Thực trạng và tiềm năng phát triển du lịch văn hóa ở cố đô Hoa Lư Ninh Bình

Cố đô Hoa Lư thuộc tỉnh Ninh Bình. ở nơi đây tập hợp một chuối lớn những điểm du lịch về tài nguyên nhân văn và tự nhiên nổi tiếng triển vọng và tiềm năng phát triển du lịch văn hóa ở cố đô Hoa Lư là chính giá trị mà cố đô Hoa Lư có được

LỜI MỞ ĐẦU

I- TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI.

Ngày nay, du lịch đã trở thành một ngành kinh tế rất quan trọng trênthế giới nói chung và Việt Nam nói riêng

Rất nhiều nưới trên thế giới đã phấn đấu và xem Du Lịch như là mộtngành kinh tế mũi nhọn của đất nước

Trong điều kiện đất nước ta hiện nay và với tiềm năng có thể nói rằngtài nguyên nhân văn của Việt Nam là vô cùng to lớn và phong phú có tínhlịch sử truyền thống đặc biệt Do đó xu hướng phát triển du lịch văn hóa làmột xu hướng chính của Du Lịch Việt Nam

Du Lịch văn hóa được dự báo như là một ngành sẽ thu hút khách du lịchquốc tế đông nhất tới Việt Nam cả nội địa bới tính tiềm năng của tàinguyên nhân văn Việt Nam là rất lớn đáp ứng nhu cầu cao của khách dulịch

Cố đô Hoa Lư thuộc tỉnh Ninh Bình ở nơi đây tập hợp một chuối lớnnhững điểm du lịch về tài nguyên nhân văn và tự nhiên nổi tiếng triển vọng

và tiềm năng phát triển du lịch văn hóa ở cố đô Hoa Lư là chính giá trị mà

cố đô Hoa Lư có được Tuy nhiên sự phát triển du lịch ở đó chưa tươngxứng với tiềm năng hiện có Điều này đã khiến những nhà quản lý kinh tếnhững người làm công tác trong ngành du lịch ở Ninh Bình băn khoăn trăntrở để làm thế nào là thực sự phát triển du lịch văn hóa nơi đây thay vì chỉmãi là tiềm năng phát triển

Vì những lý do trên đây, em chọn đề tài:” Thực trạng và tiềm năng phát triển du lịch văn hóa ở cố đô Hoa Lư Ninh Bình” làm đề tài cho đề

án môn học kinh tế du lịch của mình

I MỤC ĐÍCH ĐỀ TÀI

- Trình bày tổng quan du lịch, tầm quan trọng của du lịch văn hóa

- Trình bày phân tích những giá trị và tiềm năng của du lịch vănhóa cố đô Hoa Lư

- Đánh giá giải pháp nhằm phát triển du lịch văn hóa cố đô

- Đối tượng nghiên cứu

+ Đề tài tập trung nghiên cứu về giá trị, tiềm năng phát triển du lịchvăn hóa ở cố đô Hoa Lư Ninh Bình

+ Đánh giá thực trạng hiện nay về những vấn đề xung quanh tácđộng tới du lịch văn hóa cố đô Hoa Lư

- Phương pháp nghiên cứu

Vận dụng phương pháp duy vật biện chứng và phương pháp duy vậtlịch sử, phương pháp phân tích tổng hợp

III KẾT CẤU CỦA ĐỀ ÁN

Ngoài phần lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo vàmục lục Đề án gồm ba phần lớn

I Cơ sở lý luận chung

II Thực trạng và tiềm năng phát triển du lịch văn hóa của cố

đô Hoa LưIII Giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển du lịch ở cố đô

Hoa Lư

NỘI DUNG

I- CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG

I.1 Khái niệm về du lịch, du lịch văn hóa.

I.1.1 Khái niệm du lịch

Du lịch ở ngày nay là một hiện tượng kinh tế, xã hội phổ biến và là ngànhkinh tế rất được nhiều nước trên thế giới và ở Việt Nam rất coi trọng và muốnđưa lên thành ngành kinh tế mũi nhọn của nền kinh tế quốc dân

Du lịch là tổng thể những hiện tượng và những mối quan hệ phát sinh từ sựtác động qua lại lẫn nhau giữa khách du lịch, những nhà kinh doanh du lịch,chính quyền sở tại và cư dân địa phương trong quá trình thu hút và lưu giữkhách du lịch

Các chủ thể trên tác động qua lại lẫn nhau trong mối quan hệ của họ đối vớihoạt động du lịch

- Đối với khách du lịch, du lịch mang lại cho họ sự hài lòng vì đượcthưởng thức một khoảng thời gian thú vị, đáp ứng nhu cầu giải trí nghỉ ngơi,thăm viếng, tham quan, nâng cao kiến thức

- Đối với đơn vị kinh doanh du lịch, họ xem du lịch như là một cơ hội kinhdoanh để thu lợi nhuận qua việc cung ứng các loại hàng hóa và dịch vụ du lịchcho du khách

- Đối với cộng đồng dân cư địa phương, du lịch được xem như là một cơhội để tìm việc làm, tạo thu nhập, đồng thời họ cũng là một nhân tố tạo ra sựhấp dẫn đối với khách du lịch bởi lòng hiếu khách và những nét văn hóa đặctrưng của địa phương

- Đối với chính quyền sở tại, du lịch được xem như là một nhân tố thuậnlợi đối với nền kinh tế địa phương Chính quyền quan tâm đến số công ăn việclàm mà du khách tạo ra, thu nhập dân cư, các khoản thuế thu được từ hoạtđộng kinh doanh du lịch.

I.1.2 Du lịch văn hóa.

Du lịch văn hóa là loại hình du lịch mà theo người đi du lịch có mục đích củachuyến đi là tham quan tìm hiểu hay nghiên cứu

Du lịch văn hóa có hai thể loại:

- Du lịch văn hóa thụ động: Là loại hình du lịch văn hóa mà mụcđích chuyến đi của khách du lịch chỉ là để tham quan

- Du lịch văn hóa chủ động: Là loại hình du lịch văn hóa mà mụcđích chuyến đi của khách du lịch là nghiên cứu;

I.2 Tài nguyên và tài nguyên nhân văn.

- Tài nguyên là một trong những điều kiện phải có để phát triểnmột hoặc một số loại hình nào đó

Tài nguyên chính là điều kiện để phát triển du lịch mang tính chấtkhách quan

Tài nguyên để phát triển gồm các loại như:

+ Tài nguyên tự nhiên+ Tài nguyên nhân vănTùy thuộc vào từng loại tài nguyên mà phát triển các loại hình du lịch khácnhau nhằm phục nhu cầu cần thiết cho khách du lịch

- Tài nguyên nhân văn: là một loại tài nguyên nằm trong tàinguyên du lịch Là điều kiện cần thiết để phát triển loại hình dulịch văn hóa

Tài nguyên nhân văn gồm:

+ Di sản văn hóa lịch sử: Bao gồm di sản lịch sử và di sản văn hóa.

Di sản lịch sử: là những nơi chiến tranh đã đi qua, nơi sinh ra những

vị anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa và cũng là những nơi có thánh địa cũ

Di sản văn hóa: gồm vật thể và phi vật thể

Vật thể: là những công trình kiến trúc, tác phẩm nghệ thuật, thưviện bảo tàng, nơi thường tổ chức cuộc thi quốc tế

Phi vật thể: là những nét văn hóa như: phong tục tập quán, lễ hội,

ẩm thực

+ Thành tựu kinh tế chính trị- xã hội :

Chỉ có những nơi nào có những điều này tốt thì mới có điều kiện tổchức hội chợ, hội nghị họp về nhiều vấn đề khác nhau Từ đó sẽ điềukiện rất tốt để phát triển các loại hình du lịch khác, thu hút khách dulịch

I.3 Vai trò của tài nguyên nhân văn đối với sự phát triển du lịch văn hóa.

Tài nguyên nhân văn là một bộ phận của tài nguyên du lịch Nó chính làđiều kiện đặc trưng(điều kiện cần) để phát triển du lịch nói chung và du lịchvăn hóa nói riêng

Nói cách khác, du lịch văn hóa không thể có nếu như thiếu các tàinguyên nhân văn hay là phát triển khó khăn nếu tài nguyên nhân văn ít ỏi haychưa có tính độc đáo đặc trưng riêng

Để phát triển bất cứ một loại hình du lịch nào thì phải hội tụ, kết hợpcác điều kiện lại với nhau Tuy nhiên trước hết phải có các điều kiện khôngthể thiếu được đó chính là điều kiện về tài nguyên và tài nguyên nhân văn đốivới du lịch văn hóa cũng có tầm quan trọng như vậy

Trong xu hướng chung hội nhập của loài người Hiện nay khách du lịchtrên thế giới có nhu cầu tìm hiểu các giá trị văn hóa của loài người của tất cả

các quốc gia trên thế giới Những nét độc đáo trong các nền văn hóa của mỗidân tộc, mỗi quốc gia Nhằm thõa mãn nhu cầu hội nhập, nâng cao hiểu biết

và sự hoàn thiện bản thân

Mỗi quốc gia, dân tộc đều có nét văn hóa riêng đó chính là điều mà các

du khách cảm thấy thích thú khi trực tiếp được tiếp xúc, tìm hiểu về nền vănhóa đó Điều này đã là điều kiện tuyệt vời để phát triển loại hình du lịch vănhóa

Ở nước ta hiện nay Nhìn chung nước ta là một nước được đánh giá làmột nước còn lạc hậu, nghèo nàn, đang từng bước xây dựng đi lên phát triểnđất nước

Nếu phát triển du lịch thì phải tìm hướng đi riêng cho chính mình ViệtNam về các thành tựu kinh tế, kỹ thuật thì còn yếu kém không thể so sánh vớicác nước phát triển trên thế giới Nên việc phát triển các loại hình như nghỉdưởng, tham quan hay giải trí vui chới là rất khó khăn

Trong khi Việt Nam có tài nguyên phong phú cả về tài nguyên nhân văn

và tài nguyên thiên nhiên nên cần chú trọng hai mảng này để phát triển loạihình du lịch cho phù hợp

Theo một số thống kê không chính thức theo phỏng vấn khách du lịchnước ngoài đến Việt Nam thì chủ yếu khách du lịch nước ngoài thu hút đếnViệt Nam bởi chính những nét độc đáo của văn hóa Việt Nam và con ngướiViệt Nam

Mà sự thực, nước ta tuy không thể so sánh với nền văn minh Trung Hoanhưng chúng ta cũng có rất nhiều những nét văn hóa độc đáo và khác biệtmang đậm văn hóa Phương Đông, những giá trị lịch sử hào hùng của dân tộc,tinh thần bất khuất mà không phải bất cứ dân tộc nào quốc gia nào cũng cóđược

Đó chính là tài nguyên nhân văn to lớn của nước ta Là điều kiện rất lớn đểphát triển loại hình du lịch văn hóa.

Chúng ta có tiềm năng về tài nguyên nhân văn và hiểu được vai trò của nóchắc chắn sẽ phát triển du lịch về văn hóa ngày càng cao

II- THỰC TRẠNG VÀ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA CỦA CỐ

ĐÔ HOA LƯ.

II.1 Sự ra đời hình thành và quá trình gìn giữ, phát triển cố đô Hoa Lư.

Hoa Lư cái tên thân yêu ấy đã đi vào lịch sử từ thế kỷ thứ X khingười anh hùng dân tộc Đinh Bộ Lĩnh xây dựng kinh đô đầu tiên của nhànước phong kiến trung ương tập quyền ở nước ta

Đại việt sử ký toàn thư, một quyển sử viết ở thế kỹ XV cho biết: Năm

968 Đinh Bộ Lĩnh đắp thành, đào hào làm cung điện đặt triều nghi ở Hoa Lư.Đinh Bộ Lĩnh chưa có điều kiện để xây dựng kinh đô to đẹp thì Lê Hoàn đãtiếp nối sự nghiệp đó

Năm 984, Lê Hoàn đã cho dựng nhiều cung điện: “ làm điện Bách Bảothiên tuế ở núi Đại Vân, cột điện dát vàng bạc làm nơi coi chầu, bên đông làđiện phong lưu, bên tây là điện Tứ Hoa, bên tả là điện Bồng Lai, bên hữu làđiện Cực Lạc, rồi làm lầu Đại Vân, rồi lại dựng điện Trường Xuân làm nơivua ngủ, bên cạnh điện Trường Xuân lại dựng điện Long Lộc lợp bằng ngóibạc”

Trong điều kiện lịch sử của thế kỷ X, Đinh Bộ Lĩnh và Lê Hoàn đã triệt đểlợi dụng địa hình hiểm trở ở Hoa Lư để xây thành đắp lũy Hoa Lư có lợi thế

về địa lý lại có lợi thế về lòng dân Hoa Lư ở sát quê hương của Đinh BộLĩnh( Huyện Gia Viễn) và ở gần quê hương của Lê Hoàn(Thanh Hóa) ThànhHoa Lư nằm bên bờ sông Hoàng Long, cong sông bắt nguồn từ miền rừng núi

Hòa Bình và huyện Nho Quan đỗ ra sông Đáy giúp cho việc giao thông thuậnlợi.

Từ Hoa Lư có thể tiến ra kiểm soát miền đồng bằng ven biển và có thểtheo đường núi tiến sâu xuống phía Nam, do đó ở thế kỷ X, Hoa Lư vừa là thủ

đô của cả nước với ý nghĩa là trung tâm chính trị văn hóa và kinh tế, vừa làmột quận thành, một tuyến thành về quân sự

Thành Hoa Lư rộng 300 ha, chia thành hai khu vực, khu phía đông gọi làthành Ngoại: rộng khoảng 140 ha, gồm các thôn Yên Thượng và Yên Thànhcủa xã Trường Yên Tương truyền nơi đây là cung điện chính mà khu vực đềnĐinh, đền Lê hiện nay là trung điểm

Khu phía tây gọi là Thành Nội có diện tích tương đương với thành Ngoạihiện nay là địa phân thông Chi Phong xã Trường Yên Tương truyền thờiĐinh- Lê khu vực này có tên là Thủ Nhi Xã hay Khổ Nhi Xã là nơi nuôi trẻ

em và làm kho

Chùa Nhất Trụ ở thôn Yên Thành được xây dựng từ thời Tiền Lê ở trướccửa chùa có một cột kính bằng đá hình bát giác có khắc kinh lăng nghiêm cho

ta biết cột kinh này được khắc vào năm Lê Đại Hành thứ 16(995)

Trên đỉnh núi Mã Yên có lăng vua Đinh và dưới chân núi phía nam cólăng vua Lê Đại Hành

Phủ Bà Chúa cũng ở thôn Yên Thành thờ công chúa Phất Kim con gái vuaĐinh Phía bắc có chùa Bà Ngô

Về phía đông có nũi cột cờ tương truyền là nơi cắm cờ của Đinh Bộ Lĩnh

Ở phía đông nam khu thành Ngoại có ghềnh tháp, một mỏm núi nhấp nhô

ra sát con ngòi Sào Khê Tương truyền ghềnh tháp là chổ vua Đinh đứng duyệtthủy quân

Hang Muối, hang Tiền là những hang núi lớn tương truyền là chỗ nhàĐinh để muối và tiền Thung lũng trong hang Quân là nơi nhà Đinh luyệnquân nên nhân dân gọi là “ Đấu long Quân”

Bên cạnh di tích cung điện còn nhiều di tích đồn lũy được chấn dữ như:Thôn Quản Vinh, tương truyền cũng là một trạm vào kinh đô Hoa Lư Cáchquán Vinh khoảng 2km là động Thiên Tôn vừa là một danh thắng vừa là tiểuđồn của kinh đô Hoa Lư

Trong các di tích còn lại của cố đô Hoa Lư, di tích đẹp nhất và có ý nghĩanhất là đền vua Đinh và đền vua Lê Theo tương truyền là được xây dựng trênđền cung điện xưa Theo truyền thuyết khi nhà Lý dời đô từ Hoa Lư ra ThăngLong, nhân dân ta đã xây dựng hai ngôi đền để tưởng nhớ hai vị anh hùng dântộc là Đinh Bộ Lĩnh và Lê Hoàn Lúc đầu đền quay hướng bắc trông ra núi

Hồ, núi Chẽ Trãi qua năm tháng, hai ngôi đền cũ không còn nữa

Đầu thế kỹ XVII, sau khi bỏ nhà Mạc theo nhà Lê(1600) Phong quậnCông Bùi Thời Trung đã xây dựng lại hai ngôi đền như cũ nhưng lại quayhướng Đông, đến năm Hoàng Đinh thứ 7 (1606) khắc bia lưu lại Vào khoảngnăm Bính Thìn(1676) nhân dân Trường Yên lại trùng tu lớn hai ngôi đền Đếnnăm Thành Thái thứ 10(1898) cụ Dương Đức Vĩnh cùng nhân dân TrườngYên sữa đền vua Đinh, làm ngưỡng cửa đá và nâng cao đền lên bằng tảng đá

cổ bồng như ngày nay

Ngàn năm đã trôi qua, những cung điện dát vàng dát bạc của Cố Đôkhông còn nữa Qua điều tra khảo cổ học chúng ta biết được thành Hoa Lưnằm trên một khoảng đất rộng và khá bằng phẳng thuộc xã Trường Yên hiệnnay Dãy núi đã vôi bao bọc xung quanh tạo thành một bức thành thiên nhiên

vô cùng kiên cố, chỉ có mặt bắc và đông bắc là không có núi che kín Giữa cáckhoảng trống của hai khe núi, Đinh Bộ Lĩnh cho đắp những dãy đất hiện naychỉ còn dấu vết của mười tuyến tường thành

Di tích Cố Đô Hoa Lư đã được nhân dân bao đời gìn giữ, nâng tạo và pháttriển tuy thể vẫn khó lòng chống nổi sức hủy hoại của thời gian và thiên nhiênkhắc nghiệt, do đó di tích đã bị hư hỏng hay bị xóa nhòa một số đặc điểm Tuynhiên lòng tự hào truyền thống thì không thể lay chuyển Năm 1977 Đảng bộ

và nhân dân trong Huyện đã đề nghị nhà nước đổi tên cho huyện thành cái tênlịch sử Tên gọi Hoa Lư mãi gợi cho nhân dân trong huyện và cả nước nhớ tớitruyền thống Đinh- Lê, là cội nguồn là hồn thiêng của dân tộc

II.2 Tiềm năng phát triển du lịch văn hóa của cố đô Hoa Lư.

II.2.1 Cố Đô Hoa Lư- giá trị lịch sử văn hóa- danh thắng.

Cố Đô Hoa Lư là kinh đô đầu tiên trong nền văn minh Đại Việt củadân tộc, nền phong kiến tập quyền ở nước ta ở nơi đây là sự kết hợp giữa cácgiá trị lịch sử văn hóa và cả danh lam thắng cảnh hùng vĩ Là điều kiện tốt đểphát triển loại hình du lịch văn hóa tham quan Nói về tiềm năng để phát triển

du lịch văn hóa nơi đây là rất tốt

II.2.1.1 Giá trị lịch sử văn hóa

Mảnh đất Cố Đô có những giá trị về lịch sử cực kỳ to lớn Nơi đây đã

đi vào lịch sử hào hùng của dân tộc Việt với sự nghiệp dựng nước giữ nướccủa cha ông ta Hơn nữa đây cũng chính là nơi phật tích, là cội nguồn là hồnthiêng muôn đời của dân tộc

Đến nơi đây mỗi tấc đất đều trĩu nặng dấu tích lịch sử Không kể haiđền Đinh- Lê nổi tiếng du khách không thể bỏ qua còn có hàng loạt di tíchthắng cảnh khác như lăng vua Đinh, lăng vua Lê, đền Thái Vi, chùa BíchĐộng, Tam cốc, Động thiên Tôn, Am Tiêm, hang Muối gắn liền với sựnghiệp dựng nước của cha ông ta Cố Đô Hoa Lư cũng là nơi có những côngtrình kiến trúc điêu khắc quý ở thế kỷ XVII

Trong các di tích còn lại của cố đô Hoa Lư, di tích đẹp nhất và có nhiều

ý nghĩa nhất là đền vua Đinh và đền vua Lê

Đền vua Đinh được xây dựng theo kiểu “ nội công ngoại quốc” (nghĩa làbên trong chữ công, bên ngoài chữ quốc) đường đi lỗi vào lát hình chữ vương.Các công trình kiến trúc đăng lỗi theo trục đường chính đạo Cái tên gọiphỏng theo tên gọi của cung điện xưa Ngoài cùng là Ngọ môn quan (cổngngoài) quay hướng bắc, bên trong Ngọ môn có bốn chữ: “ Bắc môn tỏanhược” (có nghĩa là khóa chặt cửa Bắc để tránh gió bấc nhưng còn có nghĩasâu xa là “ đề phòng giặc Bắc”)

Vào phía trong, ở giữa là một sập long sàng bằng đá, hai bên có hai connghê chầu bằng đá xanh nguyên khối Những hiện vật này tuy chạm khắc đơngiản khối hình mộc mạc, chắc khỏe gợi về lòng sùng kính với vua Đinh Cảnh

đó là Nghi môn ngoại (cửa ngoài), lùi vào chút nữa là Nghi môn nội (cửatrong) Lui vào trong bên phải đền là nhà khải thánh thờ cha mẹ vua Đinh.Bên trái đều là nhà Vọng, nơi các cụ làm việc tế lễ Trước cửa nhà khải thánh

và nhà Vọng có hai “ vườn hoa ngoại quốc” (tường bao quanh vòng ngoài nhưchữ “ Quốc”) Giữa vườn hoa bên trái đều là hòn non bộ có dáng “ cửu long”,giữ vườn hoa bên phải đều là hòn non bộ dáng “ hình nhân bái tướng “ Quahai cột đồng trụ là tới sân rồng ở giữa sân rồng là sập long sàng bằng đá hìnhkhối hộp chữ nhật dài 1,8mét, rộng 1,4mét, cao 0,9mét kể cả bệ Được trangtrí bằng một con rồng khá đẹp Long sàng tượng trưng cho bệ rồng lúc vuangự triều, hai bên có hai hàng chân cội để cắm cờ bát biểu, vũ khí trongngày hội, tượng trưng cho thứ bậc các quan văn võ, trong đó có 10 thanh longđao tượng trưng cho mười đạo quân Long sàng là một tác phẩm nghệ thuậtđẹp Con rồng trang trí ở giữa sập long sàng là con rồng thân mập, đuôi thẳng,phủ vảy đơn, đầu ngẩng cao, hai cụm tóc bay ngược lên, hai giái râu dài thảlỏng phía dưới, má có hai hàng râu chải đều như cánh phượng, tay nắm sừng

chẽ chạc Con rồng đang uốn lượn tượng trưng cho sự vận động của bầu trời,mây mà các đao của nó tỏa ra những tia chớp, tạo thành sấm gọi nguồn nước

no đủ về cho đồng ruộng

Hai bên sập long sàng có hai con rồng đá toàn thân kiểu yên ngựa, đượctạc vào đầu thế kỷ XVII, khi mới xây lại đền Đó là hai con rồng bằng đá xanhnguyên khối Trên mình và phía dưới bụng rồng được phủ những nét mây đaomác vun vút tỏa về phía sau, làm cho con rồng như đang lao về phía trước.Cạnh đó là hai con nghê chầu được tạc bằng đá xanh nguyên khối có niên đạivào thế kỷ XVII

Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng có ba tòa: Bái Đường, Thiên Hương vàChính Cung

Từ sân rồng bước lên cao 0,5 mét là Bái Đường, năm gian, kiểu kiến trúccủa Bái Đường độc đáo, cửa lui vào tận hàng cột cái tạo thành các mảngchồng rường để có các bức diềm chạm khắc trang trí

Ngắm nhìn các bức diềm, du khách sẽ bị lôi cuốn bởi nghệ thuật chạmkhắc gỗ ở đây đạt đến trình độ điêu luyện, phong phú

Bước vào trong Bái Đường, nhìn lên du khách trông thấy ở trên cao ở giangiữa có tấm biểu đề ba chữ Hán lớn được sơn son thiếp vàng lộng lẫy: “ ChínhThống Thủy “ (mở nền chính thống )

Hai cột giữa có treo câu đối:

“ Cồ Việt cuộc đương Tổng khai bảo

Hoa Lư đô thị Hán Trùng An”

( Nước Đại Cồ Việt sánh ngang niên hiệu Khai Báo của nhà Tống, kinh

đô Hoa Lư như kinh đô Tràng An của nhà Hán)

Tòa giữa là Thiên Hương thờ các quan, những vị công thần của nhà Đinh

ở đây có một nhang án khá đẹp có niên đại ở thế kỷ XVII Trên nhang án có

mũ “ Bình thiên “ tượng trưng cho vương miện của vua Đinh, một biểu tượngcủa đế quyền.

Trong cùng là chính cung thờ vua Đinh và các con của ông

Ở giữa có tượng của Đinh Tiên Hoàng, đội mũ Bình Thiên, mặc áo longcổn Bên trái vua Đinh là tượng Đinh Liễn con cả, bên phía phải là tượng ĐinhHanh Lang và Đinh Toàn, hai con thứ

Ở chính cung có đôi câu đối ca ngợi sự nghiệp thống nhất đất nước củaĐinh Bộ Lĩnh:

Ngã Nam Đế thống đế nhất kỹ

Trường Yên miếu mạo vạn niên niên

(Nghĩa là: Nước nam thống nhất kỷ thứ nhất

Trường Yên đền miếu muôn ngàn năm )

Đền vua Lê về kiến trúc đại thể cũng như đền vua Đinh, nhưng có khácbiệt về chi tiết Ngoài cùng là một sập đá, rồi đến Nghi môn ngoại Bên trongNghi môn ngoại, phía phải đều là Từ Vũ của làng Yên Hạ thờ Khổng Tử.Trước cửa Từ Vũ có hòn non bộ bằng đá xanh nguyên khối có dáng “ phượng

vũ “ (phượng múa ) , nếu nhìn từ phía bắc và dáng su tử nếu nhìn từ phía tâynam chân núi được tạo dáng tứ linh : long , ly, quy , phượng rất đẹp bên tráiđền là ao theo đường chính đạo , vào phía trong là Nghi Môn Nội , hai bên làhai nhà vọng , nơi xưa kia các cụ bàn việc tế lễ.phía trước hai nhà vọng cũng

có hai hòn non bộ có dáng “ phượng vũ “ và “ phượng ấp “ khá đẹp giáp vớihai nhà vọng là hai nhà bia qua hai cột trụ là sân rồng giữa sân rồng cũng cómột sập long sàn bằng đá , tượng trưng cho vua triều ngự xung quanh sậplong sàn cũng có các hàng lỗ chân cột để cắm cờ , bát biểu vũ khí trong ngàyhội , tượng trưng cho thứ bậc quan văn võ

Đều có ba tòa : Bái đường , Thiên Hương , và Chính Cung tòa ngoài báiđường thờ công đồng cũng như đền vua Đinh , ở đền vua Lê , cửa đền được

lui vào tận hàng cột cái và được bao kín xung quanh , nên lòng đền khá tối ánh sáng mờ ảo , tạo cho các đồ thờ và nghi tượng như có một sức mạnhhuyền bí ở ngoài bái đường “ xà ngà voi “ giống như đôi “ xà cổ ngỗng “ bênđền vua Đinh giữa bái đường có một tấm sơn son thiếp vàng lộng lẫy , đềbốn chữ “ trưòng xuân linh tích “ (dấu tích thiêng liêng của điện trường xuân ) Tấm biểu giạn bên trái đều có ba chữ : “ xuất thánh minh “ ( xuất hiện bậcthánh minh ) ở đây có đôi câu đối ca ngợi sự nghiệp ( kháng Tông , bìnhChiêu ) của L ê Hoàn :

Thần vũ thiếp tứ lâu, thịnh Tống cường chiêm thử nhật

Tinh linh tồn thiên cổ , long giang mã trục chi gian

( Nghĩa là: Thần vũ động bốn bên trong chiêm cường, Tống thịnh

Thiêng liêng còn muôn thuở trong vùng núi mã sông long)

Và câu đối ca ngợi Lê Hoàn cày ruộng tịch điền:

Thùy vân cam vũ thiên hưu ngưởng

Tạc tính canh điền đế lực chi

(nghĩa là: Mây lành mây ngọt ru tiên đế

Đào giếng và cày ruộng là sức của nhà vua)

Tào giữa là thiên hương thời những công thần của nhà vua Lê ở đâycũng có một nhang án khá đẹp ở thế kỷ XVII

Trong cùng là chính cung thờ vua, hoàng hậu và các con ở giữa chínhcung có tượng Lê Hoàn, đầu đội mũ bình thiên có chữ vương Bên trái tượng

Lê Hoàn là tượng Dương Vân Nga còn gọi là tượng “ Bảo quan hoàng tháiHậu “ bên phải là tượng Lê Long Đỉnh, hay Lê Ngọa Triều, con thứ năm của

Lê Hoàn và vua thứ ba của triều tiền Lê

Đền vua tuy không khang trang bằng đền vua Đinh, vì ít được tu sữa hơn,nhưng cũng vì thế mà đền vua Lê còn giữ được nhiều mảng điêu khắc thời hậu

Lê hơn đền vua Đinh

Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng và đền thời vua Lê Đại Hành mãi mãi biểutượng cho sự tôn kính, biết ơn của nhân dân đối với hai ông vua lớn của dântộc.

Du khách đến thăm đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng xong không thể khônglên thăm lăng vua Đinh Tiên Hoàng trên đỉnh núi mã Yên, núi ở ngay đềnĐinh cao chứng 200m Hai đầu núi nhô cao, giữa vọng xuống trông giống nhưyên ngựa, nên gọi là mã Yên Tương truyền khi Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng

đế năm 968, ông đã chọn vùng Hoa Lư, một vùng núi non hiểm trở để xâydựng kinh đô và lấy núi này làm án Như thế mã yên sơn đã có vị trí rất đặcbiệt vì vậy sau khi vua Đinh TIên Hoàng băng hà nhân dân đã đưa thi hài ông

an táng trên đỉnh núi như muốn khẳng định sự nghiệp cao cả của ông tổ phụchưng thống nhất quốc gia phong kiến đầu tiên trong lịch sử Việt Nam Conngười vĩnh hằng, bất tử đó vẫn như còn ngồi trên yên ngựa để cứu dân giúpnước

Lăng vua Đinh Tiên Hoàng được xây bằng đá năm minh mệnh thứ21(1840) ngày2 tháng 5 và đến năm Hàm Nghi thứ 1(1885) ngày 24 tháng 9trùng tu lại

Lên đỉnh Mã Yên, du khách phải trèo 265 bậc đá Lên tới đây du kháchmới biết mây trời tuyệt đẹp và cõi lòng lắng xuống để thả bay trong gió những

lo toan trần tục như lâng lâng, thoảng nhẹ, sảng khoái, dồi dào cảm hứng.Hương thơm trên đỉnh núi tỏa bay, lan xa cùng ngào ngạt hương đồng gió nộimột vùng non nước Hoa Lư Khói hương bay nghi ngút, trầm tưởng nhưhướng tâm hồn du khách hãy nhớ về cội nguồn dân tộc

Đứng tại đây, du khách có thể nhìn rõ toàn cảnh Cố Đô Hoa Lư Đằngtrước là núi Long Triều, còn gọi là núi Đại Vân như bao phủ quanh hai ngôiđền Đinh- Lê

Nhìn xa hai ngôi đền như bức phù điêu tạc vào núi Đằng kia là núi CắmGươm, trông như một thanh gươm Đây là núi Cột Cờ cao vút như bóng dángcủa lá cờ nước Đại Cồ Việt đã từng cắm trên đỉnh thời xưa, đang tung baygiữa mây trời Mỗi ngọn núi, mỗi dòng sông ở đây đều mang một truyềnthuyết hấp dẫn và lý thú.

Du khách viếng lăng vua Đinh Tiên Hoàng xong, lần theo bậc đá xuốngchân núi, đi quanh về phía Nam khoảng 800m để viếng lăng vua Lê Đại Hành-người kế tục sự nghiệp của nhà Đinh, lập ra nhà Tiền Lê

Lăng vua Lê Đại Hành được xây bằng gạch, có tường hoa bao quanh, nằmdưới chân núi Quai Điếu tức là núi Kim Kê còn gọi là Hoàn ỷ Sơn vì giốngchiếc ghế Lăng vua Lê Đại Hành được xây từ khi ông mất Hai bên lăng vua

Lê Đại Hành có hai quả núi chầu như hình tay ngai, gọi là Long Chầu, HổPhục

Núi cao là gạch nối giữa trời và đất cũng là chốn linh thiêng mỹ lệ

Bên cạnh giá trị về lịch sử, khảo cổ, kiến trúc nghệ thuật, Cố Đô Hoa Lưcòn có giá trị về danh thắng ậ đây có nhiều núi đá hình thù kỳ thú như núi con

Cá, con Tôm, núi Rùa, núi Hổ, núi Cột Cờ, Phi Vân, Ngọn Đèn Có nhiềuhang động đẹp như hang Quân, hang Muối, hang Lỗ, hang Lôi, hang Tối,động An Tiêm, hang luồn hay Xuyên Thủy Động Mà tất cả đều ít nhiều gắnliền với lịch sử hào hùng của nhà Đinh hay Tiền Lê

Vùng núi đá vôi Ninh Bình mà đẹp nhất là vùng núi đá vôi huyện Hoa Lưđược coi là “ Vịnh Hạ Long Cạn” Du khách đến nơi đây sẽ được thăm lạinhững di tích của cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta Nhiều ngọnnúi đá nơi đây xưa kia là cơ sở của huyện của tỉnh hay là những đài quan sát,những vọng tiền tiêu và đã trở thành những di tích lịch sử có giá trị ở tronghuyện và trong tỉnh

Nhìn lại các di tích và danh thắng chúng ta thấy các di tích và danh thắng

ở Hoa Lư thật là đa dạng và phong phú về loại hình vừa có bề dày về lịch sử Nơi đây thật sự có một tiềm năng to lớn về tài nguyên nhân văn, thu hútmột lượng khách lớn về đây tham quan tìm hiểu những gì là truyền thống tốtđẹp, hào hùng của cha ông ta xưa và nay Và Cố Đô Hoa Lư đã thực sự là nơivừa có tiềm năng vừa có thực tế để phát triển mạnh mẽ về du lịch nói chung

và du lịch văn hóa nói riêng

II.2.1.2 Mắt xích quan trọng trong chuỗi các điểm du lịch nổi tiếng ở Ninh Bình.

Ninh Bình là một trong những tỉnh có nhiều danh thắng, di tích lịch sử nổitiếng Mà trong đó Cố Đô Hoa Lư là điểm du lịch nằm trong tổng thể các điểm

du lịch khác của Ninh Bình

Nổi danh trên cả nước đó là “ Nam thiên đệ nhị động”- Bích Động “ Namthiên đệ tam động”- Địch Lộng(sau động Hương Tích ở Hà Tây), Tam Cốc

Kỳ ảo ở xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư gồm ba hang: hang Cả, hang Hai và hang

Ba Cảnh sắc thiên nhiên ở đây rất đẹp và rất kỳ ảo có những lúc khiến conngười ta cảm giác mình như lạc vào cõi tiên bởi nghĩ rằng ở đây như phải nhờđến phép lạ nào đó mới có thể làm được như thế

Đến Ninh Bình còn được tham quan một công trình kiến trúc độc đáo củadân tộc là Nhà thờ đá Phát Diệm và vườn quốc gia Cúc Phương nổi tiếng Rồicác làng nghề truyền thống như chạm khắc đá ở xã Ninh Vân và làng nghềthêu ren ở xã Văn Lâm Ngoài ra nếu du khách đi du lịch đúng vào các ngày lễhội thì sẽ thấy được một không khí tưng bừng, đầy bản sắc qua các lễ hộitruyền thống đó

Như vậy ta thấy, Cố Đô Hoa Lư nằm trong một chuỗi các di tích, danh lamthắng cảnh nổi tiếng ở Ninh Bình như vậy sẽ gặp được rất nhiều thuận lợi vềthu hút du khách, quảng bá về tài nguyên của mình