MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN THIỆN NGUỒN TIN KINH TẾ TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN-TƯ LIỆU KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUỐC GIA

Những thành t¬ựu to lớn của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đã và đang đẩy nhanh sự phát triển

Mục lục

Mở đầu

Chơng i Khái quát chung về trung tâm thông tin-t liệu khoa học và công nghệ quốc gia

1.1 Lịch sử hình thành và phát triển Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia

1.1.1 Chức năng của Trung tâm TTTLKH&CNQG

1.1.2 Nhiệm vụ của Trung tâm TTTLKH&CNQG

1.2 Cơ cấu tổ chức của Trung tâm TTTLKH&CNQG

1.3 Nguồn lực thông tin tại Trung tâm TTTLKH&CNQG

1.4 Các nhiệm vụ u tiên mang tính đột phá và mối quan hệ hợp tác

Chơng 2 thực trạng nguồn tin kinh tế tại trung tâm thông tin-t liệu khoa học và công nghệ quốc gia

2.1 Khái niệm về thông tin, thông tin kinh tế, nguồn tin, nguồn thông tin kinh tế 2.2 Vai trò của nguồn tin kinh tế trong xã hội hiện đại

2.3 Điều tra về nguồn tin kinh tế tại Trung tâm TTTTLKH&CNQG

2.3.1 Nội dung của nguồn tin kinh tế tại Trung tâm TTTLKH&CNQG

2.3.2 Loại hình nguồn tin kinh tế tại Trung tâm TTTTLKH&CNQG

2.3.2.1 Sách

2.3.2.2 Tạp chí

2.3.2.3 Cơ sở dữ liệu

2.3.2.4 Tài liệu xám

2.3.2.5 Tổng luận, tổng quan

2.3.2.6 Tài liệu điện tử

2.4 Phân tích và đánh giá hiệu quả phục vụ nguồn lực thông tin kinh tế cho sự phát triển kinh tế-xã hội của Trung tâm TTTLKH&CNQG

Chơng 3 một số giải pháp phát triển và hoàn thiện nguồn tin kinh tế tại trung tâm thông tin-t liệu khoa học và công nghệ quốc gia

3.1 Đẩy mạnh công tác bổ sung các nguồn tin kinh tế tai Trung tâm TTTLKH&CNQG

3.2 Cụ thể hóa hớng phát triển nguồn tin kinh tế tại Trung tâm TTTLKH & CNQG

3.3 Tăng cờng ngân sách nhà nớc và kinh phí của Trung tâm TTTLKH&CNQG cho kế hoạch phát triển nguồn tin kinh tế

3.4 Xây dựng kế hoạch nâng cao chất lợng đội ngũ cán bộ thông tin ở Trung tâm TTTLKH&CNQG

3.5 T¨ng cêng hîp t¸c quèc tÕ

3.6 Tin häc ho¸ nguån tin kinh tÕ t¹i Trung t©m TTTLKH&CNQG

KÕt luËn

Danh môc tµi liÖu tham kh¶o

Mở đầu

1 Sự cần thiết và ý nghĩa của đề tài nghiên cứu

Những thành tựu to lớn của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện

đại đã và đang đẩy nhanh sự phát triển của lực lợng sản xuất, nâng cao năng suấtlao động, làm chuyển biến mạnh mẽ cơ cấu kinh tế của các quốc gia, làm thay

đổi mọi mặt đời sống xã hội loài ngời Bớc vào thế kỷ 21, trong các lĩnh vựcchính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa , giáo dục-đào tạo, môi truờng .đều cónhững biến đổi sâu sắc Cùng với việc xuất hiện các cơ hội phát triển mới, nguycơ tụt hậu về kinh tế, khoa học va công nghệ, thông tin đang và sẽ là nhữngthách thức lớn đối với nhiều quốc gia Sự bất bình đẳng giữa các dân tộc, sự phânhóa giàu và nghèo ngay trong mỗi quốc gia ngày càng gia tăng, tiềm ẩn nhữngnguy cơ gây mất ổn định trên thế giới

Nắm đuợc tình hình đó, đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng cộngsản Việt Nam đã đề ra mục tiêu “Đa nớc ta cơ bản trở thành một nớc côngnghiệp” từ nay đến năm 2020, đạt đợc mức tăng trởng GDP từ 8 đến 10 lần sovới năm 1990 Đây là mục tiêu tơng đối khó khăn đối với nền kinh tế nuớc tahiện nay Việc duy trì một tốc độ tăng trởng cao và ổn định trong những thập kỉtới đòi hỏi nuớc ta phải tìm kiếm, huy động và sử dụng có hiệu quả tất cả cácnguồn lực trong nớc cũng nh tranh thủ những nguồn lực mà chúng ta có cơ hộitiếp cận từ bên ngoài Trong xu thế chung của thời đại, thông tin khoa học vàcông nghệ ngày càng giữ vai trò quan trọng trong các nguồn lực phát triển kinh

tế Việc phát triển hệ thống thông tin, trong đó có hệ thống thông tin kinh tếkhông những chỉ huy động đợc sức mạnh tiềm lực thông tin, khoa học và côngnghệ vốn có trong nớc mà còn tranh thủ đuợc các cơ hội, sự hỗ trợ của các tổchức trên thế giới để phát triển kinh tế đất nuớc Với sự tác động của cuộc cáchmang khoa học công nghệ đơng đại thì tiềm lực thông tin, khoa học và côngnghệ là nguồn lực quan trọng nhất trong những nền kinh tế tăng trởng nhanh củanhững thập niên vừa qua

Trong một nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trờng định hớng xã hộichủ nghĩa nh ở nớc ta hiện nay, thông tin đang trở thành một nguồn lực quantrọng, đặc biệt là hệ thống thông tin kinh tế đã góp phần to lớn không chỉ trongcông tác quản lí, điều hành các hoạt động kinh tế mà nó còn góp phần tạo ra cácgiá trị mới trong các hoạt động đó Nhất là ở xã hội văn minh ngày nay, trongthời đại kinh tế thị trờng, thông tin đợc coi là thứ hàng hóa đắt giá nhất, thậm chícòn quý hơn cả vốn liếng Thời đại ngày nay "Ai nắm đuợc thông tin thì coi nhnắm đuợc thành công trong tay, ngời đó sẽ làm chủ thế giới" Những câu nói đó

đã và đang trở thành khẩu hiệu bất diệt Tuy nhiên, sự thành công này còn tùythuộc vào khả năng nhận thức, xử lí, sáng tạo của ngời sử dụng tin Thu thập, xử

lí nh thế nào để hình thành một t duy, một phuơng án, một quyết định hiệu quả,

để áp dụng tiếp trong hoạt động kinh doanh, hoạt động quản lí, tiêu dùng củamình Đó là quá trình tái sản xuất mở rộng thông tin để phù hợp với sự phát triểnkinh tế xã hội của đất nuớc

Lúc đầu, thông tin kinh tế phát triển trên cơ sơ phân tán, tản mạn,không thống nhất Đến nay thông tin kinh tế ở các nớc t bản đã phát triển trênmột cơ sở kỹ thuật cao, với tiềm lực tính toán rất lớn và rất nhiều tổ chức, trungtâm thông tin kinh tế lớn ra đời ở một số nuớc công nghiệp phát triển, đãchuyển từ hình thức xử lí thông tin, phân tán, bằng điện tử sang hệ thống thôngtin kinh tế liên kết trong phạm vi quốc gia, khu vực và quốc tế Tại Việt Namviệc xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin kinh tế đặc biệt đợc chú trọng

Đây là yếu tố không thể thiếu trong chiến lợc phát triển ngành thông tin-t liệu, lànhiệm vụ không phải của riêng tổ chức xúc tiến mà còn là trách nhiệm của nhànuớc trong mục tiêu phát triển và nâng cao năng lực nội sinh của khoa học vàcông nghệ quốc gia Thế nên, thông tin kinh tế luôn là bộ phận không thể thiếutrong các cơ quan thông tin Với Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Côngnghệ Quốc gia- Trung tâm đầu ngành cả nớc về khoa học-công nghệ, thông tinkinh tế tuy chiếm số lợng không đáng kể nhng nó đã góp phần tạo nên sự hoàn

chỉnh trong hệ thống thông tin tại cơ quan Bởi vậy, đề tài: “Nguồn tin kinh tế

tại trung tâm thông tin t liệu khoa học và công nghệ quốc gia " có ý nghĩa to

lớn cả về mặt lí luận và thực tiễn

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Thông qua tìm hiểu thực trạng và công tác hoạt động, quản lí nguồn thôngtin kinh tế tại Trung tâm Thông tin T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia để

có hớng nhìn đúng đắn về tầm quan trọng của hệ thống thông tin kinh tế quốcgia, tác giả cũng mạnh dạn đa ra một số đánh giá-nhận xét, kiến nghị để nângcao hiệu quả hoạt động lu giữ, khai thác và phục vụ nguồn thông tin kinh tế cógiá trị này góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, giúp nền kinh tế đất nớc ngàycàng phát triển theo sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà Đảng và nhànuớc đã đề ra

3 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động, quản lí và khai thác nguồn tài liệu

về kinh tế tại Trung tâm Thông tin T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia Mặc

dù nguồn tài liệu nay có số lợng rất hạn chế trong cả kho tài liệu của Trung tâm

nhng nó góp phần trong việc hoàn thiện vốn tài liệu nhằm phục vụ đắc lực chobạn đọc cả nớc Đây cũng là cơ sở để các nhà quản lí hoạt động thông tin kinh tế

có chiến lợc phát triển tăng cờng nguồn lực thông tin kinh tế quốc gia trong thờikì tới

4 Cơ sở lí luận và phơng pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lí luận

Khóa luận dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và t tởng Hồ chíminh về kinh tế - xã hội, văn hóa, khoa học và công nghệ đặc biệt trong lĩnh vựchoạt động thông tin- t liệu

4.2 Phơng pháp nghiên cứu

Bên cạnh phơng pháp tổng hợp, nghiên cứu, thống kê, đánh giá tài liệu,tác giả còn trao đổi, phỏng vấn các cán bộ thông tin để hiểu rõ thực trạng quản líhoạt động nguồn lực thông tin kinh tế ở Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học vàCông nghệ Quốc gia hiện nay

5 Bố cục của khóa luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận

có 3 chơng nội dung sau

Chơng 1: Khái quát chung về Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia.

Chơng 2: Thực trạng nguồn tin kinh tế tại Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia.

Chơng 3: Phơng hớng phát triển và hoàn thiện nguồn lực thông tin kinh tế tại Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia.

Chơng 1 Khái quát chung về trung tâm thông tin- t liệu khoa

học và công nghệ quốc gia

1.1 Lịch sử hình thành và phát triển

Trong thời đại hiện nay, việc áp dụng những thành tựu khoa học vào tất cảcác lĩnh vực trong đời sống đang trở thành nhân tố cho sự lớn mạnh của xã hội

Sự phát triển khoa học và lực lợng sản xuất xã hội, việc áp dụng những thành tựukhoa học vào nền kinh tế quốc dân là đối tợng chú ý đặc biệt của các nuớc xã hộichủ nghĩa Sự tiến bộ của khoa học-công nghệ đã đa đến việc giảm bớt sức lao

động rút ngắn ngày công, nâng cao phúc lợi của nhân dân lao động, phục vụ cho

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc Chính vì thế mà hầu hết cácquốc gia phát triển và nhiều quốc gia đang phát triển đều có Trung tâm khoa họcquốc gia-bộ phận khoa học đầu não trong cả nớc Nhiều quốc gia có Viện hànlâm khoa học với bề dày lịch sử trên 100 năm Nhng hoạt động khoa học chỉthực sự đạt hiệu quả khi có sự tham gia của hoạt động thông tin Chính thông tinvừa là chất xúc tác, vừa là môi truờng để hoạt động khoa học đi lên Do đó, bêncạnh việc chú trọng phát triển thông tin khoa học quốc gia, các nớc cũng xâydựng và hoàn thiện cho mình Trung tâm thông tin mang tính đầu ngành cả nuớc.Hòa chung vào dòng chảy đó, ngay từ năm 1961 Việt Nam đã hình thành ViệnThông tin Khoa học Kỹ thuật Trung ơng với nhiệm vụ ban đầu chủ yếu là xuấtbản tạp chí tóm tắt, tiến hành nghiên cứu các vấn đề lí luận, phơng pháp và thựchành thông tin khoa học kỹ thuật; nghiên cứu, thu thập, xử lí, bảo quản và phổbiến những kinh nghiệm tiên tiến, những thành tựu khoa học-kỹ thuật của trong

và ngoài nớc; giúp đỡ về mặt phơng pháp cho các cơ quan thông tin khoa họcnghành và địa phơng Song song với sự tồn tại của Viện Thông tin này, trớc đóvào năm 1958 Th viện Khoa học Kỹ thuật Trung ơng cũng đã ra đời dựa trên cơ

sở chia tách Th viện Khoa học Trung ơng thành Th viện Khoa học Kỹ thuậtTrung ơng và Th viện Khoa học Xã hội Trong sự nghiệp đổi mới của đất nớchiện nay, vai trò của Th viện Khoa học Kỹ thuật Trung ơng ngày càng đuợc xác

định rõ ràng Để phát triển kinh tế đất nớc, nâng cao đời sống của nhân dân đi tớivăn minh hiện đại, đòi hỏi phải có tri thức khoa học kỹ thuật Th viện chính lànơi tàng trữ tài liệu khoa học kỹ thuật, là cây cầu giao lu chất xám giữa các nhàkhoa học trong nớc là cánh cửa giao lu với thế giới bên ngoài cho các nhà khoahọc của ta tiếp xúc với nền khoa học kỹ thuật tiên tiến toàn cầu Hiện nay, thviện còn là nơi lui tới của một đội ngũ đông đảo bạn đọc gồm toàn những cán bộnghiên cứu, những chuyên gia khoa học xuất sắc của đất nớc Trong hoàn cảnhnền khoa học kỹ thuật của ta còn rất lạc hậu, Đảng và nhà nuớc đã nhận thức đợctầm quan trọng của th viện khoa học đối với việc thu thập và phổ biến các trithức tiên tiến của nhân loại Đại hội lần thứ 6 của Đảng Cộng sản Việt Nam đã

đề ra đờng lối đổi mới coi khoa học và công nghệ là một động lực mạnh mẽ của

sự nghiệp đổi mới đất nuớc Vai trò của cách mạng khoa học kỹ thuật càng đợckhẳng định, trong đó hoạt động thông tin khoa học giữ vị trí thiết yếu Ngày 24tháng 9 năm 1990, Chủ nhiệm ủy ban khoa học kỹ thuật nhà nớc (nay là BộKhoa học Công nghệ) đã ra quyết định số 487/TCCB hợp nhất hai đơn vị Th viện

Khoa học Kỹ thuật Trung ơng với Viện Thông tin Khoa học kỹ thuật Trung ơngthành Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia(Trung tâmTTTLKH & CN).

1.1.1 Chức năng

. Thông tin khoa học và công nghệ của Nhà nớc

Giúp Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý thống nhất hoạt động thôngtin t liệu khoa học, công nghệ trong cả nớc

1.1.2 Nhiệm vụ

Những năm qua, bằng việc xác định rõ nhiệm vụ hàng đầu để bắt kịp sự đilên của xã hội ở cơ quan mình, Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Côngnghệ Quốc gia đã không ngừng nâng cao chất lợng phục vụ ngời dùng tin và bạn

đọc trong cả nớc Các nhiệm vụ đó là

Tổ chức xây dựng, trình Bộ trởng Bộ Khoa học công nghệ (KHCN) phêduyệt kế hoạch công tác thông tin t liệu KHCN trong cả nớc và tổ chức thực hiện

kế hoạch đó Theo dõi kiểm tra hoạt động thông tin t liệu KHCN ở các cấp , cácngành

Tổ chức, thúc đẩy và hoàn thiện hệ thống thông tin t liệu KHCN quốcgia qua việc tạo nguồn, thu thập, bảo quản và lu trữ các nguồn thông tin, t liệu vềkhoa học, công nghệ và môi trờng trong và ngoài nớc đáp ứng các nhu cầu pháttriển kinh tế-xã hội của đất nớc Hớng dẫn xây dựng các tổ chức thông tin t liệu

ở từng cấp, kể cả mạng lới các th viện khoa học kỹ thuật

Quản lý nhà nớc các nguồn t liệu về khoa học, công nghệ và môi ờng Trên cơ sở tổ chức thực hiện công tác đăng ký đề tài và kết quả nghiên cứukhoa học công nghệ và môi trờng Tổ chức việc tạo nguồn, thu thập, bảo quản và

tr-lu trữ các nguồn thông tin, t liệu về khoa học, công nghệ và môi trờng trong vàngoài nớc Xây dựng vốn thông tin, t liệu đáp ứng các nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, khoa học, công nghệ và môi trờng của đất nớc

Xử lý phân tích-tổng hợp các nguồn thông tin t liệu trong và ngoài nớcnhằm tạo ra các sản phẩm và dịch vụ thông tin đáp ứng nhu cầu ngời dùng tin vàbạn đọc, tiến tới tạo lập ngân hàng thông tin quốc gia về t liệu và dữ kiện khoahọc, công nghệ, môi trờng và kinh tế

. Tổ chức cung cấp thông tin, t liệu cho các yêu cầu xét duyệt, đánh giácác chơng trình, đề tài, giám định công nghệ, thẩm định các dự án đầu t , các dự

án phát triển kinh tế-xã hội

. Tổ chức phục vụ bạn đọc, thực hiện công tác nghiên cứu phát triển hoạt

động thông tin, t liệu; hớng dẫn chỉ đạo thống nhất nghiệp vụ trong cả nớc cũng

nh đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ cho cán bộ Tuyêntruyền, phổ biến các thành tựu và kiến thức về khoa học, công nghệ, môi trờngtrong và ngoài nớc

. Tham gia hoạt động hợp tác quốc tế, trao đổi tài liệu, cho mợn giữa các

th viện Thực hiện các dịch vụ thông tin-t liệu về khoa học, công nghệ, môi trờngcho mọi đối tợng có yêu cầu

Nhờ vậy, các sản phẩm-dịch vụ thông tin của Trung tâm ngày càng đadạng về số lợng, chuyên sâu về chất lợng, phục vụ tốt hơn cho độc giả và ngờidùng tin góp phần đẩy mạnh dịch vụ thông tin công nghệ nh marketing về thị tr-ờng thông tin công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin công nghệ, t vấn côngtác chuyển giao công nghệ

1.1.3 Các nhiệm vụ u tiên mang tính đột phá và mối quan hệ hợp tác.

Trên cơ sở nguồn lực thông tin hiện có, Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa

học và Công nghệ Quốc gia bớc đầu xây dựng những đột phá cho mình nh:

Đẩy mạnh thông tin phục vụ các địa phơng

Đẩy mạnh các sản phẩm và dịch vụ thông tin phân tích

. Đẩy mạnh dịch vụ thông tin công nghệ

. Xây dựng và phát triển th viện điện tử

Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia có quan hệhợp tác và trao đổi t liệu với hơn 120 cơ quan, tổ chức và th viện của hơn 40 nớctrên thế giới nh AIF (Tổ chức liên Chính phủ Pháp ngữ), SAREC/SIDA (Tổ chứchợp tác nghiên cứu với các nớc đang phát triển của Thụy Điển), UNESCO,APCTT, Trung tâm Thông tin khoa học kỹ thuật quốc tế

1.2 Cơ cấu tổ chức

Với mục tiêu tổng quát của Chơng trình hành động là tăng cờng năng lựccủa Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia để thực hiệnchức năng và nhiệm vụ của cơ quan thông tin khoa học công nghệ hàng đầu nhànớc và giúp Bộ quản lý thống nhất hoạt động thông tin khoa học công nghệ trongcả nớc, cơ cấu tổ chức của Trung tâm hiện naycũng có nhiều thay đổi so với trớc

Toàn bộ Trung tâm gồm có 14 phòng ban hoạt động liên hoàn Mỗi phòng

đều có những chức năng riêng biệt song liên kết với nhau rất chặt chẽ Do đó màcả cơ quan luôn hoàn thành xuất sắc kế hoạch đặt ra Bao gồm: Giám đốc, Các

phó giám đốc, Hội đồng khoa học, Văn phòng, Phòng quản lý hoạt động thôngtin, Phòng quan hệ quốc tế, Phòng tin học, Phòng phát triển các nguồn tin,Phòng xây dựng cơ sở dữ liệu th mục, Phòng nghiên cứu và phân tích thông tin,Phòng dịch vụ thông tin, Phòng tra cứu- chỉ dẫn, Phòng đọc sách, Phòng đọc tạpchí, Phòng phổ biến khoa học và công nghệ, Phòng in-sao, Trung tâmINFOTERRA Việt Nam.

1.3 Nguồn lực thông tin:

Trung tâm TTTLKH&CN có một nguồn lực thông tin về khoa học- côngnghệ khá lớn vào bậc nhất ở Việt Nam Các tài liệu này luôn đợc bổ sung, cậpnhật hàng ngày, nhất là các nguồn thông tin số hoá để đảm bảo cho nhu cầu tincao của độc giả

 Sách: Hơn 220.000 đầu sách đủ các loại tiếng nh Anh, Nga, Pháp,Việt, Trung Trong đó, 35%các ngành khoa học cơ bản, 45% thuộc các ngànhkhoa học kỹ thuật và 19% thuộc nông-lâm-ng nghiệp-y tế

 Tạp chí: Có hơn 6300 tên, ớc khoảng 1000 tên đợc quay vòng và

bổ sung thờng xuyên phục vụ rộng rãi ngời dùng tin: 5300 tên tạp chí tiếng LaTinh, 780 tên tạp chí tiếng Nga, 300 tên tạp chí tiếng Việt Ngoài ra, trong kho

còn có kho microfim khoảng 1000 tên tạp chí tiếng Anh

 T liệu xám: Trung tâm cũng lu trữ hơn 3500 báo cáo kết quảnghiên cứu, hơn 8000 đề cơng nghiên cứu của các đề tài đăng ký tiến hànhnghiên cứu

 Cơ sở dữ liệu: Hiện có nhiều cơ sở dữ liệu khoa học công nghệ cógiá trị ở trong nớc và trên thế giới: Pascal, Chemical abtracts, Vendor, Energyand environment, Scitec, cơ sở dữ liệu trên CD-ROM Tất cả các cơ sở dữ liệunày đợc đông đảo độc giả quan tâm và tra cứu thờng xuyên

Hơn nữa, Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia còn

tổ chức, xây dựng và quản lý mạng VISTA Đây là mạng thông tin máy tính diệnrộng về khoa học và công nghệ đợc chuyển tải trực tuyến các thông tin, thànhtựu mới nhất về khoa học công nghệ trong nớc cũng nh trên thế giới đến cácthành viên làm công tác khoa học và công nghệ phục vụ công cuộc công nghiệphoá-hiện đại hoá đất nớc

Chơng 2 Thực trạng nguồn tin kinh tế tại trung tâm thông tin-t liệu khoa học và công nghệ quốc

đuợc khai thác và nghiên cứu một cách hệ thống

Thông tin đợc thể hiện qua nhiều hình thức đa dạng và phong phú nh con

số, chữ viết, âm thanh, hình ảnh Thông tin cũng có thể đợc ghi và truyền thôngqua nghệ thuật bằng nét mặt, động tác và cử chỉ Hơn nữa, con ngời đuợc cungcấp thông tin dới dạng mã di truyền Những hiện tợng này của thông tin đợcthấm vào thế giới vật chất và tinh thần của con ngời, cùng với sự đa dạng phongphú của nó khiến khó có thể đa ra định nghĩa thống nhất về thông tin

Tựu trung lại có thể hiểu:

 Thông tin là những tin tức phản ánh thế giới khách quan mà con

ngời sử dụng trong mục đích của mình nhằm phát triển kinh tế xã hội, phục vụ

và thỏa mãn mọi cầu sống của con ngời

Hiện nay, ngời ta thừa nhận rằng vật chất, năng lợng, thông tin và bản sắcvăn hóa dân tộc là các nhân tố quyết định sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia.Nếu nh trớc đây mọi nền kinh tế đều dựa chủ yếu vào các nguồn tài nguyên thiênnhiên, lấy việc khai thác và chế biến chúng là nguồn chủ yếu tạo ra của cải, sựgiàu có trong xã hội; thì từ những năm cuối thế kỷ 20 thông tin đuợc xem là mộtnguồn tài nguyên kinh tế giống nh các tài nguyên khác nh vật chất, lao động,tiền vốn Bởi vì việc sở hữu, sử dụng và khai thác thông tin có thể đem lại hiệuquả cho nhiều quá trình vật lí và nhận thức Ngày nay các hoạt động liên quan

đến xử lí thông tin trong công nghiệp chế tạo cũng nh trong việc giải quyết cácvấn đề xã hội và con ngời tăng lên đáng kể Khác với các nguồn tài nguyên kháctài nguyên thông tin có thể mở rộng phát triển không ngừng và hầu nh chỉ bị giớihạn bởi thời gian lẫn khả năng nhận thức của con nguời Do đó, con ngời sửdụng thông tin ngày càng nhiều với nhu cầu rất cao ở xã hội hiện đại Đặc biệttrong điều kiện cách mạng khoa học và công nghệ đang diễn ra với quy mô lớn

nh ngày nay cùng với việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, số luợngthông tin tăng lên chóng mặt Chính các tiềm lực này tạo ra sự phát triển nhảyvọt nh vũ bão của các thông tin khoa học đã gây ra một hiện tợng "Bùng nổthông tin " Đứng trớc tình hình trên, các cơ quan thông tin t liệu phải gồngmình vì hiện tợng này Họ phải chắt lọc trong số rất nhiều thông tin đó, nhữngnguồn chính xác, có độ tin cậy, phù hợp để cung cấp cho nguời dùng tin và xây

dụng vốn t liệu cho cơ quan mình Thế nên , thuật ngữ nguồn tin ra đời.

 Nguồn tin là toàn bộ các thông tin phản ánh thế giới khách quan, là

nguồn tri thức hiểu biết xã hội đợc lu giữ trong các vật mang tin khác nhau, đợc

tổ chúc có thể truy cập đợc giúp con ngời nhận thức, cải tạo thế giới khách quan

và làm chủ xã hội

ở mỗi cơ quan thông tin-th viện, nguồn tin trở thành một trong nhữngnguồn lực quan trọng cần phải quan tâm hàng đầu vì nó là cơ sở tiên quyết cho

sự tồn tại và phát triển của chính cơ quan đó

Cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệ, kinh tế hiện đại, thôngtin kinh tế cũng phát triển nhanh chóng Thông tin phát ra từ các yếu tố của hệthống nến kinh tế quốc dân từ trung ơng đến cơ sở: các thông báo nội bộ của một

hệ thống kinh tế, giữa những hệ thống kinh tế khác nhau Bởi thế thông tin kinh

tế góp phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế hàng hóa và tăng cờng hiệu lực quản

lý kinh tế của nhà nớc, là một phần không thể thiếu trong chính sách tạo nguồn

đối với từng quốc gia Thật vậy, từ trớc đến nay các hoạt động kinh tế và sảnxuất đều cần đến thông tin Các tổ chức sản xuất và kinh doanh đòi hỏi về nhucầu đang thay đổi của khách hàng, các khuynh hớng thị trờng đang tiến hóa, cácvật liệu sản xuất đang xuất hiện, các trang thiết bị mới với khả năng kỹ thuật caohơn, các công nghệ mới đang đợc áp dụng Chính quá trình liên hệ nhiều thôngtin với nhau, dù ở xã hội nguyên sơ nhất, đã dần dần đa đến kiến thức về nhữngnguyên lý thông dụng trong sản xuất, giúp con nguời đổi mới và hoàn thiện cácquá trình lẫn phơng pháp hiện hành Đó chính là yếu tố quan trọng của sự pháttriển, góp phần nâng cao sức sản xuất và tạo nên sự giàu có của xã hội Từ giữathế kỷ 20, nền sản xuất công nghiệp và kinh tế hàng hóa phát triển mạnh mẽ,nhiều nhu cầu thông tin và xử lý thông tin mới nảy sinh nhanh chóng, đòi hỏi đ-

ợc đáp ứng kịp thời, nên vai trò của thông tin kinh tế ngày càng thêm quan trọng

Thông tin kinh tế phản ánh các hiện tợng kinh tế-xã hội khách quan Lànhững thông tin kinh tế xã hội và kinh tế-kỹ thuật, những số liệu, những sự kiệntin tức và các tài liệu khác trên cơ sở nhận thức ban đầu về chất lợng và sự u thế

về mặt số lợng, phản ánh những quan hệ kinh tế-xã hội, đuợc dùng để phân tích,quản lý, lập kế hoạch và dự báo sự phát triển kinh tế-xã hội Nó khác với cácthông tin khoa học tự nhiên, thiên văn, sinh học Đó là những thông tin về các

hiện tợng tự nhiên trong thế giới khách quan.

Trong lĩnh vực hoạt động kinh tế, thông tin kinh tế là đại lợng đo lờng,miêu tả những hiện tợng phát sinh ra trong hoạt động kinh tế, đuợc thu thập vàlựa chọn, xử lý để phục vụ cho mục tiêu và nhiệm vụ nhất định của công tácquản lý, trong quá trình tái sản xuất mở rộng nền kinh tế quốc dân Thông tinkinh tế là những căn cứ để giúp cho cán bộ quản lý lựa chọn và ra các quyết địnhquản lý tối u để điều hành hoạt động quản lý trong các đơn vị Lênin đã từngkhẳng định "Khoa học thống kê kinh tế-xã hội một trong những công cụ mạnh

mẽ nhất để nhận thức xã hội"

Có thể có nhiều định nghĩa khác nhau về thông tin kinh tế dới những góc

độ cụ thể Nhng ta có thể hiểu:

 Thông tin kinh tế là loại thông tin chuyên ngành phản ánh về tình

hình kinh tế-xã hội, về sản xuất kinh doanh và dịch vụ trong điều kiện nền kinh

tế thị trờng có định hớng phục vụ cho các nhà quản lý vi mô và vĩ mô lập kếhoạch phát triển nền kinh tế-xã hội, quản trị sản xuất và kinh doanh

Đối với việc xây dựng nền kinh tế quốc gia, thông tin kinh tế trở thànhmột đối tợng nghiên cứu độc lập cùng với sự ra đời của phơng thức t bản chủnghĩa.Tính mâu thuẫn và sự phát triển không đều của chủ nghĩa t bản đã quyết

định tính mâu thuẫn trong sự phát triển của lĩnh vục thông tin kinh tế Đồng thời,

nó cũng là đối tợng nghiên cứu độc lập đối với các nhà lãnh đạo quản lý Bởi nócung cấp những thông tin kinh tế-xã hội, kinh tế-kỹ thuật, số liệu, sự kiện, tin tứcgiúp họ phân tích, quản lý, lập kế hoạch, xây dựng chiến lợc dự báo sự phát triểnkinh tế, xã hội cho đất nớc mình

Chính điều này làm cho thông tin kinh tế trở thành nguồn tài nguyên quantrọng trong nền kinh tế thị trờng theo định hớng xã hội chủ nghĩa Ngày nay,thông tin kinh tế đã thâm nhập vào mọi khâu của hoạt động kinh tế xã hội, nó trởthành nguồn lực cho sản xuất-kinh doanh, quản lý Và vì vậy, nguồn tin kinh tếngày càng đợc cán bộ quản lý, các doanh nghiệp nhất là các cơ quan thông tin-

th viện coi trọng, phát triển cả về số lợng lẫn chất lợng nhằm phục vụ cho sự pháttriển kinh tế-xã hội của mỗi quốc gia

 Nguồn tin kinh tế là toàn bộ những thông tin kinh đợc lu trên các

vật mang tin khác nhau, đợc tổ chức và có thể truy cập đợc phục vụ đắc lực choviệc phát triển kinh tế-xã hội, sản xuất kinh doannh của đất nớc theo định hớngxã hội chủ nghĩa

ở nớc ta hiện nay, quá trình chuyển biến từ một nền kinh tế đợc quản lýmột cách tập trung quan liêu sang một nền kinh tế thị trờng có sự điều tiết củanhà nuớc rất cần có sự góp sức của nguồn tin kinh tế Quá trình chuyển biếnsang nền kinh tế thị trờng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi nắm vững rất nhiều loại thông

tin kinh tế khác nhau với chất lợng thông tin cao nhằm phục vụ cho các doanhnghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh Các nhu cầu thông tin kinh tế đợc đápứng có hiệu quả sẽ thúc đẩy nhanh quá trình đổi mới, cải cách làm cho nền kinh

tế phát triển

Quốc gia nào càng có nguồn lực thông tin kinh tế lớn mạnh quốc gia đócàng có nền kinh tế phát triển Thế nên, nguồn tin kinh tế trở thành một trongnhững tiêu chí đánh giá trình độ phát triển của mỗi nớc, là nguồn lực quan trọnggóp phần tạo nên những u thế kinh tế-xã hội để quốc gia đó khẳng định đợcchính mình

2.2 Vai trò của thông tin kinh tế trong nền kinh tế hiện đại.

Để cạnh tranh thành công trên thơng trờng một doanh nghiệp phải đa ranhững quyết định đúng đắn và kịp thời Trên thực tế có nhiều yếu tố tác động

đến chất lợng của các quyết định đó nh trình độ của các nhà quản lý, sự hỗ trợcủa các phơng tiện kỹ thuật và một yếu tố cực kỳ quan trọng đó chính là vấn

đề cung cấp thông tin

Một trong những biến chuyển lớn lao của xã hội chúng ta hiện nay là từ xãhội công nghiệp chuyển sang xã hội thông tin Điều này không có nghĩa là côngnghiệp sẽ biến mất trong tơng lai, mà nó nói lên rằng, nếu ngời quản lý khônghiểu rõ vai trò của thông tin thì họ sẽ biến mất

Kiến thức ngày nay là sản xuất, là sức mạnh của doanh nghiệp Kiến thúc

có vai rò là hệ số của sản xuất, bởi vì nó có đặc tính sáng tạo Thông tin nóichung, thông tin kinh tế nói riêng và kiến thức đang đóng vai trò tích cực và nổibật trong các hoạt động tạo ra giá trị cho các công ty và các tổ chức kinh doanh

Nó là một trong ba lĩnh vực (công nghiệp, thơng mại, dịch vụ) tạo thành trụcquan trọng của quá trình phát triển kinh tế-xã hội; nối liền giữa sản xuất, luthông, tiêu dùng; thỏa mãn các nhu cầu nhanh nhậy, chính xác, toàn diện tronghoạt động kinh tế của các nớc, các đơn vị kinh tế cơ sở Bởi thế, thông tin kinh tế

đóng vai trò hết sức quan trọng không chỉ riêng với nền kinh tế mà còn đối vớicác lĩnh vục hoạt động khác

Thứ nhất, thông tin kinh tế góp phần thực hiện quá trình chuyển giao trithức, tiến tới hỗ trợ việc ra quyết định giải quyết các vấn đề quan tâm cần thiết

Thông tin kinh tế phản ánh các mặt đời sống kinh tế của xã hội Nó chủyếu vận động trong lĩnh vực hoạt động kinh tế, giúp cho các chủ thể kinh tế raquyết định thực hiện các hoạt động kinh tế của mình

Thông tin kinh tế nói chung đang trở thành một nhân tố cạnh tranh quantrọng nhất mà bất kỳ nguời lãnh đạo công ty nào cũng phải cố nắm lấy để cạnhtranh với các công ty khác trên thế giới, để xác định cho mình hớng kinh doanhmới, cũng nh phát huy đuợc lợi thế vốn có của mình

Trong nền kinh tế thị trờng, mỗi chủ thể kinh tế, dù là ngời sản xuất, ngờitiêu dùng, ngời chủ nguồn lực kinh tế hay những ngời trung gian, đều chịu sự chiphối của cơ chế thị trờng Các quyết định kinh tế của họ có liên quan đến nhữngngời còn lại thông qua các quan hệ thị trờng Việc đề ra và triển khai thực hiệncác quyết định đòi hỏi chủ thể kinh tế phải hiểu rõ những gì diễn ra trong cácquá trình kinh tế của họ cũng nh của những ngời khác liên đến họ Vì vậy, thôngtin kinh tế trớc hết và chủ yếu phục vụ cho quá trình ra quyết định về các hành vikinh tế trong nền kinh tế thị trờng Những xu hớng phát triển kinh tế thị trờngngày nay làm cho thông tin có nhiều vai trò mới.

Tuy nhiên, mỗi giai đoạn lịch sử đều gắn với một trình độ phát triển nhất

định của loài ngời Sự kế tiếp giữa hai nền văn minh xuất hiện hiện tợng chuyểngiao tri thức Tri thức là nguồn tài nguyên của nhân loại, biểu hiện của trí tuệ conngời và công nghệ Tri thức cũng là nguồn tài nguyên quan trọng để giúp đem lại

sự thịnh vợng của các quốc gia ở những giai đoạn khác nhau Vì nó là động lực

để thúc đẩy kinh tế và đổi mới công nghệ mang tính xuyên ngành và xuyên quốcgia ở xã hội hiện đại, vai trò của tri thức nổi lên nh một nguồn lực kinh tế Cácnớc đều dựa vào tri thức làm sức mạnh chủ yếu đem lại giá trị kinh tế-xã hội.Việc góp mặt của thông tin kinh tế đã làm cho tri thức đi sâu áp dụng vào đờisống con ngời, làm cho quá trình chuyển giao tri thức nhanh hơn, đạt hiệu quảcao

Bên cạnh đó, thông tin kinh tế làm cho ngời nhận đợc thông tin hiểu biếtnhiều hơn về đối tợng để ra các quyết định hợp lý hơn

Với vai trò này, thông tin kinh tế luôn gắn liền với hoạt động quản lý kinh

tế, vừa là "nguyên liệu", vừa là "sản phẩm", vừa là công cụ để thực hiện quá trìnhquản lý kinh tế cả ở tầm vi mô và vĩ mô Đồng thời, thông tin kinh dới dạng cácthông lệ, qui tắc ứng xử, những quy luật đợc tổng kết về các mối quan hệ, cácquá trình vận động kinh tế đóng vai trò tiền đề cho các hoạt động quản lý.Những thông tin đó làm tăng năng lực, kỹ năng của những ngời ra quyết định ởcác doanh nghiệp, các gia đình, các cơ quan của chính phủ trong sự vận hànhkinh tế thị trờng Nó là những tiền đề để các nhà quản lý ra các quyết định tránhchủ quan, cảm tính và xa lạ với thực tế

Thông tin không đầy đủ, thiếu chính xác làm cho doanh nghiệp đánh giásai về tiềm lực của mình hoặc về cơ hội, hay nguy cơ môi truờng hoạt động từ đó

ra các quyết định kém hiệu quả Chúng không thể thực hiện đợc hoặc thực hiện

đợc nhng đem lại kết quả thấp, không đạt đợc các mục tiêu đề ra Cơ sở thông tin

đầy đủ, cung cấp các thông tin chính xác, kịp thời sẽ giúp cho doanh nghiệp đápứng với thị trờng một cách phù hợp và hiệu quả Quá trình ra quyết định ở cácdoanh nghiệp không chỉ sử dụng thông tin nh các "nguyên liệu" mà kết quả của

các quá trình đó là các quyết định, chính là những thông tin sẽ đợc truyền đạt

đến đối tợng quản lý Tuy nhiên, thông tin không chỉ đợc sử dụng nh cơ sở vàcông cụ của quá trình quản lý ở các doanh nghiệp Thông tin còn là tiền đề tạo racác khả năng, kỹ năng của ngời ra quyết định Sự vận động liên tục của doanhnghiệp, của thị trờng và các môi truờng khác xung quanh đòi hỏi ngời ra quyết

định ở các doanh nghiệp phải luôn cập nhật với những tri thức mới để có đợcnhững năng lực, phẩm chất mới, từ đó có thể hiểu đợc các xu hớng vận độngchung, có thể theo kịp đợc bớc tiến của thời đại

Thứ ba, thông tin kinh tế giúp các nhà kinh tế, các nhà sản xuất kinhdoanh phân tích sự kiện hiện tợng hiểu đợc những gì đang xảy ra trong công tycủa mình và môi trờng rộng lớn bên ngoài; sáng tạo ra các yếu tố kinh doanh, rútngắn thời gian phát hiện quy luật từ triển khai đến ứng dụng

Thông tin và kiến thức có liên quan chặt chẽ đến trí tuệ con ngời Sự sửdụng thông tin của mỗi cá nhân rất khác nhau, thậm chí các đánh giá đuợc xâydựng từ cùng một cơ sở dữ liệu, cùng một chất liệu thông tin, nhng cũng khácnhau, tùy thuộc vào ngời sử dụng thông tin.Trình độ, kiến thức, kinh nghiệm vànhiều tố chất khác của con nguời, kể cả vị trí xã hội, trạng thái tâm lý là cácyếu tố tác động lên hiệu quả sử dụng thông tin của từng ngời

Tất cả những ngời lãnh đạo các doanh nghiệp đều có chiến lợc cạnh tranhriêng cho doanh nghiệp của mình Biết và hiểu những điều mà đối thủ khôngbiết, biết trớc đối thủ trao đổi thông tin để có kiến thức mới Tất cả là nhữngbiện pháp cạnh tranh để đi trớc đối thủ của mình một bớc

Việc sử dụng có tính chiến lợc các thông tin nói chung trong xây dựng kếhoạch kinh doanh, trong xác định mục tiêu, sản phẩm, trong sản xuất, tích lũy,

có nghĩa là thông tin và kiến thức cần đợc đánh giá và quản lý nh các nguồn lựckhác của công ty ( lao động, vốn, máy móc )

Và cuối cùng, thông tin kinh tế giúp nâng cao năng suất, chất lợng sảnphẩm, tiếp nhận công nghệ thích hợp, đổi mới sản phẩm, phát triển sản xuất,hiểu đợc nhu cầu và xu hớng thị trờng Tìm kiếm các cơ hội đầu t có hiệu quả

Trong điều kiện hiện nay, khoa học-kỹ thuật-sản xuất là các bộ phận cóquan hệ khăng khít với nhau tạo thành chu trình “Khoa học-kỹ thuật-sản xuất ".Thông tin kinh tế nói riêng và thông tin nói chung là sản phẩm của lao động trítuệ con ngời Hầu hết trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thông tin kinh tế

đợc sử dụng rất lớn Công nghiệp hóa tại các nớc tiên tiến tập trung vào việc pháttriển mạnh dịch vụ, xuất khẩu dịch vụ Điều này không có nghĩa họ sẽ sản xuất íthàng hóa đi mà là sản xuất càng nhiều hàng hóa nhung với giá càng rẻ, chất lợngcao khiến cho tỷ trọng đóng góp của hàng hóa vào GDP càng nhỏ Thông tinkinh tế đợc lu giữ và sử dụng nhằm làm tăng năng lực mỗi quốc gia Con đờng

tăng trởng của kinh tế ngày nay là sử dụng công nghệ mới trong quá trình sảnxuất Các thông tin về tình hình thị trờng, về khách hàng, về cạnh tranh, về cácmôi trờng tự nhiên, chính trị, xã hội bên trong và bên ngoài quốc gia còn giúpcho mỗi doanh nghiệp, mỗi quốc gia tìm kiếm lợi thế trong cạnh tranh của họ.Vì vậy, thông tin đợc xem nh một tài sản quan trọng của mỗi tổ chức trong nềnkinh tế thị trờng, nh bất kỳ tài sản nào khác (Tài nguyên thiên nhiên, vốn kỹthuật, vốn bằng tiền, lao động )

Do thông tin( bao gồm cả thông tin kinh tế ) có vai trò quan trọng nh vậy,cho nên có thể nói, ngày nay thông tin đã trở thành nhu cầu của mọi quốc gia,

mọi dân tộc, mọi tầng lớp xã hội Có thời ngời ta “định nghĩa" : Ngời nào không biết ngoại ngữ, ngời đó thuộc diện "mù chữ", nhng gần đây, có định nghĩa“ ”mới: Ngời nào không biết thông tin-tin học, là thuộc diện "mù chữ" Nh vậy,chúng ta đủ biết sức mạnh của tin học-thông tin trong thời đại ngày nay, màthông tin kinh tế chỉ là một thí dụ Nhiều nhà khoa học nổi tiếng đã khẳng định:

Thông tin-tin học là công lực ảnh hởng mạnh mẽ đến chiến lợc kinh tế của các quốc gia.

Nhng cái quan trọng nhất đó là thông tin kinh tế giúp bồi dỡng phơngpháp t duy, mục đích t duy đúng đắn Nó góp phần tạo ra một môi trờng hoạt

động sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế, các lĩnh vực kinh tế sôi

động hẳn lên, đạt đợc nhiều thành tựu đáng ghi nhận

Bên cạnh các nhà quản lý kinh tế, nhà doanh nghiệp của khu vực kinh tếnhà nớc và kinh tế tập thể đã xuất hiện ngày càng nhiều các nhà doanh nghiệptrong các thành phần kinh tế khác Những nhà kinh tế, doanh nghiệp có vai tròquan trọng cho việc thúc đẩy nền kinh tế phát triển Trong quá trình đẩy mạnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nuớc, thực hiện “ Phát triển kinh tế là nhiệm

vụ hàng đầu", thực hiện quyền chủ động sản xuất, kinh doanh, vai trò của cácnhà kinh tế doanh nghiệp ngày càng có vai trò quan trọng Do đó, vấn đề cung

cấp đầy đủ thông tin kinh tế cho họ có ý nghĩa rất tích cực, là tiền đề tạo điềukiện thuận lợi để phát triển sản xuất, kinh tế, kinh doanh.

Nắm đợc điều này, với vị trí là cơ quan đầu ngành cả nớc về khoa học vàcông nghệ Trung tâm TTTLKH & CNQG đã không ngừng bổ sung và nâng caochất lợng nguồn tin kinh tế để phục vụ đắc lực cho quá trình hội nhập kinh tếViệt Nam với kinh tế khu vực và kinh tế thế giới So với những năm trớc đây, thìhiện nay nguồn tin kinh tế của Trung tâm TTTLKH & CNQG vừa phát triển cả

về chiều sâu lẫn khối lợng Các tài liệu về lĩnh vực kinh tế có nội dung liên quan

đến việc phát triển kinh tế-xã hội đều đợc cơ quan đặc biệt chú trọng Với đặc

điểm ngời dùng tin ở đây hầu hết là những ngời có trình độ chuyên môn ờng là cán bộ lãnh đạo quản lý, nghiên cứu nên cung cấp tài liệu cho họ đợc xem

cao-th-là vấn đề đáng quan tâm Sở dĩ nh vậy cao-th-là vì ngời dùng tin chính cao-th-là một bộ phậnquan trọng không thể tách rời của bất kỳ hệ thống thông tin nào Đây là yếu tố t-

ơng tác hai chiều với các đơn vị thông tin Ngời dùng tin vừa là đối tợng phục vụ,vừa là khách hàng, là ngời tiêu thụ các sản phẩm và dịch vụ của cơ quan đồngthời là ngời thể hiện cụ thể nhu cầu tin của các cá nhân, tập thể, nhóm Ngờidùng tin còn là ngời đóng góp vào quá trình sản xuất "nguyên liệu thông tin "cho hoạt động của các cơ quan thông tin-t liệu Sau khi nhận đợc các sản phẩm

và dịch vụ thông tin theo yêu cầu, ngời dùng tin tham gia vào hầu hết các công

đoạn của hoạt động thông tin nh: đánh giá nguồn tin, giúp đỡ, lựa chọn và bổsung tài liệu, hiệu chỉnh các hoạt động thông tin Ngời dùng tin đợc cung cấpnhững sản phẩm và dịch vụ thông tin có chất lợng sẽ tạo ra nguồn tin có giá trị

Và với các nguồn tin có giá trị ấy, các cơ quan thông tin lại tạo ra những sảnphẩm thông tin có chất lợng cao hơn Có thể nói ngời dùng tin đóng vai trò quantrọng giúp cho một cơ quan thông tin-th viện hoạt động Do thế, để phục vụ nhucầu tin đông đảo bạn đọc từ cán bộ lãnh đạo quản lí, doanh nghiệp đến các hộgia đình sản xuất vừa và nhỏ, nguồn tin kinh tế tại Trung tâm có nội dung rấtphong phú với tính chuyên ngành sâu trong lĩnh vực kinh tế, kinh doanh, sảnxuất Mặc dù không phải là cơ quan thông tin chuyên ngành về lĩnh vục kinh tế,nhng Trung tâm đã không ngừng cố gắng xây dựng nguồn tin kinh tế ngày cànglớn mạnh, cơ bản đáp ứng nhu cầu tin cho ngời dùng tin

Nguồn tin kinh tế ở đây, chủ yếu bao quát ở những khía cạnh sau

 Tài liệu về kinh tế xã hội

Đây là những tài liệu phản ánh tất cả mọi mặt nền kinh tế trong thời gianqua và cả định hớng phát triển kinh tế xã hội trong thời gian tới của đất nớc

Đồng thời, nó cũng đa ra dự báo thiết thực về xu thế phát triển kinh tế trong nớc

đối với kinh tế khu vực và thế giới để từ đó các nhà lãnh đạo, quản lí đề ra chiếnlợc sao cho kinh tế phát triển hài hòa trong xã hội hiên đại

Các tài liệu này chủ yếu phục vụ cho nhà lãnh đạo, quản lí Bởi vì họchính là những ngời đề ra chiến lợc, sách lợc phát triển kinh đất nớc Họ cần cócác thông tin về tình hình chung ở lĩnh vực sản xuất, trao đổi, tiêu dùng trong n-

ớc cũng nh các nhân tố bên ngoài có ảnh hởng tới nền kinh tế quốc dân Việc đề

ra các chính sách hợp lí sẽ kích thích phát triển kinh tế, việc giải quyết có hiệuquả các căn bệnh của kinh tế thị trờng, việc ban hành các luật lệ, thể chế cho cáchoạt động kinh tế và nhiều hoạt động do nhà nớc thực hiện đều dựa trên nhữngthông tin đầy đủ, tin cậy và thích hợp Khi có đợc cái nhìn toàn cảnh về kinh tếxã hội ở đất nớc mình, ngời cán bộ quản lí sẽ nắm bắt tình hình, xu hớng vận

động của nền kinh tế, từ đó hoạch định các hớng phát triển của mỗi ngành cũng

nh cân đối giữa các ngành kinh tế có lợi nhất cho quốc gia Nhất là trong bốicảnh toàn cầu hóa nh hiện nay, hoạt động kinh tế đang đợc đẩy mạnh, sự liên kếthợp tác ở các khu vực đang là nét nổi bật của nền kinh tế thị trờng hiện đại thìcác tài liệu này sẽ nh một sơ đồ kinh tế để Chính phủ chọn hớng đi đúng đắn chonền kinh tế nớc nhà

 Tài liệu về kinh doanh- thơng mại

Cung cấp tên các mặt hàng, sản phẩm và cả thị trờng tiêu thụ các sảnphẩm đó Bên cạnh đó, tài liệu đa ra những cách kinh doanh, buôn bán sao chongời kinh doanh có đợc lợi nhuận cao Nó cũng là nguồn tài liệu đặc biệt quý giá

đối với những ngời có ý tởng và mới bớc vào nghề kinh doanh Bởi đây sẽ là cẩmnang thơng mại trong lĩnh vực kinh tế giúp cho các quan hệ ngày càng đợc thôngsuốt

 Tài liệu về kinh tế nông- lâm- ng nghiệp

Là những tài liệu đa ra tất cả thông tin về tình hình sản xuất cho ngời làmtrong nông nghiệp, lâm nghiệp, ng nghiệp cũng nh phơng pháp làm kinh tế đạthiệu quả cao ở mỗi lĩnh vực ấy giúp ngời dân tiếp cận dễ dàng Đây là mảng tàiliệu mang tính chất truyền thống Vì nớc ta là một nớc thuần nông trong đó gần80% dân số sống bằng nông nghiệp Do vậy, muốn phát triển nền kinh tế nớcnhà ta phải dựa trên cơ sở những cái đã có sẵn và muốn đáp ứng tốt hơn nhu cầutin cho ngời dùng tin thì việc trớc tiên Trung tâm đã xây dựng một khối lợng khálớn tài liệu về các ngành này Theo nh E.O.Heady- một chuyên gia về kinh tếnông nghiệp Anh nhận xét: "Kinh tế nông nghiệp là nền kinh tế ứng dụng vàonông nghiệp với kiểu phân tích cơ bản." Chính các thông tin về kinh tế nông-lâm-ng nghiệp đã hình thành một quan niệm giữa ngời thống kê và ngời nghiêncứu kỹ thuật Nh vậy, nguồn tài liệu này không chỉ liên quan đến ngời sản xuất

mà còn đợc các nhà nghiên cứu kỹ thuật, thống kê đa ra những bài toán thực tiễngóp phần vào việc nâng cao chất lợng cũng nh giá thành sản phẩm mang lại hiệuquả kinh tế lớn

 Tài liệu về kinh tế công nghiệp

Loại tài liệu này thực sự đợc Trung tâm chú trọng phát triển từ nhữngnăm 90 khi mà Đảng và nhà nớc ta có chủ trơng phát triển nền kinh tế thị trờngtheo định hớng xã hội chủ nghĩa Một mặt, chúng ta vẫn sản xuất nông nghiệpnhng mặt khác chúng ta có chính sách phát triển u tiên các ngành công nghiệp.Các nớc t bản chủ nghĩa hầu nh đã qua nền kinh tế công nghiệp Do đó, trongnền kinh tế thị trờng hiện đại- nền kinh tế hậu công nghiệp này, các tài liệu vềkinh tế công nghiệp rất quan trọng đối với nớc ta Nó giúp chúng ta đi kịp với sựphát triển chung của toàn thế giới mà không lạc hậu rất là trong những ngành sảnxuất công nghệ cao: điện tử, phần mềm máy tính, các ngành tự động hóa Theocác nhà kinh tế, kinh tế công nghiệp liên quan đến hoạt động sản xuất nh thế nào

để hài hòa với nhu cầu phát triển của xã hội và phục vụ cho vấn đề cơ khí hóa cóhiệu quả

 Tài liệu về kinh tế thị trờng

Bao gồm những tài liệu đợc cập nhật thờng xuyên về thông tin thị trờngtrong và ngoài nớc Đó là những tin tức, thông báo về tình hình thị trờng Cácthông tin này là sự phản ánh tình hình thị trờng, là sự truyền đi, phản hồi của tìnhhình thị trờng Đây cũng là hình thức mà giới trung gian thị thị trờng liên kết cácchủ thể hoạt động kinh tế với nhau Nhờ nó mà nhiều doanh nghiệp biết rõ kháchhàng là ai, họ cần hàng hóa nào, bao nhiêu, ở đâu, đáp ứng đợc cầu trên thị trờngcha? Qua đó, doanh nghiệp và ngời sản xuất sẽ tìm lợi thế cạnh tranh của họlàm cho hoạt động trao đổi trên thị trờng trở nên thông suốt giúp hoạt đông sảnxuất phù hợp với nhu cầu tiêu dùng xã hội, tạo sự hiểu biết và thích ứng lẫn nhaugiữa nhà sản xuất và ngời tiêu dùng, giữa ngời bán với ngời mua tránh tình trạng

"cung không đáp ứng cầu" hay "cầu vợt quá cung"

 Tài liệu về tài chính, tiền tệ

Thông báo các tin tức về sự biến đổi giá cả của tiền tệ để từ đó nhà quản lí

kinh tế và doanh nghiệp có chiến lợc điều chỉnh việc lu thông tiền trong nớcnhằm tránh lạm phát Vấn đề ngân sách, tài chính của mỗi quốc gia là một yếu

tố đánh giá mức độ tăng trởng kinh tế của quốc gia đó Nguồn ngân sách dồi dào

sẽ là cơ sở để nhà nuớc đa ra các dự án tăng cờng phát triển kinh tế Tuy nhiên,

sự biến động giá trị của ngoại tệ cũng là một hình thức biểu hiện của nền kinh tế

Do đó thông tin về tài chính-tiền tệ góp phần đa cho các nhà quản lý, kinhdoanh, sản xuất biết đợc múc độ phát triển kinh tế của đất nớc đến đâu để cóchiến lợc ứng phó kịp thời

 Các tài liệu về những loại thông tin kinh tế khác

Nguồn lao động, giá cả, dân số, môi trờng, quản lý kinh tế Đây lànhững tài liệu chiếm lợng không đáng kể trong kho tài liệu của Trung tâm

TTTLKH & CNQG Nhng nó cũng góp phần hoàn thiện nguồn tin kinh tế ở đây.Thiếu các tài liệu này thì hoạt động kinh tế trở nên khó khăn và kém linh hoạt.Mỗi yếu tố về: lao động, giá cả, môi trờng đều có ảnh hởng trực tiếp đến việcdoanh nghiệp đó sản xuất cái gì? Nh thế nào? Ai là ngời trực tiếp sản xuất ? Và

nó cũng là yếu tố để Chính phủ quan tâm trớc khi đa ra quyết định phát triểnkinh tế

Thế cho nên, phạm vi phản ánh của thông tin kinh tế trong Trung tâmTTTLKH & CNQG là tổng thể nền kinh tế thị trờng Thông qua nguồn tin này,cá nhân, doanh nghiệp hoặc nhà nớc xây dựng các chơng trình, kế hoạch sảnxuất, kinh doanh, định hớng hoạt động kinh tế lâu dài, bố trí các nội dung theochơng trình kế hoạch; ngời này có thể tận dụng kết quả của ngời khác để tiếnlên, "đứng lên vai" ngời khác mà đi Chính nhờ nó mà tiết kiệm đợc sức lực, tiềncủa đầu t cho nghiên cứu-phát huy tốt chức năng cung cấp thông tin, cung cấp tliệu sẽ có ỹ nghĩa lớn đối với công tác nghiên cứu khoa học kinh tế Rộng hơn,thông tin kinh tế giúp con ngời triết học phát triển thành con ngời kinh tế-xã hội