nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng dạy học toán tiểu học nói riêng

luận văn về nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng dạy học toán tiểu học nói riêng

Mục lục

Lời cảm ơn phần I: phần mở đầu:

II - mục đích nghiên cứu:

III - Nhiệm vụ nghiên cứu:

IV - Phơng pháp nghiên cứu:

V - Phạm vi nghiên cứu:

IV - Cấu trúc của đề tài:

phần II: Nội dung đề tài

Chơng I Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

Chơng II Cơ sở thực tiễn của đề tài

I - Nguyên nhân:

II - Biểu hiện: Hoạt động t duy của những học sinh yếu kém có những biểu hiện sau đây:

1/ T duy thiếu linh hoạt:

III- Biện pháp ngăn ngừa và khắc phục:

3444

5

78888891010

13

1314

1415

Chơng III Thực nghiệm s phạm

I -Mục đích của thực nghiệm:

II - Nội dung thực nghiệm:

III - Hình thức phơng pháp thực nghiệm:

IV - Thời gian và địa điểm thực nghiệm:

Chơng IV

áp dụng dạy học tích cực để thiết kế các bài dạy:

Giải toán có lời văn ở lớp 4

Phần kết luận Tài liệu tham khảo

17

171717

19

3235

Lời cảm ơn

Đề hoàn thành đợc bản đề tài này, ngoài sự nổ lực cố gắng của bản thân

Em còn đợc sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo Tiến sỹ: Đỗ Xuân Thảo và sự góp ý chân tình của các thầy giáo, cô giáo trong khoa giáo dục tiểu học, sự động viên khích lệ của bạn bè và sự giúp đỡ tận tình của Ban lãnh đạo và tập thể giáo viên và học sinh trờng Tiểu học Thanh Thuỷ - Thanh Chơng - Nghệ An

Nhân dịp hoàn thành đề tài này em xin bày tỏ tấm lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo hớng dẫn cùng các thầy cô giáo trong khoa giáo dục tiểu học của trờng

Đại học s phạm Hà Nội Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban lãnh đạo nhà ờng, tập thể giáo viên và các em học sinh trờng tiểu học Thanh Thuỷ - Thanh Ch-

tr-ơng - Nghệ An

Vinh, tháng 05 năm 2006

Ngời thực hiện

Nguyễn Văn Đoài

phần I: phần mở đầu:

I - lý do chon đề tài

1/ Xuất phát từ những yêu cầu nâng cao chất lợng giáo dục nói chung, chất lợng dạy - học toán ở Tiểu học nói riêng:

Nh chúng ta đã biết đất nớc ta đã thực sự bớc vào một kỷ nguyên mới với

t-ơng lai tơi sáng của thế kỷ XXI thế kỷ của nền văn minh nhân loại Chúng ta đáng thật tự hào và tự hào thực sự về đất nớc ta, dân tộc ta đang ngày càng thay da đổi thịt ngẩng cao đầu tự tin hớng tới tơng lai để “Sánh vai cùng các cờng quốc năm châu bốn biển” Nói đến tơng lai, niềm tự hào của dân tộc ta không khỏi nói đến con ngời mà con ngời muốn đợc phát triển toàn diện là nhờ sự giáo dục của gia

đình của nhà trờng - xã hội bởi: “Giáo dục và đào tạo là chìa khoá để mở cánh cửa tơng lai” Nghị quyết của Trung ơng Đảng đã từng nêu: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì đòi hỏi phải có con ngời XHCN Muốn thành công XHCN thì phải thành công ba dòng thúc cách mạng Trong đó: “Cách mạng giáo dục là then chốt” “xã hội đi lên banừg giáo dục” Đó cũng là chân lý của thời đại chúng ta

Bởi vậy, giáo dục dánh một trách nhiệm hết sức nặng nề và cấp thiết Đặc biệt đối với bậc tiểu học “Là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân” (Điều 2 luật giáo dục)

Bậc tiểu học là bậc rất quan trọng trong việc đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh, trên cơ sở cung cấp những tri thức khoa học ban đầu về tự nhiên và xã hội, phát triển các năng lực phẩm chất trang

bị các phơng pháp ban đầu về hoạt động nhân thức và hoạt động thực tiễn Bồi ỡng phát huy tình cảm, thói quen đức tính tốt đẹp của con ngời Việt Nam Mục tiêu đó đợc thực hiện thống qua việc dạy học các kiến thức cơ bản và thực hiện theo định hớng của yêu cầu giáo dục, nhằm trang bị cho trẻ những kiến thức, kỹ năng cần thiết giúp trẻ tiếp tục học ở bậc học cao hơn hay cho công việc lao động của trẻ sau này

d-Trong các môn học thì môn Toán đông một vai trò quan trọng Môn Toán cung cấp những kiến thức cơ bản về số học, các yếu tố hình học, đo các đại lợng - giải Môn toán ở Tiểu học là một môn thống nhất không chia thành phân môn Bên cạnh đó, khả năng giáo dục môn Toán rất phóng phú, giúp học sinh phát triển t duy, khả năng suy luận, trau dồi trí nhớ, giải quyết vấn đề có căn cứ khoa học, chính xác Môn Toán còn giúp học sinh phát triển trí thông minh, t duy độc lập, sáng tạo, kích thích sự tò mò tự khám phá và rèn luyện một phong cách, tác phong làm việc khoa học Yêu cầu đó rất cần thiết cho mọi ngời, góp phần phát triển ý chí và những đức tính tốt nh: Cần cù, chịu khó, kiên trì và nhẫn nại trong học tập,

đặc biệt là khi các em giải toán có lời văn

Cụ thể trong địa phơng đang công tác giảng dạy có rất nhiều học sinh yếu khi tìm tòi lời giải để giải quyết đề tài Nếu chúng ta coi nhẹ vấn đề này là coi nhchúng ta không hoàn thành trách nhiệm của ngời dạy học Do địa bàn dân c phức tạp các hộ gia đình sống rời rạc trình độ dân c có hạn bên cạnh đó lại xen lẫn với một số đồng bào công giáo - tập tục không giống nhau, thậm chí ngôn ngữ cũng khó hiểu nên ảnh hởng không nhỏ đến các em khi giải toán có lời văn

Một ảnh hởng nữa là mặt bằng dân trí không đồng đều có những gia đình rất hiếu học nhng về nhà bày cho con lại sai vì họ không hiểu đợc việc cần phải tìm và phải tìm ra kết quả lời giải của bài toán Cha nói một điều còn lại hiểu sang

điều khác Từ đó gây khó khăn rất lớn cho ngời học và ngời dạy Có những lúc những khi học sinh không hiểu đợc những lời thầy giáo nói ra hoặc cha mẹ nói ra vì ai cũng là ngời đáng kính trong một bên là mẹ một bên là cô biết nghe ai đấy?

Biết đặt lời giải cho bài toán này nh thế nào? Song đối với giáo viên chất lợng giữa dạy và học vẫn là trên hết.

Bản thân tôi cũng thấy rằng trong giảng dạy chất lợng mũi nhọn và chất ợng đại trà là hai vấn đề đợc đặt ra và phải thực hiện có hiệu quả trong năm học

l-Để đạt điều đó chúng ta cần phải quan tâm đến từng đối tợng học sinh giỏi - khá - trung bình và yếu Mục tiêu trớc mắt là nâng cao chất lợng dạy và học để đa học sinh từ trung bình lên khá, đa học sinh từ khá lên giỏi, học sinh giỏi phải đạt kết quả cao hơn nữa Đặc biệt là đa học sinh yếu, kém đạt học sinh trung bình để cuối năm không có học sinh lu ban Nếu nh chúng ta để học sinh lu ban học sinh yếu kém là trái với sự chỉ đạo của Bộ xuống tận phòng, tận trờng Đồng thời chống lu ban ở trờng tiểu học cũng là góp phần tích cực thực hiện tốt công tác phổ cập giáo dục Tiểu học Đó là một trong những nhiệm vụ, mục tiêu của năm học Đó là một trong những nhiệm vụ, mục tiêu của năm học đề ra cho từng lớp, từng cấp học đề ra

Riêng đối với học sinh lớp 4 việc giải toán có lời văn ngời giáo viên cần phải chú trọng hơn nữa Bởi lúc này vốn kiến thức về ngữ pháp về tập làm văn các

em đã phần nào đợc lĩnh hội mọi tri thức về ngôn ngữ thông qua các môn học đó Việc giải toán có lời văn nhằm củng cố lại kiến thức về câu và từ cho các em Nếu học sinh khi đặt một lời giải vô nghĩa chứng tỏ các em không những yếu về toán

mà còn yếu về ngữ pháp về từ ngữ đã đợc học Bởi vậy bên cạnh chất lợng đại trà chúng ta cần phải chú trọng đến những học sinh đạt chất lợng học tập môn Toán vào loại yếu Do đó sự giúp đỡ giáo viên với học sinh là rất cần thiết, làm sao cho các em từng bớc học tập có kết quả, từ đó gây dựng lòng tự tin hứng thú cố gắng học tập Nh chúng ta đã biết những học sinh phát triển bình thờng đều có khả năng tiếp thu chơng trình và đạt yêu câù quy định Song thực tế trong một lớp học tại sao lại có học sinh đạt kết quả thấp khi giải toán có lời văn Đây chính là mấu chốt của vấn đề cần đặt ra mà chúng ta cần phải tập trung giải quyết

3/ Xuất phát từ yêu cầu đặt ra trong công cuộc đổi mới phơng pháp dạy học môn Toán ở bậc tiểu học:

Hiện nay đất nớc ta đang bớc vào thời kỳ phát triển mới - thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc Chủ trơng của Đảng và Chính phủ ta là Phấn

đấu đến năm 2020 đa nớc ta căn bản trở thành một nớc công nghiệp Đây là nhiệm

vụ hàng đầu đảm bảo xây dựng thành công CNXH ở nớc ta Nhu cầu của công cuộc đổi mới sâu sắc nền kinh tế xã hội đang diễn ra trên đất nớc ta ngày nay là cần những con ngời có bản lĩnh, có năng lực, chủ động sáng tạo, dấm nghỉ dám làm, thích ứng đợc với đời sống xã hội đang từng ngày từng giờ thay đổi Vậy những nhân tài đó đợc đào tạo ở đâu? Đó chính là sản phẩm của giáo dục mà chỉ qua giáo dục mới có

Nh chúng ta đã biết con ngời hoàn thiện về nhân cách đạo đức, ý chí nghị lực không phải từ trên trời rơi xuống mà phải thông qua giáo dục Vậy ngời thầy, ngời cô cần phải làm gì? Đặc biệt đối vớu học sinh bậc Tiểu học rõ ràng chúng ta

đứng trớc nhiệm vụ nặng nề nhng vinh quang đó cần phải suy nghĩ tìm ra mọi biện pháp cách thức để đáp ứng nhu cầu thiết thực của toàn xã hội Cũng chính vì vậy

mà ngời giáo viên Tiểu học nói riêng và các thầy cô giáo nói chung cần phải luôn trăn trở suy nghĩ tìm ra mọi phơng pháp dạy học tốt nhất để tạo tiền đề về nhân lực, tài năng cho xã hội, điều đó đã đợc ghi rõ ràng trong luật giáo dục năm 1998:

“Phơng pháp giáodục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, t duy, sáng tạo của ngời học; bồi dỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vơn lên” (Điều 4 chơng I - luật giáo dục 1998) Bởi vậy việc đổi mới phơng pháp dạy học là một điều cấp thiết Đặc biệt đối với độ tuổi tiểu học chập chững ngồi trên ghế nhà trờng Cho nên khi dạy toán có lời vănở lớp 4 ta luôn nghĩ rằng cần tạo mọi điều kiện tìm ra những con đờng ngắn nhất, thiết thực nhất để “giúp đỡ những học sinh yếu kém giải toán có lời văn đợc tốt hơn” Đây cũng chính là nội dung chủ yếu của

đề tài mà tôi đa ra đem vào nghiên cứu trong cuộc dự thi tốt nghiệp lớp cử nhan Tiểu học khoá 2003 - 2006 lần này

II - mục đích nghiên cứu:

“Giúp đỡ học sinh yếu kém trong khi giải toán có lời văn ở lớp 4” trong

tr-ờng tiểu học

III - Nhiệm vụ nghiên cứu:

1/ Nghiên cứu đề tài:

- Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến dạy học toán Nghiên cứu các phơng pháp dạy học để học sinh giải toán có lời văn ở lớp 4 đợc tốt hơn

- Phơng pháp thực nghiệm để nắm đợc tính khả thi của đề tài

- Tham khảo các đề tài sáng kiến kinh nghiệm của các năm trớc cùng các tài liệu tập huấn chơng trình sách giáo khoa với môn Toán lớp 4

V - Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu về mạch kiến thức về giải toán có lời văn ở lớp 4

- Đối tợng những học sinh thờng gặp khó khăn trong khi giải toán có lời văn

ở lớp 4 của trờng Tiểu học Thanh Thuỷ - Thanh Chơng - Nghệ An

- Số học sinh 30 em thuộc 3 lớp 4của trờng

IV - Cấu trúc của đề tài:

Ngoài phần mở đầu phần kết luận, mục lục, phụ lục tham khảo đề tài gồm

có 4 chơng

Chơng I: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

Chơng II: Cơ sở thực tiễn của đề tài

Chơng III: Thực nghiệm s phạm

Chơng IV: Nội dung dạy học tích cực để thiết kế các bài dạy - giải các bài toán có lời văn tìm 2 số khi biết tổng và hiệu của hai số đó, hớng dẫn giúp đỡ học sinh yếu kém khi giải toán cò lời văn

phần II: Nội dung đề tài

Chơng I

Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

Nh chúng ta đã biết t duy của học sinh Tiểu học đang trong quá trình hình thành và phát triển còn ở trong giải đoạn “t duy cụ thể” do đó việc nhận thức các kiến thức toán học trừu tợng là vấn đề khó đặc biệt đối với dạng toán có lời văn Chính vì vậy chúng ta cần nhận thức rõ bản chất của các đối tợng để từ đó đặt ra các phơng pháp giải toán thích hợp nhẹ nhàng dễ hiểu đối với những học sinh còn yếu kém Nh phần trên tôi đã trình bày, nếu nh chúng ta chỉ tập trung chất lợng mũi nhọn mà bỏ qua chất lợng đại trà thì rõ ràng chúng ta không hoàn thành đợc nhiệm vụ phổ cập trong trờng tiểu học mà còn xúc phạm đến danh dự của ngời thầy Theo tôi cơ sở lý luận của vấn đề này chúng ta phải đi sâu nghiên cứu về tâm sinh lý lứa tuổi của những học sinh này.

1/ Trừ những trờng hợp bệnh lý nh thần kinh - khuyết tật bẩm sinh Các chứng bệnh nguy hiểm ảnh hởng đến sự phát triển bình thờng của học sinh còn tất cả những em khác phát triển bình thờng đều có khả năng tiếp thu chơng trình toán

và đạt yêu cầu quy định Song trong thực tiễn, trong một lớp học số học sinh đạt kết quả thấp trong môn Toán con tơng đối nhiều, phải chăng đây là do sự phát triển nhận thức cùng lứa tuổi không đồng đều, hoạt động t duy có những nét riêng

đối với từng em, việc lĩnh hội những kiến thức trớc không đầy đủ, thiếu vững chắc, thái độ học tập có nhiều thiếu sót, sức khoẻ cha tốt và đời sống gặp nhiều khó khăn, học tập ở nhà không đợc chú ý Đó chính là những cơ sở để chúng ta tìm…hiểu nghiên cứu các em giải toán đợc tốt hơn

2/ Toán có lời văn liên quan đến ngôn ngữ mà ngôn ngữ toán học đợc thể hiện ở dạng ngôn ngữ viết vừa có tính chất chặt chẽ vừa có tính chất khái quát uyển chuyển bởi “ngôn ngữ là phơng tiện giao tiếp quan trọng nhất của loài ngời” Lênin Song trên thực tế do tâm sinh lý lứa tuổi của các em phát triển không đồng

đều nên khi đọc đề toán hay nghe đề toán nêu ra có nhiều em không hiểu đợc ý của đề bài, dẫn đến hiểu sai ý của đề bài, theo kiểu mỗi em làm một vẻ: “Trâu lội ngợc bò lội xuôi” kết quả bài ra hoàn toàn bị sai lệch Vì vậy khi xác định yêu cầu

về kiến thức, kỹ năng cho những học sinh yếu kém ngời giáo viên luôn luôn chú ý các câu hỏi nhẹ nhàng dễ hiểu nhằm tạo ra hứng thú, kích thích sự tìm tò, đòi hỏi

sự nổ lực phấn đấu vơn lên của học sinh Nếu dạy học mà không nắm đợc khả năng nhận thức cũng nh các đặc điểm của quá trình nhận thức ở trẻ em thì không

đạt đợc hiệu quả, giống nh “nền văn minh” đang đứng trớc một bức tờng ngăn Hơn thế nữa, khả năng nhận thức của trẻ em đang đợc hình thành và phát triển theo từng giai đoạn có quy luật riêng Đặc biệt là đối với những học sinh cá biệt

đã yếu lại chậm hiểu Vì vậy hơn ai hết ngời giáo viên Tiểu học phải hiểu trẻ em với đầy đủ ý nghĩa của nó để tiến hành bòi dỡng giúp đỡ những học sinh gặp khó khăn trong khi giải toán đợc thành công tốt đẹp hơn Bởi vậy khi nêu đề tài ngôn ngữ của ngời thầy giáo phải hết sức thận trọng, không nêu câu hỏi ngắn qua hoặc dài quá mà cần nêu câu hỏi ngắn gọn gợi mở gây hứng thú học tập cho học sinh

Đây cũng chính là cội nguồn dẫn đến sự thành công của ngời dạy học trong công cuộc đổi mới của đất nớc ta hiện nay

3/ Đặc điểm tâm lý, sự phát triển tâm lý ở độ tuổi Tiểu học ảnh hớng không nhỏ đến quá trình nhận thức, chiếm lĩnh tri thức khi học môn Toán của học sinh Tiểu học, quan trọng hơn là khi học giải toán có lời văn

- Do trí nhớ của các em cha bền vững nên khi nêu ra mọi khái niệm mọi

định nghĩa mọi phơng pháp giải toán có những em giải toán rất nhanh, kể cả đặt lời giải vẫn chính xác song nếu khi chuyển sang học chơng mới dạng toán mới đã không đọng lại trongc ác em đợc cái gì cả Có chăng là những em có trí nhớ tốt hoặc có điều kiện tốt để kiểm tra lại Bên cạnh đó đặc điểm “chú y” của học sinh tiểu học cũng không bền vững Khi học bài dới sự dẫn dắt của thầy giáo các em rất chú ý nghe giảng bài Song do tính hiếu đọng ham chơi hiểu biết cái mới, cái lạ lại quên ngay nội dung bài đã học

- Đối với những em học sinh cá biệt càng dễ dàng sao nhãng đi phần nội dung bài học Bởi vì so với sự phát triển tâm lý lứa tuổi cùng với bạn bè là không

đồng đều chính vì vậy mà chúng ta cần có sự quan tâm đặc biệt tới những học sinh này Muốn vậy chúng ta phải đi sâu nghiên cứu tìm hiểu mọi đặc tính cá biệt, mọi hoàn cảnh riêng của rừng em, không thể đối với với các em, dạy các em đồng đều

nh những bạn cùng lớp đợc Nắm bắt đợc những đặc điẻm tâm sinh lý riêng của

những học sinh này tôi quyết định đi sâu nghiên cứu, học hỏi để giúp các em học sinh yếu kém giải toán có lời văn hiệu quả hơn.

Cụ thể là giáo viên nên nắm chắc đợc nguyên nhân mà các học sinh bị thua kém bạn bè, phát hiện ra những học sinh giải toán đạt kết quả không cao Đặt câu giải, lời giải còn bị què - cụt khó hiểu Dẫn đến bài giải sai, yêu cầu một nơi, tập trung giải quyết một nơi, kết quả mang lại không đợc nh ý muốn của giáo viên, của chơng trình đề ra

và kéo giật lùi sự tiến bộ ham hiểu biết của mọi ngời Điều kiện này có rất nhiều

nguyên nhân dẫn đến học sinh học yếu đều các môn và đặc biệt là giải toán có lời văn.

- Trong gia đình bố mẹ sống không hòa thiện bỏ rơi con cái không quan tâm

đến việc học của con cái làm cho con chán nản, sợ sệt không chịu khó học tập

- Địa bàn dân c xa trờng lớp, không có điều kiện đến trờng kịp thời Đièu kiện vật chất thiếu thốn…

- Bất đồng về mặt ngôn ngữ: Nếu học sinh dân tộc ít ngời ở xa trờng lớp ít khi hoà nhập với cộng đồng với xã hội Chỉ quen tiếng mẹ đẻ, không hiểu rõ rành rọt tiếng phổ thông dẫn đến thầy nói một đờng, trò hiểu một nẻo

- Về phía ngời dậy: Có những giáo viên không chú trọng đến phơng pháp

đổi mới dạy học mà cứ “kh kh mình buộc lấy mình” cái phơng pháp truyền thống

cổ hủ lỗi thời Không biét chặt lọc cái hay cái tốt của phơng pháp truyền thống

mà bê trọn cái đó vào dạy học Giáo viên không chịu học hỏi không chịu phát sáng mà chỉ chú trọng tới một vài em trong lớp (Châts lợng mũi nhọn) lấy đó làm thành tích cá nhân, còn chất lợng đại trà không nhìn đến Đặc biệt là những học sinh yếu kém họ lại quên đi mà chỉ biết “sống chết mặc bay tiền thầy bó túi”

2/ Chủ thể: Trong thực tiễn còn có nhiều học sinh giải toán có lời văn đạt kết quả thấp Nguyên nhân chủ yếu vẫn là do ngời học Trớc hết phải nói rằng những học sinh đó, sự phát huy nhận thức không đồng đều, hoạt động t duy có những nét riêng đổi với từng em, việc lĩnh hội kiến thức trớc đó không đầy đủ thiếu vững chắc (bị hổng kiến thức) sức khoẻ cha tốt - tâm sinh lý phát triển không

đồng đều nh các bạn khác, đời sống gặp nhiều khó khăn, thái độ học tập không tốt còn ỉ lại cho thầy giáo cô giáo - học tập ở nhà không đầy đủ Nói tóm lạinguyên nhân dân đến những học sinh học yếu môn Toán mà đặc biệt là những em gặp nhiều khó khăn trong khi giải toán là do tâm sinh lý của các em phát triển không bình thờng và thái đọ học tập cuả các em cha tốt Ngời dạy cha khơi gợi đợc sự hứng thú học tập trong các em

II - Biểu hiện: Hoạt động t duy của những học sinh yếu kém có những biểu hiện sau đây:

1/ T duy thiếu linh hoạt:

Từ việc lĩnh hội một tính chất chung nào đó học sinh khó có thể tìm đợc thí

dụ minh họa hoặc từ một số thí dụ cụ thể khó phát hiện cái chung Các em gặp khó khăn khi phải chuyển từ thao tác t duy này sang t duy khác Học sinh nh buộc chặt vào lời giảng của giáo viên, thay thế việc nắm một cách tự giác nội dung kiến thức bằng việc tiếp thu hình thức, nhiều khi không đầy đủ, suy luận thờng máy móc hay dựa vào tơng tự, căn cứ vào các dấu hiệu bên ngoài Suy luận thờng là những khẳng định không căn cứ

T duy thiếu linh hoạt này thể hiện rõ khi giải toán Trong một chừng mực nào đó các em có thể giải đợc một bài tập “bắt chớc” theo các mẫu đã có nhng th-ờng hay sai lầm khi tính toán Khi giải các bài tập mới các em thờng hay giải bằng cách tái hiện, có khi không đầy đủ, những cách giải đã đợc luyện tập “máy móc’ nhiều lần, nên khi hỏi về lý lẽ các em không trả lời đợc

2/ Sự chú ý quan sát trí tởng tợng đều phát triển chậm:

Khi phân tích thờng khó phân biệt bản chất và không bản chất, khi tổng hợp thờng dựa vào các dấu hiệu dễ thấy bên ngoài Khả năng phân tích và tổng hpọ kém và phát triển không đồng đều nên có khi phân tích đợc nhng không biết tổng hợp Khả năng trừu tợng hoá, khái quát hoá đều phát triển chậm, các em thờng thấy khó khăn khi mất chỗ dựa cụ thể

3/ Diễn đạt bằng ngôn ngữ khó khăn, sử dụng ngôn ngữ toán học (thuật ngữ

- ký hiệu) lúng túng nhiều chỗ lẫn lộn

4/ Biểu hiện bề ngoài là thái đọ thờ ơ đối với học tập, ngoại cở gắng thiếu tự tin, ngay cả khi làm đúng bài toán, giáo viên hỏi lại cũng ngập ngừng không tin mình làm đúng hái độ trong lớp thụ động

5/ Một biểu hiện không kém phần quan trọng nữa là khi giải toán các em hay nhầm lẫn giữa câu hỏi và lời giải Đa số học sinh không biết đặt lời giải chính xác

III- Biện pháp ngăn ngừa và khắc phục:

1/ Điều quan trọng đầu tiên là giáo viên cần phải theo dõi thờng xuyên, cụ thể kết quả học tập, kết quả kiểm tra thờng ngày, thờng kỳ của học sinh trong lớp

Sớm phát hiện các trờng hợp học sinh gặp khó khăn trong học tập và đi sâu cụ thể tìm hiểu phân tích đúng nguyên nhân đa đến tình hình đó đối với từng em.

2/ Phân loại học sinh kém theo những nguyên nhân chủ yếu (Nh sự phát triển trí tuệ chậm, kiến thức không vững chắc, nhiều “lổ hổng”, thái độ học tập không đúng, hoàn cảnh gia đình gặp nhiều khó khăn ) và có kế hoạch giúp đỡ…thích hợp với từng loại Việc này cần làm trong suốt cả năm học Trong quá trình

đó có sự điều chỉnh nhóm phù hợp với sự giúp đỡ của giáo viên

3/ Giáo viên tìm phơng pháp thích hợp có trọng tâm nhằm vào các yêu cầu quan trọng nhất, với mức độ yêu cầu vừa sức các em và nâng dần lên, không nên nôn nóng sốt ruột, khắc phục tính ngại khó và những định kiến, thiếu tin tởng vào tiến bộ của học sinh

Khi giảng dạy, cần theo dõi chú ý của học sinh kém, kiểm tra kịp thời sự tiếp thu bài giảng, hiểu các thuật ngữ, cách suy luận Phần hớng dẫn bài tập cần làm cụ thể hơn đối với các học sinh này Phần hớng dẫn học bài ở nàh có thêm một số câu hỏi để học sinh có thể tự kiểm tra hay chỉ rõ những ý chính cần đi sâu nhớ kỹ…

Mọi nhiệm vụ đợc giao cần đợc kiểm tra cụ thể, các sai lầm mắc phải, cần

đợc phân tích và sửa chữa, nếu cần (làm việc riêng với học sinh) Khuyến khích

động viên đúng lúc khi các em có tiến bộ hay đạt đợc một số kết quả (dù khiêm tốn) đồng thời phân tích, phê bình đúng lúc thái độ vô trách nhiệm hoặc lở là đối với nhiệm vụ học tập đợc giao Nhng tránh thái độ lời nói chậm tới lòng tự ái hoặc mặc cảm học sinh

4/ Tổ chức học sinh khá giỏi thờng xuyên giúp đỡ các bẹn kém về học tập,

về phơng pháp vận dụng kiến thức

5/ Tổ chức kèm cặp, phụ đạo trong điều kiện thời gian quy định trong các buổi này, nội dung chủ yếu là kiểm tra việc lĩnh hội các kiến thức giảng dạy trên lớp, nếu cần ôn tập, củng cố kiến thức các em nắm vững chức hơn; kiểm tra việc thực hiện các hớng dẫn về làm bài tập và học bào ở nhà

Chữa kỹ một số bài tập, có phân tích cụ thể các sai lầm và hớng dẫn phơng pháp giải để các em nắm vững, nói chuyện để tìm hiểu thêm những chỗ các em

cha hiểu hoặc cha nắm chắc để bổ sung củng cố hớng dẫn phơng pháp học tập, học bài, làm bài tập, việc tự học ở nhà.

6/ Phối hợp với gia đình tạo điều kiện cho các em học tập, đôn đốc kế hoạch thực hiện học tập ở trờng và ở nhà

VD: Vào đầu năm học qua kiểm tra chấm bài tại lớp hay bài tập ở nhà Nếu phát hiện thấy có những em học yếu tôi khẩn trơng điều tra và tìm ra nguyên nhân giải toán yếu của em đó Nếu em đó thuộc nguyên nhân thứ 6 thì giáo viên phải trực tiếp đến gia đình tìm hiểu và động viên gia đình tạo điều kiện để giúp đỡ em

đó học tốt hơn Nếu có thể giáo viên mua một vài tài liệu nhờ gia đình hớng dẫn học sinh học thêm ở nhà không ngoài mục đích nâng cao chất lợng giải toán cho học sinh

Chơng III

Thực nghiệm s phạm

I -Mục đích của thực nghiệm:

Xuát phát từ mục đích nghiên cứu của đề tài, nhằm giúp học sinh yếu kém khắc phục khó khăn khi học giải toán có lời văn ở lớp 4 Phần rèn kiến thức, kỹ năng em đã tiến hành thực nghiệm, kiểm nghiệm tính khả thi của đề tài, sự hiệu quả của các phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học,

II - Nội dung thực nghiệm:

Dạy 2 tiết toán ở lớp 4: Tổ chức dạy phụ đạo cho học sinh 1 tiết

* Riêng đối với tiết dạy phụ đạo em chú ý hình thức và phơng pháp dới đây.

- Phơng pháp gợi mở nêu tình huống để học sinh tập trả lời đặt lời giải

- Phơng pháp luyện tập thực hành

- Hình thức tổ chức dạy

+ Dạy theo nhóm

+ Dạy cá nhân

IV - Thời gian và địa điểm thực nghiệm:

Tiết 1: Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của 2 số đó

Giời dạy phụ đạo: Luyện tập giải toán có lời văn

Địa điểm: Trờng tiểu học Thanh Thuỷ - Thanh Chơng - Nghệ An

V - Kết quả thực nghiệm: