SKKN Giúp học sinh hứng thú học môn vật lí thông qua việc học sinh tự tạo dụng cụ thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền ở nhà

Bởi việc sử dụng thí nghiệm vàphương tiện trực quan dạy học vật lý sẽ góp phần tích cực vào đổi mới phươngpháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học .Vìnhư ch

PHẦN I: ĐẶC VẤN ĐỀ

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Trước xu thế phát triển và hội nhập trong khu vực và trên phạm vi toàncầu đã đòi hỏi ngành giáo dục phải đổi mới một cách mạnh mẽ , đồng bộ cả mụctiêu, nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học, cũng như phương phápkiểm tra đánh giá học sinh để có thể đào tạo ra những lớp người lao động mới

mà xã hội đang cần Trong đó,việc đổi mới phương pháp và phương tiện dạy họcphải được đặc biệt chú ý

Vật lý học là một môn khoa học thực nghiệm, đặc điểm này đòi hỏigiáo viên vật lý phải tăng cường sử dụng thí nghiệm và các phương tiện trựcquan trong quá trình dạy học Đó là một yếu tố có tính đột phá đối với chiến lượcđổi mới phương pháp dạy học vật lý hiện nay Bởi việc sử dụng thí nghiệm vàphương tiện trực quan dạy học vật lý sẽ góp phần tích cực vào đổi mới phươngpháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học Vìnhư chúng ta đều biết , thí nghiệm và phương tiện trực quan giữ vai trò quantrọng trong dạy học vật lí ở trường phổ thông , bởi nó không chỉ là nguồn cungcấp thông tin, mà còn là yếu tố kích thích hứng thú, khuyến khích tính tích cực,

tự giác và sáng tạo của học sinh trong học tập bộ môn

Việc nghiên cứu nhằm khai thác và sử dụng một cách có hiệu quả cácthiết bị thí nghiệm trong dạy học vật lý là một yêu cầu có tính cấp thiết.Thực tiễndạy học cho thấy vật lý học là một khoa học thực nghiệm, phần lớn giáo viên dạyvật lý nhưng hiểu biết về thí nghiệm và phương tiện dạy học chưa thật tinhthông, dạy vật lý nhưng kĩ năng thực hành chưa thật nhuần nhuyễn vì thế giáoviên chưa thể trang bị được cho người học kĩ năng thí nghiệm hợp lí, khoa học

Do vậy, giáo viên cần có cái nhìn đầy đủ hơn về thí nghiệm Đồng thời có khảnăng sử dụng chúng một cách có hiệu quả trong quá trình dạy học từ đó giúp cho

những mục tiêu của việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay trong nhàtrường phổ thông đã được quán triệt trong Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc

lần thứ IX : Đổi mới phương pháp dạy phải theo hướng phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, trong dạy học cần coi trọng thực hành, tránh kiểu dạy học nhồi nhét, học vẹt dạy chay.

Trong các loại thí nghiệm vật lí mỗi loại có một vai trò riêng mà tùytheo mục đích mà chúng ta có thể sử dụng sao cho nó có thể phát huy tác dụngcao nhất Thí nghiệm vật lí ở nhà là một thí nghiệm rất quan trọng trong việcphát huy tính chủ động tích cực sáng tạo của người học Với những dụng cụ đơngiản, dễ kiếm, dụng cụ tự tạo ít tốn kém chi phí rất phù hợp với tình hình khókhăn về đồ dùng dạy học hiện tại Mặt khác học sinh có thể tự mình tạo ra đượcnhững thí nghiệm thành công , thí nghiệm vui, lạ…… giúp các em có thể giảithích những vấn đề, hiện tượng thực tế xung quanh mình, tạo cho học sinh tácphong như những nhà nghiên cứu vì thế các em sẽ rất thích thú Do đó, thínghiệm vật lí ở nhà với những dụng cụ tự tạo, đơn giản là một trong nhữngnguyên nhân chủ yếu tạo nên sự hứng thú học tập cho học sinh

Từ những lí do trên, tôi quyết định tìm hiểu biện pháp “ Giúp học

sinh hứng thú học môn vật lí thông qua việc học sinh tự tạo dụng cụ thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền ở nhà”.

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

Trên cơ sở lí luận và thực trạng việc tìm hiểu về thí nghiệm vật lý nóichung, thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền , thí nghiệm tự tạo của học sinh nói riêng.Giáo viên xác lập các biện pháp giúp học sinh hứng thú học môn vật lí thông quaviệc học sinh tự tạo dụng cụ thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền ở nhà Từ đó áp dụngvào thực tế dạy học ở trường TH & THCS Trà Tân

III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

 Khách thể nghiên cứu:

+ Hứng thú của học sinh đối với môn học vật lí

+ Việc sử dụng dụng cụ thí nghiệm ở nhà với những dụng cụđơn giả, tự tạo của học sinh

 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp giúp học sinh hứng thú học mônvật lý thông qua việc tự tạo dụng cụ thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền ở nhà của họcsinh THCS

IV GIẢ THUYẾT KHOA HỌC:

Nếu tất cả giáo viên vật lý đều đồng bộ thấy được vai trò của thínghiệm vật lý ở nhà của học sinh và thực hiện đúng yêu cầu, phát huy tác dụngcủa thí nghiệm vật lý với dụng cụ đơn giản, rẻ tiền, thí nghiệm tự tạo của họcsinh thì học sinh sẽ phát huy được tính chủ động sáng tạo , nâng cao năng lực thínghiệm Từ đó các em sẽ hứng thú với môn vật lý và yêu thích môn học

V NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

1 Nghiên cứu cơ sở lí luận về hứng thú của học sinh, về thí nghiệm vật lý

ở nhà, thí nghiệm với những dụng cụ tự tạo, đơn giản của học sinh

2 Khảo sát và đánh giá thực trạng về hứng thú của học sinh, về thí nghiệmvật lý ở nhà, thí nghiệm với những dụng cụ tự tạo, đơn giản của học sinh

3 Xác lập các biện pháp giúp học sinh hứng thú học môn vật lý thôngqua việc tự tạo dụng cụ thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền ở nhà của học sinh trường

TH & THCS Trà Tân

VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

1 Nhóm các phương pháp lí luận:

 Nhằm xây dựng cơ sở lí luận của đề tài

2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

 Nhằm khảo sát, đánh giá thực trạng về việc sử dụng dụng cụ thínghiệm ở nhà và hứng thú của học sinh đối với môn học vật lí

3 Phương pháp thống kê toán học:

 Nhằm xử lí kết quả nghiên cứu

VII PHẠM VI ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU:

Nghiên cứu biện pháp giúp học sinh hứng thú học môn vật lý thông quaviệc tự tạo dụng cụ thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền ở nhà của học sinh trên địa bànTrường TH & THCS Trà Tân

PHẦN II: NỘI DUNG

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÍ LUẬN

I NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

 Nghị quyết số 40/2000/QH 10 ngày 9.12.2000 của Quốc hội khóa X Vềđổi mới chương trình giáo dục phổ thông đã khẳng định mục tiêu của việc đổimới chương trình giáo dục phổ thông lần này là “ Xây dựng nội dung chươngtrình , phương pháp giáo dục , SGK phổ thông mới nhằm nâng cao giáo dục toàndiện thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệphóa , hiện đại hóa đất nước phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam, tiếpcận trình độ giáo dục phổ thông ở các nước phát triển trong khu vực và trên thếgiới” ( 9, tr 1 )

 Một trong số các giải pháp phát triển giáo dục được đưa ra trongchiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 là “ phát triển đội ngũ nhà giáo, đổimới phương pháp giáo dục” ( 6, tr 30 )

nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục ghi rõ: “ Đặc biệt đổi mới mạnh mẽ và cơbản phương pháp giáo dục nhằm khắc phục kiểu truyền thụ một chiều, nặng líthuyết, ít khuyến khích tư duy sáng tạo; bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiêncứu, tự giải quyết vấn đề, phát triển năng lực thực hành sáng tạo cho ngườihọc…”( 1, tr 2 )

II NHỮNG CĂN CỨ CỦA BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH HỨNG THÚ:

Mỗi lọai thí nghiệm vật lí đều có ý nghĩa, tầm quan trọng riêng của

nó Theo tôi, thí nghiệm vật lí ở nhà với những dụng cụ tự tạo, đơn giản, họcsinh tự khám phá, tự làm thí nghiệm sẽ góp phần phát huy tính tích cực, chủđộng, sáng tạo Các em sẽ tự tin vào khoa học hơn Từ đó các em sẽ hứng thú

và yêu thích môn học Vì vậy , tôi đi sâu, tìm hiểu và đưa ra biện pháp giúp họcsinh hứng thú học môn vật lý thông qua việc tự tạo dụng cụ thí nghiệm đơngiản, rẻ tiền ở nhà

1 Thí nghiệm vật lí ở nhà:

 Thí nghiệm ở nhà là một loại bài thực hành mà giáo viên giaocho từng học sinh hoặc từng nhóm học sinh thực hiện ở nhà với những dụng cụthông thường , đơn giản và dễ kiếm, nhằm tìm hiểu một hiện tượng , xác địnhmột đại lượng, kiểm chứng một định luật , một quy tắc vật lý nào đó

giúp đỡ, hướng dẫn và kiểm tra trực tiếp của giáo viên Do đó, nó có tác dụng tốttrong việc phát huy tính tự giác và tự lực của học sinh trong học tập Thí nghiệm

ở nhà chỉ đòi hỏi học sinh tiến hành với những dụng cụ thí nghiệm tự kiếm ( lon

bia, chai nước khoáng đã dùng, những đồ chơi bán trên thị trường …) , hoặcnhững dụng cụ tự tạo từ những vật dụng đơn giản Chính đặc điểm này đã tạonhiều cơ hội cho sự phát triển hứng thú học tập và sự ham mê yêu thích môn họccủa học sinh Thí nghiệm ở nhà là cơ hội tốt để rèn luyện cho học sinh kĩ năng,

kĩ xảo thực hành , là điều kiện tốt để giáo dục kĩ thuật tổng hợp cho học sinh.Ngoài ra, thí nghiệm ở nhà còn có tác dụng phát triển năng lực sáng tạo của họcsinh qua việc đề xuất, thiết kế , chế tạo các dụng cụ thí nghiệm nhằm thực hiệncác nhiệm vụ học tập

 Thí nghiệm ở nhà có tác dụng mạnh mẽ đối với học sinh trên

cả hai mặt giáo dục và giáo dưỡng thông qua việc tự lực thiết kế các phương ánthí nghiệm, chế tạo hoặc lựa chọn các dụng cụ, bố trí tiến hành thí nghiệm và xử

lí kết quả…Thí nghiệm vật lí ở nhà có tác dụng tiếp tục rèn luyện và phát triểnnhững kĩ năng, kĩ xảo thực hành, những thói quen của người làm thực nghiệm

mà học sinh thu được qua thí nghiệm trực diện và thí nghiệm thực hành vật lí ởlớp

 Khi tiến hành thí nghiệm ở nhà, đòi hỏi học sinh phải pháthuy nhiều mặt, nhiều năng lực khác nhau, nên nó có tác dụng tốt đối với sự pháttriển toàn diện của học sinh

những đề tài phù hợp với khả năng và điều kiện của học sinh, nhất là trong khâutìm kiếm dụng cụ cũng như tiến hành thí nghiệm.Kết quả thí nghiệm phải đượcbáo cáo trước lớp và phải nhận được sự đánh giá của giáo viên, nhằm động viên

và khuyến khích học sinh

 Nội dung của thí nghiệm ở nhà rất phong phú và đa dạng, cóthể là đề xuất các phương án thí nghiệm, chế tạo dụng cụ thí nghiệm , tiến hànhthí nghiệm, giải thích các hiện tượng…Thí nghiệm ở nhà cũng có thể là thínghiệm định tính hoặc thí nghiệm định lượng

Ví dụ 1: Có thể áp dụng sau khi học bài SỰ NỔI - chương trình vật lí

8

Một bình đong đựng gần đầy nước có một củ khoai tây nằm ở đáybình Hãy đề xuất phương án lấy củ khoai tây ra mà không phải đổ nước đi hoặcnhúng tay vào nước

Ví dụ 2: Có thể áp dụng sau khi học bài THỰC HÀNH XÁC ĐỊNH KHỐI LƯỢNG RIÊNG CỦA MỘT VẬT - chương trình vật lí 6

2 Sử dụng thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền:

* Thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền

Là những thí nghiệm được tạo ra với những dụng cụ thí nghiệmđơn giản, dễ kiếm trong đời sống hằng ngày hoặc mua nhưng không đắt tiền.Như chúng ta đã biết, thí nghiệm hiện đại luôn gắn với những thí nghiệm địnhlượng , những thí nghiệm đòi hỏi độ chính xác cao, trái lại đối với những thínghiệm định tính thì thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền lại chiếm ưu thế

* Ưu điểm của thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền:

Những ưu điểm nổi bật của thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền:

+ Dụng cụ cần cho thí nghiệm là những dụng cụ đơn giản, dễ kiếmtrong đời sống hằng ngày, có thể kiếm ở mọi nơi

+ Dễ thao tác và dễ thành công, vì những thí nghiệm này do chínhgiáo viên tự thiết kế, chế tạo và khai thác để sử dụng trong giảng dạy hoặc hướngdẫn cho học sinh làm ở nhà

+ Thí nghiệm cho kết quả rõ ràng, thuyết phục ( thường là những thínghiệm gắn với những hiện tượng vật lí gần gũi trong đời sống hằng ngày )

những kĩ năng thực hành đặc biệt , nên ai cũng có thể tiến hành được

+ Thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền không đòi hỏi khắt khe các điều kiện

về cơ sở vật chất như phòng bộ môn, mạng điện, thiết bị…nên ở đâu cũng có thểtiến hành thí nghiệm được

+ Hiện tượng và kết quả thí nghiệm có sức hấp dẫn lôi cuốn, vì vậy

nó có tác dụng kích thích hứng thú học tập của học sinh

Tóm lại thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền có ưu điểm là rất đơn giản, tiệnlợi, dễ tiến hành và cho kết quả thuyết phục, do đó có tác dụng tốt trong việc gâyhứng thú học tập cho học sinh Bởi vậy, ở nhiều nước trên thế giới, thí nghiệmđơn giản, rẻ tiền thường chiếm một vị trí quan trọng trong các loại thí nghiệm vàphương tiện dạy học vật lý ở trường phổ thông hiện nay Đặc biệt , do nó khôngđòi hỏi những điều kiện khắt khe về cơ sở vật chất : phòng ốc, điện… như cácthiết bị, máy móc hiện đại , nên nó có thể được khai thác tốt ở mọi nơi, mọi lúc,nhất là ở vùng nông thôn, miền núi , vùng sâu, vùng xa, những nơi mà cơ sở vậtchất , thiết bị thí nghiệm có thể nói là rất khó khăn

3 Vai trò của hứng thú đối với học tập và cách phát triển hứng thú của học sinh:

Hứng thú làm nảy sinh khát vọng hành động, làm tăng hiệu quả củahoạt động nhận thức, tăng sức làm việc Vì thế cùng với nhu cầu hứng thú là mộttrong những hệ thống động lực của nhân cách

Trong bất kì hoạt động nào, tạo được hứng thú là điều cực kì quantrọng , làm cho các em hăng say với công việc của mình, đặc biệt là học tập

Đối với môn vật lí, có hứng thú các em sẽ có tinh thần học bài, tìm thấycái lí thú, cái hay trong môn học, không cảm thấy khô cứng, khó hiểu nữa Từ đó

tạo niềm tin say mê học tập, đồng thời nó làm cho các em nhận thức đúng đắnhơn.

Học sinh sẽ biết coi trọng tất cả các môn học, có sự đầu tư, phân chiathời gian hợp lí để kết quả học tập của mình có sự đồng đều, không coi nhẹ mônphụ hay môn chính nào cả Khi các em có sự phát triển đồng đều, như vậy sẽ tạođiều kiện để phát triển nhân cách của các em

Muốn học sinh hứng thú say mê hoạt động nào thì đối tượng của nóchứa đựng những nội dung phong phú, hấp dẫn mới mẻ, càng tìm tòi học hỏisáng tạo, càng phát hiện trong hoạt động nhiều cái mới mẻ, cái hay có giá trị

CHƯƠNG II

CƠ SỞ THỰC TIỄN

I THỰC TRẠNG NHẬN THỨC, HỨNG THÚ CỦA HỌC SINH ĐỐI VỚI MÔM VẬT LÍ:

Để khảo sát, nghiên cứu hứng thú học tập môn Vật lí THCS, đầu năm

học tôi đã tiến hành lập phiếu điều tra, gồm một số câu hỏi ( phụ lục 1 ) tại lớp

7A (37 hs )và lớp 9A( 22 hs ) Trường TH & THCS Trà Tân

Sau khi thu thập số liệu, tôi thu được kết quả như sau:

1 Để xem học sinh có thích học môn vật lí không? Tôi đặt câu hỏi số 1 "

 Qua bảng số liệu thu thập: Đối với môn vật lý thì tỷ lệ cao nhất là78% ý kiến "không thích lắm", tiếp đến là "rất thích"18,6% Điều này thể hiệnquan điểm của học sinh về môn vật lí là chưa thật cao Nhưng cũng không phải

là điều đáng ngại vì tỷ lệ "không thích" là 3,4%

 Các em đã có sự thích thú với môn Vật lí, nhưng chưa thật sựthích hẳn

2 Để biết mức độ khó hay dễ của môn Vật lí theo đánh giá của HS , thông qua câu hỏi 2: " Em thấy môn Vật lí khó hay dễ so với các môn học khác" ?

3 Xem học sinh có chuẩn bị bài khi đến lớp? Tôi đặt câu hỏi 3, kết quả như sau:

và nhớ lại kiến thức đã học, phục vụ cho các đơn vị bài học tiếp theo

 Tỷ lệ "thỉnh thoảng" chuẩn bị bài cũ là 22% Có nghĩa những emnày bình thường tới lớp không chuẩn bị bài, hoặc là các em đã hiểu đủ bài họchoặc là chưa hiểu Nếu hiểu đủ bài học nhưng không chuẩn bị bài thì ý thức củacác em trong học tập là không cao, có thể các em chưa hiểu hết tầm quan trọngcủa việc chuẩn bị bài Các ý kiến này có thể gây khó khăn cho giáo viên khigiảng bài.

 Tỷ lệ chỉ làm bài tập 8,5%, lý thuyết 25,5% sẽ gây chênh lệchtrong tương quan giữa dạy và học

4 Để xem xét mức độ đầu tư thời gian của các em cho môn Vật lí, tôi đặt câu hỏi 4, kết quả:

 Tỷ lệ ý kiến phương án B là 33,9%, phương án C là 10,2%,phương án D là 5,1% càng thêm khẳng định các em chưa có ý thức tự giác, đầu

tư thời gian nhiều cho môn Vật lí Điều đó khẳng định các em chưa có hứng thúnhiều với môn Vật lý

5 Ngoài ra để tìm hiểu hứng thú ở môn Vật lí của HS, tôi đặt câu hỏi 5:

"

Điều gì ở môn Vật lí khiến em thích thú nhất ?"

 Đa số các ý kiến khẳng định: "Thích môn Vật lí nhất là được làmcác thí nghiệm trực quan và giải thích được các hiện tượng từ đó" Điều này cho

thấy: thí nghiệm Vật lí có sức thu hút các em, tạo được hứng thú cho các em; thểhiện tinh thần hợp tác nhóm trong học tập, tinh thần đoàn kết, giúp đỡ.

II THỰC TRẠNG VỀ VIỆC SỬ DỤNG THÍ NGHIỆN VẬT

1 Thực trạng về việc sử dụng thí nghiệm vật lí:

 Giáo viên thực hiện đầy đủ các thí nghiệm theo yêu cầu của SGK

 Tận dụng tối đa tính năng của dụng cu thí nghiệïm:

VD: + Một số thí nghiệm trong chương trình vật lí lớp 6, 7, 8 cần sử dụngnguồn điện là pin, để khỏi phải tốn chi phí mua pin giáo viên sử dụng biến thếnguồn trong bộ dụng cụ thí nghiệm vật lí 9

+ Sử dụng nam châm trong bộ dụng cụ thí nghiệm vật lí 9 để làm một

số thí nghiệm trong chương trình vật lí lớp 7……… v.v

 Tích cực làm đồ dùng dạy học bổ sung vào những tiết mà dụng cụ

ở trường không có

Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng giáo viên gặp rất nhiều khó khăn:

 Dụng cụ bị hỏng nhiều nên một số thí nghiệm không đủ dụng cụthí nghiệm cho 6 nhóm

 Không có phòng chức năng nên việc trưng bày cũng như sử dụngkhông khoa học

Mặc dù thí nghiệm vật lí ở nhà của học sinh với những dụng cụ đơn giản,

dễ kiếm, dụng cụ tự tạo của học sinh là một thí nghiệm rất quan trọng đã đượcphần lớn giáo viên quan tâm nhưng thực tế việc sử dụng nó thì chưa đượcthường xuyên và chưa phát huy hết vai trò của nó trong quá trình giảng dạy

2 Thực trạng về việc sử dụng thí nghiệm vật lí ở nhà của học sinh

Để nắm được thực trạng việc sử dụng thí nghiệm vật lí ở nhà củahọc sinh như thế nào ? Tôi tiến hành điều tra lớp 73 và lớp 91 với câu hỏi nhưsau:

Câu 6: Có khi nào các em làm thí nghiệm vật lí ở nhà không?Kết quả:

III SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI:

Từ những thực trạng nêu trên cùng với vai trò đặc biệt của thínghiệm vật lí ở nhà, tôi thiết nghĩ, là một giáo viên, chúng ta phải làm thế nào đểphát huy tối đa vai trò của thí nghiệm vật lí ở nhà của học sinh, giúp học sinhtích cực chủ động, sáng tạo hơn Từ đó làm học sinh hứng thú, say mê học mônvật lí

CHƯƠNG III

NỘI DUNG VẤN ĐỀ

I VẤN ĐỀ ĐẶT RA:

Để giúp học sinh hứng thú học tập môn vật lí thông qua việc tự tạo dụng

cụ thí nghiệm đơn giản, rẻ tiền ở nhà thì :

 Giáo viên cần nhận thức đúng đắn về vai trò, tác dụng của thínghiệm vật lí ở nhà và hướng học sinh thực hiện sao cho mang lại hiệuquả cao nhất

 Giáo viên phải làm như thế nào để thí nghiệm ở nhà của học sinhmang lại hiệu quả, hứng thú cao đối với học sinh

+ Những thí nghiệm, bài tập nào cho học sinh làm ở nhà là hợp lí, kích thích hứng thú của học sinh ?

+ Thí nghiệm yêu cầu học sinh làm nhằm mục đích gì: thí nghiệm để củng cố kiến thức hay thí nghiệm để tìm hiểu kiến thức mới

+ Dụng cụ cần thiết học sinh chuẩn bị là gì ?

+ Chuẩn bị, gia công dụng cụ như thế nào ? + Cách tiến hành thí nghiệm như thế nào ?

II BIỆN PHÁP:

1 Đối với giáo viên:

 Nhận thức đúng đắn ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của thínghiệm vật lí nói chung, thí nghiệm vật lí ở nhà nói riêng

 Đưa ý kiến ra tổ chuyên môn thảo luận để đi đến thống nhất về vaitrò của thí nghiệm vật lí ở nhà đối với việc giúp học sinh hứng thú học môn vật lí ( chuyên đề ở tổ )

 Giáo viên bộ môn thảo luận thống nhất đưa ra chỉ tiêu, hế hoạchnhững thí nghiệm vật lí nào cần yêu cầu học sinh làm ở nhà theo từng khối.

 Thành lập câu lạc bộ, nhóm học sinh yêu thích môn vật lí

 Tích cực đầu tư, suy nghĩ và chọn lựa để bổ sung ngày càng nhiềunhững thí nghiệm gần gũi, lí thú để giao cho học sinh

 Giao nhiệm vụ cho học sinh, đồng thời phải theo dõi, kiểm tra,đôn đốc, động viên các em hoàn thành

 Khuyến khích, khích lệ tinh thần lớp, nhóm nào làm việc tốt

2 Đối với học sinh:

 Tích cực hoàn thành nhiệm vụ mà giáo viên giao cho, có thể làmviệc cá nhân và theo nhóm

 Ngoài những bài tập, thí nghiệm mà giáo viên giao cho học sinh,

có thể tự mình đưa ra một số phương án thí nghiệm, giải thích một số hiện tượngtheo khả năng của các em Sau đó báo cáo kết quả cho giáo viên

 Tích cực suy nghĩ và đưa ra ý kiến, những câu hỏi , tình huống màcác em không giải thích được

3 Áp dụng, minh họa trong một số bài học cụ thể ở trường TH & THCS Trà Tân:

Ví dụ 1:

Khi học xong bài Định luật phản xạ ánh sáng trong chương

trình vật lí 7 giáo viên có thể giới thiệu với học sinh HỘP ẢO THUẬT

GV vẽ hình ( Chưa có vị trí các gương và đường truyền ánh sáng

từ vật đến mắt) và nêu vấn đề: thầy có thể ảo thuật nhìn xuyên qua vật chắn

sáng ( Hình dưới )

HS: Tò mò và cảm thấy hứng thú.

HS: Suy nghĩ , thảo luận và tìm cách giải thích nguyên tắc hoạtđộng

GV: Nếu HS không giải thích được thỉ GV vẽ tiếp vị trí cácgương và đường truyền ánh sáng từ vật đến mắt.

HS: Tự giải thích

GV: Hướng dẫn cách làm HỘP ẢO THUẬT

HS: Theo dõi, làm dụng cụ và thí nghiệm ở nhà và báo cáo kết

quả cho GV trong tiết sau

* Cách làm:

a/ Dụng cụ:

 04 tấm gương soi bằng mica

 Một số đoạn ống nhựa PVC,ø 2 khớp nối chữ T và 2 khớp nốichữ L

Ví dụ 2: Trước khi học bài THẤU KÍNH HỘI TỤ phần hướng

dẫn học sinh học ở nhà của bài cũ GV nêu vấn đề: Để chuẩn bị cho tiết học sau,thầy sẽ hướng dẫn lớp chế tạo một dụng cụ để lấy lửa từ ánh sáng mặt trời

HS: Tò mò và cảm thấy hứng thú

HS: Yêu cầu GV hướng dẫn

GV: Hướng dẫn cách làm ( Hình dưới ) HS: Theo dõi, về nhà làm, tiến hành thí nghiệm và báocáo kết quả cho GV trong đầu tiết sau

* Cách làm:

a/ Dụng cụ :

 01 phần của bóng đèn dây tóc.( Gia công bằng cách dùng mộtvòng kim loại có đường kính nhỏ hơn một so với đường kínhlớn nhất của bóng đèn Lấy vòng kim loại nung nóng đỏ sau

đó đặt lên cổ bóng đèn )

 01 mảnh giấy hoặc vật dễ cháy

b/ Chuẩn bị dụng cụ:

 Gia công bóng đèn chỉ lấy một phầ bóng đèn

 Đặt nửa bóng đèn lên giá đở

Ví dụ 3: Trước khi học bài SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP

phần hướng dẫn học sinh học ở nhà của bài củ GV nêu vấn đề: Để chuẩn

bị cho tiết học sau, thầy sẽ hướng dẫn lớp chế tạo nam châm

HS: Cảm thấy thích thú và có nhu cầu muốn biết.

HS: Yêu cầu GV hướng dẫn

GV: Hướng dẫn cách làm ( Hình dưới ) HS: Theo dõi, về nhà làm, tiến hành thí nghiệm và báo cáokết quả cho GV trong đầu tiết sau

a/ Dụng cụ :

 01 cái đinh sắt dài 10 cm

 01 m dây đồng nhỏ có lớp cách điện ( loại 1mm )

 01 pin loại 1,5 V

 Một ít đinh ghim bằng sắt

b/ Chuẩn bị dụng cụ:

 Bọc lên đinh sắt một lớp giấy

 Quấn dây đồng lên đinh khoảng 30 – 40 vòng