CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔN1

Quản lý giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của nó là quá trình truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế hệ con người: Giáo dục có vị trí đặc biệt quan trọng, không chỉ là sản phẩm của xã hội mà còn là nhân tố tích cực, một động lực thúc đẩy kinh tế xã hội.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM   

Sinh viên : Bùi Thị Huệ

HÀ NỘI, 10/2008

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU 2

B PHẦN NỘI DUNG 3

I Một số khái niệm cơ bản của đề tài……… 3

1 Khái niệm quản lý ……… 4

2 Khái niệm giáo viên chủ nhiệm lớp (GVCN)………5

II Tổng quan về lý luận giáo dục quy định vai trò, nhiệm vụ của một người giáo viên chủ nhiệm (GVCN) tại trường phổ thông……….5

1 Vai trò của người GVCN lớp………5

2 Nhiệm vụ giáo dục của một người GV, GVCN……… 5

3 Phương pháp công tác chủ nhiệm lớp ……… 9

4 Nội dung công tác của người giáo viên chủ nhiệm lớp 14

III Thực trạng công tác quản lý học sinh của giáo viên chủ nhiệm lớp của trường THPT Nam Lương Sơn Hòa Bình……… 16

1 Một số đặc điểm địa lí, dân cư, kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực THPT……… 16

2 Thực trạng dạy và học……….16

3 Thực trạng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp trường THPT Nam Lương Sơn Hòa Bình……….18

4 Thực trạng công tác quản lý đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp trường THPT Nam Lương Sơn Hòa Bình……….18

5 Thực trạng hoạt động của GVCN lớp trường trường THPT Nam Lương Sơn Hòa Bình……….20

IV Một số biện pháp quản lý nhằm năng cao công tác chủ nhiệm lớp ……… 22

1 Ban giám hiệu phải tạo điều kiện, môi trường tốt nhất để giáo viên chủ nhiệm có thể làm tốt vai trò, nhiệm vụ của mình……… 23

2 Tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm thực hiện nhiệm vụ Giáo viên chủ nhiệm……… 23

3 Các cấp quản lý cụ thể hoá cơ chế chính sách đối với giáo viên chủ nhiệm………25

4 Giáo viên chủ nhiệm chú trọng việc tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp để giáo dục học sinh……….25

5 Tăng cường sự phối hợp của giáo viên chủ nhiệm với các lực lượng trong và ngoài nhà trường………27

V Kết luận………30

A PHẦN MỞ ĐẦU

Thực tế nhiều năm, trong lý thuyết cũng như trong thực tiễn đã có quan điểm cho rằng hiệuquả giáo dục phụ thuộc vào việc xác định và lựa chọn mục tiêu, chương trình nội dung, phươngpháp, hình thức giáo dục cùng với những điều kiện, phương tiện giáo dục

Như chúng ta đã biết, việc giáo dục phát triển nhân cách học sinh là một nhu cầu cần thiết,bản chất của quá trình giáo dục là tổ chức toàn bộ cuộc sống, học tập, hoạt động của học sinh,tạo điều kiện thuận lợi tối ưu để tiềm năng của học sinh được phát triển dưới sự giáo dục củagiáo viên chủ nhiệm.Chúng ta không thể phủ nhận vai trò của giáo viên chủ nhiệm ở trườngTrung Học Phổ Thông nếu như xác định đúng vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chức giáo dục

Thực chất vai trò của giáo viên chủ nhiệm cũng như người làm vườn, trồng cây, tuy khôngđúng hoàn toàn nhưng hoạt động của giáo viên chủ nhiệm gần như người trồng cây, chăm sóc,vun trồng cây giống Người làm vườn không thể cầm ngọn cây kéo lên mà phải chăm sóc tạođiều kiện cho hạt giống nẩy mầm Là một giáo viên chủ nhiệm chúng ta phải luôn tâm niệm dạy

dỗ giáo dục cho các em trở thành những con người hữu ích cho xã hội để xứng đáng với nhữnghình ảnh đẹp mà xã hội ban tặng như đồng chí Phạm Văn Đồng đã nói: “Nghề dạy học là nghềcao quí nhất trong tất cả các nghề cao quí vì nó sáng tạo ra những con người sáng tạo”

Mặt khác những đặc điểm tâm lý, trình độ hiểu biết, vốn sống của học sinh phổ thông cònnhiều hạn chế, vì vậy không thể không cần có một người thường xuyên hướng dẫn giúp đỡ, chỉbảo cho các em Để làm tốt điều này, giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện tốt những nhiệm vụcủa một thầy cô giáo phải nắm được đường lối quan điểm lí luận giáo dục đồng thời giáo dụcnhững phẩm chất đạo đức rèn luyện năng lực để trở thành công dân tốt mai sau

Người giáo viên chủ nhiệm phải tham gia các hoạt động chính trị xã hội tốt hơn, phải rènluyện ở mức cao hơn Đó là trách nhiệm nghĩa vụ và cũng là vinh dự vì học sinh

Trong thời đại mở cửa của nền kinh tế hiện nay, học sinh luôn có xu hướng đua đòi chưngdiện luôn bị những cám bẫy trong xã hội lôi cuốn Nó ảnh hưỡng không ít đến việc học tập củahọc sinh Trên cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên tôi chọn đề tài tìm hiểu “thực trạng thực

hiện vau trò – nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT” và tiến hành khảo sát

Ở TRƯỜNG THPT NAM LƯƠNG SƠN HÒA BÌNH nhằm chỉ ra thực trạng của vấn đề trên và

đề xuất một só biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệm

B PHẦN NỘI DUNG

I Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1 Khái niệm quản lý

a Khái niệm về quản lý giáo dục.

Quản lý giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của nó là quá trình truyềnđạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế hệ con người: Giáo dục có vị trí đặc biệtquan trọng, không chỉ là sản phẩm của xã hội mà còn là nhân tố tích cực, một động lực thúc đẩykinh tế xã hội

Trong xã hội hiện đại, khi các quốc gia đang đua tranh về khoa học và công nghệ, thì giáodục có vai trò quyết định, giúp các quốc gia thắng lợi trong các cuộc đua tranh đó Phát triểngiáo dục trở thành quốc sách hàng đầu thể hiện trong chiến lược và mọi chính sách quốc gia.

Vậy quản lý giáo dục là gi?

Quản lý giáo dục là sự tác động có mục đích, có hệ thống, có ý thức của chủ thể lên đốitượng quản lý theo những quy luật khách quan nhằm đưa những hoạt động sư phạm của hệthống giáo dục đạt tới những kết quả mong muôn Quản lý giáo dục là một dạng quản lý chuyênbiệt, thông qua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mục tiêuquản lý giáo dục nhất định

b Hiệu quả quản lý:

Là kết quả đạt được những yêu cầu của việc làm đem lại Hiệu quả quản lý hoạt động dậyhọc là tất cả những gì tạo nên kết quả của công tác quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường.Hiệu quả dạy học phụ thuộc vào việc lựa chọn và phối hợp các phương pháp dạy học, sự kíchhích hứng thú của học sinh v à kiểm tra đánh giá Hiệu quả dạy học cũng phụ thuộc vào việc lựachọn các phương tiện dậy học và các hình thức dạy h ọc

c Các chức năng của quản lý

Có 4 chức năng cơ bản của quản lý

2 Khái niệm giáo viên chủ nhiệm lớp (GVCN)

Trong nhà trường, đơn vị tổ chức cơ bản để giảng dạy và học tập là lớp học Để quản lýtrực tiếp một lớp học nhà trường phải cử ra những giáo viên giỏi, nhiệt tình để làm công tác chủnhiệm lớp

Giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông :

Ở trường THPT, GVCN lớp có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục nhân cáchcủa học sinh GVCN lớp là nhân vật trung tâm, là linh hồn của lớp, tập hợp và đoàn kết học sinhtrong tập thể GVCN lớp chủ động tổ chức, phối hợp với các giáo viên bộ môn của lớp để điều

hoà chương trình, thống nhất về phương pháp, tiến trình giảng dạy theo mục tiêu giáo dục năm

học một cách có hiệu quả nhất

Có thể khẳng định : trong nhà trường phổ thông, GVCN lớp như thế nào thì lớp học sẽ

như thế Hiệu quả công tác của người GVCN lớp được thể hiện thông qua chính sản phẩm giáo

dục của mình

Vì vậy, người giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông là người thay mặt Hiệu trưởng

quản lý toàn diện học sinh của một lớp học

Tuy nhiên, việc quản lý con người trong tập thể HS trong nhà trường không chỉ có

GVCN lớp mà còn có các lực lượng khác trong nhà trường như : Ban giám hiệu, Đoàn thanh

nien Cộng sản Hồ Chí Minh, giáo viên bộ môn…song GVCN lớp là người chịu trách nhiệm

chính về mọi hoạt động của tập thể lớp và mọi hành vi của mỗi HS trong lớp mình phụ trách

Quản lý tốt HS, điều đó có nghĩa là người GVCN lớp phải có những biện pháp tích cực nhất,

phù hợp nhất để tác động đến tư tưởng của mỗi em HS ; có thể gián tiếp thông qua đội ngũ cán

sự lớp và mọi hoạt động của tập thể ; có thể trực tiếp giữa GVCN lớp và mỗi thành viên trong

tập thể nhằm hình thành ở HS những hành vi đạo đức tốt

II Tổng quan về lý luận giáo dục quy định vai trò, nhiệm vụ của một người

giáo viên chủ nhiệm (GVCN) tại trường phổ thông

1 Vai trò của người GVCN lớp

Trong nhà trường đơn vị tổ chức cơ bản để giạng dạy và học tập là lớp học Để quản lý trực tiếp mộtlớp học nhà trường cử ra những giáo viên giỏi, giàu nhiệt huyết để làm chủ nhiệm lớp, GVCN ở trườngphổ thông là người thay mặt hiệu trưởng quản lý toàn diện một lớp học “GVCN là nhân vật trung tâm,linh hồn của lớp, tập hợp và đoàn kết học sinh trong tập thể GVCN lớp có vai trò to lớn trong tổ chứcmọi hoạt động của lớp nhằm giáo dục học sinh”

GVCN lớp chủ động tổ chức, phối hợp các GV giảng dạy các bộ môn của lớp để điều hòa chươngtrình, thống nhất về phương pháp, tiến trình giảng dạy học theo mục tiêu giáo dục năm học một cách cóhiệu quả

GVCN chủ động phối hợp với chi đoàn Thanh niên cộng sản của lớp để tiến hành các nghi thức sinhhoạt tập thể, cùng với các lực lượng giáo dục khác để giáo dục học sinh, thanh thiếu niên

Có thể khẳng định, trong nhà trường, GVCN như thế nào thì lớp học sẽ như thế Hiệu quả công tác củangười GVCN được thể hiện chính trong các sản phẩm giáo dục

2 Nhiệm vụ giáo dục của một người GV, GVCN (theo Điều lệ Nhà trường, Điều 29)

a Nhiệm vụ một:

“Tìm hiểu và nắm vững học sinh trong lớp về mọi mặt để có biện pháp GD sát đối tượng nhằmthúc đẩy tiến bộ của lớp”: “- GVCN lớp là linh hồn, là người tổ chức mọi hoạt động của tập thể lớphọc, đưa học sinh vào guồng máy hoạt động tích cực.”

Tìm hiểu nắn vững học sinh trong lớp là một nhiệm vụ quan trọng của người GVCN GVCN lớpphải nắm được mọi mặt của học sinh như hoàn cảnh gia đình, học lực, cá tính…để từ đó đặt ra phươnghướng giáo dục sát đối tượng

Tìm hiểu nắm vững học sinh trong lớp là một công việc cần làm thường xuyên đối với GVCN.GVCN phải gần gũi học sinh trong lớp, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của các em Nếu GVCN gần gũi

học sinh thì sẽ được học sinh yêu quí, tin tưởng và hợp tác trong mọi hoạt động giáo dục Khi đã nắmvững được học sinh, GVCN có thể có biện pháp giáo dục với từng đối tượng cụ thể

GVCN phải là trung tâm của lớp học, đứng ra tổ chức mọi hoạt động của lớp học như ngoại khóa,sinh hoạt lớp…

Học sinh tồn tại với tư cách là đối tượng giáo dục đồng thời cũng là chủ thể giáo dục Để giáo dục họcsinh có kết quả tốt, giáo viên phải hiểu các em một cách đúng đắn, đầy đủ và cụ thể, từ đó lựa chọnnhững tác động sư phạm thích hợp Trái lại, thực tiễn giáo dục cho thấy nếu không hiểu rõ học sinh thìnhững tác động sư phạm được lựa chọn sẽ không phù hợp, do đó không cho kết quả mong muốn và thậmchí sẽ bị thất bại Vì vậy GVCN phải hiểu rõ từng học sinh một cách đầy đủ, chính xác về:

 Hoàn cảnh sống của từng học sinh.

Mỗi học sinh được sinh ra và lớn lên trong một hoàn cảnh gia đình khác nhau Tuổi tác, trình độ vănhóa, nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức của bố mẹ, gia đình đông con hay ít con, sự quan tâm tới phươngpháp giáo dục con cái của bố mẹ, sự quan tâm chăm sóc lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình,điều kiện sinh hoạt vật chất (kinh tế đầy đủ hay túng thiếu…) điều kiện sinh hoạt tinh thần (có cácphương tiện sinh hoạt văn hóa, tinh thần, tình cảm gia đình đầy đủ, ấm cúng hay thiếu thốn, tẻ nhạt, căngthẳng…) quan hệ của gia đình (bố, mẹ) tốt hay không tốt đối với hàng xóm láng giềng, tình hình an ninhtrật tự của địa phương, quan hệ bạn bè tốt hay xấu…Tất cả những điều kiện trên đều có khả năng ảnhhưởng đến con trẻ Bởi vậy, việc tìm hiểu nắm vững gia phong, gia cảnh, hoàn cảnh sống nói chung củatừng học sinh là hết sức quan trọng Nó giúp GVCN biết được nguyên nhân và những yếu tố tích cựchoặc tiêu cực, được thuận lợi hay khó khăn đang tác động đến học sinh Đồng thời biết được phươngpháp giáo dục của gia đình (tốt hay chưa tốt) để có thể tham mưu, tư vấn và phối hợp với gia đình để lựachọn phương pháp tác động phù hợp

 Những đặc điểm về thể chất, sinh lý của từng học sinh.

Những đặc điểm về thể chất, sinh lý của học sinh là thể lực (chiều cao, cân nặng…) sức khỏe (khỏemạnh hay không, vóc dáng bình thường hay có khuyết tật như gù, thọt, mắt kém, kém tai…) nắm vữngnhững đặc điểm này, GVCN sẽ hướng sự quan tâm của cả lớp tới việc giúp những em khỏe phát huy mặtmạnh (đảm nhận những công việc, sự quan tâm, thông cảm giúp đỡ của cả lớp tới những bạn có thểtrạng không bình thường, ưu tiên bạn kém mắt, kém tai ngồi ở vị trí thuận lợi nhất để học có kết quả;thông cảm và gần gũi, giúp các bạn hòa nhập nhằm hạn chế và xóa bỏ mặc cảm về khuyết tật của mình,cùng nhau phấn đấu vươn tới mục tiêu chung trong tình cảm đoàn kết thân ái của tập thể lớp)

 Những đặc điểm về tâm lý của mỗi học sinh.

Đó là khả năng nhận thức, tư duy ở mỗi em (thông minh, nhanh nhẹn hay bình thường hoặc chậm) tronghọc tập, lao động vui chơi, giao tiếp, tác phong hoạt bát hay chậm chạp hứng thú hoạt động sở thích, nhucầu giao tiếp và tình cảm của mỗi em (thích giao tiếp, cởi mở hay lầm lì, ưu tư…) cẩn thận, chin chắntrong học tập, sinh hoạt hay bồng bột, cẩu thả, hiền dịu hay nóng nảy…việc nắm vững đặc điểm tâm lýcủa mỗi học sinh GVCN lựa chọn và sử dụng phương pháp giáo dục cá biệt có kết quả tốt

 Nắm vững tính cách và những hành vi đạo đức của từng học sinh.

Những tính cách và hành vi đạo đức của các em thể hiện ở tính chăm học hay lười học, khiêm tốn hay bahoa, trung thực hay giả dối, mạnh dạn hay nhút nhát, nhân hậu vị tha hay ích kỷ với bạn bè và mọingười, có tính tự lập hay ỷ lại, dựa dẫm vào người khác; biết tự trọng, có ý thức xây dựng, bảo vệ danh

dự bản thân và tập thể hay là vô tổ chức kỷ luật, biết kính trên nhường dưới, tôn trọng mọi người, tôntrọng pháp luật, tôn trọng bản thân hay sống buông thả, tùy tiện, vô văn hóa Đặc biệt cần quan tâm đếnthái độ, cách ứng xử của học sinh đối với các thành viên trong gia đình, đối với thầy cô giáo và bạn bèđúng hay chưa đúng với chuẩn mực xã hội, ở mỗi em có khả năng và sở thích gì

Tóm lại, việc tìm hiểu và nắm vững những đặc điểm về hoàn cảnh sống (nhất là gia cảnh, gia phong);những đặc điểm thể chất, tâm sinh lý, những phẩm chất đạo đức, những năng khiếu và sở thích…củatừng học sinh như đã nêu ở trên là hết sức quan trọng và cần thiết Nắm vững những đặc điểm này, giáoviên sẽ lựa chọn được những biện pháp tác động sư phạm phù hợp nhằm khơi dậy và phát huy được mặtmạnh sẵn có, đồng thời hình thành, phát triển những phẩm chất cần thiết ở mỗi em, xây dựng cho các emmột cuộc sống tâm hồn tình cảm phong phú, trong sáng, cao cả và nhân hậu, có năng lực và sức khỏe dồidào, thích ứng cuộc sống tự lập của bản thân, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Cần lưu ý rằng ở lứa tuổi học sinh phổ thông trung học nói chung, đặc biệt là học sinh THCS nói riêng,cuộc sống nội tâm của các em dễ có những biến đổi do các quá trình tâm lý chưa ổn định và do sự tácđộng của xã hội của hoàn cảnh sống Bởi vậy GVCN phải thường xuyên quan tâm đến sự thay đổi củatừng học sinh để giúp học sinh có định hướng đúng và điều chỉnh kịp thời Nói cách khác, việc tìm hiểu,nắm vững đối tượng giáo dục là việc làm thường xuyên, liên tục trong suốt cả năm học và khóa học nếulàm chủ nhiệm suốt cả khóa học Tuy nhiên nội dung cụ thể của việc tìm hiểu có khác nhau ở từng thờiđiểm: vào đầu năm học GVCN lớp bắt đầu tiếp cận với học sinh Công việc tìm hiểu ở giai đoạn đầu tiênnày phải giúp GVCN nắm được sơ bộ những nét cơ bản của từng học sinh và cả lớp nói chung về mọimặt Trên cơ sở đó, phân loại học sinh, dự kiến kế hoạch tổ chức, giáo dục tập thể và từng cá nhân, từngnhóm học sinh Những tháng tiếp theo của năm học, việc tìm hiểu học sinh nhằm giúp GVCN kiểm tralại độ chính xác của các thông tin thu được ban đầu, kịp thời bổ sung, điều chỉnh kế hoạch, biện pháp tácđộng sư phạm phù hợp với từng học sinh và từng nhóm học sinh Gần cuối học kỳ hoặc cuối năm học,GVCN tiếp tục theo dõi các em để nắm được tình hình và kết quả giáo dục, kịp thời bổ sung, điều chỉnhbiện pháp tác động để đạt hiệu quả giáo dục cao hơn để tổ chức mọi hoạt động của lớp học và đoàn kếtmọi học sinh trong lớp người GVCN cần phải

b Nhiệm vụ thứ hai

“Cộng tác chặt chẽ với phụ huynh học sinh; chủ động phối hợp với các giáo viên bộ môn và các tổchức đoàn thể tiến hành các hoạt động giảng dạy và giáo dục học sinh ”

 Kết hợp với các lực lượng trong trường

+ Kết hợp và giúp đỡ các tổ chức Đoàn, Đội thực hiện các mục tiêu giáo dục

Để giáo dục học sinh của lớp cần có kế hoạch kết hợp với tổ chức Đoàn thanh niên Cộng sảnHCM và Đội Thiếu niên tiền phong HCM để tiến hành các hoạt động giáo dục toàn diện ở lớp Mặtkhác, GVCN phải giúp đỡ chi đoàn, chi đội của lớp xây dựng kế hoạch công tác, bồi dưỡng cán bộnòng cốt, cố vấn cho họ tổ chức các hoạt động giáo dục…

Điều quan trọng là GVCN phải giúp đỡ tổ chức Đoàn, Đội chứ không phải áp đặt, phải tôn trọngtính độc lập, tự quản của tổ chức Đoàn, Đội Việc can thiệp thô bạo của GVCN sẽ dẫn đến mâu thuẫngiữa chi đoàn, chi đội với GVCN, ảnh hưởng đến kết quả giáo dục của lớp Thực tế cho thấy GVCNnào quan tâm đến công tác của chi đoàn, chi đội và thường xuyên kết hợp với chi đoàn, chi đội để tổchức các hoạt động giáo dục của lớp thì hiệu quả giáo dục đối với mọi thành viên trong lớp đượcnhân lên gấp bội

Phối hợp với các giáo viên dạy các môn học

Hiệu quả giáo dục của một lớp phụ thuộc một phần quan trọng vào hoạt động và phẩm chất củaGVCN và các giáo viên dạy bộ môn của lớp Vì vậy GVCN phải là hạt nhân của sự kết hợp với cácgiáo viên khác cùng thực hiện các tác động sư phạm đồng bộ tới học sinh và tập thể học sinh Cụ thể

là sự phối hợp đó là:

- Thống nhất là các yêu cầu giáo dục đối với học sinh Sự thống nhất này sẽ định hướng chung chotác động sư phạm của giáo viên, tạo ra được sức mạnh tổng hợp để cùng nâng cao chất lượnggiảng dạy – giáo dục của giáo viên, tránh sự hoạt động rời rạc, tùy tiện, thậm chí vô hiệu hóa tácđộng sư phạm của nhau

- Theo dõi thường xuyên ý thức và kết quả học tập của từng học sinh nói riêng, cả lớp nói chungđối với từng môn học.

Dự giờ, quan sát ý thức, hứng thú học tập và thăm dò, phát hiện những khó khăn của học sinhtrong học tập

Trao đổi với giáo viên bộ môn về những học sinh có khó khăn trong học tập và rèn luyện (hoàn cảnhgia đình không thuận lợi, sức khỏe yếu, ý thức kỷ luật kém…) đồng thời tiếp thu ý kiến của giáo viên

bộ môn phản ánh để cùng hỗ trợ, phối hợp tác động tới lớp nói chung và từng học sinh nói riêngPhản ánh với giáo viên bộ môn về nguyện vọng của học sinh và đề xuất với giáo viên bộ môn giúplớp tổ chức trao đổi kinh nghiệm học tập để học sinh học môn đó có kết quả học tập tốt hơn, đồngthời đề bạt, cuốn hút các giáo viên bộ môn tham gia các hoạt động tập thể của lớp có liên quan đếnmôn học nhằm kích thích và tạo thuận lợi cho các em hoạt động có hiệu quả

 GVCN thực hiện liên kêt với gia đình

Gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên ảnh hưởng đến đứa trẻ, trước hết là ảnh hưởng của cha

mẹ một cách sâu sắc Vì vậy giáo dục gia đình đã trở thành một bộ phận quan trọng trong sự nghiệpgiáo dục trẻ em Giáo dục gia đình vốn có những đặc trưng riêng của nó, nên vấn đề đặt ra là nhàtrường cần phải liên kết với gia đình như thế nào để đảm bảo được tính thống nhất toàn vẹn của quátrình giáo dục thì giáo dục gia đình mới phát huy được ảnh hưởng và cùng với nhà trường giáo dụchọc sinh có hiệu quả Chính GVCN lớp là người thay mặt nhà trường thực hiện sự liên kết này

Trước hết, GVCN phải giúp cha mẹ học sinh hiểu rõ chủ trương, kế hoạch giáo dục của nhàtrường và mục tiêu, kế hoạch phấn đấu của lớp Trên cơ sở đó GVCN thống nhất với gia đình về yêucầu, nội dung, biện pháp, hình thức giáo dục GVCN cũng có thể đề nghị gia đình tạo mọi điều kiệncần thiết để học sinh học tập, rèn luyện ở nhà trường theo mục tiêu giáo dục của nhà trường

Nội dung liên kết giữa GVCN với gia đình:

GVCN có kế hoạch định kỳ thông báo cho gia đình học sinh biết kết quả học tập, lao động tudưỡng… của con em họ

GVCN phải cùng gia đình thường xuyên tự điều chỉnh và hoàn thiện liên kết giáo dục

- GVCN phải tư vấn cho các bậc phụ huynh về kiến thức tâm lý học, giáo dục học sinh để cùng nhàtrường giáo dục học sinh, tổ chức bồi dưỡng phương pháp giáo dục gia đình cho cha mẹ học sinh

- GVCN thay mặt nhà trường yêu cầu cha mẹ học sinh cùng với nhà trường chăm lo xây dựng cơ sởvật chất để giáo dục con em

Các nội dung trên được thực hiện bằng nhiều cách như:

- Sổ liên lạc giữa nhà trường với gia đình; hình thức này với học sinh THCS và các lớp đầu cấp củaTHPT

- Họp phụ huynh theo định kỳ: đầu năm, giữa họ kỳ, cuối học kỳ… Bởi lẽ họp phụ huynh sẽ giúp

họ nắm đầy đủ chủ trương, kế hoạch của lớp, của trường cùng thảo luận góp ý kiến thống nhấtbiện pháp giáo dục cũng như phương pháp giải quyết tối ưu nhất để đạt được mục đích giáo dục

- Qua hội cha mẹ học sinh, cán bộ học sinh

- Qua việc thăm gia đình học sinh

- Qua việc mời cha mẹ học sinh đến trường trao đổi trực tiếp để bàn biện pháp giáo dục con em Tuy nhiên không nên quá lạm dụng hình thức này

c Nhiệm vụ thứ ba

“Thực hiện, đánh giá và hoàn chỉnh việc ghi chép vào hồ sơ học bạ của học sinh ”

Cần lưu ý rằng đánh giá kết quả giáo dục học sinh là một trong những nội dung lớn và hết sức quantrọng của công tác chủ nhiệm lớp Bởi lẽ nó không phải chỉ phản ánh kết quả giáo dục học sinh mà cònphản ánh nội dung, phương pháp giáo dục của các lực lượng giáo dục nói chung, của GVCN nói riêng

Đánh giá đúng sẽ là động lực giúp học sinh nỗ lực rèn luyện tu dưỡng, phát huy ưu điểm, sẽ khích lệđộng viên học sinh không ngừng rèn luyện, phấn đấu vươn lên hoàn thiện mình Nói cách khác, sự đánhgiá đúng và mang tính giáo dục sẽ mang lại kết quae giáo dục Ngược lại, sự đánh giá không đúng,không khách quan đối với học sinh của nhà trường nói chung, của GVCN nói riêng sẽ đưa lại hậu quảxấu, phản giáo dục Trong thực tế đánh giá sai lầm của một số GVCN đã dẫn tới những phản ứng củahọc sinh Vì vậy phải đánh giá khách quan là nguyên tắc của GVCN trong việc đánh giá thành tích củalớp và từng học sinh.

Để đánh giá được kết quả giáo dục đạo đức học sinh cần căn cứ vào các chỉ tiêu giáo dục đạo đứctrong nhà trường Đó là các phẩm chất đạo đức cần được giáo dục thông qua thái độ, hành vi ứng xửtrong các mối quan hệ đa dạng của các em như đối với công việc, đối với xã hội với mọi người, với bảnthân mình

Đối với công việc đánh giá tinh thần tự giác, tích cực học tập, tinh thần trách nhiệm và quan tâmđến hiệu quả học tập, tham gia lao động và hoạt động tập thể, tận tụy trong mọi công việc và hoàn thànhtốt công việc được giao

Đối với mọi người và xã hội đánh giá lòng vị tha, nhân ái, hướng thiện, đoàn kết giúp đỡ bạn bè, kínhtrọng người lớn, giúp người tàn tật, thương yêu, nhường nhịn em nhỏ, tôn trọng pháp luật, bảo vệ củacông, bảo vệ môi sinh, có ý thức cộng đồng và hợp tác

Đối với bản thân: đánh giá lòng tự trọng bản thân và ý thức trách nhiệm với bản thân Điều nàyđược thể hiện ở cách ăn mặc gọn gang, sạch sẽ phù hợp với lứa tuổi, nói năng lịch sự, lễ phép văn minh,quyết tâm khắc phục những yếu kém của bản thân để không ngừng tiến bộ, có ước mơ hoài bão

Tóm lại đánh giá kết quả giáo dục học sinh cũng chính là giáo dục các em GVCN cần tổ chức cho họcsinh tham gia vào quá trình tự đánh giá và đánh giá kết quả rèn luyện của bản thân mỗi học sinh và của

cả lớp theo các phẩm chất nói trên Việc tổ chức cho các em tham gia vào quá trình tự đánh giá và đánhgiá giúp các em tự điều chỉnh thái độ, hành vi của mình và rèn luyện cho năng lực tự hoàn thiện nhâncách

d Nhiệm vụ thứ tư

“Báo cáo thường kỳ và đột xuất với hiệu trưởng về tình hình của lớp”

GVCN là người thừa lệnh của Hiệu trưởng – BGH, thay mặt nhà trường để tổ chức quản lý giáodục học sinh một lớp Để học sinh lớp mình phụ trách, GVCN phải dựa vào kế hoạch giáo dục chungcủa trường đồng thời dựa vào tình hình cụ thể của lớp để xây dựng kế hoạch, đề ra biện pháp để giáo dụchọc sinh lớp mình, thường xuyên báo cáo tình hình lớp với BGH nhà trường; đề xuất xin ý kiến về biệnpháp giáo dục và đề nghị BGH cùng phối hợp và thống nhất tác động sư phạm đối với cả lớp và từnghọc sinh

Cần phối hợp với các lực lượng khác nhau như bảo vệ, thư viện, văn thư, y tế nhà trường… đểgiáo dục học sinh, trong nhiều trường hợp, GVCN sẽ hiểu học sinh mình thông qua lực lượng này mộtcách khách quan GVCN cần đề xuất yêu cầu và đề nghị họ cùng thống nhất biện pháp tác động sư phạmđối với học sinh khi cần thiết Sự quan tâm, giáo dục học sinh trên tinh thần trách nhiệm chung đối với

sự nghiệp giáo dục và sự mẫu mực trong ứng xử đối với học sinh của các lực lượng này cũng hết sứcquan trọng, góp phần tạo thuận lợi cho GVCN nói riêng và nhà trường nói chung, phối hợp giáo dục họcsinh có hiệu quả

Sự kết hợp của GVCN với lực lượng trong trường để giáo dục học sinh còn thể hiện ở khâu đánhgiá kết quả giáo dục toàn diện của lớp Trong khâu này GVCN không thể không lấy ý kiến cả giáo viêndạy bộ môn của lớp, cán bộ chuyên trách công đoàn, đội của trường…Bởi lẽ những ý kiến này liên quanđến việc đánh giá kết quả học tập, rèn luyện thể chất, bồi dưỡng thẩm mỹ…và liên quan đến việc đánhgiá kết quả tu dưỡng đạo đức của học sinh

Tóm lại, GVCN phải là người tổ chức, liên kết hoạt động và thống nhất tập thể sư phạm dạy lớp mìnhchủ nhiệm.

3 Phương pháp công tác chủ nhiệm lớp

Công tác chủ nhiệm lớp là một hoạt động có tính khoa học và rất cụ thể, bản chất của nó là

hoạt đọng tổ chức giáo dục con người Đối tượng hoạt động của GVCN vừa là tập thể, vừa là

từng học sinh cá thể, phương pháp là tác động giáo dục đến từng cá nhân thông qua giáo dục tập

thể Phương pháp công tác của người GVCN lớp được tiến hành như sau:

a Phương pháp thứ nhất:

Nghiên cứu điều tra thật đầy đủ về các mặt của từng cá nhân trong lớp để từ đó mà phân loại

học sinh Sự phân loại được tiến hành theo các tiêu chí khác nhau như lực học, đạo đức, hứng

thú, sức khoẻ,

năng khiếu, sở trường, … từ sự phân loại học sinh theo yêu cầu riêng Muốn giáo dục con người

phải hiểu con người về mọi mặt

b Phương pháp thứ hai:

Xây dựng một tập thể học sinh vững mạnh bằng con đường đưa họcsinh vào một nề nếp, với

kỷ luật chặt chẽ ngay từ đầu năm học, với cáchoạt động phong phú, lành mạnh, truyền thống tốt

đẹp, có viễn cảnh

tương lai … nhằm biến tập thể học sinh thành một tập thể đoàn kết, các thành viên gắn bó và yêu

thương nhau, trở thành môi trường giáo dục rèn luyện và tốt đối với tất cả học sinh

c Phương pháp thứ ba:

Tổ chức các hoạt động tập thể học sinh với nhiều loại hình phong phú Trước hết là chăm lo

đến hoạt động học tập của học sinh Việc học tập cần phải có ý thức chuyên cần, chủ động, tích

cực và có phương pháp tốt Chăm lo đến việc tu dưỡng đạo đức của học sinh giúp đỡ và lôi kéo

tất cả học sinh trở thành đoàn viên tốt Tổ chức các hình thức hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể

thao, tham quan du lịch, vui chơi giải trí, … các hoạt động này càng phong phú hấp dẫn thì giá

trị giáo dục sẽ càng cao

Tổ chức các hoạt động tập thể học sinh với nhiều loại hình phong phú

- Thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, học sinh sẽ củng cố, bổ sung và mở

rộng thêm tri thức đã học, phát triển óc thẩm mỹ, tăng cường thể chất, nhận thức xã hội và ý

thức công dân, thêm yêu quê hương dất nước

- Giáo dục thái độ tích cực, tinh thần đoàn kết và ý thức chủ động, mạnh dạn trong các hoạt

Thực hiện các nội dung phối hợp trên đây, GVCN có thể tiến hành dưới các hình thức sau:

- Họp phụ huynh học sinh theo định kỳ (đầu năm học, giữa học kỳ I, đầu học kỳ II và cuối nămhọc) GVCN triệu tập họp toàn thể phụ huynh của lớp Ngoài ra có thể có cuộc họp vào giữa học

kỳ hai hoặc cuộc họp bất

thường khi có vấn đề đột xuất, quan trọng đối với học sinh của lớp, của trường Họp phụ huynh

là hình thức chủ yếu và quan trọng đồng thời là hình thức phổ biến nhất hiện nay Bởi lẽ, họp phụ huynh sẽ giúp các bậc cha mẹ nắm đươcj đầy đủ chủ trương kế hoạch giáo dục của nhà trường, tình hình chung của lớp, mục tiêu, kế hoạch của lớp và thông tin về con em của họ Trên

cơ sở đó, cùng đóng góp ý kiến thảo luận thống nhất biện pháp giáo dục cũng như phương pháp tối ưu nhất để đạt được mục tiêu giáo dục Các cuộc họp cần có nội dung cụ thể và được

chẩn bị chu đáo Nội dung các cuộc họp cần:

• Phổ biến chủ trương, kế hoạch giáo dục của trường, chỉ tiêu phấn đấu của lớp, của từng học sinh

• Đánh giá kết quả học tập, sự tiến bộ hoặc khó khăn của từng học sinh và cả lớp

• Đặt ra nhiệm vụ, nội dung giáo dục thông nhất giữa nhà trường và giađình trong từng thời gian cụ thể Đòng thời thống nhất phân công nhiệm vụ giữa nhà trường (GVCN làm gì?) và gia đình (phải làm gì?) để kết hợp tác động giáo dục với một kế hoạch cụ thể

• Xác định nhiệm vụ của chi hội, tổ phụ huynh học sinh trong việc tổ chức giáo dục học sinh ở cộng đồng Ví dụ, tổ chức cho học sinh giúpđỡ nhau tự học ở nhà (nhất là đối với học sinh yếu),

tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội, phối hơpc với cha mẹ học sinh có con chưa ngoan giúp họ giáo dục con em

• Trang bị cho phụ huynh một số kiến thức khoa học giáo dục gia đình, nâng cao nhận thức về trách nhiệm giáo dục con em của gia đình.

Các nội dung chủ yếu trên cần được quán triệt thích hợp vào mỗi kỳ họp phụ huynh ở nhữngthời điểm cụ thể: đầu năm học, cuối học kỳ I, cuối năm học… Ví dụ, kỳ họp phụ huynh đầu năm cần tập trung vào các nội dung chủ yếu sau:

Nội dung 1: GVCN báo cáo nhiệm vụ, kế hoạch năm học, tình hình, đặc điểm và chỉ tiêu

phấn đấu của lớp; những yêu cầu đối với gia đình và chi hội phụ huynh học sinh trong việc giáo dục con em

Nội dung 2: đại diện chi hội phụ huynh (được GVCN tạm thời chỉ định hoặc chi hội cũ) bàn

bạc và thảo luận với cha mẹ học sinh nhằm thống nhất mục tiêu, kế hoạch và giải pháp, hình thức phối hợp với nhà trường, với GVCN trong giáo dục con em

Nội dung 3: tổ chức bầu ban đại diện chi hội cha mẹ học sinh Nôi dunh này không thể

thiếu được đối với cuộc họp đầu năm của phụ huynh học sinh lớp 10 Đối với cuộc họp đàu năm của cha mẹ học sinh lớp 11 và lớp 12 thì tuỳ theo tình hình cụ thể của ban đại diện sau một năm hoạt động mà có thể không cần bầu lại hoặc phải bầu bổ sung Ban đại diện chi hội phụ huynh cần đạt các tiêu chuẩn: nhiệt tình, có trách nhiệm, có uy tín, có thời gian, điều kiện hoạt động, ở khu vực tập trung học sinh của lớp

Các kỳ họp cha mẹ học sinh cuối kỳ I và cuối năm học có thể vận dụng các nội dung chủ yếu khác như đã nêu Đặc biệt trong kỳ họp cha mẹ học sinh cuối năm học, GVCN cần báo cáo

kế hoạch hoạt động hè củahọc sinh ở địa phương và xác định rõ trách nhiệm của cha mẹ học sinh, tham gia quản lý nhắc nhở, tạo điều kiện cho con em tham gia hoạt động hè tốt ở địa

phương

Để các cuộc họp cha mẹ học sinh tiến hành có kết quả tốt, GVCN cần bàn bạc với ban đại diện chi hội để họ cùng tham gia chuẩn bị chu đáo

-Sổ liên kết giáo dục hoặc phiếu báo công, nhắc nhở học sinh Sổ liên lạc giữa nhà trường

và gia đình là hình thức quan trọng và phổ biến hiện nay trong việc kết hợp giáo dục giữa nhà trường và gia đình Song trong thực tế hiện nay nó có ít tác dụng và không mấy hiệu quả giáo dục đối với học sinh lớp, nhất là học sinh lớp 11, 12 Các em không tự giác chuyển cốn sổ này từthầy cô đến cha mẹ và ngược lạị nên chẳng cần cải tiến sổ liên lạc thành sổ liên kết giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội Sự cải tiến này nhằm thu hút các lực lượng xã hội tham gia đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của học sinh ở cộng đồng và là lực lượng chuyển giao sổ giữa GVCN và gia đình (không thông qua học sinh như hiện nay) Như vậy trong sổ liên kết có

ít nhất là ba lực lượng nhận xét đánh giá học sinh (nhà trường, gia đình, cộng đồng) Đại diện cho cộng đồng để nhận xét, đánh giá học

sinh và chuyển giao sổ giữa nhà trường và gia đình có thể là một trong các tổ chức sau đây ở cộng đồng: ban chăm sóc giáo dục, hội phụ huynh, tổ dân phố, cụm dân cư hoặc bí thư đoàn, công an xã, phường, thị trấn…

Việc cải tiến này giúp gia đình hiểu và phản ánh đúng hơn con em mình với nhà trường, có biện pháp đúng và kíp thời giáo dục con em mình, tăng thêm vai trò trách nhiệm của các lực lưọng xã hội

Cơ chế vận hành sổ liên kết giáo dục có thể theo một trong các phương án dưới đây:

+ Các lực lượng (nhà trường-GVCN, gia đình, cộng đồng) quán triệt ý nghĩa, nội dung và phương pháp thực hiện liên kết giáo dục qua đại hội giáo dục các cấp của địa phương

+ Theo định kỳ (có thể hai tháng một lần cuối học kỳ I, giữa học kỳ II, cuối năm học)

+ GVCN nhận xét đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của từng học sinh ở lớp, ở trường vàgửi đến đại diện giáo dục ở cộng đồng

e Phương pháp thứ năm:

"Chăm lo giáo dục các đối tượng cá biệt học sinh" Trên cơ sở phân loại học sinh mà

GVCN có kế hoạch giáo dục học sinh giỏi Học sinh yếu kém, học sinh có năng khiếu, tài năng, loại trừ được học sinh hư về đạo đức, yếu kém về văn hoá và lười biếng về lao động học tập

f Phương pháp thứ sáu:

"Nghiên cứu kĩ tình hình kinh tế, văn hoá, giáo dục ở địa phương, tiếp xúc liên hệ với các tổchức và các vị lãnh đạo địa phương để phối hợp các công tác chung" Thực chất đây là sự liên kết giáo dục giữa nhà trường với xã hội Các lực lượng xã hội bao gồm: các cơ quan quản lý, cơ qua chức năng, các tổ chức chính trị xã hội, các tổ chức kinh tế, các đoàn thể, … Việc liên kết giáo dục cần hướng vào các nội dung sau:

- Giữ gìn trật tự an ninh ở địa phương

- Tổ chức việc học tập, vui chơi, rèn luyện sức khoẻ nhằm phát triển toàn diện nhân cách của học sinh

- Xây dựng cơ sở vật chất cho trường, cải thiện đời sống cho giáo viên, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho các hoạt động giáo dục học sinh của lớp Để liên kết giáo dục có hiệu quả, GVCN cần lựa chọn và xây dựng một

mạng lưới cộng tác viên gồm các nhà hoạt động chính trị xã hội, các đoàn thể xã hội, cha mẹ

học sinh, các cơ quan chức năng, các tổ chứ kinh tế xã hội Điều qua trọng là GVCN phải đi sâu tìm hiểu, phát hiên trong đội ngũ các thành phần đó để tìm ra những người có uy tín, có năng lựchoạt động công tác trong các mặt giáo dục, đề nghị họ cộng tác giúp đỡ nhà trường.

Yêu cầu đối với mạng lưới cộng tác là :

- Thường xuyên trao đổi với GVCN những thông tin có liên quan đến giáo dục

- Nhiệt tình, sẵn sàng cộng tác với GVCN tổ chức giao sdục học sinh và vận động tổ chức các lực lượng tham gia giáo dục học sinh GVCN tổ chức việc liên kết giáo dục giữa lớp học với xã hội bằng nhiều hình thức như giao lưu, kết nghĩa, tham gia tổ chức hoạt động giáo dục học sinh của các cơ quan, đơn vị bộ đội, cơ sở sản xuất, các đoàn thể xã hội Trên cơ sở đó, GVCN liên kết với các lực lượng liên quan để tổ chức các hoạt động giáo dục có hiệu quả như: bảo vệ môi trường, phòng chống HIV/AIDS, các tệ nạn xã hội ma tuý,cờ bạc, mại dâm, …; tham gia các

phong trào xây dựng văn hoá xã hội, an toàn giao thông, phụ trách nhi đồng ở địa phương, tham gia các lễ hội văn hoá truyền thống ở địa phương, tìm hiểu về truyền thống cách mạng của quê hương mình, ủng hộ và tham gia các đợt lao động công ích, tham quan danh lam thắng cảch, di tích lịch sử văn hoá.,… đặc biệt là tham gia tổ chức giáo dục học sinh trong dịp hè ở địa phương mình Điều quan trọng là mỗi thành viên trong các lực lượng xã hội tham gia công tác giáo dục học sinh trước hết phải là tấm gương cho các em Đó là nhưng tấm gương cần cù, tận tuỵ trong lao động và công tác, nhân ái vị tha và văn minh trong quan hệ ứng xử Những tấm gương sống động trong sáng, đẹp đẽ đó sẽ truyền cảm hứng mạnh mẽ và có tác dụng tích cực trong việc hìnhthành nhân cách cho học sinh

Phương pháp tiến hành công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT, ở nội dung này nhằm trang bị chohọc sinh về vị trí, vai trò, nhiệm vụ, nội dung cách thức tổ chức lớp học của giáo viên chủ nhiệm, công tác chủ nhiệm coi cá thể học sinh là đối tượng đầu tiên của giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm phải nhiệt tình, hăng say với nghề nghiệp, yêu thích học sinh và phải có những biện pháp tối ưu nhất thì kết qủa bao giờ cũng mỹ mãn

4 Nội dung công tác của người giáo viên chủ nhiệm lớp

+ Nghiên cứu nắm vững đường lối quan điểm, lí luận giáo dục để vận dụng vào công tácchủ nhiệm lớp Đặc biệt cần nắm vững phương pháp, nghệ thuật sư phạm Ví dụ: các yếu tố ảnhhưởng tới sự hình thành nhân cách, vai trò của giáo dục, hoạt động Mối quan hệ giữa thầy giáo

và học sinh, các phương pháp tác động song song, tác động tay đôi, bùng nổ sư phạm… Đó lànhững lí luận giáo viên chủ nhiệm cần phải hiểu

+ Nắm vững mục tiêu giáo dục nói chung, mục tiêu lớp học, kế hoạch, nhiệm vụ, giáo dục,dạy học của năm học Đòi hỏi giáo viên phải nghiên cứu hiểu những yêu cầu giáo dục của nhàtrường, trên cơ sở ấy mới biết vận dụng cụ thể hóa vào tình hình của lớp chủ nhiệm Việc hiểutoàn bộ kế hoạch của nhà trường trong từng năm học có ý nghĩa rất lớn đối với người giáo viên

chủ nhiệm thì giáo viên chủ nhiệm mới chủ động định hướng cho học sinh lớp chủ nhiệm thựchiện chủ động, sáng tạo nhiệm vụ của lớp vào phong trào chung của nhà trường.

+ Hiểu sâu sắc chức năng nhiệm vụ của các tổ chức trong nhà trường, hiểu cán bộ phụ tráchcác mặt hoạt động và đội ngũ giáo viên giảng dạy các môn học ở lớp chủ nhiệm Đồng thời cầntìm hiểu tiềm năng cơ sở vật chất, trang thiết bị sẵn có của nhà trường, tìm hiểu cơ cấu tổ chức,phân công phụ trách của các tổ chức trong nhà trường (Ban giám hiệu; Đoàn thanh niên…).Hiểu biết đội ngũ giáo viên giảng dạy các môn học để thường xuyên liên hệ năm tình hình họctập, rèn luyện của học sinh, tổ chức việc học tập của tập thể lớp để có phương pháp ứng xử phùhợp, tận dụng, lôi cuốn mọi người vào hoạt động giáo dục của lớp chủ nhiệm

+ Có kế hoạch nghiên cứu đặc điểm gia đình và đặc điểm của từng học sinh của lớp chủnhiệm, biết phân loại học sinh theo các đặc điểm để có giải pháp tác động phù hợp

Nghiên cứu đặc điểm gia đình học sinh và đặc điiểm tâm sinh lý của học sinh lớp học có ýnghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác của người chủ nhiiệm lớp Nghiên cứu để hiểu giađình là tìm hiểu về đặc điểm trình độ, tâm lý của cha mẹ học sinh, sự quan tâm của cha mẹ đốivới con cái, phương pháp giáo dục của cha mẹ đối với con của họ trong gia đình

Tất cả việc nghiên cứu gia cảnh của học sinh nhằm hai mục đích, trước hết để kết hợp tronggiáo dục học sinh của lớp, mặt khác hiểu thêm nguyên nhân, những yếu tố tích cực hoặc tiêucực, những thuận lợi hoặc khó khăn tác động đến học sinh để có giải pháp giáo dục Song, quantrọng hơn cả là hiểu được đặc điểm của mỗi học sinh về các mặt tâm sinh lý, tính cách nănglực…Nội dung nghiên cứu về học sinh bao gồm: sức khỏe, năng lực phát triển trí tuệ, cần nghiêncứu để hiểu từng học sinh về sự tập trung chú ý, nhận thức, nắm vững sở thích, nguyện vọng,động cơ học tập, hoạt động Lưu ý tới tính cách, phẩm chất đạo đức, quan hệ, cách ứng xử củahọc sinh trong gia đình, ở trường, ở cộng đồng với bạn bè của các em

+ Ở tuổi học sinh phổ thông, nhiều năng lực chưa được bộc lộ, nhất là năng lực hoạt động

xã hội, xu hướng nghề nghiệp Do đó, giáo viên chủ nhiệm phải biết tổ chức hoạt động cho họcsinh lớp chủ nhiệm có mục đích giáo dục

+ Muốn hiểu biết tâm lí học sinh lớp chủ nhiệm, giáo viên cần quan sát vào hoạt động thực

tế của học sinh ở lớp học, cộng đồng, gia đình… Cần trao đổi với gia đình, bạn bè và nhữngngười có quan hệ với các em, hiểu biết các em ở cộng đồng, đoàn thể trong và ngoài nhà trường.Nghiên cứu đặc điểm học sinh là một trong những nội dung quan trọng đầu tiên của giáo viênchủ nhiệm lớp vì chỉ trên cơ sở hiểu biết từng em mới có khả năng phân loại nhóm học sinh theocác đặc điểm học lực, tính cách, năng lưc, hoàn cảnh…

+ Điều đặc biệt quan trọng đối với giáo viên chủ nhiệm là bằng các phương pháp nghiêncứu phân tích được nguyên nhân của các hiện trạng, đặc điểm của từng học sinh Ví dụ: đều làhiện tượng học kém nhưng có em do trí tuệ chậm phát triển, có em do hoàn cảnh, điều kiện, có

em do chi phối bởi các yếu tố khác, phân tán tư tưởng Cùng một hiện tượng học sinh hư (như ăncắp) có thể do hàng loạt nguyên nhân khác nhau Chỉ trên cơ sở hiểu đặc điểm và nguyên nhândẫn tới các đặc điểm thì giáo viên chủ nhiệm mới có giải pháp tác động giáo dục phù hợp hiệuquả

+ Để nghiên cứu hiểu học sinh, giáo viên chủ nhiệm nhất thiết phải có “nhật kí giáo viênchủ nhiệm” Nhật kí giáo viên chủ nhiệm khác với “sổ công tác chủ nhiệm” Nhật kí chủ nhiệm

để ghi về từng học sinh, ưu nhược điểm, tính cách, sự tiến bộ, suy nghĩ, tình cảm của giáo viênchủ nhiệm đối với các em, những kỉ niệm, những hiện tượng của học sinh Nhật kí chủ nhiệmgiúp giáo viên có tư liệu về từng em một cách hệ thống Nếu làm chủ nhiệm của lớp học, nhật kígiáo viên chủ nhiệm là nguồn tư liệu đánh giá khoa học về học sinh, là tư liệu nghiên cứu về tâm

lí học… Còn sổ công tác chủ nhiệm chỉ có tính chất kế hoạch công việc của giáo viên chủ