Giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh THPT LUONG DAC BANG

Vì vậy, tầm quan trọng, sự hiểubiết, ý nghĩa của truyền thống tương thân, tương ái không được giáo dụcrộng rãi sâu sắc đến học sinh ở mỗi trường.Chính việc kết hợp giáo dục hai mặt diễn

SỞ GD & ĐT THANH HÓA TRƯỜNG THPT LƯƠNG ĐẮC BẰNG

o0o

-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI : GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG TƯƠNG THÂN TƯƠNG ÁI

CHO HỌC SINH THPT ( Qua ví dụ Trường THPT Lương Đắc Bằng)

Hä vµ tªn : Hoàng Văn Bằng

Tổ : lịch sử

§¬n vÞ c«ng t¸c: Trường THPT Lương Đắc Bằng

HuyÖn Ho»ng Hãa, TØnh Thanh Hãa

SKKN thuộc lĩnh vực giáo dục đạo đức học sinh

SKKN năm học 2012 – 2013

MỤC LỤC

I Mở đầu

1.Lý do chọn đề tài

2.Thực tiễn giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho họcsinh

THPT

II Một số hình thức giáo dục truyền thống tương thân tương

ái cho học sinh THPT

1 Mục tiêu giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học

3 Kết quả giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinhTHPT

cùng bạn bè năm châu? Phải chăng đó là ở sức mạnh của tinh thần đoàn kết,tương trợ lẫn nhau?

Tương thân, tương ái là nghĩa cử cao đẹp của nhân dân ta bên cạnhtình yêu quê hương đất nước, tạo thành truyền thống quý báu của dân tộc ta

Vì lẽ đó, từ xưa đến nay cha ông ta qua trang sử của dân tộc luôn giáo dụcnhững tấm lòng bao bọc che chở lẫn nhau lúc khó khăn hoạn nạn để độngviên nhau, cùng vươn lên xây dựng cuộc sống Nhưng bài học về lòng tươngthân tương ái được khắc sâu và phổ biến rộng rãi trong dân gian với câu từmộc mạc, giản dị nhưng đằm thắm sâu sắc, ai cũng dễ đọc, dễ thuộc, dễ hiểu

“ lá lành đùm lá rách”, “ Thương người như thể thương thân”, “ Bầu ơithương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một dàn” “ Một conngựa đau cả tàu bỏ cỏ”

Những bài học kinh nghiệm sâu sắc tinh thần tương thân tương áitrong trang sử dân tộc, dưới sự lãnh đạo của Đảng truyền thống ấy khôngngừng được phát huy rộng rãi Từ các cấp các ngành Trung Ương đến địaphương, xuống thôn xóm, đặc biệt trong giáo dục các cấp học của cả nước, ởđâu củng giấy lên phong trào tương trợ, giúp đỡ, đoàn kết, động viên lẫnnhau để cùng nhau phát triển

Giáo dục nói chung, giáo dục Trung học phổ thông nói riêng hiện nay,

là phải đào tạo ra những con người phát triển toàn diện “Đức- trí- thể- mĩ”,

trong đó đạo đức là nền tảng để phát triển “trí- thể- mĩ”, lớn hơn là truyềnthống yêu nước bảo vệ tổ quốc Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, mặt tráicủa cuộc sống và môi trường xã hội với những tác động tiêu cực đã dẫn đếnnhững sai phạm đáng tiếc: Học sinh đánh nhau, vô lễ với thầy cô giáo, ýthức phấn đấu kém Bên cạnh các môn học khác nhau có vai trò to lớntrong giáo dục đạo đức học sinh, giáo dục tình yêu thương đùm bọc nhau làtruyền thống đẹp đẽ về đạo lý làm người Vì lý do đó tôi đã mạnh dạn chọn

đề tài: Giáo dục truyền thống “tương thân tương ái” cho học sinh Qua ví dụ trường THPT Lương Đắc Bằng” làm đề tài sáng kiến kinhnghiệm, với mong muốn đề tài thực sự có ý nghĩa trong thực tiễn góp phầngiáo dục đạo đức học sinh trung học phổ thông

THPT-2 Thực tiễn giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh THPT.

Nghĩa cử “tương thân, tương ái” ở trường Trung học phổ thông là việclàm thường xuyên, liên tục Ở các trường THPT cụ thể, hàng năm có rấtnhiều các hoạt động hổ trợ, giúp đỡ lẫn nhau, song do hoạt động này khôngphải là một môn học cụ thể như các môn học khác nhau ở nhà trường phổ

thông như: toán, lý, văn, sử , nên các Trường thường rơi vào thế bị động,không có những chủ trương biện pháp thiết thực cụ thể, làm việc một cáchqua lao, chủ yếu là hoàn thành nhiệm vụ hoặc chỉ tiêu do các đoàn thể phátđộng, gây nên sự hoài nghi, nhàm chán, tâm lý không tốt, ảnh hưởng tiêucực về giáo dục đạo đức đối với học sinh Vì vậy, tầm quan trọng, sự hiểubiết, ý nghĩa của truyền thống tương thân, tương ái không được giáo dụcrộng rãi sâu sắc đến học sinh ở mỗi trường.

Chính việc kết hợp giáo dục hai mặt diễn ra không đồng bộ trong mỗinhà trường và các trường học khác nhau trong cả nước, cùng với những tácđộng tiêu cực của những mặt trái xã hội đã gây nên những hậu quả to lớn đốivới nền giáo dục nước nhà hiện nay: Bạo lực học đường, học sinh vô lễ vớicác thầy cô giáo, các tệ nạn khác Vì vậy, sự cần thiết phải giáo dục đồng bộhai mặt “ tri thức, đạo đức”, trong đó đạo đức là then chốt quyết định cáchành vi học tập khác của học sinh THPT, với việc giáo dục truyền thống

“tương thân, tương ái” cho học sinh sẽ góp phần quan trọng hoàn thiện đạođức nhân cách của học sinh

Trường THPT Lương Đắc Bằng- huyện Hoằng Hóa- tỉnh Thanh Hóa,

bề dày truyền thống hơn 50 năm rèn đức luyện tài cho học sinh, bên cạnhtruyền đạt tri thức cho học sinh, giáo dục truyền thống “tương thân, tươngái” luôn luôn được quán triệt và chú trọng để giáo dục rộng rãi sâu sắc đến

học sinh, với những tấm lòng bao dung, yêu thương đùm bọc lẫn nhau, tạo

ra không khí đoàn kết, giúp đỡ nhau trong học tập, chăm lo đời sống của họcsinh Chính giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh đã tạo rakhông khí học tập sôi nổi giữa học sinh các lớp với toàn trường, nề nếp annimh trường học được đảm bảo, các phong trào thi đua liên tục được phátđộng, sự phẩn khởi vui tươi giữa các thầy cô giáo và học sinh Kết quả giáodục hai mặt của nhà trường không ngừng được duy trì và phát triển, trườngliên tục đón nhận những danh hiệu thi đua cao quý của ngành, Tỉnh, Chínhphủ ghi nhận thành tích đạt được của cả thầy và trò trong mỗi năm học

II Một số hình thức giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh THPT.

1 Mục tiêu giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh THPT.

Mỗi môn học khác nhau trong nhà trường THPT đều có mục tiêu cụthể để giúp học sinh nắm vững tri thức của nhân loại, hình thành nhân cách,các em đủ tự tin trong cuộc sống cũng như khắc phục và vượt qua những thửthánh mới Nói các khác, mục tiêu là cái “ Cái cuối cùng và mở đầu” cho

chủ thể hành động làm đúng các thao tác, thủ thuật, để có được những kếtquả tốt nhất.

Xuất phát từ mục tiêu giáo dục nói chung, Giáo dục truyền thốngtương thân tương ái cho học sinh THPT cũng không nằm ngoài mục đích đó:Bồi dưỡng tri thức, hình thành nhân cách, kỹ năng, kỹ xảo

Trước hết, về mặt nhận thức

Truyền thống “tương thân tương ái” là những tập tục, thói quen vàcũng là kinh nghiệm của xã hội được hình thành từ lâu đời trong lối sống vànếp nghĩ của con người được truyền lại từ thế hệ này qua thế hệ khác, vì vậy

nó có tầm vóc và ý nghĩa lớn giúp các em khả năng ham học hỏi, hiểu biếtnhững kinh nghiệm tri thức của nhân loại

Những yếu tố tích cực và tiến bộ của truyền thống sẽ giúp các emchăm lo học hành, hăng say trong lao động sản xuất, đồng thời có thể sángtạo ra những yếu tố hoàn toàn mới mà các thế hệ cha anh hoặc có khả năng,hay không có điều kiện để thực hiện

Thứ hai, có tác dụng giáo dục tư tưởng đạo đức và hình thành nhân

cách cho các em, góp phần đào tạo con người toàn diện Việt Nam

Giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh giúp các emhiểu sâu sắc về đạo lý làm người, những tấm lòng cao cả, sự bao dung, âm

hưởng hơi ấm của nhau Bỏ qua những mặc cảm, số phận, sự bon chen củacuộc sống đời thường, hiểu rõ hơn về cuộc sống.

Giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh có ý nghĩalớn đối hình thành nhân cách toàn diện đối với các em, hình thành các emtình yêu thương đồng loại, yêu quê hương đất nước, yêu chủ nghĩa xã hội,trong lao động sản xuất cũng như đấu tranh bảo vệ tổ quốc Các em có ýthức làm nghĩa vụ công dân, biết gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa dântộc, có thể thích ứng với mọi điều kiện khắc nghiệt của cuộc sống

Cuối cùng, giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh

THPT còn đáp ứng mục tiêu phát triển, rèn luyện kỹ năng tư duy, thực hành:năng lực về trách nhiệm, nhận thức ( ý nghĩa việc học tập, ghi nhớ và tư duyđối với môn học cụ thể); các thành phần nhân cách ( hứng thú học tập, ýchí); kỹ năng thực hành trong cuộc sống để thích nghi với thực tiễn đặt ra

2 Một số hình thức giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh THPT.

2.1 Mỗi thầy cô giáo là tấm gương giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh.

Dạy học nói chung , ở THPT nói riêng, người thầy- cô giáo không chỉdạy chữ mà còn phải dạy người, mỗi nhà giáo là một nhân cách, tấm gươngsáng sáng để người học rèn luyện, tu dưỡng đạo đức Sản phẩm của người

thầy- cô là những con người có động cơ trong sáng, phải biết đồng cảm, sẽchia, giúp đỡ mọi người, phải biết đặt lợi ích cá nhân sao cho phù hợp vớilợi ích tập thể.

Song song với truyền đạt tri thức nhân loại, Thầy -cô giáo phải luônchú trọng, giáo dục sâu sắc truyền thống tương thân tương ái, coi đây là nềntảng giúp mối quan hệ thầy- trò trở nên thân thiện, các em sẽ cảm động sâusắc trước tấm lòng của Thầy- cô, sẵn sàng sẽ chia cùng các thầy- cô trướcnhững khó khăn

Với những tấm lòng cao cả, bao dung của Thầy- cô giáo, tham giađóng góp, sẽ chia với con người, số phận khó khăn trong cộng đồng, trườnghọc: thăm hỏi động viên thường xuyên đến học sinh, hoàn cảnh gia đình,những học sinh khuyết tật không may mắn Bằng những hành động thiếtthực, đóng góp ủng hộ, động viên, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các emđược đến trường, khiến các em không tuổi thân hay mặc cảm mà vươn lêntrước số phận, khẳng định được tương lai cuộc sống

Từ những tấm gương sáng của các Thầy- cô giáo, học sinh sẽ hiểunhau hơn, sẵn sàng cảm thông chia sẽ với nhau, tạo thành động cơ lớn, sẳnsàng tham gia đóng góp ủng hộ, động viên nhau phấn đấu trong học tập,tham gia tích cực các hoạt động phong trào, giảm tải đi những phần hư hỏng,tránh xa các tệ nạn xã hội

Ví dụ, Trường THPT lương Đắc Bằng- huyện Hoằng Hóa trongnhững năm qua luôn đạt được bề dầy truyền thống dạy tốt, học tốt Để đạtđược kết quả to lớn đó, là sự nổ lực không biết mệt mỏi của bao thế hệ thầy

cô giáo và học sinh, trong đó nổi lên trên hết là tấm lòng cao cả của Thầy côluôn biết sẽ chia, đồng cảm, đã tạo ra động lực lớn để duy trì và khôngngừng phát triển những thành tích đạt được Có rất nhiều những hành độngthiết thực của các thầy cô trong mỗi năm học, ngoài việc hoàn thành đónggóp những nghĩa cử cao đẹp của các phong trào do các đoàn thể khác nhauphát động, các thầy cô còn thể hiện tấm lòng cao cả thân thiện sẽ chia vớihọc sinh của trường: Trong năm học 2011- 2012, tập thể thầy cô giáo củanhà trường đã tham gia hàng loạt các hoạt động nhân đạo, từ thiện (Mái ấmcông đoàn; Nhắn tin Vịnh Hạ Long; Tấm lưới nghĩa tình; ngày vì ngườinghèo; Tết vì học sinh nghèo; Ủng hộ trung tâm trẻ em khuyết tật; Biên giớihải đảo, Quỷ nhân đạo huyện , tổng số tiền quyên góp ủng hộ lên tới 70triệu động Đặc biệt, trong năm học, Thầy giáo Lê Văn Danh- giáo viên thểdục của trường không may gặp tai nạn, nổ lực của gia đình và sự sẽ chia củatập thể sư phạm nhà trường hết lòng cứu chữa, nhưng Thầy đã không thểvượt qua được những khó khăn và qua đời Trong năm học 2012- 2013,những tấm lòng sẽ chia của các thầy cô giáo nhà trường vẫn không ngừngduy trì, các hoạt động khuyên góp không dừng lại ở việc tham gia mà còn

giáo dục sâu sắc đến học sinh: tổ chức long trọng các buổi lễ khuyên góp,nêu ý nghĩa của hành động thiết thực, công bố kết quả ủng hộ tổng số tiềnnhân đạo từ thiện lên tới 130 triệu đồng Những tấm lòng của thầy cô giáo lànhững nghĩa cử cao đẹp là tấm gương sáng về truyền thống “Tương thân,tương ái” cho học sinh noi theo, đồng thời nó còn là động lực trong dạy vàhọc để thầy- trò vượt qua mọi khó khăn thử thách để không ngừng vươn lênchiếm lĩnh tri thức hoàn thiện nhân cách, mang theo hành trang cho hànhtrình của cuộc sống.

2.2 Hoạt động ngoại khóa để giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh.

Ở nhà trường THPT, bài học ngoại khóa có ý nghĩa to lớn trong giáodục tri thức và hình thành nhân cách đạo đức học sinh, bài học ngoại khóa

có thể là tiết chào cờ đầu tuần, phong trào thi đua của đoàn thanh niên, tổchức trọng thể lễ viếng và đặt hoa tại nghĩa trang liệt sỹ, thăm và tặng quà

Bà mẹ Việt Nam anh hùng, chăm sóc giúp đỡ gia đình thương binh liệt sĩ,thông qua hội trại truyền thống

Bài học ngoại khóa với chủ đề giáo dục truyền thống “ tương thântương ái” cho học sinh bằng những hành động thiết thực cụ thể “ học đi đôivới hành”, các em sẽ hiểu sâu sắc hơn những giá trị nhân đạo của cuộc sống,xây dựng cho các em niềm tin, sự say mê trong học tập và lao động, đoàn

kết tham gia sôi nổi phong trào, giúp các em trở thành những con người cóích cho tương lai.

Ví dụ, Trường THPT Lương Đắc Bằng giáo dục truyền thống “Tươngthân tương ái” hằng năm được xây dựng thành nhiều chủ đề lớn trở thànhbài học ngoại khóa có ý nghĩa sâu sắc Trong những năm học qua, chủ đề “Xây dựng nhà nhân ái” cho học sinh nghèo ham học có ý chí không ngừngvươn lên được Đoàn thanh niên phát động, phong trào đã nhận được sự ủng

hộ to lớn của Đảng Bộ nhà trường, tập thể sư phạm các thầy cô giáo, cùngtoàn thể học sinh Bài học được tổ chức sôi nổi qua tiết chào cờ đầu tuần,băng rôn khẩu hiệu, các em phát động thành một phong trào lớn, trực tiếpxuống đến tận địa phương để khảo sát và phân loại đối tượng học sinh, hoàncảnh gia đình, chuẩn bị các khâu công tác tổ chức Sự tích cực, nổ lực củatoàn trường đã đem lại những kết quả to lớn, góp phần nâng cao chất lượngdạy và học cũng như xây dựng nề nếp, hình thành nhân cách học sinh: Nămhọc 2011- 2012, toàn trường đã ủng hộ, quyên góp được số tiền lớn trên 30triệu đồng Việt Nam, động viên về tinh thần, sức lao động để giúp đỡ giađình học sinh Lê Văn Cam ( lớp 12ª11), xây dựng một ngôi nhà C4 khangtrang trên 50 m2, giúp gia đình ổn định cuộc sống, bản thân học sinh Cam đã

có sự động viên to lớn từ những nghĩa cử cao đep của các thầy cô và bạn họctoàn trường Đáp lại những kỳ vọng đó, em đã lao vào học tập, tham gia tích

cực phong trào bề nổi, thân thiện các thầy cô và bạn học Em đã hoàn thànhkhóa học với kết quả đạt được học sinh giỏi liên tục trong 3 năm, thi đỗ tốtnghiệp với điểm khá giỏi, đặc biệt em đã thi đỗ vào trường Đại học mỏ địachất Hà Nội, hiện là sinh viên năm thứ 2; Năm học 2012- 2013, toàn trường

đã có ủng hộ thiết thực để giúp đỡ gia đình học sinh Lê Thị Trang (lớp11ª7), xây dựng “ Nhà nhân ái”, số tiền trên 30 triệu đồng, riêng tập thể lớp11ª7 ủng hộ trên 10 triệu đồng Những nghĩa cử cao đẹp của thầy- cô giáo,các bạn học sinh đã để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng gia đình, nhân dân địaphương, đặc biệt đã có tác dụng giáo dục sâu sắc đến học sinh

2.3 Kết hợp các hình thức tuyên truyền cổ động khác nhau giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh.

Giáo dục truyền thống “Tương thân tương ái”, cần được tiến hànhthường xuyên thông qua các hình thức khác nhau để tuyên truyền cổ động:Qua hệ thống băng rôn khẩu hiệu, phát thanh, báo tường, triển lãm bằngnhững hình ảnh, hiện vật, hoạt cảnh truyền thống

Hoạt cảnh truyền thống là loại hình sân khấu hóa, tổng hợp nhiều bộmôn nghệ thuật: múa, hát, thơ, đọc dẫn , qua các ngày hội lớn của trường

để giáo dục truyền thống “Tương thân tương ái” cho học sinh, tạo ra nhữngtình huống gây xúc động, tạo nên những cao trào, tình cảm sâu sắc đối vớicác em

Qua những hình thức giáo dục này, sẽ giúp các em rèn luyện nhâncách, từ những việc nhỏ như: ham học, ham làm, siêng năng, cần kiệm đếnnhững việc làm lớn hơn như hun đúc tinh thần dân tộc, lòng yêu nước ở mỗingười.

2.4 Các môn học khác nhau lồng ghép giáo dục truyền thống tương thân tương ái cho học sinh.

Mỗi môn học khác nhau ở nhà trường THPT song song với truyền thụtri thức, giá trị của bài học còn giáo dục sâu sắc về đạo lý là người, chia sẽ,đùm bọc lẫn nhau, truyền thống “ Tương thân tương ái” đồng thời được lồngghép để giúp các em sự thông cảm sẽ chia, bài học không căng thẳng haynhàm chán mà là động lực các em hăng say trong học tập, và mong muốnđược sẽ chia trong thực tế cuộc sống

Cụ thể, bộ môn lịch sử ở nhà trường THPT có rất nhiều yêu thế trongviệc giáo dục truyến thống tương thân tương ái cho học sinh, do đó giáo viêncần phải phát huy, nâng cao chất lượng bộ môn để giáo dục sâu sắc truyềnthống này

Ví dụ, khi dạy Chương III, bài 17, tiết PPCT 26 “Nước Việt Nam Dânchủ Cộng hòa từ sau ngày 2- 9- 1945 đến trước ngày 19- 12- 1946”, hệ cơbản, mục “giải quyết nạn đói”, giáo viên có thể gợi cho học sinh nhớ vềtruyền thống sẽ chia, đùm bọc của cha ông ta, truyền thống này luôn được