Công tác quản lí, khai thác sử dụng thiết bị, đồ dùng

- Hoạt động dạy và học của thầy và trò được xây dựng theo hướng giáo viên là người tổ chức cho học sinh tự chiếm lĩnh tri thức thông qua các hoạt động với thiết bị dạy học.. 2 .Phân biệt

B¸o c¸o

TriÓn khai d¹y häc theo phßng

häc bé m«n

4. Đề PHBM Đề PHBM xu t m t v i ph xu t m t v i ph ất một vài phương ất một vài phương ột vài phương ài phương ột vài phương ài phương ương ương ng ng ¸n tri n khai d y h c n tri n khai d y h c ểm dạy học theo ểm dạy học theo ạy học theo ạy học theo ọc theo ọc theo

theo PHBM trong giai o n t i điểm dạy học theo ạy học theo ới việc th

theo PHBM trong giai o n t i điểm dạy học theo ạy học theo ới việc th

Sau điểm dạy học theo

Sau điểm dạy học theo ©y l nh ng n i dung chi ti t y l nh ng n i dung chi ti t ài phương ài phương ững nội dung chi tiết ững nội dung chi tiết ột vài phương ột vài phương ết ết

I Khái niệm về phòng học bộ môn

1 Phòng học bộ môn.

+ KN: Phòng học bộ môn là phòng học mang tính chuyên dụng cho một hoặc vài môn học Ở đó các thiết bị dạy học và các thiết bị dùng chung (Máy chiếu, Video…) được bố trí sẵn, và chỉ diễn ra hoạt động dạy học đối với một môn học nhất định

+ Đặc điểm của phòng học bộ môn

- TBDH được bố trí sẵn theo yêu cầu của môn học

- Có khu vực chuẩn bi các bài thí nghiệm thực hành của giáo viên và học sinh Có tủ (giá) đựng thiết bị dạy học để ngay trong khuôn viên lớp học

- Hoạt động dạy và học của thầy và trò được xây dựng theo hướng giáo viên là người tổ chức cho học sinh tự chiếm lĩnh tri thức thông qua các hoạt động với thiết bị dạy học

- Hệ thống chỗ ngồi được thiết kế cơ động, thuận tiện cho việc học tập theo hướng tăng cường sự hoạt động của học sinh

Như vậy, trước đây nói đến phòng học bộ môn ta thường nghĩ đến các môn học đòi hỏi tính thực nghiệm cao như: Vật lí, Hóa học, Sinh học Tuy nhiên, theo xu hướng đổi mới giáo dục như hiện nay các bộ môn khác như: Công nghệ, Ngoại ngữ, thể dục, Tin học, Nghệ thuật… cũng rất cần có những phòng học chuyên dụng

2 .Phân biệt phòng học bộ môn và

Hoạt động dạy và học dựa trên cơ sở

sử dụng các thiết

bị dạy học để

Chỉ tiến hành thí nghiệm thực hành

3.1.2 Về hiệu quả nhận thức.

tâm lí nhồi nhét kiến thức , giúp cho học sinh khắc phục được một số nhược điểm như: thụ động, chờ đợi, ỷ lại, tiếp thu một chiều

3.1.3 Về hiệu quả rèn luyện kĩ năng.

Học ở phòng học bộ môn, dần dần các em sẽ hình

thành các kĩ năng sau:

+ Kĩ năng tổ chức lao động khoa học

+ Kĩ năng quan sát, nhận biết

+ Kĩ năng thực hành

+ Kĩ năng hợp tác

3.1.4 Về hiệu quả kinh tế

Thuận lợi cho giáo viên và học sinh sử dụng thiết

bị dạy học dễ dàng tần suất sử dụng thiết bị dạy học tăng lên Phòng học bộ môn cũng là nơi góp phần bảo quản thiết bị dạy học

3.Tăng tần số sử dụng TBDH

.Tránh đ ợc tình trạng dạy “chay” vì không có lí

do gì khi dạy học tại PHBM có TB lại dạy chay 4.Trình độ CM của GV ngày càng vững

u điểm dạy học tại PHBM (tiếp)

5.Chỉ có PHBM mới có ĐK lắp đặt cố định hệ thống PT nghe nhìn

6.Tạo đ ợc bầu không khí KH bộ môn

7.Có ĐK sử dụng đ ợc các PMDH

8.Tính kinh tế cao

9.Góp phần đổi mới PPDH (HS hoạt động nhiều hơn,

suy nghĩ nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn)

 KL: Dạy học theo PHBM góp phần tích cực vào công cuộc đổi mới PPDH và nâng cao CL dạy học

3.2 Những khó khăn

3.2.1 Đầu tư ban đầu lớn khi mà số đông các trường THCS của ta còn rất nghèo

3.2.2 Kiến trúc cho phòng học bộ môn là khâu kĩ

thuật rất khó đạt tới sự hoàn chỉnh Bởi kiến trúc này tuy không thật phức tạp, nhưng cũng đòi hỏi phải

được tính toán kĩ lưỡng trên cơ sở những kiến thức

khoa học về xây dựng cũng như sư phạm sao cho đạt được những yêu cầu cơ bản về khoa học lao động kĩ thuật Nhất là đối với bộ môn Hoá học cần được chú ý nhiều đến việc sử lí chất thải độc hại làm ảnh hưởng đến sức khỏe học sinh và môi trường

3.2.3 Phòng học bộ môn cần một đội ngũ giáo viên

không chỉ giỏi về lí thuyết mà còn thạo về thực

hành Trước mắt có ít số trường THCS đạt được yêu cầu này

3.2.4 Khó khăn về phân phối chương trình

Nội dung dạy học có những thay đổi cơ bản, yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học rất cao

Phân phối theo tiết, theo tuần rất khó thực hiện đối với những bài dạy học có thí nghiệm phức tạp

4 Những căn cứ để xác định số lượng

4.1.Nhiệm vụ dạy học của môn học

4.2.Điều kiện về số học sinh trong một lớp

4.3.Điều kiện về giáo viên

4.4.Điều kiện về cơ sở vật chất của nhà trường và kinh phí được đầu tư

II Về mô hình phòng học bộ môn

Viện nghiên cứu thiết kế trường học đã phối hợp với dự án thiết kế và đang hoàn chỉnh

Theo chúng tôi, nên có các PHBM như sau:

mô hình chung phải đạt đến cho 1 phòng học bộ môn là:

1.Phòng học tập:

1.Phòng học tập:

+ Bàn của giáo viên

+ Bàn của học sinh có lắp đặt các thiết bị chuyên dụng

(nên là bàn 2 chỗ ngồi)

+ Ghế học sinh (nên là ghế đơn 1 chỗ ngồi)

+ Hệ thống điện, hệ thống nước (tùy theo môn học đến từng bàn giáo viên và học sinh)

+ Có hệ thống xử lí hóa chất (với bộ môn dùng hóa chất), khử mùi

+ Nối mạng đến từng bàn (với môn tin học), đến từng

phòng (với các môn học khác)

+ Hệ thống nghe nhìn lắp đặt cố định

2 Phòng chuẩn bị thí nghiệm (với các môn Vật lí, Hóa

học, Sinh học)

Diện tích tùy theo khả năng và số lượng thiết bị của

nhà trường Phòng này nên liền kề phòng học Trong

phòng có các hệ thống tủ, giá để chứa thiết bị ngay

trong phòng học Riêng Hóa chất độc hại phải có nơi để riêng với hệ thống tủ hút khí độc

III Dự án THCS với việc triển khai thí

điểm dạy học theo PHBM

1 Các bước triển khai thí điểm

tại Sở GD&ĐT Hà Tây Sở GD&ĐT Hà Tây đã chọn 8 trường THCS thuộc Phòng GD thị xã Hà Đông triển khai thí điểm, Trung tâm nghiên cứu và phát triển Học liệu

và Thiết bị dạy học Viện chiến lược và chương trình giáo dục là đơn vị nghiên cứu lí luận, viết tài liệu hướng dẫn triển khai và tổng kết kinh nghiệm Việc thí điểm

Hệ thống bàn ghế mặt nghiêng được thay bằng hệ thống bàn ghế mặt bằng, cải tạo hệ thống điện, thêm

hệ thống nước với các môn Sinh vật và Hóa học, hệ thống tủ nhôm kính đặt cuối mỗi lớp dùng để chứa thiết

Bước 2 Tiếp tục thí điểm ở Hà Tây và triển khai thêm

7 tỉnh

Hà Tây và triển khai tiếp với 7 tỉnh là: Vĩnh phúc, Phú Thọ, Lào cai, Hà Tĩnh, Thái Bình, Đà Nẵng và Lâm Đồng Trung tâm học liệu và Thiết bị dạy học Viện Chiến lược và Chương trình giáo dục là đơn vị nghiên cứu, triển khai và tổng kết kinh nghiệm

tại Thái Bình tháng 12/2004 với sự tham gia của 180 đại biểu thuộc 13 tỉnh thành đã tổng kết được những bài học kinh nghiệm bước đầu đồng thời cũng chỉ ra những khó khăn cần khắc phục, tiếp tục triển khai dạy học theo PHBM ở mức độ cao hơn, đó là việc xây dựng các tiết học chất lượng cao cho một số bộ môn Dự án

đã kết hợp với Đài truyền hình TW quay băng một số tiết học có chất lượng tại PHBM

Hội thảo khoa học về Phòng học bộ môn (Lần thứ 3) tại

Hà Tĩnh tháng 11/2005 với sự kết hợp tổ chức của Dự án THCS II với Vụ GDTrH Hội thảo đã tổng kết các kết quả triển khai PHBM của 5 năm của 8 tỉnh triển khai thí điểm

và bàn hướng triển khai QĐ 32/Bộ GD&ĐT ngày 24/9/2004 trong những năm tới

2 Các kết quả đạt được

2.1 Về nhận thức

Triển khai dạy học theo PHBM góp phần bảo quản và sử dụng được TBDH

nay, rất cần khuyến khích các địa phương tiến

hành theo phương thức này

2.2.3 Cách giải quyết về Phụ tá thí nghiệm

2.2.4 Việc xếp TKB mở

2.3 Về công tác Xã hội hóa giáo dục

2.4 Về cơ chế quản lí

Kết quả kiểm tra khảo sát của Dự án và Viện Chiến lược và

Chương trình giáo dục

khảo sát 9 trường THCS thuộc 4 Sở GD&ĐT Hà Tây, Vĩnh Phúc, Thái Bình và Hà Tĩnh, kết quả triển khai dạy học theo PHBM cho thấy:

-Có 7/9 trường đã thực hiện được 100% số bài có thí nghiệm, nghĩa

là không có bài nào bị dạy chay nếu có TBDH

- Giờ học có TBDH sinh động hơn, HS đã làm việc nhiều hơn, suy nghĩ nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn

-Tác phong làm việc của GV và học tập của HS nhanh nhẹn hơn -Nhiều sáng kiến đã được phát huy

-Chất lượng dạy của GV, chất lượng học của HS từng bước được

nâng lên.

-Dạy học tại PHBM có sử dụng TBDH đã trở thành nền nếp và tự giác với nhiều GV

-Những GV kiêm phụ tá thí nghiệm do được trừ giờ lên lớp nên sẵn sàng đảm nhiệm việc chuẩn bị thí nghiệm cho tổ, nhóm

-Nếu kết hợp sử dụng TBDH với Phần mềm dạy học tại PHBM thì hiệu quả giờ dạy rất cao.

Một số tồn tại

+ 7/9 trường được khảo sát đều thiếu phòng học để triển khai dạy học theo hướng PHBM Các môn Âm nhạc, Ngoại ngữ không có phòng cách âm nên ảnh hưởng các phòng học khác

+Một số trường, thời gian nghỉ giữa các giờ giảng đã

bị kéo dài nên đã gây khó khăn cho các giờ sau

+Rất khó xếp TKB theo phần mềm, một số tiết Toán

và Thể dục vẫn phải xếp vào tiết 5 mà đáng lẽ với

kiểu dạy chay có thể tránh được điều đó

+Trước đây có thể bố trí mỗi GV có một ngày

“Trống”/ tuần để giải quyết việc riêng, nhưng nay thì không thể được vì GV phải mất rất nhiều thời gian

cho việc chuẩn bị TBDH

IV Đề xuất một vài phương án triển

khai PHBM trong giai đoạn tới

1 Xây PHBM theo chuẩn quốc gia

Về lâu dài, các PHBM cần phải được xây mới theo chuẩn quốc gia

GD&ĐT đã thiết kế một số mẫu PHBM điển hình cho bậc THCS Dự án sẽ hỗ trợ xây dựng 6 phòng học: Tin học, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Ngoại ngữ và Thư viện theo các mẫu chuẩn đó cho 73 trường, trong đó 64 trường điểm của 64 tỉnh và 9 trường phổ thông dân tộc nội trú theo hướng tiếp cận với giáo dục tiên tiến trong khu vực Dự kiến mỗi trường sẽ xây dựng 3 phòng học

bộ môn có diện tích khoảng 100 mét vuông và 25 mét vuông phòng chuẩn bị Đồng thời 247 trường cũng sẽ

có các phòng học bộ môn có quy mô phù hợp với thực

3 Đề xuất vài Phương án cải tạo phòng

học truyền thống thành PHBM

3.1 Cải tạo phòng học truyền thống thành PHBM

Trong hoàn cảnh cơ sở vật chất trường lớp khó khăn như hiện nay thì việc dạy học theo PHBM chủ yếu

- Hệ thống ánh sáng và thông gió cũng cần cải tạo lại

Tường nhà cần bố trí để treo một số chân dung và một

số tranh, ảnh liên quan đến bộ môn nhằm gây ấn

tượng mạnh, giáo dục tư tưởng, tình cảm cho HS Nên trang bị hệ thống nghe nhìn dùng chung đặt trên giá di động có thể dễ dàng đẩy đến từng phòng

3.1.2 Cải tạo phòng học thường thành PHBM với mức

PHBM Ví dụ Phòng dạy tin cần trang bị máy và hệ

thống bàn ghế chuyên dùng với mật độ từ 2 đến 2,5

mét vuông cho 1 HS, cần thêm hệ thống thông gió để tránh nóng do máy vi tính tỏa ra PHBM Nhạc và Ngoại ngữ có đặc điểm là ồn ào, nên cải tạo lại phòng (tường nhà, cửa kính, trần cách âm, cách nhiệt, có rèm che, trang bị lại ánh sáng và máy điều hòa nhiệt độ) Với

Phương án 1: Lấy 3 phòng học liền nhau, mỗi

phòng rộng 54 mét vuông Giữ phòng đầu và cuối làm 2 PHBM Phòng giữa chia thành 2 phòng nhỏ - đó là 2 phòng chứa TB và chuẩn bị thí nghiệm cho 2 PHBM

54 m 2

Phương án 2: (Với những trường có ít lớp, ít học sinh )

Lấy 3 phòng học liền nhau, mỗi phòng rộng 54 mét vuông Giữ phòng đầu và cuối thành 2 PHBM Phòng giữa có thể ngăn làm 3 với các diện tích: 15m2 , 24m2, 15m2 Hai phòng 15m2 thành 2 phòng chứa TB và chuẩn bi thí nghiệm, phòng 24m2 có thể làm phòng học chuyên đề cho các nhóm học sinh hoặc phòng nghỉ giữa giờ cho giáo viên

54 m2

(PHBM)

15 m2 (Kho)

(Kho)

54 m2 (PHBM)

sinh không nhiều, có thể cải tạo những phòng học 48 –

54 mét vuông theo 2 phương án trên

sao cho đảm bảo một số tiêu chuẩn tối thiểu của PHBM, trước hết là hệ thống bàn ghế mặt bằng, độ thông

thoáng, ánh sáng, vệ sinh môi trường và hệ thống

Lavabo nước sạch dùng trong khi thí nghiệm Trên

tường nên treo ảnh một số nhà Bác học bộ môn nổi

tiếng để phòng thêm đẹp và gây ấn tượng cho HS, cuối mỗi phòng bố trí 1-2 tủ đựng TBDH cho các môn trong 1-2 tuần, sau đó lại cất TB về kho và chuẩn bị TB mới cho các tuần tới

Những trường chưa có điều kiện xây PHBM thì xây

phòng thí nghiệm dùng chung HS chỉ đến phòng thí

nghiệm để học khi bài học có thí nghiệm

Dạy học theo PHBM là xu thế tất

yêu của GD Việt nam

Dạy học theo PHBM là xu thế tất yêu của GD Việt nam

1 Dạy học theo PHBM là sản phẩm khoa học của thế giới

2 Xu thế hội nhập trong GD theo PHBM

3 Việt Nam: GD là quốc sách, có ngân sách xd

PHBM

4 QĐ số 32 ngày 24/9/2004 Bộ GD& QĐ PHBM

5 Dự án THCS đã thí điểm 7 tỉnh,3 hội nghị Tổng kết kinh nghiệm

6.QĐ 37/2008 Ban hành quy định về PHBM

9 DA THCS II đã xây hệ thống 6 PHBM: Tin học, Vật lí, Hoá học, Ngoại ngữ và Thư

viện) cho 73 trường (64 tỉnh thành và 9

3.3.4 một số giải pháp phát triển dạy học theo PHBM.

yếu là những khó khăn sau:

- Về hạ tầng cơ sở, tr ờng sở nhỏ, chật, nhất là tr ờng ở thị trấn,

thành phố, không có điều kiện mở rộng mặt bằng, nhiều tr ờng thiếu TBDH, ph ơng tiện nghe nhìn…

ờng thiếu TBDH, ph ơng tiện nghe nhìn…

nên ngại làm thí nghiệm, khó khăn cho những GV có tuổi khi phải sử dụng đến CNTT, đòi hỏi phải tự học tin học

bài toán cần tháo gỡ

b) Đề xuất một số giải pháp khắc phục

1, Nâng cao nhận thức, có KH chỉ đạo của lãnh đạo Tr ớc hết lãnh

đạo các cấp phải hiểu bản chất của việc dạy học theo PHBM, phải thống nhất quan điểm: Nếu không triển khai dạy học theo PHBM thì không thể bảo quản và sử dụng có hiệu quả TBDH,

không thể đổi mới PP DH (ví dụ…)

2, Các biện pháp triển khai dạy học theo PHBM

3, Xây dựng phòng học bộ môn mới theo chuẩn quy định.

+ Về quy mô, kich th ớc theo mô hình của Trung tâm nghiên cứu phát triển Học liệu và thiết bị dạy học Viện chiến l ợc và Ch ơng trình giáo dục thiết kế

4, Cách giải quyết viên chức làm công tác TB trong tr ờng phổ

thông

+ Về lâu dài thì phải đ ợc đào tạo chính quy Bộ GD - Đ T đã biên chế viên chức làm công tác TB ở tr ờng PT

5, Xếp thời khoá biểu mở

+ Đòi hỏi phải hết sức KH , hợp lí, tạo điều kiện cho GV có thời gian chuẩn bị bài , để cho HS ít di chuyển nhất

* Trên đây là một số gợi ý của Dự án THCS rất mong các cấp

lãnh đạo dành thời gian nghiên cứu, tổ chức thực hiện

Mét sè h×nh ¶nh vÒ PHBM