Tài liệu về 3 PP D&HTC năm 2007.

HỢP ĐỒNG “TÔI TRONG VAI TRÒ NGƯỜI GIÁO VIÊN’ Nhóm 7 người Lựa chọn giữa Nhóm 7 người Lựa chọn tự do 7 Các đặc điểm nhiệm vụ phong phú Nhóm 7 người 8 Các phương pháp học tập tích cực Nhóm

Dự ỏn Việt – Bỉ

Nõng cao chất lượng đào tạo bồi dưỡng giỏo viờn tiểu học và trung học cơ sở

cỏc tỉnh miền nỳi phớa Bắc Việt Nam (VIE 04 019 11)

về 3 phương pháp d&HTC

( học theo hợp đồng, theo góc, vμ theo dự án

Hμ Nội : năm 2007

tËp huÊn

c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc

`

Ngμy Thø NHÊT

(25/7/2007)

NGÀY 1

A Chương trình tập huấn

B Giới thiệu mục tiêu, phương pháp tập huấn

C Giới thiệu chung về học theo Hợp đồng, theo góc, theo Dự án

D Bμi tập 8 nhiệm vụ: Hợp đồng “Tôi trong vai người giáo viên”

Tập huấn cán bộ quản lý về

Dạy vμ học tích cực

( Học theo hợp đồng, theo gúc và theo dự ỏn)

2 Định hướng kế hoạch áp dụng các PPDH theo hợp

đồng, theo góc vμ theo dự án vμo các môn học phù

hợp với điều kiện thực tế địa phương

3 Phát triển năng lực quản lý, đánh giá việc áp

dụng các PPDH mới vμo thực tế dạy học tại 14

tỉnh

Nội dung

1 Những vấn đề cập nhật về D&HTC

À Sự khác biệt D&H truyền thống vμ D&H tích cực

À Khái niệm học sâu (cảm giác thoải mái, sự tham gia

tích cực)

À Ba phương pháp dạy học: Học theo hợp đồng, theo

góc vμ theo Dự án

À Năm yếu tố thúc đẩy dạy vμ học tích cực

À Hai kỹ thuật mang tính hợp tác: khăn phủ bμn, các

mảnh ghép

Nội dung (tiếp theo)

2 Thực hμnh đánh giá việc áp dụng D&H tích

cực

À Đánh giá bμi tập vận dụng học theo hợp đồng

À Đánh giá bμi tập vận dụng học theo góc

À Đánh giá bμi tập vận dụng học theo Dự án

III- Phương pháp t ập huấn :

Vòng tròn trải nghiệm

1 Trải nghiệm

2 Phân tích hoạt động trải nghiệm

3 Khái quát hoá vấn đề, rút ra bài học

4 Áp dụng

Tập huấn có sự tham gia

D¹y vμ häc tÝch cùc ( Học theo hợp đồng, theo góc và theo dự án)

Đâu là sự khác biệt?

À Giáo dục truyền thống tập trung vào sự truyền đạt kiến thức

hiệu quả học tập nông cạn, hời hợt

À Dạy& Học tích cực tập trung vào giáo dục con người như một tổng thể

Niềm tin Có động cơ, hứng thú

Bản thể Thiết thực với bản thân

Bị tác động tới tâm can

HỢP ĐỒNG “TÔI TRONG VAI TRÒ NGƯỜI GIÁO VIÊN’

Nhóm 7 người Lựa chọn giữa

Nhóm 7 người Lựa chọn tự do

7 Các đặc điểm

nhiệm vụ phong phú

Nhóm 7 người

8 Các phương

pháp học tập tích cực

Nhóm 7 người BẮT BUỘC

NHIỆM VỤ

Lựa chọn và đọc một câu chuyện

NHỮNG CÂU HỎI CHÍNH

ƒ Điều gì gây ấn tượng mạnh nhất đối với bạn về câu chuyện ?

ƒ Bạn đồng ý với điều gì? Không đồng ý với điều gì?

ƒ Những câu chuyện khác nhau ở điểm nào?

THẢO LUẬN

Trao đổi ý kiến với các thành viên trong nhóm

ƒ Bạn đồng ý/không đồng ý ở mức độ nào với quan điểm của người kể

chuyện khi so sách câu chuyện với những trải nghiệm của chính bạn khi còn

Ấn tượng sâu sắc nhất của tôi là về cô giáo dạy tiếng Anh năm lớp 9 Cô là người rất vui vẻ, hoạt bát và cởi

mở Cô thường bắt đầu bài giảng bằng một câu chuyện cười thú vị, trong đó có những từ mới đã học trong bài trước để giúp chúng tôi nhớ được tốt hơn

Trong lớp chung tôi có nhiều cơ hội để làm việc theo nhóm, theo cặp với những phần tranh luận sôi nổi, thú

vị Phần ngữ pháp được cô giảng dạy bằng những ví

dụ minh hoạ theo ngữ cảnh rất dễ hiểu Chính nhờ điều đó đã giúp chúng tôi thật tự tin và nhanh chóng tiếp cận với môn học này

Người thầy dạy tôi năm lớp 1 là người thầy ₫ể lạicho tôi nhiều ấn tượng sâu sắc nhất Ngày ₫ầu tiên khi mẹ ₫ưa ₫ến lớp, người ₫ầu tiên gôi gặp ở cửa là một người thầy tóc bạc, ₫eo kính trắng Trong suốt năm học, thầy ₫ã hết sức nhiệt tình giảng dạy cho chúng tôi Mỗi khi gặp một bài toán khó, một chữ mới khó viết, thầy luôn tìm cách giảng dễ hiểu và hiệu quả nhất cho chúng tôi Giọng nói của thầy rất nhẹ nhàng và ấm áp Mặc dù rất nhiều năm ₫ã trôi qua, kỉ niệm về người thầy ₫ầu tiên vẫn luôn ghi dấu

NHIỆM VỤ

Lục tìm trong trí nhớ của bạn hồi ức về những người dạy học đặc biệt mà bạn

đã từng biết tới Họ có thể là nhà giáo thực thụ, hoặc chỉ là một người đã dạy cho bạn một điều gì đó có ý nghĩa (đồng nghiệp, nghệ sĩ, cha mẹ, …)Hãy diễn tả lại những gì bạn cảm thấy đặc biệt về những người dạy học đặc biệt

đó

CÂU HỎI

Chọn và tập trung vào một câu hỏi gây nhiều cảm hứng

ƒ Bạn ngưỡng mộ nhà giáo nào? (tập trung vào từng bâc học - mẫu giáo, tiểu

học, THCS, THPT)

ƒ Điểm nào trong phương pháp của người giáo viên đó khiến bạn thích thú?

ƒ Hãy nêu một số phẩm chất của người giáo viên mà bạn ngưỡng mộ

ƒ Người giáo viên đó giỏi về mặt nào?

ƒ Điều gì ở giáo viên đó đã cuốn hút bạn?

THẢO LUẬN

ƒ Hãy chia sẻ những trải nghiệm mà bạn đã có được với người giáo viên đặc biệt miêu tả ở trên Hãy làm rõ những tác động mà người thày đó tạo ra đối với bạn

ƒ Hãy thử so sánh mình với người thày đặc biệt của bạn Bạn giống thày/cô giáo đó tới mức độ nào? Bạn cố gắng học tập theo những gì ở người thày đó? Bạn khác người thày đó ở những điểm nào?

KẾT LUẬN

Lên danh sách sơ lược những điều đặc biệt có ý nghĩa đối với bạn

NHIỆM VỤ 2 :

Những người dạy học đáng nhớ

NHIỆM VỤ

Khối tiểu học: tập trung vào môn học mà bạn thích dạy

Khối THCS: Nhớ lại tại sao bạn lại chọn môn mà bạn đang dạy

CÂU HỎI

Bạn không phải trả lời tất cả các câu hỏi dưới đây Hãy chỉ chọn một câu mà bạn thấy muốn trả lời nhất

ƒ Lí do bạn chọn môn học mà bạn hiện đang dạy?

ƒ Bạn thích các chủ đề nào nhất trong môn học của mình?

ƒ Bạn muốn học sinh của mình hiểu/biết/nắm vững điều gì?

ƒ Bạn đang dạy cho ai?

ƒ Bạn muốn truyền đạt điều gì nhất tới học sinh của mình?

ƒ Bạn muốn thắp lên ngọn lửa nào trong trái tim và tâm trí học trò của

ƒ Bạn thành công tới mức nào trong việc kết hợp “tình yêu môn học” với “tình yêu trẻ”? Bạn cân bằng như thế nào giữa hai “tình yêu” này?

KẾT LUẬN

Ghi lại những điều mà bạn cho là có ý nghĩa

NHIỆM VỤ 3:

Môn học yêu thích

NHIỆM VỤ

Miêu tả những ưu điểm/năng lực của bạn với tư cách nhà giáo… và sự cường điệu hoá mà đôi khi bạn mắc phải

CÁCH TIẾN HÀNH

ƒ Mỗi học viên được phát 7 thẻ ‘Ưu điểm cá nhân’

ƒ Lần lượt đọc to những từ ghi trên thẻ

ƒ Tự hỏi – và hỏi các thành viên khác của nhóm xem bạn thể hiện năng lực miêu tả trên thẻ như thế nào khi dạy học

Hãy thử tìm xem bạn thể hiện những năng lực đó trong các trường hợp nào trên lớp học?

ƒ Thảo luận với các thành viên khác trong nhóm về những tình huống/trường hợp khiến bạn có xu hướng cường điệu hoá năng lực/ưu điểm đặc biệt này

ƒ Hãy xếp riêng các tấm thẻ mà bạn cho là không áp dụng được cho bản thân thành một chồng riêng

= Năng lực mà người khác công nhận

ở bạn, khiến cho bạn được mọi người

ngưỡng mộ (học sinh, đồng nghiệp,

gia đình )

BẪY DỄ MẮC

= Một ưu điểm được thể hiện và sử dụng một cách không thích hợp hoặc quá mức

= Sự cường điệu hoá một năng lực nhất định đôi khi trở thành điều khó chịu đối với người khác

GIỚI THIỆU

Cách bạn nhìn nhận học sinh có ý nghĩa sẽ ảnh hưởng tới cách bạn dạy các

em học Một thí nghiệm được Rosenthal và Jacobson tiến hành cách đây đã lâu đã chỉ ra rằng sự mong đợi (tích cực hay tiêu cực) đối với học sinh có xu hướng trở thành hiện thực (xem hiệu ứng Pygmalion; các vấn đề cơ bản

chúng ta không mong đợi nhiều vào học sinh, thì hiệu quả học tập đạt được cũng không là bao nhiêu

Vì vậy, nên nhìn nhận học sinh một cách tích cực và có mong đợi cao ở các

em Thí dụ: nếu học sinh chưa biết nhiều, hoặc chưa có nhiều kĩ năng, thì tức

là chúng ta có rất nhiều thứ có thể dạy được cho các em

PHƯƠNG PHÁP

Trong khuôn khổ bài tập này chúng ta sẽ xem xét những ưu điểm cá nhân/năng lực bị cường điệu hóa ở học sinh Thường thì sự cường điệu hóa này khiến các thày cô rất khó chịu

ƒ Trên mỗi tấm thẻ bạn sẽ thấy những năng lực/phẩm chất bị “cường điệu hoá” ở học sinh Bạn hãy thử tìm hiểu xem đằng sau những năng lực bị cường điệu hoá đó ẩn giấu ưu điểm gì? Khi sự cường điệu hoá bị giảm thiểu, năng lực nào hiện ra?

ƒ Đối với bản thân bạn, bạn đã khiến cho năng lực “hiện lên” ở mức độ nào? Giảm thiểu cường điệu hoá để năng lực thực chất được thể hiện có phải là điều bạn muốn học và phát triển để trở thành người giáo viên linh hoạt mềm dẻo hay không?

Hãy chọn ít nhất 3 trong số các câu trích dẫn dưới đây và thảo luận

“Giáo dục có chức năng hoặc như một công cụ giúp cho thế hệ trẻ gia nhập

hệ thống hiện tại, đảm bảo sự phù hợp hoặc như là sự thực hành quyền tự

do, các cách mỗi người tương tác một cách sáng tạo và có suy nghĩ nhiều

chiều với thực tế, từ đó phát hiện ra cách tham gia vào thế giới xung quanh

và thay đổi thế giới ấy.” – Paolo Freire

Education either functions as an instrument which is used to facilitate integration of the younger generation into the logic of the present system and

bring about conformity or it becomes the practice of freedom, the means by

which men and women deal critically and creatively with reality and discover

how to participate in the transformation of their world – Paolo Freire

“Thật kì diệu là tính tò mò vẫn vượt lên trên thử thách của giáo dục chính quy

mà tồn tại Nghệ thuật dạy học chung qui chỉ là nghệ thuật làm khơi dậy tính

tò mò tự nhiên của những tâm hồn trẻ thơ để rồi lại tìm cách thoả mãn chính

tính tò mò ấy.”- Albert Einstein

It is a miracle that curiosity survives formal education The whole art of teaching is only the art of awakening the natural curiosity of young minds for

the purpose of satisfying it afterwards - Albert Einstein

Học từ kinh nghiệm là một khả năng hầu như không bao giờ được dùng tới

- Barbara Tuchmann

Mục tiêu của giáo dục phải là dạy chúng ta suy nghĩ thế nào thay vì nghĩ cái

gì - là cải thiện trí tuệ của chúng ta để chúng ta có thể tự suy nghĩ cho bản

thân mình thay vì làm đầy bộ nhớ của chúng ta bằng ý nghĩ của người khác -

Beattie

Hãy đối xử với con người như là với những nhân cách mà lẽ ra họ phải có, và

bạn đóng vai trò giúp đỡ họ trở thành những gì họ có khả năng trở thành

Treat people as if they were what they ought to be and you help them to

become what they are capable of being – Goethe

NHIỆM VỤ 6 :

Trích dẫn những tư tưởng lớn về các vấn đề giáo dục

Giáo dục, vì vậy, chính là quá trình sống chứ không phải là sự chuẩn bị cho

cuộc sống tương lai – John Dewey

Mọi đ ứa trẻ đều là nghệ sĩ Vấn đề là làm thể nào để vẫn là nghệ sĩ khi người

ta lớn lên – Pablo Picasso

KẾT LUẬN

ƒ Ghi lại những ý kiến đặc biệt có ý nghĩa của cuộc thảo luận – chú ý tới những điểm “đúng” với bạn

NHIỆM VỤ

Vẽ sơ đồ ý tưởng trả lời câu hỏi: “Bài tập phong phú đối với học sinh có những đặc điểm gì?” Điều gì đảm bảo cho một nhiệm vụ phong phú và có ý nghĩa?

PHƯƠNG PHÁP

ƒ Suy nghĩ về câu hỏi trên và đưa ra câu trả lời (đầu tiên) cho câu hỏi chính

ƒ Lần lượt bổ xung từ ngữ/ý tưởng vào câu trả lời cho câu hỏi chính

ƒ Đọc ý kiến của các thành viên trong nhóm

ƒ Cố gắng cụ thể hoá hơn các câu trả lời và làm sâu sắc hơn câu hỏi

ƒ Thảo luận về các câu trả lời khác nhau & cố đánh dấu những đặc điểm chính yếu (gạch chân hoặc dung màu khác)

ƒ Lựa ra 3 đặc điểm chính yếu nhất

KẾT LUẬN

Ghi lại 3 đặc điểm cốt yếu chung

NHI ỆM V Ụ 7

Đặc điểm của các nhiệm vụ phong phú

Những đặc điểm của một bài tập phong phú đối với học sinh

NHIỆM VỤ

Lên 2 danh sách các phương pháp học tập tích cực

ƒ Danh sách 1 : những phương pháp tích cực mà bạn biết – Nêu tên

và xác định những điểm khiến phương pháp đó “tích cực”

ƒ Danh sách 2 : Những phương pháp tích cực mà bạn thường sử dụng và cảm thấy thoải mái khi áp dụng vào thực tế

BƯỚC 1 : Hoạt động cá nhân

Lên danh sách của riêng bạn - viết ra giấy

BƯỚC 2 : Hoạt động nhóm

THẢO LUẬN

ƒ Chia sẻ những trải nghiệm của bạn với các phương pháp học tập tích cực Chia sẻ với các thành viên khác trong nhóm về những tác dụng học tập mà bạn quan sát được ở học sinh của mình Nêu rõ những điều cần thiết để vận dụng có kết quả các phương pháp đó

Trong khuôn khổ làm việc theo hợp đồng đầu tiên này, sẽ có một số các vấn

đề về dạy học được thảo luận theo các nhiệm vụ khác nhau

Trước khi kết thúc mỗi nhiệm vụ, bạn hãy ghi lại những cảm nhận cá nhân về từng vấn đề thảo luận

NHIỆM VỤ 8

Các phương pháp học tập tích cực

tËp huÊn

c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc

`

Ngμy Thø Hai (26/7/2007)

NGÀY 2

A 5 yÕu tè thóc ®Èy D&HTC

B C¸c nhiÖm vô mang tÝnh hîp t¸c Kh¨n tr¶i bμn

C¸c nhiÖm vô trong nhãm

§¸nh gi¸ qu¸ tr×nh

5 yếu tố thúc đẩy dạy và học tích cực

trong nhóm (tiếp theo)

ÀTạo cơ hội để học sinh giao tiếp, thể hiện quan điểm, giá trị, mơ ước, chia sẻ kinh nghiệm, và hợp tác trong các hoạt động tổ chức và học tập

ÀTạo ra môi trường học tập thoải mái, không căng

thẳng, không nặng lời, không gây phiền nhiễu

ÀCho phép có các hoạt động giải trí nhẹ nhàng, truyện vui, đùa giỡn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

2 Sự phù hợp với trình độ phát triển

• T ính tới sự phân hoá về nhịp độ học tập giữa các học sinh khác nhau

• T ính tới sự khác biệt về trình độ phát triển của học sinh

• Tr ình bày sáng rõ về những mong đợi của thày

triển (tiếp theo)

• Cho phép học sinh giúp đỡ lẫn nhau

• Quan sát trẻ học tập để tìm ra phong cách và sở thích học tập của từng em

• Dành thời gian đặt các câu hỏi yêu cầu trẻ động não và

hỗ trợ từng học sinh

• Tạo điều kiện trao đổi về nhiệm vụ với trẻ (vòng tròn đánh giá)

À Thay đổi xen kẽ các hoạt động và nhiệm vụ học tập

34

Mức độ hoạt động (tiếp theo)

À Tăng cường các trải nghiệm thành công

À Tăng cường sự tham gia tích cực

À Đảm bảo hỗ trợ đúng mức (học sinh hỗ trợ lẫn nhau và hỗ trợ từ thày cô)

À Đảm bảo đủ thời gian thực hành

Hỗ trợ

Nhu cầu

5 Phạm vi tự do sáng tạo

À1 Trẻ có thường xuyên được lựa chọn hoạt động hay không?

À2 Trẻ có được lên kế hoach/đánh giá bài học, nhiệm

vụ và hoạt động hay không?

À3 Trong khuôn khổ một số nhiệm vụ nhất định, trẻ có được tự do xác định quá trình thực hiện và bản chất sản phNm hay không?

À4 Trẻ có được giao nhiệm vụ trên cơ sở thực tiễn nhà trường và thực tế nhóm hay không?

38

Phạm vi tự do sáng tạo (tiếp theo)

À Động viên khuyến khích trẻ tự mình giải quyết vấn đề

À Đặt các câu hỏi mở, yêu cầu tự luận- thay vì các câu hỏi đóng mang tính nhắc lại (cho phép trẻ đào sâu suy nghĩ sáng tạo).

À Tạo điều kiện và cơ hội để trẻ tham gia

Các nhiệm vụ mang tính hợp tác

40

Các lí do áp dụng học hợp tác ?

• Kích thích, thức đNy sự tham gia tích cực

• Tăng cường hiệu quả học tập

• Tăng cường trách nhiệm cá nhân

• Yêu cầu áp dụng nhiều năng lực khác nhau

• Là vấn đề xã hội

Kĩ thuật dạy học “Khăn trải bàn”

1

2 4

3

42

• Hoạt ₫ộng theo nhóm (4 người /nhóm)

• Mỗi người ngồi vào vị trí như vẽ trên tấm khăn phủ bàn trên ₫ây

• Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ ₫ề,…)

• Viết vào ô ₫ánh số của bạn những ₫iều bạn thích về câu hỏi (chủ ₫ề) và những ₫iều bạn không thích Mỗi

cá nhân làm việc ₫ộc lập trong khoảng vài phút

• Khi mọi người ₫ều ₫ã xong, chia sẻ và thảo luận các câu trả lời

• Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn

• Cả nhóm quyết ₫ịnh lựa chọn một câu hỏi/chủ ₫ề nghiên cứu

Kĩ thuật dạy học “Các mảnh ghép”

VÒNG 1

• Hoạt động theo nhóm 3 người

• Mỗi nhóm được giao một nhiệm vụ

(Ví dụ : nhóm 1 : nhiệm vụ A; nhóm 2:

nhiệm vụ B, nhóm 3: nhiệm vụ C)

• Đảm bảo mỗi thành viên trong nhóm

đều trả lời ₫ược tất cả các câu hỏi

trong nhiệm vụ được giao

• Mỗi thành viên đều trình bày ₫ược

nhóm đã tìm ra câu trả lời như thế nào

VÒNG 2

• Hình thành nhóm 3 người mới (1người

từ nhóm 1, 1 người từ nhóm 2 và 1 người từ nhóm 3)

• Các câu trả lời và thông tin của vòng 1 được các thành viên nhóm mới chia sẻ đầy đủ với nhau

• Nhiệm vụ mới sẽ được giao cho nhóm vừa thành lập để giải quyết

• Lời giải được ghi rõ trên bảng

• Xác định những yếu tố cần thiết để giải quyết nhiệm vụ phức hợp (kiến thức, kĩ năng, thông tin, chiến lược)

• Xác định các nhiệm vụ mang tính chuNn bị (cho vòng 1) Xác định các yếu tố hỗ trợ cần thiết để hoàn thành thành công vòng 1

46

Liên lạc với giáo viên để xin trợ giúp

Liên lạc với thày cô

Vùng hợp tác (Leary)

TÍCH CỰC CHỦ ĐỘNG

phục-Đọ sức - vạch ranh giới – yêu

cầu – tin tưởng vào quan điểm

bản thân - chỉ trích

Cởi mở-chấp nhận ý kiến phê bình-lắng nghe-giữ đúng lời- đợi chờ-mềm dẻo

Thể hiện sự thất vọng&không

hài lòngim lặng – rút lui

-đứng bên lề-thu mình

Bẫy gặp phải

Hách dịch

Tự biến mình thành người vô hình

50

Kiểm tra theo nhóm đôi

• Suy ngẫm về những hoạt động đã thực hiện

• Thực hành kĩ năng

• Hỗ trợ lẫn nhau

• Cung cấp phản hồi cho nhau

Kĩ thuật dạy học “Khăn trải bàn”

Các nhiệm vụ trong nhóm