PHÒNG GD&ĐT CAM LỘ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG TH LÝ TỰ TRỌNG Độc lập – Tự do – Hạnh phúc KẾ HOẠCH CHỈ ĐẠO VIỆC TỔ CHỨC HỌC SINH THAM GIA TÌM HIỂU, CHĂM SÓC VÀ PHÁT HUY G
Trang 1PHÒNG GD&ĐT CAM LỘ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG TH LÝ TỰ TRỌNG Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
KẾ HOẠCH CHỈ ĐẠO VIỆC TỔ CHỨC
HỌC SINH THAM GIA TÌM HIỂU, CHĂM SÓC VÀ PHÁT HUY GÍA TRỊ CÁC DI TÍCH
LỊCH SỬ, VĂN HÓA, CÁCH MẠNG Ở ĐỊA PHƯƠNG
Họ và tên: Nguyễn Ngọc Phước
Chức vụ: Giáo viên + CTCĐ
Công việc được giao: Chủ nhiệm lớp 5A
I. Đặt vấn đề:
Việc giáo dục học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương là giáo dục cho các em ý thức tìm về cội nguồn góp phần giáo dục kĩ năng sống, giáo dục ý thức xây dựng môi trường thân thiện, giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc và tinh thần cách mạng
Đây chính là các hoạt động phát huy cao độ tính tích cực của học sinh trong việc giáo dục và góp phần bảo tồn, phát huy truyền thống văn hóa, lịch sử địa phương và quốc gia trong giai đoạn hội nhập hiện nay Thông qua hoạt động tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa ở địa phương mà làm cho việc dạy các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân trở nên sống động và hiệu quả hơn, học gắn với thực tiễn chứ không chỉ qua sách vở Bởi vậy, tường tiểu học Lý Tự Trọng xem việc tổ chức học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa,
cách mạng ở địa phương là một hoạt động quan trọng, góp phần nâng cao sự hiểu biết
về truyền thống cách mạng để HS yêu mến, gắn bó quê hương đất nước.
II Đặc điểm tình hình :
1 . Thuận lợi:
-Địa bàn trường gần với khu Nghĩa trang Liệt sĩ xã Cam Nghĩa,tượng đài đồi
241nên thuận lợi cho các em hoạt động tìm hiểu, chăm sóc
-Chính quyền và các tổ chức, đoàn thể địa phương cùng với nhà trường, luôn quan tâm giúp đỡ, tạo diều kiện thuận lợi cho học sinh
Trang 2-Các thầy cô luôn nhiệt tình trong việc giáo dục cũng như giải đáp những điều các
em chưa biết và cùng với Đoàn thanh niên, Đội hướng dẫn tổ chức các em hoạt động -Hội cha mẹ học sinh luôn động viên, khuyến khích các em ý thức tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương -Học sinh ngaỳ càng có ý thức hơn trong việc tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương
2 Khó khăn:
-Nhìn chung kinh tế của gia đình các em cũng như địa phương còn gặp khó khăn nên chư hổ trợ được nhiều cho các em.Để tổ chức cho các em đi tìm hiểu, tham quan tượng đài còn gặp khó khăn vì đường đốc và tương đối xa mà học sinh lại nhỏ nên chưa
tổ chức được thường xuyên
-Học sinh quá nhỏ mà khu Nghĩa trang Liệt sĩ và tượng đài 241 lại nằm trên vùng đất đỏ nên chỉ việc làm sạch cỏ thường xuyên cũng gần như quá sức các em
III Kế hoạch thực hiện:
9/2010
-Chỉ đạo Đội, Đoàn thanh niên sớm có kế hoạch để đặt vấn đề với nhà trường, các cấp chính quyền nhận chăm sóc Nghĩa trang Liệt
sĩ xã Cam Nghĩa và tổ chức cho học sinh đi tìm hiểu, tham quan, chăm sóc khu tượng đài 241
-Tổ chức tuyên truyền, giới thiệu các công trình di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương cho học sinh .
-Nắm được yêu cầu kĩ thuật về việc chăm sóc, bảo vệ di tích.
-Tổ chức cho học sinh làm cỏ ở Nghĩa trang Liệt sĩ xã Cam Nghĩa
-Tổ chức cho học sinh tìm hiểu, tham quan, chăm sóc Tượng đài 241
10
-Chỉ đạo Đội có kế hoạch và tổ chức giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc và tinh thần cách mạng một cách hiệu quả cho tất cả học sinh; phối hợp với chính quyền, đoàn thể và nhân dân địa phương phát huy giá trị của các di tích lịch sử, văn hóa và cách mạng cho học sinh
11 Chỉ đạo Đội:
Trang 3+ Lập kế hoạch phân công các lớp, nhóm học sinh chăm sóc, bảo
vệ di tích lịch sử, văn hóa thường xuyên
+ Trồng, chăm sóc, bảo vệ cây trong di tích lịch sử, văn hóa cách mạng hoặc ở các đường dẫn tới khu di tích theo kế hoạch của ngành văn hóa và chính quyền địa phương
12
-Khuyến khích giáo viên khi dạy Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Nhạc,
Mĩ thuật đưa vào bài giảng các nội dung hoặc yêu cầu bài tập gắn với các di tích lịch sử, văn hóa ở địa phương, có thể tổ chức học chính khóa hoặc hoạt động ngoại khóa cho học sinh ngay tại khu
di tích
-Đội có kế hoạch và thực hiện mời các cựu chiến binh đã từng chiến đấu chống giặc tại địa phương tham gia vào các hoạt động ngoại khóa của nhà trường để giáo dục văn hóa và lịch sử một cách sinh động cho học sinh vào dịp kĩ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam Để tạo hào hứng cho học sinh trong việc chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa,
-Tổ chức trao quà áo lụa tặng bà cho hai mẹ liệt sì ở thôn Cu Hoan và Định Sơn
1/2011
-Chỉ đạo Đội tổ chức đánh giá, tuyên dương các tập thể cá nhân
có thành tích trong quá trình tổ chức tìm hiểu, chăm sóc cac di tích lịch sử ở địa phương
Trao quà cho học sinh khuyết tật, học sinh có hoàn cảnh khó khăn
2
-Chỉ đạo Đội và Đoàn thanh niên sớm có kế hoạch tổ chức cho học sinh làm cỏ Nghĩa trang Liệt sĩ nhằm chào mừng ngày thành lập Đảng 3/2 và ngày thành lập Đoàn 26/3
-Tổ chức cho học sinh tham quan, chăm sóc Tượng đâì 241 vào đầu mùa nắng
3
-Chỉ đạo Đội cùng với Đoàn thanh niên cùng với Đoàn thanh niên địa phương đưa học sinh đi chăm sóc Nghĩa trang Liệt sĩ chào mừng ngày thành lập Đoàn 26/3
Đưa học sinh tham quan, chăm sóc Tượng đài 241
4
Chỉ đạo Đôi cùng với Đoàn thanh niên thông qua các hoạt đông ngoài giờ lên lớp tổ chức công tác giáo dục văn hóa dân tộc và tinh thần cách mạng cho học sinh
Tổ chức cho học sinh tìm hiểu về lịch sử, địa lý địa phương
Trang 45 Chỉ đạo Đội tổ chức cho học sinh làm cỏ giúp đỡ hai gia dình mẹ
liệt sĩ
Tổ chức đánh giá và tuyên dương tập thể, cá nhân có thành tích trong việc chăm sóc Nghĩa trang Liệt sĩ
Có kế hoạch tổ chức cho học sinh trong hè cùng với các đoàn thể địa phương cham sóc nghĩa trang Liệt sĩ kĩ niệm ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7
IV.Giải pháp thực hiện:
+ Tổ chức tuyên truyền tới học sinh trường với nhiều hình thức phong phú: phát thanh măng non, sinh hoạt theo chủ điểm, hái hoa dân chủ, tiết đạo đức…
+ Tổ chức cho học sinh tham quan thực tế tại địa phương
+ Nhân ngày thành lập quân đội và ngày hội quốc phòng toàn dân, ngày kỉ niệm thương binh liệt sĩ, nhà trường tổ chức cho các em học sinh đại diện cho các lớp làm lễ dâng hương tại đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, mời cựu chiến binh về nói chuyện truyền thống
+ Thường xuyên đánh giá và biểu dương những cá nhân, tập thể có nhiều đóng góp trong việc bảo vệ và phát huy giá trị của di tích
+ Tổ chức cho học sinh tìm hiểu ý nghĩa, giá trị lịch sử, giá trị văn hóa của các di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn
+ Lập kế hoạch phân công các lớp, nhóm học sinh chăm sóc, bảo vệ di tích lịch sử, văn hóa thường xuyên
-Phối hợp chặt chẽ với cơ quan Văn hóa, Thể thao và Du lịch ở địa phương.
-Phối hợp với tổ chức Đoàn, Đội trong và ngoài nhà trường
Cam Nghĩa, ngày 30 tháng 8 năm2010
Người thực hiện
Nguyễn Ngọc Phước
Trang 5II Biện pháp thực hiện
Một số biện pháp bồi dưỡng năng lực cảm thu văn học cho học sinh giỏi Tiếng Việt lớp 4,5
* Cảm thu văn học qua việc khai thác các biện pháp nghệ thuật trong các bài văn, bài thơ.
Một trong những biện pháp giúp cho các em có năng lực cảm thụ văn học tốt là giúp cho học sinh nhận biết được các biện pháp nghệ thuật và tác dụng của nó được tác giả sử dụng trong các tác phẩm văn học
Các biện pháp nghệ thuật thương gặp trong các bài văn, bài thơ ở bậc Tiểu học là: ( So sánh, nhân hóa, điệp từ và đảo ngữ.)
Để Cảm thụ tốt các tác phẩm văn học thông qua việc khai thác các biện pháp
nghệ thuật trong các bài văn, bài thơ Học sinh cần thực hiện tốt các yêu câu sau đây.
- Hiểu được thế nào là biện pháp nghệ thuật : So sánh, nhân hóa, điệp từ và đảo
ngữ , ( thông qua phân môn Luyện từ và câu.)
- Xác định đúng những biện pháp nghệ thuật trong bài văn, bài thơ
- Xác định đúng những từ, cụm từ, hình ảnh( ngữ liệu) thể hiện biện pháp nghệ
thuật
- Cảm nhận được giá trị nghệ thuật làm tăng giá trị nội dung, ý nghĩa của bài văn, bài thơ
Trang 61 Một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu thường gặp trong các bài tập đọc ở chương trình bậc tiểu học.
a Biện pháp nghệ thuật so sánh.
So sánh là việc đối chiếu hai hay nhiều sự vật, sự việc cùng có một nét giống nhau nào đó, nhằm diễn tả một cách đầy đủ các hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng
Ví dụ : “ Quê hương là chum khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày…”
+ Học sinh xác định được :
Biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu thơ trên là : Nghệ thuật so sánh
Hình ảnh so sánh : Quê hương (là) chum khế ngọt
+ Học sinh cảm nhận được:
Chùm khế ngọt, là hình ảnh quen thuộc, gần gủi với làng quê, gắn bó với con
người Việt Nam Đặc biệt là gắn liền với những kĩ niệm của thời thơ ấu mỗi người Qua
đó cho ta thấy hình ảnh quê hương trong tâm trí của người Việt nam luôn gần gủi, thanh bình và không bao giờ quên được
* Vì vậy khi so sánh, cần biết lựa chọn những sự vật, hình ảnh quen thuộc, gần gủi, sẽ có tác dụng gợi hình ảnh để cho lời nói hay câu văn thêm sinh động hơn
b Biện pháp nghệ thuật nhân hóa.
- Nhân hóa là sự diễn đạt bằng cách biến các sự vật không phải là người thành những nhân vật mang tính chất như con người
Ví dụ : Cho đoạn thơ :
“ Rừng mơ ôm lấy núi Sương trắng đọng thành hoa Gió chiều đông gờn gợn Hương bay gần bay xa.”
( Rừng mơ- Trần Lê Văn.)
Hãy nêu những cảm nhận của em về vẽ đẹp của rừng mơ Hương Sơn được gợi tả trong đoạn thơ trên
+ Học sinh xác định được :
Nghệ thuật được sử dụng : Nghệ thuật nhân hóa
Hình ảnh nhân hóa : ôm lấy núi.
+ Cảm nhận được :
Rừng mơ bao quanh núi được nhân hóa (ôm lấy núi) cho thấy sự gắn bó gần gũi,
thân mật và thắm đượm tình cảm của cảnh thiên nhiên
Hoa mơ nở trắng như mây trên trời đọng (kết) lại
Gió chiều đông nhè nhẹ (gờn gợn) đưa hương hoa mơ lan tỏa đi khắp nơi
Có thể nói, đoạn thơ trên đã vẽ ra bức tranh mang vẽ đẹp của đất trời hòa quyện trong rừng mơ Hương Sơn
* Vì vậy, khi sử dụng nghệ thuật nhân hóa hợp lý sẽ tạo cho sự vật trở nên sinh động, gợi hình ảnh biểu cảm
c Nghệ thuật điệp ngữ.
Trang 7- Điệp ngữ là cách diễn đạt một từ, một ngữ được nhắc lại nhiều lần nhằm mục đích nhấn mạnh ý, khẳng định, gây ấn tượng mạnh hoặc gợi ra những cảm xúc trong lòng người đọc, người nghe
Ví dụ : “ Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công.”
( Hồ Chí Minh)
+ Học sinh xác định được:
Nghệ thuật được sử dung : Điệp ngữ
Từ ngữ được nhắc lại trong hai câu thơ (đoàn kết, thành công.)
+ Học sinh cảm nhận được sự mạnh mẽ trong lời khẳng định của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tinh thần đoàn kết sẻ đem đến sự thành công to lớn
* Vì vậy, sử dụng điệp ngữ có chọn lọc, hợp lý sẻ có tác dụng làm nổi bậc ý, giúp câu văn, câu thơ mạnh mẽ, nhịp nhàn và tạo nên âm điệu, tính nhạc cho đoạn thơ, câu văn
Ghi chú: Khi sử dụng biện pháp nghệ thuật điệp ngữ trong viết văn, tranh nhầm lẩn với trường hợp lặp từ
d Nghệ thuật đảo ngữ.
- Nghệ thuật đảo ngữ là hình thức đảo trật tự thông thường của cụm chủ - vị
trong câu Nhằm mục đích nhấn mạnh hoạt động, tính chất, trạng thái của đối tượng trình bày
Ví dụ : Câu đảo ngữ : Đẹp biết bao // tổ quốc chúng ta!
VN CN
+ Học sinh xác định đúng bộ phận chủ - vị của câu đảo ngữ Thông qua đó để hiểu được giá trị về nội dung, ý nghĩa của câu
Khẳng định vễ đẹp bất tận của tổ quốc Việt Nam ta
Vì vậy, đảo ngữ có tác dụng làm nổi bậc ý và giúp cho việc diển đạt có giá trị biểu cảm
2 Một số bài tập phát triển cảm thụ văn học.
Ví dụ 1: Trong bài thơ Cô giáo lớp em nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh có viết:
“Cô dạy em tập viết Gió đưa thoảng hương nhài
Nắng ghé vào cửa lớp Xem chúng em học bài.”
Em hãy cho biết: khổ thơ trên tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì nổi bật? Biện pháp nghệ thuật đó giúp em thấy được điều gì đẹp đẽ ở các bạn học sinh?
Học sinh nêu được
+ Biện pháp nghệ thuật tiêu biểu của đọan
thơ trên là gì?
+ Các từ ngữ nào thể hiện nghệ thuật ?
+ Biện pháp nghệ thuật: Nhân hóa
+ Được thể hiên qua các từ ngữ ( ghé,
xem)
Trang 8+ Tác dụng của biện pháp nghệ thuật nhân
hóa trong khổ thơ trên ?
+ Cho ta thấy được tinh thần học tập rất chăm chỉ của các bạn học sinh ( làm cho
nắng như đứa trẻ nhỏ đang tung tăng chạy nhãy cũng muốn dừng lại ghé vào cửa lớp để xem các bạn học bài.)
Ví dụ 2: Trong bài thơ Tre Việt nam ( SGK -TV4/1) nhà thơ Nguyễn Duy có viết
“Mai sau,
Mai sau, Mai sau, Đất xanh xanh mãi xanh màu tre xanh.”
Em hãy cho biết : tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì nổi bậc ? Cách sử dụng nghệ thuật đó đã nói lên điều gì? Nhằm khẳng định điều gì ?
Học sinh nêu được
+ Biện pháp nghệ thuật tiêu biểu của đọan
thơ trên là gì?
+ Các từ ngữ nào thể hiện biện pháp nghệ
thuật ?
+ Biện pháp nghệ thuật : Điệp ngữ
+ Từ ngữ được lặp lại là :Mai sau, xanh
+ Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật
điệp ngữ
(Gợi ý1 : nhận xét về cách ngắt nhịp, ngắt
dòng và điện ngữ Mai sau )
(Gợi ý2 : Xem xét việc lặp lại từ từ xanh
trong dòng thơ cuối)
+ Với sự thay đổi cách ngắt nhịp, ngắt dòng và hình thức điệp ngữ (Mai sau,/ Mai sau,/ Mai sau./) đã góp phần gợi cảm xúc về thời gian như mỡ ra vô tận, tạo cho ý thơ âm vang bay bỏng và đem đến cho người đọc những liên tưởng phong phú
+ Với cách nhắc lai từ xanh, nhằm
khẳng định một màu xanh vĩnh cửu của tre Việt nam Qua đó nói lên sức sống bất diệt của con người Việt Nam, đề cao truyền thống cao đẹp của dân tộc Việt Nam
Ví dụ 3 : Trong bài thơ Cây dừa nhà thơ Trần Đăng Khoa có đoạn.
« Cây dừa xanh tỏa nhiều tàu Dang tay gọi gió, gật đầu gọi trăng
Thân dừa bạc phếch tháng năm, Quả dừa – đàn lợn con nằm trên cao
Trang 9Đêm hè hoa nở cùng sao Tàu dừa – chiếc lược chải vào mây xanh. »
Theo em, phép nhân hóa và phép so sanh được thể hiện qua những từ ngữ nào trong khổ thư trên
Hãy cảm nhận cái hay, cái đẹp của nghệ thuật nhân hóa, so sanh được sử dung trong đoạn thơ trên
Học sinh nêu được :
+ Những từ ngữ nào thể hiện nhệ thuật nhân
hóa
+ Nêu tác dụng của các từ ngữ Dang tay ;
gật đầu ?
+ Những từ ngữ nào thể hiện nghệ thuật so
sánh
+ Nêu tác dụng của các từ ngữ thể hiện
nghệ thuật so sánh
+Phép nhân hóa được thể hiện qua các
từ ngữ : Dang tay đón gió ; gật đầu gọi
trăng.
+ Các từ ngữ đó có tác dụng làm cho các vật vô tri vô giác (là cây dừa) trở nên có những biểu hiện tình cảm như con
người Dừa cùng biết mở rộng vòng tay
để đón gió, cũng gật đầu mời gọi trăng lên.
+Phép so sánh được thể hiện qua các từ
ngữ : Quả dừa(gióng như)đàn lợn con ;
tàu dừa (giống như) chiếc lược.
+ Cách so sánh ở đây được chon những
sự vật thật là gần gủi, thể hiện sự liên tưởng rất phong phú của tác giả
* Qua cách so sánh này làm cho cảnh vật trong thơ trở nên sinh động, có đường nét, hình khối và có sức gợi tả, gợi cảm cao
Ví dụ 4 Trong bài thơ Tiếng hát mùa gặt nhà thơ Nguyễn Duy có viết :
“Gió nâng tiếng hát chói chang
Long lang lưỡi hái liếm ngang chân trời ”
Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì nỗi bậc trong hai câu thơ trên ?
Biện pháp nghệ thuật đó đã giúp em cảm nhận được nội dung, ý nghĩa gì đẹp đẽ ? Yêu cầu học sinh nêu được
+ Biện pháp nghệ thuật tiêu biểu của đọan
thơ trên là gì?
+ Các từ ngữ nào thể hiện nghệ thuật ?
+Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật
( Gợi ý : Gợi tả cảnh gì ? Cảnh vật đó như
+ Biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong hai câu thơ trên là: phép nhân hóa Được thể hiện qua các từ thường chỉ đặc
điểm của người như: nâng, liếm.
+ Gợi tả cảnh mùa gặt ở nông thôn Việt
Nam thật tươi vui và náo nức(Gió nâng
tiếng hát chói chang); cánh đồng rộng
Trang 10thế nào ?) mênh mong, đang hứa hẹn một cuộc
sống ấm no và hạnh phúc(Long lanh
lưỡi hái liếm ngang chân trời)
Cảm nhận được : Với biên pháp nghệ thuật nhân hóa, tác giả đã cho ta thấy được không khí vui tươi, nhôn nhịp, thanh bình và ấm no nơi làng quê Việt Nam vào những ngày mùa
V KẾT QUẢ ĐỔI MỚI
Trên đây là kế hoạch đổi mới "Bồi dưỡng cảm thụ văn học cho học sinh giỏi lớp 4" của tôi Kính mong các bạn đồng nghiệp và ban giám hiệu nhà trường góp ý để kế hoạch của tôi được hoàn thiện và vận dụng vào các năm học tiếp theo
T ân Liên, ngày 10 tháng 10 năm 2011
Người Viết
Ngô Bích Hồng