bai 21: nhung bien doi cu nha nuoc phong kien the ki XVI-XVIII

Những biến đổi của nhà nước phong kiến ở thế kỉ XVI – XVIII so với các thế kỉ trước?. Sự sụp đổ của triều Lê sơ.. Nhà Mạc thành lập * Đầu thế kỉ XVI nhà Lê lâm vào khủng hoảng suy yếu:

ưViệtưnamưtừưthếưkỷưxvi-ưxviii

Bài 21 tiết 27

nhữngưbiếnưđổiư

củaưnhàưnướcphongưkiếnư

trongưcácưthếưkỷưxvi-xviii.

Những biến đổi của nhà nước phong kiến ở thế kỉ XVI – XVIII so với các thế kỉ trước ? Tại sao có sự biến đổi đó?

1.SỰ SỤP ĐỔ CỦA TRIỀU LÊ SƠ NHÀ MẠC

ĐƯỢC THÀNH LẬP

a Sự sụp đổ của triều Lê sơ Nhà Mạc thành lập

* Đầu thế kỉ XVI nhà Lê lâm vào khủng hoảng suy yếu:

-Nguyên nhân: Vua sa đọa, không lo triều chính.

-Biểu hiện:

+Quan lại, địa chủ hoành hành , sách nhiễu nhân dân, chiếm đoạt ruộng đất.

+ Nhân dân nổi dậy đấu tranh ở nhiều nơi

+ Một số thế lực phong kiến họp quan tranh chấp

quyền lực Tiêu biểu là thế lực của Quốc công thái phó

b Các chính sách của nhà Mạc

• Xây dựng chính quyền theo mô hình cũ

của nhà Lê

• Tổ chức thi cử đều đặn.

• Xây dựng quân đội mạnh.

• Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân.

• => Những chính sách của nhà Mạc bước

đầu đã ổn định đất nước

c Khó khăn của nhà Mạc

- Sự chống đối của các cựu thần nhà Lê

- Sự đe doạ xâm lược của nhà Minh.

- Trong hoàn cảnh đó nhà Mạc lúng túng thần phục nhà

Minh => Nhân dân phản đối, nhà Mạc bị cô lập

STT §êi vua Thêi gian ë ng«i

1 M¹c §¨ng Dung 1527-1529

2 M¹c §¨ng Doanh 1530-1540

3 M¹c Phó H¶i 1541-1546

4 M¹c Phóc Nguyªn 1546-1561

5 M¹c MËu Hîp 1562-1592

2 Đất nước bị chia cắt.

a) Nam- Bắc triều:

- Một số cựu thần nhà Lê, đứng đầu là Nguyễn Kim lập

triều đình Lê ở Thanh Hoá - sử gọi là Nam triều

- Nhà Mạc ở Thăng Long gọi là Bắc triều.

-Chiến tranh Nam - Bắc triều diễn ra ( còn gọi là chiến

tranh Trịnh- Mạc) từ năm 1546 đến 1592 cơ bản chấm dứt Nhà Mạc rút lên cố thủ ở Cao bằng Đến năm 1677 thì bị tiêu diệt

b) Đàng Trong- Đàng Ngoài

 1545, Nguy n Kim ch t, quy n hành r i vào tay 1545, Nguy n Kim ch t, quy n hành r i vào tay ễễ ếế ềề ơơ con r là Tr nh Ki m 1599, Tr nh Tùng b t vua ể ị ể ị ắ

con r là Tr nh Ki m 1599, Tr nh Tùng b t vua ể ị ể ị ắ

Lê phong tước Vương , t dó con cháu th t p ừ ế ậ

Lê phong tước Vương , t dó con cháu th t p ừ ế ậ

x ng vư ương Nhân dân quen g i là chúa ọ

x ng vư ương Nhân dân quen g i là chúa ọ

 -1558, Nguy n Hoàng, con trai Nguy n Kim xin -1558, Nguy n Hoàng, con trai Nguy n Kim xin ễễ ễễ

được vào tr n đ t Thu n Hóa, xây d ng l c ấ ấ ậ ự ự

được vào tr n đ t Thu n Hóa, xây d ng l c ấ ấ ậ ự ự

lượng cát c g i là chúa Nguy n.ứ ọ ễ

lượng cát c g i là chúa Nguy n.ứ ọ ễ

 T 1627-1672, cu c chi n tranh Tr nh - Nguy n T 1627-1672, cu c chi n tranh Tr nh - Nguy n ừừ ộộ ếế ịị ễễ

di n ra liên miên, không phân th ng b i, 2 bên ễ ắ ạ

di n ra liên miên, không phân th ng b i, 2 bên ễ ắ ạ

l y Sông Gianh (Qu ng Bình) chia đ t nấ ả ấ ước

l y Sông Gianh (Qu ng Bình) chia đ t nấ ả ấ ước

thành : Đàng Ngoài – Đàng Trong

Nguyên nhân c a s chia c t đ t ủ ự ắ ấ

Nguyên nhân c a s chia c t đ t ủ ự ắ ấ

n ướ c th k XVI- XVIII? ế ỷ

n ướ c th k XVI- XVIII? ế ỷ

 S suy y u c a chính quy n trung S suy y u c a chính quy n trung ựự ế ủế ủ ềề ươương ( nhà ng ( nhà

Lê )

 S n i d y cát c , tranh giành quy n l c c a S n i d y cát c , tranh giành quy n l c c a ự ổ ậự ổ ậ ứứ ề ự ủề ự ủ

các t p đoàn phong ki n ( M c, Nguy n, Tr nh, ậ ế ạ ễ ị

các t p đoàn phong ki n ( M c, Nguy n, Tr nh, ậ ế ạ ễ ị

)

3 Nhà nước phong kiến Đàng

Ngoài

• Hoạt động nhóm của học sinh

Yêu cầu: Trên cơ sở quan sát Sơ đồ bộ

máy nhà nước Đàng Ngoài và Hình 43 trang 109 SGK ( Phủ chúa Trịnh), em hãy nhận xét về bộ máy nhà nước thời Lê -

Trịnh

SƠ ĐỒ BỘ MÁY NHÀ NƯỚC TRUNG ƯƠNG Ở ĐÀNG NGOÀI

TRIỀU ĐÌNH

VUA LÊ

PHỦ CHÚA TRỊNH (PHỦ LIÊU)

TAM TY - TRẤN

Nhận xét

• Nhà nước Đàng Ngoài có 2 chính quyền :

Vua Lê – chúa Trịnh

• Triều đình vua Lê vẫn tổ chức như cũ ( 6

bộ), phủ chúa có 2 ban Văn - Võ

• Quyền lực thực nằm trong tay chúa Trịnh,

vua Lê chỉ còn là danh nghĩa ( bù nhìn) Chúa đặt 6 phiên để chỉ đạo hoạt động

của 6 bộ

Cácưđờiưchúaưtrịnh

4 CHÍNH QUYỀN Ở ĐÀNG TRONG

Huyện - TRI HUYỆN

Dinh – Hai hoặc ba ty

Chính Dinh - Chóa­nguyÔn

Phủ – Tri phỦ

Xã -

STT §êi chóa Thêi gian cai trÞ

1 NguyÔn Hoµng 1600-1613

2 NguyÔn phóc Nguyªn 1613-1635

3 NguyÔn phóc Lan 1635-1648

4 NguyÔn phóc TÇn 1648-1687

5 NguyÔn phóc Tr¨n 1687-1691

6 NguyÔn phóc Chu 1691-1725

7 NguyÔn phóc Chó 1725-1738

8 NguyÔn phóc Kho¸t 1738-1765

BÀI TẬP

Em hãy vẽ sơ đồ tổ chức

chính quyền ở Đàng Ngoài và Đàng Trong, so

sánh và nhận xét.