Với chức năng là đơn vị chịu trách nhiệm tổ chức quản lý và điều hành thị trườnggiao dịch chứng khoán, Sở GDCK Hà Nội đã tổ chức hoạt động đấu giá cổ phần, tổchức đấu thầu trái phiếu Chí
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
Trang 26. Quy định giao dịch chứng khoán niêm yết
a. Thời gian giao dịch
b. Giá tham chiếu của cổ phiếu
c. Phương thức khớp lệnh
d. Các loại lệnh
e. Sửa, hủy lệnh
f. Các điều kiện niêm yết
7 Hướng dẫn giao dịch chứng khoán niêm yết
8 Những lợi thế và bất lợi khi tham gia thị trường chứng khoán Hà Nội
Trang 31. Lịch sử hình thành:
Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (Sở GDCK Hà Nội) được thành lập theo
Quyết định số 01/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở chuyển đổi,
tổ chức lại Trung tâm Giao dịch chứng khoán Hà Nội (thành lập theo Quyết định
số 127/1998/QĐ-TTg và khai trương hoạt động vào ngày 08/03/2005) Ngày24/06/2009, Sở GDCK Hà Nội chính thức ra mắt, hoạt động với mô hình Công tyTNHH một thành viên do Nhà nước (đại diện là Bộ Tài chính) làm chủ sở hữu
Với chức năng là đơn vị chịu trách nhiệm tổ chức quản lý và điều hành thị trườnggiao dịch chứng khoán, Sở GDCK Hà Nội đã tổ chức hoạt động đấu giá cổ phần, tổchức đấu thầu trái phiếu Chính phủ, huy động vốn cho ngân sách Nhà nước và vậnhành 03 thị trường giao dịch thứ cấp trên một nền công nghệ: thị trường cổ phiếuniêm yết, thị trường trái phiếu Chính phủ (TPCP) chuyên biệt và thị trường giaodịch cổ phiếu của công ty đại chúng chưa niêm yết (UPCoM)
Mục tiêu hoạt động của Sở GDCK Hà Nội là tổ chức vận hành thị trườnggiao dịch chứng khoán minh bạch, công bằng, hiệu quả; phát triển hạ tầng cơ sở vàcác sản phẩm mới phục vụ cho thị trường, tăng cường thu hút đầu tư trong nước vàquốc tế, thể hiện vai trò là kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế, đảm bảolợi ích cao nhất cho nhà đầu tư và doanh nghiệp tham gia thị trường
• Dấu ấn nổi bật trong quá trình hoạt động của Sở GDCK Hà Nội:
- 08/03/2005: Trung tâm GDCK Hà Nội (Tiền thân của Sở GDCK Hà Nội)chính thức khai trương và đi vào hoạt động với việc tổ chức đấu giá cổphần hóa DNNN đầu tiên Nhà máy Thiết bị Bưu điện (Postef), mở màncho chương trình đấu giá CPH DNNN qua các SGDCK
- 14/07/2005:Khai trương, vận hành hệ thống giao dịch chứng khoán thứcấp với 6 công ty niêm yết đầu tiên Phương thức giao dịch ban đầu ápdụng duy nhất là giao dịch thỏa thuận
Trang 4- 02/11/2005: Chính thức áp dụng bổ sung phương thức giao dịch báo giátrung tâm (khớp lệnh liên tục) song song với phương thức giao dịch thoảthuận.
- 20/06/2006: Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 2276/QĐ-BTC quyđịnh việc tập trung đấu thầu trái phiếu Chính phủ tại TTGDCK Hà Nội.Theo đó, TTGDCK Hà Nội là đơn vị duy nhất được giao nhiệm vụ tổ chứcđấu thầu TPCP tại Việt Nam
- 19/11/2007: Mở rộng thời gian giao dịch từ 8h30 đến 11h (thay vì từ 9hđến 11h) 19/03/2008:Trung tâm GDCK Hà Nội vinh dự được đón nhậnHuân chương Lao động hạng Ba theo Quyết định số 1455/2007/QĐ-CTNcủa Chủ tịch nước về thành tích xuất sắc trong việc thúc đẩy sự phát triển
có hiệu quả của TTCK, góp phần vào sự nghiệp xây dựng CNXH và bảo
vệ Tổ quốc
- 30/10/2008: Vận hành Hệ thống giao dịch từ xa, cho phép các CTCK kếtnối thẳng với máy chủ giao dịch của Trung tâm GDCK Hà Nội để thựchiện nhập lệnh giao dịch cho nhà đầu tư
- 02/01/2009: Chính phủ ban hành Quyết định số 01/2009/QĐ-TTg về việcthành lập Sở GDCK Hà Nội trên cơ sở tổ chức lại Trung tâm GDCK HàNội, từ đơn vị sự nghiệp có thu sang hoạt động theo mô hình Công tyTNHH một thành viên thuộc sở hữu Nhà nước
- 24/06/2009: SGDCK Hà Nội chính thức ra mắt đồng thời khai trương vậnhành thị trường đăng ký giao dịch chứng khoán công ty đại chúng chưaniêm yết (UPCoM)
- 24/09/2009: Hệ thống giao dịch TPCP chuyên biệt chính thức vận hành,
là cơ sở phát triển thị trường giao dịch TPCP thứ cấp theo chuẩn quốc tế
- Ngày 18/11/2009: Phiên giao dịch thứ 1000 chính thức được thực hiện tại
Sở GDCK Hà Nội Sau hơn 4 năm hoạt động, với 1000 phiên giao dịch antoàn, hiệu quả và quy tụ được trên 250 doanh nghiệp niêm yết, đăng kýgiao dịch trên địa bàn cả nước, 98 công ty chứng khoán thành viên với gần700.000 tài khoản giao dịch của nhà đầu tư, tổng mức vốn hóa thị trườngtại SGDCK Hà Nội đạt 135.500 tỷ đồng, chiếm gần 10% GDP, gấp gần 70lần giá trị vốn hoá thị trường tại thời điểm khai trương
Trang 5- 08/02/2010: Triển khai công nghệ giao dịch trực tuyến trên thị trường giaodịch cổ phiếu niêm yết, cho phép nhà đầu tư nhập lệnh trực tiếp vào hệthống của Sở GDCK Hà Nội, rút ngắn thời gian truyền lệnh, cải thiện nănglực khớp lệnh của hệ thống.
- 15/04/2010:Sở GDCK Hà Nội chính thức gia nhập và là thành viên thứ 19của Liên đoàn các SGDCK Châu Á và Châu Đại Dương (AOSEF)
- 21/6/2010:Sở GDCK Hà Nội đón cổ phiếu thứ 300 tham gia niêm yết, cổphiếu của Công ty Cổ phần Kinh doanh dịch vụ cao cấp dầu khí Việt Nam(mã chứng khoán PVR)
- 18/07/2010: Sở GDCK Hà Nội đón nhận Huân chương Lao động hạngNhì theo Quyết định số 995/QĐ-CTN của Chủ tịch nước ngày 12/07/2010
vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác từ năm 2005-2009, góp phầnvào sự nghiệp xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc
- 19/07/2010:Áp dụng bổ sung phương thức khớp lệnh liên tục đối với thịtrường UPCoM, bên cạnh phương thức giao dịch thỏa thuận
- 11/05/2011: Bộ Tài chính chính thức phê duyệt việc Sở GDCK Hà Nộitham gia Diễn đàn thị trường trái phiếu Asean+3 (ABMF) với vai trò là
“thành viên chính thức cấp quốc gia”
- 30/5/2011: Bộ Tài chính chấp thuận cho Sở GDCK Hà Nội tham gia Liên
đoàn các SGDCK Thế giới (WFE) và chính thức được kết nạp “thành viênthông tin” vào tháng 6/2011
- 2/12/2011:Sở GDCK Hà Nội đăng cai tổ chức Hội nghị Tổng Giám đốccác SGDCK ASEAN lần thứ 15 tại Hà Nội Hội nghị tuyên bố kết nốiASEAN Link vào tháng 6/2012
- 15/1/2012: Khánh thành và đưa vào sử dụng công trình trụ sở mới của Sở
GDCK Hà Nội Đây là công trình trọng điểm của ngành tài chính, đượcđầu tư xây dựng hiện đại, đồng bộ thể hiện sự quan tâm, ủng hộ của Đảng,Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính đối với việc đầu tư cơ sở vật chấtphục vụ hiệu quả cho công cuộc phát triển thị trường vốn và TTCK ViệtNam
- 05/03/2012: Áp dụng thời gian giao dịch cổ phiếu từ 9h00 đến 14h15
(nghỉ giữa giờ từ 11h30-13h00)
Trang 6- 09/07/2012: Ra mắt chỉ số HNX 30, là chỉ số giá của 30 cổ phiếu có tính
thanh khoản nhất trên thị trường cổ phiếu niêm yết
- 06/08/2012: Áp dụng hệ thống đấu thầu trái phiếu điện tử, cho phép thành
viên đấu thầu có thể nhập phiếu dự thầu từ xa, sửa/hủy phiếu thầu theodiễn biến của thị trường, nhận kết quả đấu thầu trực tuyến tức thời, giúprút ngắn thời gian xét thầu, xác định kết quả đấu thầu và kết nối cơ quanquản lý, tổ chức phát hành, tổ chức thị trường với toàn thể thành viên đấuthầu Trái phiếu Chính phủ
- 24/08/2012: Khai trương Hệ thống giao dịch tín phiếu Kho bạc, góp phần
tạo tính thanh khoản cho tín phiếu đồng thời thể hiện sự kết nối công cụngắn hạn và dài hạn của Trái phiếu Chính phủ
- 1/10/2012: Chính thức áp dụng Hệ thống ngành kinh tế HaSIC (Hanoi
Stock Exchange Standard Industrial Classification) đối với các doanhnghiệp niêm yết/đăng ký giao dịch trên Sở GDCK Hà Nội
- 18/03/2013: Chính thức vận hành hệ thống giao dịch Trái phiếu Chính
phủ phiên bản 2, cho phép hỗ trợ giao dịch đa thị trường, đa tiền tệ, tíchhợp các hoạt động đấu thầu, giao dịch tín phiếu, trái phiếu và công bốthông tin, tạo sự liên thông giữa thị trường nợ sơ cấp và thứ cấp
- 18/03/2013: Triển khai hệ thống Đường cong lợi suất TPCP, một trong
những chỉ báo thanh khoản quan trọng giúp cơ quản lý, tổ chức phát hành
và nhà đầu tư nhận định xu hướng thị trường và định giá trái phiếu
- 29/07/2013: Chính thức vận hành Hệ thống giao dịch cổ phiếu phiên bản
5, (core i5) với năng lực xử lý của hệ thống tăng gấp 20-30 lần, cho phéptriển khai nhiều tiện ích giao dịch
- 29/07/2013: Kéo dài thời gian giao dịch đến 15h00 trên thị trường cổ
phiếu đồng thời thay đổi kết cấu phiên giao dịch và bổ sung các loại lệnhmới (ATC, lệnh thị trường) trên thị trường cổ phiếu niêm yết
- 2/12/2013: Chính thức vận hành hệ thống chỉ số bao gồm chỉ số tổng hợp
(HNX FF Index), bộ chỉ số quy mô (Large Cap Index và Medium/SmallCap Index), và bộ chỉ số ngành (Công nghiệp, Xây dựng và Tài chính)
Trang 72. HNX – INDEX là gì? Ý nghĩa và cách tính chỉ số HNX – INDEX?
Chỉ số chứng khoán được xây dựng để phản ánh sự biến động giá của toàn bộhoặc một nhóm các chứng khoán được giao dịch trên thị trường Mỗi thị trườngchứng khoán đều công bố một hoặc một vài chỉ số chứng khoán, ví dụ như thịtrường Mỹ có chỉ số DJIA, S&P500, -100…, thị trường Đức có chỉ số DAX, thịtrường Pháp có chỉ số CAC…
Hiện nay, HNX đang công bố chỉ số cổ phiếu HNX-Index.Chỉ số này tính toánmức biến động giá của tất cả các cổ phiếu trên thị trường niêm yết hiện đang giaodịch tạiHNX Chỉ số này được tính trong phiên giao dịch mỗi khi có một giao dịch
cổ phiếu được thực hiện, như vậy, khi giá thực hiện của mỗi giao dịch cổ phiếuthay đổi thì chỉ số HNX-Index sẽ thay đổi theo Chỉ số HNX-Index phản ánh sựbiến động giá theo từng thời điểm Cuối phiên giao dịch, HNX công bố chỉ sốHNX-Index đóng cửa (vào cuối ngày giao dịch) là chỉ số được tính bởi các mứcgiá đóng cửa của các cổ phiếu
Chỉ số HNX-Index được tính toán bắt đầu từ ngày chính thức mở cửa phiêngiao dịch đầu tiên của thị trường (ngày 14/7/2005).Chỉ số này tính toán mức biếnđộng giá của tất cả các cổ phiếu niêm yết hiện đang giao dịch trên HNX.Phươngpháp tính chỉ số bằng cách so sánh tổng giá trị thị trường hiện tại với tổng giá trịthị trường của các cổ phiếu niêm yết tại thời điểm gốc (Ngày mở cửa phiên giaodịch đầu tiên) Do vậy, tại thời điểm phiên giao dịch đầu tiên của thị trường, chỉ số
có giá trị = 100
3. Cơ cấu tổ chức
Trang 84. Cơ chế giao dịch:
Thị trường giao dịch chứng khoán niêm yết
Khai trương hoạt động từ ngày 14/07/2005, là thị trường giao dịch cổ phiếu,trái phiếu của các doanh nghiệp đáp ứng đủ các điều kiện: là công ty đại chúng,vốn điều lệ từ 10 tỷ đồng trở lên, và KQKD năm liền trước năm đăng ký niêm yết
có lãi, có từ 100 cổ đông nắm giữ cổ phiếu có quyền biểu quyết của Công ty.Chứng khoán niêm yết được giao dịch theo 2 phương thức khớp lệnh liên tục vàthỏa thuận, thông qua các thành viên giao dịch của HNX Trong đó, thành viêngiao dịch là các công ty chứng khoán được UBCKNN cấp phép nghiệp vụ môi giớichứng khoán, được TTLKCK Việt Nam chấp thuận là thành viên lưu ký và đápứng các yêu cầu của HNX về thành viên giao dịch
Thị trường giao dịch chứng khoán công ty đại chúng chưa niêm yết (UPCoM)
Trang 9Dành cho các chứng khoán công ty đại chúng chưa niêm yết hoặc hủy niêmyết, thị trường này chính thức đi vào hoạt động tại HNX từ ngày 24/06/2009.Chứng khoán UPCoM được giao dịch theo 2 phương thức khớp lệnh liên tục vàthỏa thuận, thông qua các thành viên giao dịch UPCoM của HNX Trong đó, thànhviên giao dịch UPCoM là các công ty chứng khoán đã là thành viên giao dịch tạiHNX, hoặc là công ty chứng khoán được UBCKNN cấp phép nghiệp vụ môi giớichứng khoán, được TTLKCK Việt Nam chấp thuận là thành viên lưu ký và đápứng các yêu cầu của HNX về thành viên giao dịch.
Thị trường giao dịch trái phiếu Chính phủ
Khai trương hoạt động từ ngày 24/09/2009, là thị trường giao dịch các loại tráiphiếu Chính phủ (TPCP) Hàng hóa giao dịch trên thị trường giao dịch TPCP baogồm các loại TPCP, trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu được Chính phủbảo lãnh TPCP được giao dịch theo phương thức thoả thuận với 2 công cụ là giaodịch thông thường (outright) và giao dịch mua bán l'ại (repos) Thành viên của thịtrường giao dịch TPCP bao gồm thành viên thông thường (các CTCK) và thànhviên đặc biệt (các ngân hàng thương mại)
Trang 10phiên đấu giá cổ phần với số lượng lớn người tham dự, cụ thể đã có phiên đấu giáthành công tại HNX với hơn 20.000 nhà đầu tư tham dự.
Các công ty có giá trị cổ phần bán đấu giá từ 10 tỷ đồng trở lên bắt buộc phảibán đấu giá qua SGDCK
Việc đấu giá được thực hiện thông qua Ban tổ chức đấu giá của HNX và cácđại lý đấu giá là các công ty chứng khoán tham gia vào việc tổ chức đấu giá trên cơ
sở hợp đồng đại lý với HNX
- Tổ chức đấu thầu trái phiếu
HNX là đại lý cho các tổ chức phát hành trong việc xét duyệt thành viêntham gia đấu thầu, nhận đơn đặt thầu, xét thầu và công bố kết quả đấu thầu HNX
là nơi tập trung toàn bộ hoạt động đấu thầu TPCP Cũng tương tự như hệ thống đấugiá cổ phần, hệ thống đấu thầu trái phiếu cũng do chính HNX xây dựng, phát triển
và vận hành an toàn trong rất nhiều phiên đấu thầu HNX tổ chức đấu thầu tráiphiếu thông qua hệ thống thành viên đấu thầu, các tổ chức, cá nhân không phải làthành viên đấu thầu có thể đặt thầu thông qua các thành viên đấu thầu Hoạt độngđấu thầu trái phiếu được thực hiện qua hệ thống đấu thầu trái phiếu điện tử, toàn bộphiếu tham dự thầu được nhập vào hệ thống, trên cơ sở đó hệ thống tự động tínhtoán lãi suất trúng thầu, khối lượng trúng thầu, kết quả thầu của từng thành viên dựthầu
6. Quy định giao dịch chứng khoán niêm yết
a.Thời gian giao dịch:
b. Giá tham chiếu của cổ phiếu:
Trang 11Giá tham chiếu của cổ phiếu đang giao dịch là giá cơ sở của ngày giao dịchgần nhất trước đó Giá cơ sở là mức giá bình quân gia quyền của các giá giao dịchthực hiện theo phương thức khớp lệnh liên tục trong 15 phút cuối cùng của thờigian giao dịch trong ngày theo quy định Trường hợp không có giao dịch đượcthực hiện trong thời gian trên, giá cơ sở được xác định bằng mức giá thực hiện cuốicùng trong ngày giao dịch theo phương thức khớp lệnh liên tục.
Việc xác định giá của cổ phiếu mới niêm yết trong ngày giao dịch đầu tiênđược quy định như sau:
Giá tham chiếu được áp dụng đối với chứng khoán mới niêm yết trong ngàygiao dịch đầu tiên sẽ do tổ chức niêm yết và tổ chức tư vấn niêm yết (nếu có) đềxuất và được SGDCKHN phê duyệt
Nếu trong 3 ngày giao dịch liên tục kể từ ngày giao dịch đầu tiên chưa xác địnhđược mức giá bình quân gia quyền được sử dụng là giá tham chiếu trong ngày giaodịch kế tiếp, tổ chức niêm yết và tổ chức tư vấn niêm yết (nếu có) sẽ phải xác địnhlại giá tham chiếu
Trường hợp chứng khoán bị tạm ngừng giao dịch trên 25 phiên, khi được giaodịch trở lại, giá tham chiếu do SGDCKHN quyết định sau khi được sự chấp thuậncủa UBCKNN
Trường hợp giao dịch chứng khoán không được hưởng cổ tức và các quyền kèmtheo, giá tham chiếu tại ngày không hưởng quyền được xác định theo nguyên tắclấy giá cơ sở của ngày giao dịch gần nhất điều chỉnh theo giá trị cổ tức được nhậnhoặc giá trị của các quyền kèm theo, ngoại trừ các trường hợp sau:
+ Doanh nghiệp phát hành trái phiếu chuyển đổi
+ Doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu với giá phát hành cao hơn giá
cơ sở của cổ phiếu trong ngày giao dịch liền trước ngày không hưởng quyền saukhi đã điều chỉnh theo các quyền khác (nếu có)
+Trường hợp tách hoặc gộp cổ phiếu, giá tham chiếu tại ngày giao dịchtrở lại được xác định theo nguyên tắc lấy giá cơ sở của ngày giao dịch trước ngàytách, gộp điều chỉnh theo tỷ lệ tách, gộp cổ phiếu
+Trong một số trường hợp cần thiết, SGDCKHN có thể áp dụng phươngpháp xác định giá tham chiếu khác sau khi được UBCKNN chấp thuận
Đối với thị trường niêm yết, giá tham chiếu ngày đầu tiên do tổ chứcniêm yết và tổ chức tư vấn (nếu có) đề xuất và được Sở GDCK Hà Nội chấp thuận.Nếu trong 3 ngày giao dịch liên tục kể từ ngày giao dịch đầu tiên chưa xác địnhđược mức giá bình quân gia quyền được sử dụng là giá tham chiếu trong ngày giaodịch kế tiếp, tổ chức niêm yết và tổ chức tư vấn niêm yết (nếu có) sẽ phải xác địnhlại giá tham chiếu Biên độ dao động giá ngày đầu tiên của cổ phiếu mới niêm yết
là ± 30% so với giá tham chiếu Trường hợp cổ phiếu niêm yết bị tạm ngừng giaodịch trên 25 phiên thì khi giao dịch trở lại, giá tham chiếu do Sở GDCK Hà Nội
Trang 12quyết định sau khi có sự chấp thuận của UBCKNN và cũng áp dụng biên độ giá ±30% như trên
Đối với thị trường UPCoM, giá tham chiếu ngày đầu tiên do tổ chức đăng kýgiao dịch đề xuất và được Sở GDCK Hà Nội phê duyệt Biên độ dao động giá ngàyđầu tiên của cổ phiếu mới ĐKGD là ± 40% so với giá tham chiếu Trường hợp cổphiếu ĐKGD không có giao dịch trên 25 phiên liên tiếp, trong ngày giao dịch trởlại, Sở GDCK Hà Nội sẽ áp dụng biên độ ± 40% so với giá tham chiếu của ngày cógiao dịch gần nhất
Biên độ dao động giá:
Biên độ dao động giá trong ngày giao dịch đối với cổ phiếu đang giao dịch là
±10%
Biên độ dao động giá trong ngày giao dịch đầu tiên của cổ phiếu mới niêmyết và ngày đầu tiên giao dịch trở lại đối với cổ phiếu bị tạm ngừng giao dịch trên
25 phiên là ±30% so với giá tham chiếu
- Trường hợp sau khi tính toán, giá trần và giá sàn bằng giá tham chiếu, giớihạn dao động giá được xác định lại như sau:
+ Giá trần điều chỉnh = Giá tham chiếu + 01 đơn vị yết giá
+ Giá sàn điều chỉnh = Giá tham chiếu – 01 đơn vị yết giá
- Trường hợp giá tham chiếu bằng 100 đồng, giới hạn dao động giá được xácđịnh lại như sau:
+ Giá trần điều chỉnh = Giá tham chiếu + 01 đơn vị yết giá
+ Giá sàn điều chỉnh = Giá tham chiếu
Không áp dụng biên độ dao động giá đối với các giao dịch trái phiếu
Về giới hạn dao động giá:
Giá đặt cao nhất = Giá tham chiếu + (Giá tham chiếu x 50% Biên độ dao động giácủa ngày giao dịch theo quy định)
Giá đặt thấp nhất = Giá tham chiếu – (Giá tham chiếu x 50% Biên độ dao động giácủa ngày giao dịch theo quy định)