, thường

nằm đối xứng ở hai bên gò má Nhiều người nhầm lẫn loại bớt này với nám, nên đã dùng các loại kem điều trị nhưng không có kết quả

- Bớt màu cà phê sữa do dư lượng melanine ở lớp thượng bì gây ra

- Macular stain: là những vết có màu hồng nhạt Chúng là những dạng thông

thường nhất của bớt Dạng bớt này còn được gọi là “nụ hôn của thiên thần” nếu chúng nằm trên trán hoặc trên mí mắt Nếu nằm trên lưng hoặc trên cổ, chúng được gọi là “vết

cò mổ” Chúng cũng có thể nằm trên đầu mũi, trên môi hoặc bất kỳ vị trí nào khác trên cơ thể Chúng có màu hồng và phẳng “Nụ hôn của thiên thần” hầu hết sẽ biến mất ở tuổi lên hai, nhưng “vết cò mổ” thì tồn tại cho tới lớn Các vết bớt này vô hại và không cần điều trị

- Hemangiomas: Thuật ngữ “hemagioma” được dùng để mô tả nhiều dạng phát

triển khác nhau của mạch máu Hầu hết các bác sỹ thường sử dụng từ “hemangiomas” hơn là từ “birthmark” Các vết bớt này thường không xuất hiện ngay sau khi sinh mà sẽ xuất hiện trong vòng vài tuần đầu tiên sau khi sinh Hemangiomas thường được chia làm hai dạng : Strawberry hemangiomas và cavernous hemangiomas

Strawberry hemangioma: là những vết bớt hơi dầy lên , có màu đỏ sáng do các mạch máu bất thường nằm sát da

Cavernous hemangioma: Là những vết bớt có màu xanh, là do các mạch máu bất thường nằm sâu dưới da

Thông thường, một đứa trẻ chỉ có một hemangioma, nhưng cũng có một số trường hợp có hai hoặc ba vết Rất hiếm gặp trường hợp trẻ sơ sinh có nhiều bớt hemangioma Không giống như những vết bớt khác, hemangioma phát triển rất nhanh Chúng phát triển khoảng trong vòng 6 tuần đầu sau khi sinh và kéo dài cho đến khoảng một năm Hầu như rất ít gặp trường hợp vết có đường kính lớn hơn 23 inches Sau năm đầu tiên, hemangioma ngừng phát triển Chúng bắt đầu chuyển sang màu trắng và từ từ co lại Bớt hemangioma trở nên bằng phẳng trong khoảng từ năm đến chín tuổi, nhiều trường hợp, chúng sẽ biến mất Chưa ai biết được các bớt hemangioma phát triển rộng ra hoặc biến mất hoàn toàn như thế nào

9 Các biến chứng của Hemangiomas:

• Thông thường, hemamgioma phát triển hay biến mất một cánh nhanh chóng có thể gây đau hoặc lở loét Thường các vết lở này gây đau và có thể bị nhiễm trùng Tốt nhất là bạn nên đến bác sỹ và rửa sạch vết thương, băng lại bằng gạc chống nhiễm trùng

• Hemangioma nếu mọc trên bộ phận sinh dục nữ, trực tràng, gần mắt, mũi hay miệng có thể gây nguy hại Bớt hemangioma nên được các bác sỹ theo dõi cẩn thận và có phương pháp điều trị thích hợp

• Các bậc cha mẹ thường cho rằng bớt hemangioma dễ bị chảy máu Các vết bớt này trông có vẻ như rất dễ bị chảy máu, tuy nhiên, thường không phải thế Chảy máu chỉ xảy ra khi bị tổn thương Nếu hemangioma bị chảy máu, hãy xem nó như một vết thương bình thường, rửa sạch bằng xà phòng hoặc oxy già và băng chúng lại Nếu vết thương không cầm máu, bạn nên đi gặp bác sĩ

• Bớt hemangioma không to ra trong vòng một hai ngày Nếu điều này xảy ra, bạn nên đến bác sĩ để xem xét

2.2 Điều trị:

Với bớt sắc tố có kích thước nhỏ và ở vùng da kín, ít bị kích thích chấn thương thì

có thể không cần can thiệp Đối với các bớt có kích thước lớn ở vùng da hở, ảnh hưởng đến thẩm mỹ thì cần được thăm khám và xử lý Biện pháp điều trị tổn thương tăng sắc tố

ở thượng bì và trung bì gồm: sử dụng tuyết carbon, lột da bằng acid trichloraxetic, ghép

da, đốt bằng laser CO2, vá da sau phẫu thuật cắt bỏ

Đối với các tổn thương có kích thước lớn và ở các vị trí khó phẫu thuật như vùng mắt, mũi thì phương pháp phẫu thuật khó thực hiện Phương pháp vá da thường có màu sắc không giống với vùng da xung quanh nên cũng không đem lại kết quả như mong đợi

Hiện nay, nhờ công nghệ laser mới người ta đã dễ dàng xóa các dấu vết bẩm sinh

mà không hề bị đau đớn, không gây sẹo, trả lại một làn da mịn màng bình thường Đối với các bớt bớt xanh đen, bớt đốm nâu xanh nằm sâu đến lớp bì, phải dùng tia laser YAG có bước sóng 1064nm mới hiệu quả; bớt màu cà phê sữa bớt này điều trị bằng laser bước sóng 532nm( xanh lá cây), bớt màu rượu vang đỏ loại bớt này nhất thiết cần đến loại laser nhuộm màu với bước sóng 585nm( màu vàng)

Hiện nay, thiết bị laser thế hệ mới nhất, với công suất mạnh, phù hợp cho trị liệu các dạng bớt sắc tố da nêu trên là laser Q-Switched Nd:YAG do Mỹ sản xuất Đây là loại laser có khả năng nhuộm màu tia, có độ dài xung cực ngắn (10 phần tỉ giây), công suất cao, tần số phát tia cao (đến 10Hz), có thể tạo ra 4 bước sóng khác nhau, trong đó có 2 bước sóng nhuộm màu, điều trị hiệu quả nhiều dạng bớt sắc tố da khác nhau.Khi điều trị, tia laser YAG với các bước sóng phù hợp sẽ được chiếu vào các vị trí da bị sắc tố gây bớt, với các xung động ngắn, nhưng cường độ cao Tia laser này sẽ đi xuyên qua da, và chỉ tác động vào sắc tố có màu phù hợp với bước sóng của tia (đen, xanh đen, đỏ ) mà không tác động vào da (màu vàng) nên không gây sẹo Sự hấp thụ nhanh năng lượng ánh sáng của tia laser này sẽ phân hủy các sắc tố gây bớt, nám Với hệ thống lọc tự nhiên của cơ thể, các chất bị phân hủy sẽ dần dần được đưa ra bên ngoài cơ thể

9 Cơ chế:

Cơ chế tương tác của laser là dựa vào nguyên lý phân huỷ nhiệt chọn lọc do Anderson và Parrish đề xuất năm 1981 Hiệu ứng này dựa trên cơ sở hấp thụ đặc biệt mạnh của một số của một số cấu trúc sinh học riêng biệt nào đó với môi trường xung quanh đối với bức xạ laser ở một hay nhiều khoảng bước sóng Với cường độ bức xạ laser đủ mạnh, sự hấp thụ của cấu trúc riêng biệt này sẽ dẫn đến sự phá huỷ nó mà không làm ảnh hưởng đến cấu trúc xung quanh

9 Điều kiện:

+ Bước sóng của nó phải được đối tượng cần phá huỷ hấp thụ có chọn lọc

Xóa bớt rượu vang (Port Wine Stain)

Xóa sẹo bằng Laser Vbeam

+ Độ dài xung phải đủ ngắn Khi một vật hấp thụ nhiệt và nóng lên hơn so với môi trường xung quanh thì gây nên các tổn thương nhiệt thứ cấp cho cấu trúc lân cận Thời gian cần thiết để vật toả bớt một nữa nhiệt hấp thụ vào gọi la thời gian hồi phục nhiệt Nếu độ dài xung nhỏ hơn thời gian hồi phục nhiệt thì nhiệt năng vật hấp thụ sẽ chủ yếu khu trú trong nó, với cường độ bức xạ đủ lớn thì có thể phá huỷ cấu trúc mà không làm ảnh hưởng tới cấu trúc xung quanh

2.3 Các vấn đề cần lưu ý khi điều trị bớt bằng laser:

- Điều trị laser với các loại bớt trên, có trường hợp chỉ cần một lần, nhưng phần lớn các trường hợp phải thực hiện nhiều lần (có thể từ 4 - trên 8 lần) mới hết hoàn toàn Mỗi lần cách khoảng 6 - 8 tuần Lưu ý: do cơ chế tác động quang-

cơ (photo-mechanical), khi chiếu vào, tia laser làm vỡ các hạt sắc tố thành các mảnh nhỏ hơn, nhưng phải chiếu nhiều lần các mảnh này mới đủ độ nhỏ để cơ thể có thể lọc đưa ra bên ngoài Do đó khi chiếu vài lần đầu màu của bớt chưa thấy nhạt rõ, nhưng sau đó màu tan rất nhanh, nên cần kiên trì thực hiện

- Sau khi chiếu laser vài lần đầu có thể màu của bớt đậm hơn Đây là vấn đề tăng sắc tố sau viêm (PIH), chỉ bị trong một thời gian, sau đó sẽ bình thường trở lại Để hạn chế ảnh hưởng và tăng nhanh hiệu quả, khi điều trị bằng laser cần kết hợp đồng thời dùng kem điều trị da, dùng điện Di ION vitamin C

- Sau trị liệu laser, nhất thiết phải thoa kem chống nắng và tránh tối đa tiếp xúc với ánh nắng mặt trời (tránh tia tử ngoại) làm da bị nám

3 Tàn nhang:

Tàn nhang là một khuyết tật nhỏ ngoài da, liên quan

chủ yếu tới sự tăng sinh sắc tố ở lớp đáy và lớp trung bì Nó

là những chấm nhỏ màu nâu hình tròn, phẳng có đường

kính dưới 0,5 cm, thường thấy ở vùng da mặt, cổ vai và mu

bàn tay sau khi tiếp xúc với ánh nắng

Tàn nhang thường gặp ở những người có làn da trắng, mỏng, mịn; có tính di truyền

Tuổi càng cao, các nốt tàn nhang càng sẫm màu hơn Bệnh tăng về mùa hè và giảm về mùa đông Cần nhấn mạnh tàn nhang rất nhạy cảm với ánh nắng mặt trời Nhưng nốt tàn nhang thường xuất hiện nhiều hơn, sẫm màu hơn - hiện rõ trên mặt da trong những ngày hè nắng gắt Ngược lại, vào mùa đông ít nắng, tàn nhang thường giảm bớt và có thể lặn đi hoàn toàn Tàn nhang chỉ ảnh hưởng về mặt thẩm mỹ chứ không gây hại sức khỏe

Nốt tàn nhang thường nổi rõ khi cơ thể gầy yếu và mờ

đi khi cơ thể khỏe mạnh Do đó, để tàn nhang đỡ ảnh hưởng đến mặt thẩm mỹ, vấn đề chủ yếu là phải tăng cường sức khỏe toàn thân Vì khi cơ thể khỏe mạnh, da hồng hào căng mịn, các nốt tàn nhang sẽ không hiện rõ

Tàn nhang có nhiều màu: đỏ, vàng, nâu sậm, nâu nhạt, nâu hay đen, nhưng chúng luôn luôn đậm hơn màu da xung quanh do lắng đọng sắc tố gọi là melanin

3.1 Các loại tàn nhang:

Chấm tàn nhang: Những đốm phẳng màu đỏ hay nâu nhạt, xuất hiện trong những

tháng hè nhiều ánh nắng và biến mất hay phai nhạt trong mùa đông Tàn nhang này thường thấy ở những người có nước da sáng và trong một vài gia đình, chúng có tính di truyền Che chắn trong thời gian tiếp xúc với ánh nắng mặt trời để ngừa sự xuất hiện

những tàn nhang dạng chấm

Nốt ruồi son: Trẻ em có thể xuất hiện một đốm nâu sậm, nâu hay đen có khuynh

hướng tối hơn chấm tàn nhang và không mất hay phai màu trong mùa đông Đốm dạng này được xem như là nốt ruồi đơn thuần Tính di truyền của nốt ruồi hiếm và chúng thường xuất hiện từng nốt đơn độc

3.2 Nguyên nhân xuất hiện tàn nhang:

Theo Đông y, nguyên nhân dẫn tới tàn nhang chủ yếu là nhân tố di truyền cộng với tác động của phong tà bên ngoài, khiến hỏa khí bị uất kết, đọng lại trong các đường mạch nhỏ (tiểu mạch lạc) ở bì phu (da thịt) mà thành các nốt tàn nhang.

Theo Tây y, có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện trạng phát sinh tàn nhang trên da song đó là hậu quả của sự tăng trưởng của sắc tố Melamin:

1 Sự tác động của tia cực tím với thành phần UVA và UBV sẽ kích thích sự sản sinh sắc tố Melamin -> phát sinh tàn nhang

2 Sự ảnh hưởng của tuyến hormone nữ tính (đối với phụ nữ mang thai) -> kích thích

3.3 Cách phòng ngừa và điều trị:

Một trong những cách đơn giản để phòng ngừa tàn nhang là phải tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời, tránh làm việc ngoài trời từ 10 giờ sáng đến 2 giờ chiều Khi đi ngoài trời, cần đội nón rộng vành, mang găng tay, dùng kem chống nắng… Ngoài

ra, việc tăng cường sức khoẻ cũng góp phần làm giảm sự xuất hiện của tàn nhang