TRƯỜNG ĐHKT-ĐHQG HÀ NỘI KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ BỘ MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI MÔN HỌC PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH KTXH ------Tiểu luận Đề tài: CHÍNH SÁCH XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO CHO ĐỒNG BÀO
Trang 1TRƯỜNG ĐHKT-ĐHQG HÀ NỘI KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ
BỘ MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI MÔN HỌC PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH KTXH
- -Tiểu luận
Đề tài:
CHÍNH SÁCH XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO CHO ĐỒNG BÀO
CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Giáo viên hướng dẫn: PGS.TS Phan Ngọc Dũng Thưc hiện: Tổ 6 Lớp CH-2012-K21 Chuyên ngành QLKT
Trang 2Chương I Quan điểm Mục tiêu
I Quan điểm.
1 Đảng, Nhà nước đã nhất quán, xóa đói giảm nghèo là chủ trương lớn và là sự nghiệp nỗ lực phấn đấu vươn lên thoát nghèo của
người nghèo, hộ nghèo là nhân tố quyết định thành công của công cuộc xóa đói giảm nghèo.
2 Mục tiêu giảm nghèo nhanh, bền vững đối với các huyện nghèo
là nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy Đảng, sự chỉ đạo sâu sát, cụ thể và đồng bộ của các cấp chính quyền, sự phối hợp tích cực của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân; đồng thời, phải phát huy vai trò làm chủ của người dân từ khâu xây dựng kế hoạch, đến tổ chức thực hiện, giám sát, đánh giá hiệu quả của Chương trình.
3 Cho nên cùng với việc tiếp tục thực hiện các chính sách giảm nghèo chung trong cả nước, Trung ương tập trung huy động các nguồn lực để đầu tư, hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với
61 huyện nghèo Căn cứ vào tinh thần của Nghị quyết này, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chọn thêm một số huyện nghèo khác trên địa bàn, nhất là các huyện có đồng bào dân tộc thiểu số sống tập trung để huy động nguồn lực của địa phương đầu tư hỗ trợ các huyện này giảm nghèo nhanh và phát triển bền vững.
Trang 3II Mục tiêu.
1 Mục tiêu tổng quát.
Tạo ngay ra sự chuyển biến nhanh hơn về đời sống vật chất, tinh thần của người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số thuộc các huyện nghèo, bảo đảm đến năm 2020
ngang bằng các huyện khác trong khu vực Hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững, theo hướng sản xuất hàng hóa, khai thác tốt các thế mạnh của địa phương Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phù với đặc điểm của từng huyện; chuyển đổi
cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả theo quy hoạch; xây dựng
xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; bảo đảm vững chắc an ninh, quốc phòng
2 Mục tiêu cụ thể đến năm 2015.
Giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống mức ngang bằng mức trung bình của tỉnh Tăng cường năng lực cho người dân và cộng đồng để phát huy hiệu quả các công trình cơ sở hạ tầng thiết yếu được đầu tư, từng bước phát huy lợi thế về địa lý, khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên; bước đầu phát triển sản xuất theo hướng sản xuất hàng hóa quy
mô nhỏ và vừa, người dân tiếp cận được các dịch vụ sản xuất và thị trường tiêu thụ sản phẩm một cách thuận lợi; lao động nông nghiệp còn dưới 60% lao động xã hội; tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo, tập huấn, huấn luyện đạt trên 40%
3 Mục tiêu cụ thể đến năm 2020.
Giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống mức ngang bằng mức trung bình của khu vực Giải quyết cơ bản vấn đề sản xuất, việc làm, thu nhập để nâng cao đời sống của dân cư ở các huyện nghèo gấp 5 - 6 lần so với hiện nay Lao động nông nghiệp còn khoảng 50% lao động xã hội, tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo, tập huấn, huấn luyện đạt trên 50%; số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới khoảng 50% Phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn, trước hết là hệ thống thủy lợi bảo đảm tưới tiêu chủ động cho toàn bộ diện tích đất lúa có thể trồng 2 vụ, mở rộng diện tích tưới cho rau màu, cây công nghiệp; bảo đảm giao thông thông suốt 4 mùa tới hầu hết các xã và cơ bản có đường ô tô tới các thôn, bản đã được quy hoạch; cung cấp điện sinh hoạt cho hầu hết dân cư; bảo đảm cơ bản điều kiện học tập; chữa bệnh, sinh hoạt văn hóa, tinh thần, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
Trang 4Chương II
Cơ sở lý luận về chính sách kinh tế xã hội và vấn đề nghèo đói, chính sách xoá đói giảm nghèo đối với vùng đồng bào các dân tộc thiểu số ở nước ta
I Cơ sở lý luận về chính sách kinh tế xã hội.
1 Các khái niệm cở bản về chính sách kinh tế xã hội.
1.1 Khái niệm chính sách.
1.2 Khái niệm chính sách kinh tế xã hội.
2 Đặc trưng cơ bản của chính sách kinh tế xã hội.
3 Giải pháp và công cụ của chính sách kinh tế xã hội.
3.1 Giải pháp chính sách kinh tế xã hội.
3.2 Những nhóm công cụ của chính sách kinh tế xã hội.
4 Vai trò của chính sách kinh tế xã hội.
Trang 5II Vấn đề nghèo đói.
1 Các quan điểm tiếp cận vấn đề nghèo đói.
1.1 Theo cách tiếp cận hẹp.
1.2 Theo cách tiếp cận rộng.
2 Các quan điểm về chỉ tiêu đánh giá về mức nghèo đói hiện nay.
2.1 Quan điểm của ngân hàng thế giới (WB).
2.2 Quan điểm của tổ chức lao động quốc tế(ILO).
2.3 Quan điểm của Tổng cục thống kê Việt nam.
2.4 Quan điểm của Bộ lao động thương binh và xã hội.
2.5 Các phương pháp đánh giá các chính sách của chính phủ về giải quyết vấn đề phúc lợi xã hội.
2.5.1 Phương pháp đường cong Lorenz.
2.5.2 Chỉ số nghèo khó.
Trang 6III Chính sách xoá đói giảm nghèo ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số ở nước ta.
1 Khái niệm, mục tiêu, đối tượng chính sách xoá đói giảm nghèo.
* Khái niệm: Chính sách xoá đói giảm nghèo là tổng thể các
quan điểm, tư tuởng, các giải pháp và công cụ mà Nhà nước sử dụng để tác động lên các chủ thể kinh tế xã hội nhằm giải quyết vấn
đề nghèo đói, thực hiện mục tiêu xoá đói giảm nghèo, từ đó xây
dựng một xã hội giầu đẹp.
* Mục tiêu: Chính sách xoá đói giảm nghèo cho các đối tợng
thuộc diện nghèo đói ở nước ta, giảm bớt khoảng cách giầu nghèo trong xã hội, nhằm mục tiêu tổng quát xây dựng một đất nước dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh.
* Đối tượng: Là đồng bào các dân tộc thiểu số ở nước ta,
những vùng sâu vùng xa nơi mà cuộc sống còn nhiều khó khăn và
có cuộc sống cách biệt với đời sống kinh tế xã hội của cả nước.
Trang 72 Những chủ trương, chính sách xoá đói giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc thiểu số ở nước ta hiện nay.
2.1 Chương trình phát triển nông thôn, thuỷ lợi, giao thông.
2.1.1 Chương trình về thuỷ lợi, giao thông.
2.1.2 Chương trình định canh định cư.
2.1.3 Chương trình tư vấn, dịch vụ, chuyển giao khoa học công nghệ.
Đây là một chương trình đặc biệt có ý nghĩa trong việc phát triển kinh tế miền núi theo hớng chuyển dịch cơ cầu giống cây trồng mới và sản xuất hàng hoá tập trung Nó đợc hiểu là một chương trình bao gồm nhiều
công việc, dự án triển khai trên diện rộng, chủ yếu tập trung vào các khâu khuyến nông, khuyến lâm, khoa học kỹ thuật, vật tư sản xuất, tín dụng nông thôn.
2.2 Chương trình giải quyết việc làm.
2.3 Chương trình tín dụng.
2.4 Chương trình giáo dục y tế với mục tiêu xoá đói giảm nghèo.
2.4.1 Chương trình giáo dục.
2.4.2 Chương trình y tế.
2.5 Chương trình quốc gia số: 06/CP.
2.6 Chương trình hỗ trợ dân tộc đặc biệt khó khăn.
2.7 Chương trình bảo vệ môi trường.
3 Chính sách cán bộ đối với các huyện nghèo.
Trang 8Chương III Thực trạng nghèo đói ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và kết quả đạt được từ việc thực hiện xoá đói giảm nghèo ở vùng dân tộc thiểu số
nước ta trong những giai đoạn gần đây
I Thực trạng và nguyên nhân về tình trạng nghèo đói ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số nước ta trong những giai đoạn trước đây.
1 Thực trạng về tình hình nghèo đói ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu
số ở nước ta trong những giai đoạn gần đây.
- Nhóm thứ nhất: một số hộ đói nghèo chủ động tìm kiếm cơ hội thoát ra khỏi
cảnh nghèo đói Họ tìm đến các nhóm dân tộc có trình độ sản xuất cao hơn, giỏi làm kinh tế để học tập kinh nghiệm, tìm tòi các địa điểm, địa phương có điều kiện làm việc để có thu nhập cao hơn Họ mạnh dạn vay vốn phát triển sản xuất, tìm kiếm để mở rộng sản xuất ngoài nông nghiệp và chăn nuôi.
- Nhóm thứ hai: Nhóm này ít năng động hơn có thể khá lên thoát khỏi đói
nghèo nhờ vào các chương trình phát triển giao thông, có đường sá tốt để giao lu buôn bán trao đổi hàng hoá và nhờ vào đợc huởng các dự án kinh tế, văn hoá, xã hội Nhng nhóm này tỏ ra kèm năng động hơn nhóm thứ nhất và cũng đễ bị đẩy xuống diện đói nghèo nếu các chương trình, dự án trên địa bàn kết thúc Đó là nhóm thiếu bền vững.
- Nhóm thứ ba: Đây là nhóm chiếm đa số là những người không huặc rất ít
khả năng tham gia vào các hoạt động của nền kinh tế thị trường đang ngày càng phát triển Họ chỉ biết trông chờ vào ruộng nương huặc phát đồi rừng làm nương để hy vọng có lương thực khá hơn, thậm chí ngay cả trong điều kiện thuận lợi về giao thông, chợ, tín dụng u đãi mà họ vẫn không nghĩ ra huặc không giám mạnh dạn tìm cơ hội thay đổi cuộc sống
Trang 92 Những nguyên nhân cơ bản về tình trạng nghèo đói ở vùng dân tộc thiểu
số nước ta.
2.1 Sự phân cách trầm trọng kéo dài.
2.2 Những rủi ro tai hoạ đột xuất
2.3 Nguồn lực và năng lực.
2.3.1 Nguồn lực.
2.3.2 Năng lực.
Trang 10II Những kết quả đạt được trong việc thực hiện chương trình xoá đói giảm nghèo ở vùng tộc thiểu số nước ta trong những giai đoạn gần đây.
1 Chương trình phát triển nông nghiệp và nông thôn, thuỷ lợi, giao thông.
1.1 Thuỷ lợi, giao thông.
1.2 Chương trình định canh định cư.
1.3 Tư vấn, dịch vụ, chuyển giao khoa học kỹ thuật.
2 Chương trình giải quyết việc làm.
3 Chương trình tín dụng.
4 Chương trình giáo dục, y tế với mục tiêu xoá đói giảm nghèo.
4.1 Chưương trình giáo dục.
4.2 Chương trình y tế.
5 Chương trình quốc gia số: 06/CP.
6 Chương trình hỗ trợ dân tộc dặc biệt khó khăn.
7 Chương trình bảo vệ môi trường.
Trang 11Chương IV Những kiến nghị và giải pháp về xoá đói, giảm nghèo đối với đồng
bào các dân tộc thiểu số của nước ta
I Những vấn đề cần lưu ý và giải pháp khắc phục trong công cuộc xoá đói, giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc thiểu số ở nước ta trong giai
đoạn hiện nay.
1 Vấn đề phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
1.1 Khuyến nông, khuyến lâm.
1.2 Tín dụng.
1.3 Giao thông vận tải.
1.4 Giao đất giao rừng.
1.5 Chuyển giao khoa học kỹ thuật và chuyển dịch cơ cấu sản xuất.
2 Các vấn đề xã hội.
2.1 Y tế.
2.2 Giáo dục.
2.3 Về bản sắc văn hoá dân tộc thiểu số.
3 Trợ giúp đối tượng chính sách xã hội.
3.1 Người có công với nước và gia đình họ.
3.2 Người tàn tật, già yếu, trẻ mồ côi.
4 Cứu tế, viện trợ khẩn cấp.
Trang 12II Bài học kinh nghiệm trong công tác xoá đói giảm nghèo ở nước ta.
1 Sự nghiệp xoá đói giảm nghèo là sự nghiệp của toàn Đảng toàn dân, đòi hỏi sự nỗ lực của tất cả mọi người cùng tham gia mà trước hết là những cơ quan tổ chức chịu trách nhiệm thực hiện các chủ trương chính sách của nhà nước về công tác xoá đói giảm nghèo
Để có thể thành công bản thân các cơ quan tổ chức này cần xây dựng cho mình một bộ máy vững mạnh có đủ năng lực và trình độ, nhiệt tình trong công việc Bên cạnh đó cần có một cái nhìn khách quan và toàn diện về hiện tợng nghèo đói để có đợc phương pháp tiếp cận, công cụ thực hiện một cách có hiệu quả nhất
2 Muốn xoá đói giảm nghèo thành công, một vấn đề quan trọng là cần phải có sự thống nhất cao trong nhận thức về trách nhiệm của cấp uỷ đảng, chính quyền từ Trung ương đến cơ
sở, của các tổ chức đoàn thể nhân dân; có hệ thống chính sách, cơ chế phù hợp, có kế hoạch
và chỉ đạo thực hiện cụ thể ở từng xã, thôn, bản và đến từng hộ
3 Có sự phân công trách nhiệm rõ ràng, cụ thể giữa các cấp, các ngành, phát huy vai trò của tổ chức đòan thể: hội phụ nữ, hội nông dân, hội cựu chiến binh…
4 Các giải pháp đa ra để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ chiến lợc thường có liên quan tới nhiều cấp nhiều ngành, do đó cần có cơ chế vận hành chương trình hiệu quả để có thể phối hợp các cơ quan liên quan nhằm thực hiện mục tiêu nhiệm vụ chiến lợc đã đề ra Cơ chế vận hành
và sự phối kết hợp phải tạo ra được sự phù hợp về trách nhiệm và quyền hạn của từng cơ quan
5 Phải có quy hoạch sắp xếp lại dân cư, bố trí xen kẽ và hợp lý các hộ thuộc dân tộc Kinh có kinh nghiệm sản xuất giỏi với các hộ cha biết cách làm ăn, giúp nhau phát triển sản xuất, thực hiện xoá đói, giảm nghèo
6 Phải có tổ chức điều tra, xác định rõ nguyên nhân, quản lý chắc các hộ nghèo ở từng
xã và có biện pháp hỗ trợ phù hợp, phát huy dân chủ cơ sở tạo cơ hội cho người nghèo trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện kế hoạch xoá đói giảm nghèo
7 Đa dạng hoá nguồn lực, trước hết là phát huy nguồn lực tại chỗ, huy động nguồn lực cộng đồng, mở rộng hợp tác quốc tế về kinh nghiệm và kỹ thuật, tài chính cho xoá đói giảm
nghèo
8 Có sự lồng ghép và có kế hoạch tổ chức các hoạt động xoá đói, giảm nghèo các chương trình dự án trên địa bàn miền núi, tránh trùng lặp để có được hiệu quả cao
Trang 13Kết luận:
coi đó là một trong những nhiệm vụ hàng đầu ưu tiên thực hiện, đặc biệt là xoá đói giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc thiểu số Thông qua chính sách xoá đói giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc thiểu số, chúng ta đã đạt được nhiều thành công trong công tác xoá đói giảm nghèo, tuy nhiên bên cạnh những thành quả đạt được vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức đòi hỏi chúng ta cần nỗ lực hơn nữa
đồng bào các dân tộc thiểu số, thực trạng và giải pháp“ phần nào đã cho chúng
ta thấy được vai trò quan trọng của nhiệm vụ xoá đói giảm nghèo và có một cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề nghèo đói, thấy được những thành công đạt được cũng như những vấn đề còn tồn tại trong việc thực hiện chính sách xoá đói giảm nghèo.
Xoá đói giảm nghèo là một vấn đề lớn và phức tạp, nó là vấn đề thách thức không chỉ đối với Việt Nam mà còn với nhiều nước trên thế giới Bởi vai trò và tính chất phức tạp của công tác xoá đói giảm nghèo, vấn đề xoá đói giảm nghèo không thể giải quyết ngay mà nó cần phải giải quyết từng bước và cần có sự đóng góp nỗ lực của tất cả mọi người Với khả năng có hạn của mình, chúng em xin đóng góp một
số ý kiến để hoàn thiện hơn công tác xoá đói giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc thiểu số ở nước ta
Chúng em xin chân thành cảm ơn thầy PGS.TS Phạm Ngọc Dũng đã tận tình giúp đỡ chúng em hoàn thành tốt tiểu luận này Tuy đã có nhiều cố gắng, nhưng do còn hạn chế về kiến thức nên tiểu luận không tránh khỏi có nhiều thiếu xót, chúng em rất mong nhận được sự góp ý của thầy để tiểu luận được hoàn thiện hơn.