Tuyển tập truyện ngắn trào phúng của nhà văn Nguyễn Công Hoan

Öng Nghõ thíịy baâc Lan lûúông lûơ, khöng muöịn noâi giaâ, thò ặúng ngöìi xöím úê trûúâc caâi thuâng, böîng öng ặâng phùưt díơy: - Ăaâng leô anh cho khöng töi, töi cuông khöng líịy, vò t

MUÅC LUÅC

Rùng con chố cuãa nhâ Tû sẫn 3

Oùèn tâ rróçn 8

Thêåt lâ phuác 16

Hai thùçng khưën nẩn 21

Ngûåa ngûúâi vâ ngûúâi ngûåa 25

Thïë lâ múå nố ài têy 33

Xin chûä cuå nghê 42

Thùçng ùn cùỉp 46

Bấo hiïëu: trẫ nghơa cha 52

Bấo hiïëu: trẫ nghơa mể 58

Vúå 63

Cuå chấnh bấ mêët giây 67

Kếp Tû Bïìn 72

Thanh! Dẩ! 79

Thùçng àiïn 85

Xuêët giấ tông phu 90

Àâo kếp múái 97

Phânh phẩch 104

Tưi cuäng khưng hiïíu tẩi lâm sao (I) 108

Töi cuäng khöng hiïíu taåi laâm sao (II) 114

Chiïëc quan taâi 120

Àöìng haâo coá ma 125

Ngêåm cûúâi 129

Thõt ngûúâi chïët 134

Saáu maång ngûúâi 141

Con ngûåa giaâ 147

Tinh thêìn thïí duåc 152

Hai caái buång 158

Saáng, chõ phu moã 162

Ngûúâi vúå leä baån töi 169

Cöng duång cuãa caái miïång 176

Ngûúâi thûá ba 180

Rùng con choâ cuêa nhađ Tû saên

Luâc íịy, ăöơ saâu giúđ chiïìu Möơt caâi ö tö ăùìng xa chaơy laơi aânh saâng hai ngoơn ăeđn pha chiïịu toâe ăïịn chín trúđi Xe qua cíìu, ăïịn trûúâc caâi nhađ tíy coâ giíơu sùưt thò cođi boâp ran nhû ïịch kïu vađ dûđng laơi Khi ö tö chûa ăöî hùỉn, thò ăaô thíịy con choâ nhaêy voơt tûđ trïn xuöịng ăíịt, ngoe nguííy ăuöi vûđa suêa, vûđa chöìm lïn hai ngûúđi ặúng bûúâc xuöịng Hai ngûúđi ăoâ, möơt ngûúđi lađ chuê nhađ nađy, cođn möơt ngûúđi lađ khaâch

Ăeđn xe tùưt Cûêa xe ăoâng Chuê khaâch bûúâc vađo nhađ Hoơ ăïìu íu phuơc, mùơc löịi ăi sùn, trïn ăöi ghïơt cođn bï bïịt nhûông buđn, vai ăeo suâng, tay xaâch xíu chim nùơng trôu Con choâ chaơy trûúâc, vûđa chaơy vûđa quay cöí laơi, vûđa víîy ăuöi, vûđa ùỉng

Chuê múđi khaâch vađo xa löng Buöìng nađy bađy biïơn ăuâng kiïíu tín thúđi, toađn ăöì bùìng göî laât ăaânh boâng nhoaâng Tûúđng nhađ queât vöi xanh, gaơch chó xanh, laơi ặúơc ngoơn ăeđn mùng söng aânh saâng cuông xanh xanh Cûâ tröng buöìng khaâch, cuông ăuê ăoaân tíịt öng chuê nhađ nađy lađ möơt nhađ giađu, ùn chúi lõch thiïơp

Bađ chuê vûđa trang ăiïím xong, ra ngöìi ăoâ ăïí tiïịp khaâch Trïn chiïịc ghïị thûâ tû, con choâ nhaêy toât lïn, ngöìi chöìm chöîm, theđ lûúôi, nhòn hïịt ngûúđi noơ ăïịn ngûúđi kia

Ngûúđi ăúđi ai ặúơc phuâ quyâ cuông hay khoe cuêa Cho nïn, duđ khön ngoan kheâo leâo hún ngûúđi, öng chuê nhađ nađy cuông mùưc phaêi caâi bïơnh íịy Nay caâi dinh cú nađy, caâi ö tö nađy, caâi böơ buöìng khaâch, buöìng ùn nađy, ăöịi vúâi öng, ăaô lađ cuô röìi, khoe lùưm cuông chaân miïơng, cho nïn öng noâi ăïịn caâi múâi Caâi múâi ăíy, lađ con choâ Lu

- ÍỊy, chñnh noâ lađ giöịng Bleu d'Auvergne ăíịy, baâc aơ Töi mua noâ míịt ba trùm baêy mûúi ăöìng Caâi ngûúđi Tíy baân noâ cho töi, vò nïí töi lùưm, múâi ăïí reê thïị Cûâ kïí ra thò nhûông hún böịn trùm kia! Cuông coâ con ăeơp hún thïị nađy, nhûông hún nùm trùm Nhûng kïí ra An Nam

mađ ăaô daâm boê ra ngoât böịn trùm baơc ăïí mua choâ, thò ăaô lađ ngöng lùưm röìi! Vaê laơi, ngûúđi mònh míịy ai chúi choâ sađnh, cho nïn mua con nhiïìu tiïìn quaâ cuông phñ míịt Nađy, baâc ngùưm kyô noâ mađ xem Giöịng choâ nađy tai to, muôi luâc nađo cuông ûúât ûúât, chín cao vađ to, löịm ăöịm íịy, khöng biïịt nhíơn xeât thò líìm vúâi giöịng khaâc ăíịy Con nađy, töi chó ýu vïì caâi ăíìu vuöng nhû chûô ăiïìn, nađy, neât ngang ăíy nheâ neât söí ăíy nheâ,, thíìn tònh khöng? Con nađo ặúơc caâi buơng thon, moôm ngùưn, nhíịt lađ hai lûúđn phònh ra nhû lûúđn dï thïị nađy, lađ khoeê vađ nhanh lùưm ăíịy Hùỉn ban naôy, baâc ăaô thíịy caâi daâng noâ oai vïơ lađ ngíìn nađo röìi ăíịy nhó Coâ phaêi bao giúđ noâ cuông ăi trûúâc töi mûúđi thûúâc khöng? Cûâ líịy thûúâc mađ ăo, cuông chaê sai míịy tñ ăíu Luâc ăi nhû thïị, caâi mùưt noâ ặa ặa caâi muôi noâ ngûêi ngûêi, tröng ăeơp ăaâo ăïí Khi nađo noâ ăaânh húi thíịy chim níịp úê trong buơi, thò noâ guơc ăíìu xuöịng, kheô ngoêng ngoêng caâi ăuöi Thïị lađ töi biïịt hiïơu Luâc töi lùưp ăaơn xong, töi

"chutt!" möơt tiïịng, thò noâ chöìm ngay vađo con chim Anh chim bay

ra, "Pan!" thöi cođn chaơy ăùìng trúđi! Mûúđi lûúơt nhû thïị caê mûúđi, chùỉng sai möơt lûúơt nađo!

Luâc íịy, con Lu ngöìi trïn ghïị, ăöịi diïơn vúâi chuê, chuâm chuâm caâi moôm ăïí nghe chuýơn

- Khöng nhûông noâ sùn gioêi, mađ giûô nhađ, tòm ăöì ăaânh míịt cuđng tađi Bíy giúđ baâc thûê ặa caâi kñnh cuêa baâc cho noâ ngûêi húi möơt luâc, röìi baâc giíịu vađo trong vûúđn, töi baêo noâ tòm cho mađ xem

Ăûúơc öng baơn cuông lađ ngûúđi hím möơ choâ, cho nïn thûê biïơt tađi con Lu Quaê nhiïn, chûa ặúơc nùm phuât, con Lu ăaô ngoaơm caâi kñnh, ngoe nguííy ăuöi, ặa traê khaâch

Öng chuê ăùưc chñ, cûúđi ha haê, vuöịt ve, vöî maôi maâ noâ, röìi bïị noâ vađo lođng, hön líịy hön ăïí, vui thuâ nhû ặúơc cíơu con hay chûô víơy!

- Töi nuöi noâ cíín thíơn lùưm Töi khöng cho noâ ùn dûúâi ăíịt bao giúđ Cho nïn noâ quen thoâi saơch seô vađ khön ngoan lùưm Thïị múâi biïịt caâi giöịng choâ Tíy noâ cuông hún caâi giöịng choâ An Nam mònh thûơc Choâ An Nam thò löng ăaô xíịu, laơi hay ùn bíín, ăaô ùn bíín laơi hay cùưn cađn Lùưm bíơn, noâ lûđ lûđ úê ăùìng sau mònh, röìi ăúâp tröơm ngay möơt miïịng vađo quíìn, múâi nan du chûâ! Con nađy, hïî ăaô lïn tiïịng thò y nhû coâ keê gian vađo nhađ Noâ chöìm hùỉn lïn mùơt mađ cùưn, thùìng tröơm nađo vö phuâc vađo nhađ nađy thò hùỉn lađ míịt chöî ăöơi noân! Nhûng chó tûđ mûúđi giúđ ăïm trúê ăi, noâ múâi suêa mađ thöi

Luâc íịy, cúm bûng lïn, ăïí trïn bađn ùn Chuê khaâch ăang múđi nhau laơi ngöìi, thò con choâ ăaô nhaêy toât lïn bađn, chöìm chöîm ngöìi trûúâc chuê

- Con Lu nađy ặúơc caâi lïî pheâp lùưm Töi daơy maôi múâi ặúơc ăíịy Nađy, ẵa ăöì ùn cuêa noâ ăíy nheâ, cúm tröơn vúâi thõt, ngon lađnh thïị nađy, nhûng töi chûa cho ùn, thò ăöị daâm ùn Ngay khuíịt mùưt mònh cuông víơy

Öng chuê cíìm ẵa ăöì ùn cuêa con choâ, mang ra sín ăùìng trûúâc Khaâch vađ con víơt ăi theo sau

Con Lu víîy ăuöi, ra daâng mûđng rúô Öng chuê ăïí ẵa cúm úê giûôa sín Con Lu cuâi cöí xuöịng ngûêi Noâ sùưp ùn, thò chuê noâ mùưng ngay bùìng tiïịng tíy:

Ngûúđi ùn mađy chúđ ăíịy tûđ líu Thíịy trong nhađ laơch caơch tiïịng ăuôa baât, muđi ăöì xađo theo chiïìu gioâ ặa ra, hùưn gađo lïn xin, mađ cuông chùỉng coâ ai nghe tiïịng Luâc hai ngûúđi ra sín, hùưn laơy van vaô boơt meâp Nhûng hai öng cođn ặúng dúê bíơn chúi vúâi choâ, khöng ai ăïí yâ ăïịn ngûúđi

Ngûúđi ùn mađy biïịt thïị, nïn laơi cöị líịy sûâc ăïí gađo to Nhûng caâi tiïịng hïịt húi cuêa hùưn ăíơp ăïịn mađng tai öng chuê, thò öng chuê trúơn mùưt, híìm híìm quaât:

- Lađm gò mađ leâo nheâo lïn thïị? Lađm aât caê cíu chuýơn cuêa ngûúđi ta! Bûúâc ngay! Khöng öng ăaâ cho möơt caâi thò chïịt bíy giúđ!

1

Liïơu höìn

Ngûúđi khöịn naơn im thin thñt Chuê khaâch beđn vađo buöìng ùn cúm

Luâc íịy, hai con mùưt ngûúđi ùn xin chođng choơc nhòn vađo ẵa cúm cuêa con choâ Hùưn theđm quaâ Nûúâc daôi chaêy rođng rođng, khöng nuöịt kõp Muöịn vađo ùn tröơm möơt miïịng, nhûng chó súơ con choâ cùưn cho möơt miïịng thò chïịt! Hùưn thíịy con choâ cûâ ặâng gíìn ẵa cúm mađ khöng ùn, thò khöng hiïíu ra lađm sao Hùưn tûúêng con choâ chï cúm nhaơt, khöng theđm ùn, thò hùưn muöịn ăaânh ăöíi söị phíơn hùưn cho con choâ nhađ giađu!

Giaâ con choâ biïịt tiïịng ngûúđi, hùỉn hùưn ăaô lín la ăïịn gíìn ăïí ăaânh baơn, röìi kïí lïí nöîi ăoâi khaât, coâ leô, chöî anh em, con choâ cuông ăöơng tím mađ líịy tònh "nhín ăaơo" nhûúđng cho hùưn ẵa cúm íịy Hay lađ vò hùưn xuđ xuđ ngöìi ăoâ, cho nïn con choâ phaêi ặâng canh chùng? Hùưn liïìn líín ra sau caâi cöơt cöíng ăïí dođm vađo Möơt luâc, quaê hùưn thíịy con choâ lûđ lûđ ra nùìm chöî khuíịt boâng úê caơnh tûúđng

Ăûúơc dõp may, ngûúđi ùn mađy ăaânh liïìu döì ra, tiïịn gíìn laơi míịy bûúâc Nhûng con choâ líơp tûâc ặâng díơy, cuông tiïịn gíìn laơi míịy bûúâc, vûđa ăi vûđa gûđ Thùìng ngûúđi giûúng hai mùưt nhòn con choâ, con choâ cuông giûúng hai mùưt nhòn laơi thùìng ngûúđi Thađnh ra ẵa cúm úê giûôa, ngûúđi tiïịn thò choâ cuông tiïịn, ngûúđi lui thò choâ cuông lui Hai bïn híìm heđ nhau, ngûúđi lûúđm choâ, choâ lûúđm ngûúđi ăïìu cuđng giûô miïịng nhau, nhû hai keê thuđ khöng ăöơi trúđi chung víơy

Cûâ nhû thïị, khöng bïn nađo chõu bïn nađo Ăöơ hún mûúđi phuât, ngûúđi ùn mađy cuđng thïị, nghô ngay ặúơc möơt kïị Tay hùưn vúâ ặúơc hođn ăaâ to tûúâng, thu thu ăùìng sau, chaơy toơt laơi ẵa cúm, roân möơt miïịng roô nhanh, ăuât toêm vađo möìm

Nhûng con choâ nhanh hún Noâ cuông chöìm voơt laơi, nhííy xöí lïn, haâ möìm, nhe rùng ra cùưn Ngûúđi ùn mađy giú thùỉng caânh tay, nhùìm giûôa möìm con choâ, uyơch hođn ăaâ möơt caâi roô maơnh Con choâ ùỉng lïn möơt tiïịng, röìi nhanh nhû chúâp, noâ víơt ặúơc keê thuđ xuöịng ăíịt, giú hai chín ra cađo mùơt vađ moâc möìm Nhûng noâ bõ ngay möơt caâi ăíịm nûôa vađo ăíìu Noâ chõu buöng thùìng ngûúđi ra, nùìm soâng soađi, ùỉng ríìm lïn

Öng chuê ặúng ùn cúm, nghe tiïịng choâ kïu, vöơi boê caê baât ăuôa, líîn vúơ, líîn khaâch, öng cíìm ăeđn híịp tíịp chaơy ra:

- Thöi chïịt röìi! Con Lu lađm sao thïị nađy! öịi giúđi úi! Noâ gaôy hai caâi rùng röìi! Khöí töi quaâ!

Thïị röìi theât ngûúđi nhađ vaâng lïn, öng bïị con Lu vađo Cođn mònh thò chaơy ra cöíng xem ai ăaânh choâ Böîng öng tröng thíịy úê ăùìng xa, coâ caâi boâng ăen ăen, chaơy nhanh tñt, öng beđn bíịm ăeđn ötö ăïí chiïịu theo, thò tröng roô ngûúđi ùn mađy ban naôy ặúng chaơy

- AĐ, mađy ăaânh gaôy rùng choâ öng, öng chó keơp cho mađy chïịt tûúi, röìi öng ăïìn maơng Bíịt quaâ ba chuơc baơc lađ cuđng!

Noâi ăoaơn, öng tùưt ăeđn pha, phoâng xe hïịt sûâc nhanh ăïí ăuöíi theo

Viïịt 12-1929 (Ăùng Annam taơp chñ söị 23 – 1931

vúâi nhan ăïì Rùng con víơt nhađ tû baên)

Oùỉn tađ rroùìn

- Anh Phong, thïị anh ắnh boê chïịt töi ađ? Khöng traâch ngûúđi ta baêo ăađn öng baơc tònh, coâ oan tñ nađo ăíu! Töi vò nghe anh döî ngon döî ngoơt, nađo nhûông lađ líịy nhau, nađo nhûông lađ ùn ăúđi úê kiïịp cuđng nhau Tûđ ăoâ ăïịn nay, töi döịc möơt lođng chúđ ăúơi, ai ăïịn daơm hoêi, töi cuông kiïịm cúâ thoaâi thaâc Vò töi ăaô troât hûâa cuđng anh íịy thïị mađ anh quýịt tònh giúê mùơt Hùỉn anh cuông biïịt töi chó lađ quaâ daơi döơt mađ nghe anh, nïn múâi mang vaơ vađo mònh Anh nghô sao cho vuöng trođn thò nghô

- Caâi buơng Nguýơt vađi thaâng nûôa thò trođn bùìng caâi thuâng, Nguýơt cođn phaêi cíìn gò ăïịn töi nghô nûôa!

- Töi khöng noâi ăuđa! Nïịu anh khöng lađm haơi töi, thò lađm gò töi khöng líịy ặúơc ngûúđi chöìng tûê tïị

Luâc bíịy giúđ, úê búđ höì Hoađn Kiïịm, maênh trùng ngoơn gioâ nhû khúi ăöơng tím tònh gioâ trùng Nguýơt vađ Phong lûông thûông bûúâc vađo cíìu Thï Huâc

Hai veê mùơt cuđng lo, nhûng hai caâi lo khaâc nhau Nađng vò quaâ nheơ daơ, nïn phaêi nùơng lođng, caâi khöịi lo noâ ặúng nùìm co úê trong buơng Chađng lo vò vö tònh ắnh thoaê buơng muöịn, bíy giúđ phaêi cöị tònh ăííy caâi khöng muöịn ra

- Thïị coâ chùưc Nguýơt chûêa vúâi töi khöng?

- Nađy, nùm nay töi múâi mûúđi taâm tuöíi ăíìu, sao anh ăaô ăöí bíơy, ăöí baơ cho töi caâi tiïịng khó gioâ íịy! Anh hoêi töi chûêa vúâi ai ađ? Röìi noâ giöịng ai, noâ maâu muê ai, thò anh biïịt Töi con nhađ trím anh, anh cuông con nhađ thïị phiïơt, vò möơt lúđi giao ûúâc, nïn töi múâi quaâ chiïìu anh Tuy töi chûa lađ vúơ anh, nhûng cuông nhû lađ vúơ, nïn töi döịc möơt lođng chung thuêy, thò chûô trinh töi giûô nguýn cho anh Nïịu bíy giúđ töi loan chung phûúơng chaơ thò ăíy nađy, töi seô chïịt nhû thïị nađy nađy!

- Ăûđng thïì ăöơc, lúô chïịt thíơt thò oan!

- AĐ anh nhiïịc töi maôi Thöi, ăöì baơc tònh! Anh buöng töi ra!

- Nađy, cíìm líịy caâi nađy

Nađng giíơt tay ra, chaơy laơi meâ ăíìu cíìu Phong vöơi chaơy theo, nñu vaơt aâo laơi:

- ÍỊy chïịt! Chúâ chúâ! Töi thûê Nguýơt ăíịy mađ!

- !

- Nađy em úi!

Nguýơt guơc ăíìu, öm mùơt, hu hu khoâc

- Nguýơt úi! Em chúâ lo, anh víîn biïịt Nguýơt lađ ngûúđi chung tònh vúâi anh, Nguýơt khöng phaêi phiïìn lođng Caâi thai trong buơng Nguýơt lađ con anh, lađ con Nguýơt, Nguýơt cûâ ýn tím Anh thïì rùìng seô chu toađn danh tiïịt cho Nguýơt Ăïịn ngađy khai hoa, anh seô ặa Nguýơt sang nhađ höơ sinh tónh Bùưc Ninh Sau khi meơ trođn con vuöng, anh seô tñnh cuöơc trùm nùm vúâi Nguýơt

- Nađy ặđng noê möìm!

- Em ặđng mùưng anh mađ oan! Thöi, em cûâ ăi vïì

- Töi khöng vïì ăíu caê Söịng gûêi thaâc vïì, maê töi ăíy röìi!

- Anh van Nguýơt, nïịu anh khöng giûô ặúơc lúđi hûâa, xin nguýơn trúđi tru ăíịt diïơt! Em cûâ vïì, cûâ ýn lođng

Nađng lau mùưt, kheô gûúơng ặâng díơy, goơi xe vïì nhađ

Phong vûđa ăi vûđa nghô:

"ÛĐ, suyât nûôa mònh gieo caâi vaơ tíìy ằnh, giïịt caê hai nhín maơng Giaâ möơt mònh con Nguýơt noâ tûơ tûê, thò mùơc quaâch noâ, nhûng laơi ăeđo caê ặâa con ta úê trong buơng noâ! ÛĐ, tñnh thaâng, tñnh ngađy, quaê noâ coâ mang vúâi ta Víơy ăúơi luâc noâ ăeê, ta líịy con vïì nuöi, cođn viïơc trùm nùm vúâi noâ thïị nađo ta khöng nïn nghô trûúâc"

*

* *

- Chïịt chûêa! Thïị múơ ắnh uöịng thuöịc thöi thai thíơt ăíịy ađ?

- Cíơu tñnh töi múâi coâ mûúđi taâm tuöíi ăíìu, chöìng con chûa coâ, mađ chûêa hoang, thò cođn xíịu gò bùìng!

- Chađ, viïơc gò mađ xíịu, sûơ xíịu töịt ăöịi vúâi phong trađo dû luíơn xaô höơi nhû lađn khoâi trûúâc ngoơn gioâ to, chó ăaânh loaâng lađ khöng ai tröng thíịy nûôa Thïị thò dû luíơn coâ gò lađ ăaâng súơ? Vaê laơi töi hiïịm hoi, líịy nhađ töi ngoât hai mûúi nùm giúđi, con caâi chûa coâ, thò múơ cûâ ýn lođng, sau khi úê nhađ höơ sinh ra, töi seô thu xïịp ăïí múơ vúâi töi ùn ăúđi úê kiïịp

- Töi caâm ún cíơu! Cíơu hún töi böịn chuơc tuöíi ăíìu, töi mađ líịy cíơu thò ngûúđi ta cho lađ böị líịy con Vaê vúơ caê cíơu nhû con sû tûê caâi, leô nađo laơi ăïí ýn cho cíơu thûúng töi Cíơu cûâ mùơc töi, ăïí töi tûơ xûê, cíơu khöng cíìn nghô ăïịn Bao nhiïu viïơc, töi ăaô ắnh sùĩn, töi ăađnh uöịng thuöịc ăïí giûô cho vuöng trođn tiïịng tùm Vaê töi lađ con nhađ thi lïî, mún múên ăađo tú, lađm gò khöng líịy ặúơc chöìng öng noơ öng kia, can chi vöơi vađng mađ vú quađng vú xiïn vöơi

- Múơ noâi thïị, töi ăau lođng quaâ Múơ phaêi hiïíu cho rùìng caâi thai trong buơng múơ lađ ặâa con sau nađy cuêa ăöi ta

- Nïịu cíơu coâ thûúng con cíơu, thò mai, töi xin gûêi laơi giao traê cíơu

- Chïịt nöîi! Töi xin múơ

Luöìng nûúâc cuöìn cuöơn dûúâi söng, hađng cöơt uđ uđ trûúâc gioâ, díy sùưt cíìu nhû dùng mùưc möịi tú tònh Trïn cíìu söng Caâi, Nguýơt ặâng thûđ ra, tûơa tay vađo lan can, mùơt nhòn lađn soâng lïình bïình trûúâc mùơt Bùưc vïính böơ ríu ghi ăöng, neât mùơt ra daâng van lún lo lùưng

- Nađo töi coâ phaêi ùn úê baơc tònh vúâi múơ ăíu mađ múơ núô dûât lòa thïị?

- Töi cuông biïịt vò töi ăöịi vúâi cíơu chung tònh, nïn cíơu ăöịi vúâi töi trung híơu, nhûng töi khöng thïí nađo ăeo mo mađ söịng úê ăúđi ặúơc

- Sao múơ laơi baêo lađ ăeo mo? Víîn biïịt rùìng ăađn bađ quyâ giaâ úê chûô trinh, nhûng múơ coâ phaêi lađ gaâi thíịt trinh ăíu? Vò múơ quaâ ýu töi, quaâ chiïìu töi, nïn ăïịn nay ăeo ăùỉng khöịi tònh cuđng töi Víơy röìi sau, töi nuöi con, laơi cûúâi múơ vïì lađm vúơ Lađm ngûúđi vúơ, cíìn giûô chûô trinh vúâi chöìng Múơ chung tònh vúâi töi tûđ trûúâc ăïịn nay, thò ăöịi vúâi riïng

töi, múơ víîn chu toađn ặúơc chûô trinh Víơy cúâ lađm sao mađ phaêi nghô? Nïịu töi baơc tònh cuđng múơ, toan boê lûêng múơ, thò múơ múâi ăaâng húđn duýn tuêi phíơn chûâ!

- Thöi töi xin cíơu, töi nađo daâm tin caâi möìm meâp ăađn öng!

- Nïịu töi ùn úê nhû keê khaâc, xin thïì rùìng ngoơn ăeđn ăiïơn nađy tùưt, töi cuông chïịt

- Thïì! Thïì caâ trï chui öịng! Cíơu buöng töi ra, töi xin gûêi thín töi cho Hađ baâ dûúâi söng nađy

- Múơ ắnh tûơ tûê? Nïịu múơ chïịt, töi xin chïịt theo ngay

- Khöí lùưm, cíơu kïơ xaâc töi! Töi khöng tin ai úê ăúđi nađy nûôa! Nhûông caâi mùơt nhùĩn nhuơi trún tru, nhûng toađn lađ buơng ba que xoê laâ caê Töi vò daơi döơt múâi nïn nöng nöîi nađy

Möơt caâi ö tö sònh sõch qua, chiïịu hùỉn aânh saâng vađo mùơt Bùưc, tröng roô caâi neât nhùn nhoâ, cùơp mùưt gíịp gay

- Múơ úi, múơ ýn lođng Múơ nïn hiïíu töi, ặđng phuơ buơng töi, búêi töi biïịt buơng múơ lùưm Vaê dô, bíịy líu töi khao khaât chuât con ăïí sau nađy noâ chöịng gíơy cho töi, nöịi doôi töng ặúđng cho nhađ töi Nïịu nay múơ quýịt tònh giïịt caê múơ líîn con, töi seô phaêi íu síìu ín híơn suöịt ăúđi

Nguýơt bûng mùơt khoâc, Bùưc líịy vaơt aâo chuđi nûúâc mùưt höơ vađ döî:

- Múơ úi! Töi ăaô theo lúđi múơ lađ ăïịn ngađy múơ ăeê, thò sang nhađ höơ sinh tónh Bùưc Ninh mađ nùìm cho ïm tiïịng Bíy giúđ, chó cíìn múơ giûô caâi buơng cho kñn ăaâo Múơ ăeê xong, töi nuöi líịy con

- Thïị röìi cíơu boê töi bú vú?

Bùưc nhùn mùơt, giíơm chín:

- Khöịn naơn, cho töi noâi hïịt cíu ăaô Töi laơy múơ! Töi tñnh viïơc xin cûúâi múơ sau

Nguýơt thúê dađi

- Múơ ăaô bùìng lođng nhû thïị chûa?

Nguýơt ặa tay lïn miïơng, cùưn moâng tay uât, khöng traê lúđi, ra daâng nghô ngúơi

- Múơ ûđ ăi, múơ ặđng uöịng thuöịc thöi thai nûôa, phaêi töơi ăíịy!

-

- Múơ cûâ ýn buơng cho töi ặúơc ýn lođng Múơ ûđ ăi!

- Bađ ăeê con so hay con raơ?

- Thûa bađ, con so

- Bađ nïn noâi thûơc, thò töi múâi liïơu ặúơc Töi xem buơng bađ, hònh nhû ăeê con raơ thò phaêi hún

- Thûa bađ, thûơc töi ăeê con so

Ăoâ lađ lúđi bađ ăúô nhađ höơ sinh cuđng noâi chuýơn vúâi Nguýơt Bađ ăúô ngúơ quaâ, hoêi vùơn:

- Moơi khi nhûông ngûúđi ăeê con so thò da buơng cûâng vađ coâ ngíịn vùìn ăoê Ngûúđi ăeê con raơ thò da buơng mïìm, mađ coâ ngíịn vùìn trùưng Nay töi xem buơng bađ, quaê lađ bađ ăeê con raơ Pheâp nhađ thûúng khöng nïn noâi döịi, lúô ra nguy ăïịn tñnh mïơnh, chûâ chaê chúi ăíu

- Thûa bađ, xin bađ kñn cho, töi ăeê con raơ!

- Víng, bađ nïn noâi thûơc thïị múâi phaêi ađ, öng nhađ ta tïn lađ gò? úê ăíu?

- Thûa, cíơu chaâu tïn lađ Nguýîn Vùn Tònh, ăaô míịt nùm ngoaâi, sau khi töi coâ mang ặúơc vađi thaâng

- Töơi nghiïơp! Thïị öng míịt, bađ coâ mang ặúơc míịy thaâng?

Nguýơt luöịng cuöịng noâi chûôa:

- AĐ, thûa bađ, cíơu chaâu míịt nùm nay aơ Múâi míịt thaâng tû, mađ töi coâ mang tûđ thaâng giïng

- Bađ cuông chó ăöơ töịi höm nay thò trúê daơ thöi Bađ cûâ nùìm nghó ýn Líìn trûúâc bađ úê cûô, trai hay gaâi?

- Thûa bađ, chaâu gaâi

- Nay chaâu biïịt lađm gò röìi?

- Thûa bađ, töi sinh chaâu ặúơc vađi höm thò boê chaâu

- Thïị bađ ăeê dïî hay khoâ!

- Thûa bađ, dïî aơ

- Ăûúơc, víơy bađ cûâ nghó ýn ăïí líịy sûâc

- Huâ vña! Tao tûúêng con Nguýơt noâ chûêa vúâi tao, tao súơ quaâ!

- Tao chaê ngúđ noâ chûêa vúâi mađy, nhûng tao thíịy möìm thùìng beâ giöịng möìm tao, tao ăaô giíơt mònh Noâ ùn vaơ tao, thò tao boê meơ! May ặúơc caâi nûúâc da thùìng beâ noâ minh oan cho tao

Hai ngûúđi vûđa ăi khoêi thò Phong ăïịn Phong ííy cûêa laơi gíìn Nguýơt, hoêi:

- Trai hay gaâi?

Nguýơt traê lúđi kheô:

- Trai

- Thïị ađ? Múơ coâ maơnh khöng? Coâ ùn ặúơc khöng?

Nguýơt thûđ mùơt ra, khöng ăaâp

- Cöng tûê ruâc maôi vađo naâch múơ! Ra ăíy cíơu ýu tñ

- Chađo múơ! Trai hay gaâi?

- Trai

Bùưc löơ ra neât mûđng rúô, vui veê hoêi:

- AĐ! Ai vûđa vađo ăoâ?

-

- Múơ mïơt ađ?

- Khöng!

- Múơ coâ ùn ặúơc cúm khöng? Coâ maơnh khoeê khöng?

Nguýơt thúê dađi, Bùưc múê boơc, líịy ra nađo rûúơu böí, nađo sûôa bođ, nađo vuâ cao su

- Con coâ cûâng caâp khöng? Múơ coâ nhiïìu sûôa khöng?

- Yïn cho töi nùìm nghó

- Cho töi bïị con möơt tñ, noâ giöịng töi hay giöịng múơ?

- Yïn cho nố nguã!

Thùçng bế vêỵn khốc Cấi lốt truâm àêìu nố xï ra ngoâi Bùỉc lêåt ra xem mùåt con:

- Cêåu àêy, nđn ài!

Nguyïåt nhùỉm nghiïìn àưi mùỉt lẩi, vùỉt tay lïn trấn àïí che mùåt Bùỉc nhịn kyä cấi tốc, cấi mùåt, cấi muäi con Rưìi giúã bổc ra ngùỉm cẫ ngûúâi thùçng bế Ngùỉm xong, bổc cêín thêån trẫ lẩi, châng tûâ tûâ lui

ra, thúã dâi mưåt cấi rộ dâi, nết mùåt thêët vổng

Tế ra thùçng bế con châng mâ nûúác da lẩi àen nhû cấi cưåt nhâ chấy! Vêåy nố khưng phẫi con Rưìng chấu Tiïn Nố lâ giưëng "Oùèn tâ rróçn" khưng biïët chưëng gêåy

PTBNS sưë 13; 1-12-1937

Thíơt lađ phuâc

Chuâ lñnh cú Vaân-caâch1, cûâ buöíi chiïìu, ngöìi trïn phaên trong traơi, tröng ra ngoađi mađnh mađnh, thò cuông cho ăöi mùưt ặúơc möơt bûôa tiïơc

no nï bùìng cuöơc ngùưm nhûông chõ ăi gaânh nûúâc úê giïịng trong huýơn Trong caâc chõ gaânh nûúâc ăoâ, chuâ chuâ yâ nhíịt möơt chõ, lađ "ma phùm" anh hađng baânh giođ úê cöíng huýơn, tïn lađ Tam

Cûâ kïí ra, chõ Tam tröng cuông tònh thûơc! Caâi quíìn söìi ăen nhaânh, caâi aâo caânh höì lú, caâi thùưt lûng ăoê phíịp phúâi bay theo gioâ, caâi böơ xađ tñch luêng lùỉng ăíơp vađo ăuđi, ăaô lađm cho Vaân-caâch ta say lûê cođ búơ! Khöng nhûông thïị, chõ Tam laơi cođn coâ caâi böơ mùơt "gioong"! Möîi khi chõ gaânh hai thuđng nûúâc nùơng mađ ăi qua traơi, thò mùưt cöị nhòn thùỉng, muôi cöị cíìm húi, tay nguííy ăùìng sau, ăíìu nghiïng bïn caơnh, cöị keâo caâi hođ aâo cho kñn ngûơc, tuy míịt veê tûơ nhiïn, nhûng muôm môm nhû quaê ăađo Vín Nam múâi trííy, khiïịn cho Vaân-caâch ta chïịt cuông vúâ vöơi líịy caâi ăađn bíìu, mađ tùỉng tùỉng vađi tiïịng Nhiïìu khi thíịy chõ Tam húân húê, chuâ chó phađn nađn coâ möơt cíu rùìng:

- Hoađi cuêa! Giaâ mònh "suâ-vú-nia" cho noâ ñt giíịy raâp ăïí ăaânh ăöi thuđng roô saâng, thò thûơc lađ baênh choơe

Noâi nöm ra, chuâ Vaân-caâch cuông muöịn chim chõ Tam ăaâo ăïí Coâ bíơn chuâ ắnh ngöìi trong mađnh mađnh, vñ cho chõ Tam möơt cíu roô hay Giaâ chuâ biïịt lađm thú, lađm vùn thò hùỉn ăaô nghô ặúơc möơt bađi trûúđng thiïn roô dađi ăïí tùơng! Khöịn nhûng chuâ chó quen thoâi töơp ngûơc líìn lûng dín, cho nïn chó hoơc ặúơc möịt chim gaâi cuêa baơn ăöìng nghiïơp, thùỉng nhû nođng suâng, lađ giûô noân, chùưn ặúđng, hoùơc nùưm cöí tay mađ bùưt noâi möơt cíu

1

Söị hiïơu lñnh 24, nguýn tûđ tiïịng Phaâp vingt-quatre

- Van nhađ, nhađ buöng em ra!

Nhûng mađ ngûúđi anh em chó daâm "tiïíu-di", thïị thöi, chûâ mađ thíìy quaên ăöìn nađy nghiïm khùưc lùưm, lúô chuâ bõ "líơp-gioođng", hoùơc baơt tai thò phaêi biïịt! Cho nïn, lùưm luâc gùơp cú höơi töịt, mađ chuâ nghô ăïịn hònh phaơt nhađ binh, chuâ ăađnh phaêi "ăï mi tua" ngay!

Cođn möơt kïị sau cuđng, chuâ nghô ăaô chñn lùưm, lađ nhín ngađy lônh lûúng, hoùơc gùơp buöíi boâp nùơn ặúơc thùìng dín nađo, chuâ quýịt boê hùỉn

ba hađo chó, ra hađng chõ Tam ăaânh möơt bûôa baânh giođ roô no, thïị lađ lï", tha höì taân chuýơn!

"a-Buöíi töịi höm íịy, trong tuâi chuâ Vaân-caâch xuêng xoaêng coâ tiïìn Chuâ beđn buâi toâc ýn ngûơa cho thûơc nïìn, gađi caâi lûúơc xûúng trùưng cho thíơt kheâo, chñt caâi khùn lûúơt cho thíơt vöị, vuöịt ñt nûúâc hoa cho thíơt thúm, röìi soi gûúng ăùìng trûúâc, ăùìng sau, ngùưm nghña maôi, múâi thay quíìn, gađi khöị, boâc goâi thuöịc laâ múâi, phò pheđo, huyât cođi ăi

- Ai?

- Töi ăíy! Cho töi mua ñt baânh giođ!

Chõ Tam ặâng díơy vûđa níng heâ caâi liïịp ra, Vaân-caâch ăaô laâch ặúơc vađo röìi

- Chađo chõ, "mùm-den" cođn baânh giođ khöng?

- Thûa thíìy, höm nay phiïn chúơ, nïn nhađ cođn ñt thíìy mua giuđm cho chaâu

- Ăûúơc! Cođn bao nhiïu mang caê ra ăíy Anh íịy nhađ chõ ăíu?

- Thûa thíìy, chaơy ăíu íịy aơ

Vaân-caâch ặúơc dõp töịt, "a la vùng" ngay ăïịn trûúâc mùơt chõ Tam, vûđa cûúđi vûđa laê lúi noâi:

- "Cíím-ma-laâch" vúâi nhau caê, thíìy vúâi chaâu gò! Ăûđng noâi thïị, phaêi töơi!

Noâi xong, chuâ síịn ngay vađo, nùưm líịy cöí tay ngûúđi ýu möơt caâch

íu ýịm:

- Nhađ úi!

Thïị röìi mùưt chuâ lim dim nhû luâc ngùưm suâng Chõ Tam nhanh thoùn thoùưt, giíơt ngay ra, luđi laơi míịy bûúâc:

- Ö hay! Thíìy quýìn lađm caâi trođ gò thïị nađy? Töi kïu to bíy giúđ!

- Mònh úi, töi ýu mònh lùưm!

Vûđa noâi, chuâ vûđa síịn vađo, öm líịy chõ Tam, ăííy ngaô xuöịng ăíịt, röìi cuông ngaô theo

- ÖỊi giúđi ăíịt öi! Thíìy quýìn lađm gò töi thïị nađy?

Tiïịng kïu ríìm hađng phöị Thònh lònh, anh Tam úê ăíu chaơy vïì ăïịn núi

Hùỉn caâc ngađi ăaô ăoaân trûúâc ngay rùìng maâu ghen cuêa anh Tam mađ ăuđng ăuđng nöíi lïn, thò chuâ quýìn Vaân-caâch seô bõ troâi gö vađo chín giûúđng, vađ phaêi tríơn ăođn naât da tan thõt

Thïị nhûng anh Tam tuy húi tûâc ăíìy lïn cöí, mađ cuông cöị neân ngay Anh súơ Vaân-caâch lađ ngûúđi Nhađ nûúâc laơi coâ sûâc, coâ quýìn hún anh, mađ anh thò heđn haơ Chi bùìng thöi, thu xïịp cho ïm lađ hún caê Cho nïn anh chó líịy lúđi ngoơt ngađo mađ noâi vúâi Vaân-caâch, chûâ khöng daâm löi thöi

Víơy mađ Vaân-caâch nađo phaêi ngûúđi biïịt ăiïìu Thíịy Tam chõu nûúâc leâp, chuâ laơi lađm giađ, síịn ăïịn, taât cho Tam míịy caâi

Ngúđ ăíu Tam giûô ặúơc caâi chíìy giaô giođ, giú lïn ăúô Vaân-caâch tûúêng Tam ăaânh, quúđ tay, giíơt phùưt ngay ặúơc chíìy Röìi giú thùỉng caânh: "A, ăï, toa, híịp!" Söịng muôi Tam maâu chaêy ăíìm ằa! Tam ngaô quay ra, miïơng kïu ríìm lađng xoâm

Nghe tiïịng kïu cûâu, ngûúđi phöị keâo laơi ríịt ăöng, múâi gúô ặúơc ăaâm ăaânh nhau Nhûng Vaân-caâch víîn cođn hung hùng, troê vađo mùơt Tam mađ mùưng:

- Mađy laâo! "Tùng xûúng"! Mađy khöng biïịt öng lađ ai ađ?

Hađng phöị thíịy chuýơn bíịt bònh, ai cuông thûúng haơi vúơ chöìng Tam bõ bùưt naơt möơt caâch vö lyâ Luâc íịy, Vaân-caâch ăaô vïì röìi, nïn nhiïìu ngûúđi xui Tam ăi trònh ngay quan huýơn, ăïí ngađi trûđng phaơt keê hay líịy thõt ăeđ ngûúđi

- ÛĐ, cíơy lađ lñnh huýơn mađ vađo hiïịp vúơ ngûúđi ta, laơi cođn ăaânh ngûúđi ta, thò phaâp luíơt nađo dung?

- Phaêi ăi kiïơn múâi ặúơc, bùưt naơt thïị, ai chõu nöíi!

- Cûâ kiïơn ăi, ăaô coâ töi lađm chûâng Nïịu cûâ ăïí noâ quen thoâi, thò nay noâ hiïịp vúơ anh, mai noâ tha gò vúơ töi?

Sau möơt luâc bađn ra bađn vađo, maôi anh Tam múâi daâm ăöơi khùn, mùơc aâo, ăi vađo huýơn

Quan úê trong nhađ tû Ngađi ặúng ăaânh tađi bađn Thíịy ặúng ăïm coâ íìm íìm tiïịng kïu, ngađi cuông ăoaân lađ coâ chuýơn gò to xaêy ra ăoâ Nhûng vò chûa coâ ai baâo, thò chûa chùưc ăaô to bùìng vaân bađi phaêi baâo cuêa thíìy thûđa uđ sûêu bađn thiïịu lûng!

Quan cûúđi ha haê Caâc cíơu lïơ thíịy quan vui, cuông tuêm tóm liïịc nhau Böîng coâ tiïịng rò rađo ngoađi cûêa, vađ ngûúđi keâo löị nhöị ăíìy sín Cíơu lïơ ăang híìu nûúâc bađi, phaêi ngíịc mùưt lïn nhòn maôi, ăïịn nöîi phaêi chûêi, vò quan bađn quín ùn quín ăaânh mađ khöng biïịt

Luâc íịy, tiïịng xön xao cađng to, nïn quan biïịt tíịt lađ ăaâm kïu to ngoađi phöị khi naôy

Thíơt may cho anh Tam vò trònh quan ngay vađo luâc ngađi ặúng vui Ăaâng leô phaêi chúđ ăïịn buöíi híìu saâng höm sau múâi ặúơc vađo Quan cho cíơu lïơ hoêi chuýơn, thò thíịy cíơu dùưt anh Tam vađo Giaâ luâc íịy quan khöng maêi nhòn quín bađi dûúâi chiïịu, hùỉn ngađi ăaô thíịy anh Tam mùơt muôi bï bïịt maâu mï

Tam vaâi chađo, khuâm nuâm gaôi ăíìu, chùưp tay, bíím hïịt caê nöîi vúơ

bõ hiïịp lađ thïị, mònh bõ ăaânh lađ thïị Cíu chuýơn ríịt dađi, nïn anh phaêi kïí lađm ba böịn níịc múâi hïịt, vò thónh hoaêng quan cùưt ngang mađ hoêi vùơn:

- Khoan! Cûêu vùn ăíịy coâ phaêi khöng? Chñu Gûúơm! Gò? Sao khöng xûúâng to lïn?

Khi cíu chuýơn bíím xong, thò vûđa hïịt vaân bađi Quan ngííng ăíìu lïn nhòn anh Tam, röìi cho goơi chõ Tam vađo Quan ngùưm möơt luâc, hai con mùưt saâng quùưc nhû hai ngoơn ăeđn trúđi, khiïịn cho hai vúơ chöìng nhađ hađng baânh giođ phaêi thíịt ăaêm Röìi ngađi nghiïm neât mùơt laơi, nhû coâ yâ muöịn nghô ăïí phín xûê cho cöng minh

Luâc ăoâ, ngoađi sín töịi muđ muđ Ngûúđi ặâng xem ăùìng xa cöị ngíơm miïơng, nñn húi, ăïí nghe

Möơt luâc, ngađi sang saêng tiïịng truýìn xuöịng, nhû öng Long thíìn ban haơnh phuâc cho chuâng sinh mađ daơy rùìng:

- Ăaâng leô ặúng ăïm chuâng bay ăaânh nhau, thò khöng biïịt nïịp teê ra sao, öng haôy boê tuđ hùm böịn giúđ caâi ăaô Nhûng öng tha cho vïì

mađ lađm ùn lûúng thiïơn, khöng ặúơc löi thöi nûôa Vaê laơi vúơ mađy mùơt muôi thïị kia, chùưc hùỉn cuông coâ thïị nađo vúâi noâ, thò noâ múâi thïị chûâ? Thöi öng cho vïì Öng ăang bíơn

Möơt tiïịng "daơ" dađi, anh Tam thuơp xuöịng ăíịt laơy taơ quan hai laơy Ăoaơn anh lom khom lui ra, neât mùơt vui veê nhû ngûúđi biïịt an phíơn, ró tai noâi vúâi vúơ:

- May quaâ! Suyât nûôa thò phaêi ngöìi tuđ Thíơt lađ phuâc! Laơy quan lúân ngađn nùm!

Annam taơp chñ, söị 17, 1931

Hai thùìng khöịn naơn

Nùm 1926, nûúâc to, ăï vúô tûâ tung, nhín dín bïu rïịch, khöí súê Nhíịt lađ khi nûúâc ăaô ruât röìi, tröng caênh tûúơng múâi laơi cađng ăaâng ngíơm nguđi nûôa

Coê tađn khùưp caânh ăöìng xa, Bïn lađng hoang huyê míịy nhađ lú thú, Ăíìu ặúđng meơ bïị con thú, Ngûúđi tòm sang Bùưc, keê ặa vïì Ăoađi Búêi thïị, baâc Lan luön míịy thaâng, nađo nhađ ăöí, nađo tríu chïịt, nađo ăíịt baân, nađo ruöơng cíìm Gia tađi tuy chùỉng ặúơc lađ bao, nhûng ăïịn caâi caênh tai bay vaơ gioâ mađ saơch sađnh sanh, thò díîu öng vua ăúđi xûa míịt nûúâc, hay thùìng beâ bíy giúđ míịt tiïìn, caâi tím lyâ cuông ăau ăúân ngang nhau víơy

Khöng nhûông thïị, vúơ baâc laơi múâi chïịt vïì bïơnh dõch, ăïí cho baâc möơt dûâa con trai múâi biïịt ngöìi Caâi caênh gađ söịng khöng cođn möìi mađ nuöi con múâi ăaâng ăau lođng Baâc Lan thûơc lađ möơt thùìng khöịn naơn víơy

Ăïm höm trûúâc, baâc ngöìi nghô mađ rúât nûúâc mùưt Cuêa chòm cuêa nöíi ăaô khöng cođn gò, nhõn cúm tûđ saâng nhûúđng con ăaô laê caê daơ dađy Nïịu mai cuông thïị nađy nûôa, thò böị chïịt ăoâi, con chïịt ăoâi Íu lađ trong nhađ cođn möơt thûâ cuêa nöíi nûôa, ăem baân nöịt ăi chùng?

Baâc Lan nghô thïị thò lađm thïị Baâc xin ặúơc caâi thuâng sûât caơp bïơn ăöi quang vađ cheê caâi ăođn gaânh Saâng súâm, gaânh thùìng beâ con ăi Möơt bïn quang lađ möơt taêng gaơch ăïí thùng bùìng thuâng hađng bïn kia Möơt bïn quang lađ möơt caâi thuâng ặơng hađng Trïn caâi thuâng, tuđm hum manh chiïịu raâch che hađng cho ăúô nùưng

Baâc ăi lang thang lađng nađy, lađng khaâc, qua chúơ noơ, chúơ kia Nhûng chó thíịy coâ ngûúđi xem, mađ khöng thíịy coâ ngûúđi mua

Baâc Lan ăoâi quaâ, mùưt ăaô múđ Thùìng beâ con tríìn truöìng trong thuâng, nùìm ngaê ra, möìm miïơng bï bïịt nhûông daôi, muôi vađ voê khoai

lang Ăi ặúđng, baâc gùơp toađn boơn khoâc dúê mïịu dúê nhû baâc caê An uêi nhau cuông chó coâ möơt cíu:

- Nađy, baâc ăïịn nhađ öng nghõ Trinh, may öng íịy hiïịm hoi, thò öng íịy mua cho

Ăi líìn maôi míịy lađng, baâc múâi ăïịn nhađ öng nghõ Trinh Trúđi ăaô sùưp xíím töịi Ăûâng úê cöíng, tröng vađo trong nhađ, baâc thíịy gaơch tíy ăaânh boâng löơn, síơp guơ, tuê cheđ, gûúng ặâng, giûúđng tíy, thíơt coâ veê ẳnh chung sung sûúâng

Baâc Lan ăaânh liïìu goơi cöíng Anh bïịp úê trong chaơy ra:

- Nhúđ cíơu vađo bíím vúâi öng bađ rùìng coâ ngûúđi baân con ặúng úê cöíng

Cíơu bïịp hoêi han möơt vađi ăiïìu ra daâng tûê tïị, sùn soâc, nhanh nheơn lùưm, röìi múâi ăi vađo

Baâc Lan, vò caâi ăoâi khaât cíịp baâch quaâ, nïn tûúêng tûúơng ngay ăöơ dùm phuât nûôa thò buơng seô ặúơc no ăíìy Nhûng tûúêng tûúơng thïị lađ líìm Ăöơ möơt giúđ sau, baâc thíịy möơt ngûúđi mùơt muôi phûúng phi, cöí ruơt, buơng phïơ möi trïì mađ khöng ríu, mùơc quíìn aâo luơa, phe phíịy caâi quaơt, ra vûúđn chúi

Baâc ăoaân lađ öng Nghõ, beđn ăaânh tiïịng Thò quaê lađ öng Nghõ thûơc Vò nghe gioơng noâi haâch dõch lùưm:

- Sao khöng giíơt chuöng goơi ngûúđi nhađ noâ vađo bíím?

Baâc Lan kïí nöîi cú cûơc, vađ ngoê yâ daơm baân ặâa con Öng Nghõ nhòn qua baâc, nhòn qua ặâa beâ, röìi noâi:

- ÛĐ, ăïí röìi tao noâi chuýơn vúâi bađ seô hay Chúđ ăíy, tao ra ngay Nghe cíu íịy, baâc Lan tuy trong buơng leâp keơp, nhûng thíịy nhû ặúơc no möơt nûêa víơy

Hún nûêa giúđ nûôa, öng bađ Nghõ múâi ra

Baâc Lan chađo, röìi cuông nhûông cíu khi naôy, baâc noâi vúâi bađ Nghõ Bađ Nghõ ra yâ caêm ăöơng Bađ bïị ặâa con vađo lođng, ngùưm nghña maôi Öng Nghõ thíịy bađ coâ veê vûđa yâ, beđn hoêi giaâ:

- Mađy ắnh baân bao nhiïu, noâi cho thûơc

- Bíím tuđy öng bađ cho

Ngûúđi baân khöng noâi giaâ, ngûúđi mua khöng biïịt giaâ, thò lađm thïị nađo? Ăöơc giaê caâc ngađi ăaânh giaâ höơ ăi? Möơt ngûúđi nhû chuâng ta

ăíịy, kheâo nuöi, kheâo daơy, thò chûa biïịt chûđng, vô nhín cuông nïn ăíịy Möơt trùm nheâ! Hai trùm nheâ! Nùm trùm nheâ!

Öng Nghõ thíịy baâc Lan lûúông lûơ, khöng muöịn noâi giaâ, thò ặúng ngöìi xöím úê trûúâc caâi thuâng, böîng öng ặâng phùưt díơy:

- Ăaâng leô anh cho khöng töi, töi cuông khöng líịy, vò töi phaêi nuöi noâ cho anh Nhûng thöi, viïơc phuâc ặâc, töi cho anh ba hađo, cíìm líịy! Vûđa noâi, öng vûđa moâc tuâi líịy tiïìn ặa Baâc Lan gaôi tai thúê dađi Coâ leô khöng ngúđ ăíu caâi giaâ trõ möơt thùìng beâ con coâ thïị mađ thöi

- Thûa öng

- Töi khöng noâi löi thöi Öng vúâi ïnh gò! Töi khöng quen mùơc caê

Ba hađo khöng baân thò thöi!

Noâi xong öng quay lûng vađo, goơi bađ ăi, vađ ăoâng cöíng laơi

Baâc Lan vú víín nghô ngúơi maôi Chúđ maôi cuông khöng thíịy coâ ngûúđi ra traê thïm xu nađo

Nûêa giúđ sau, baâc khöng thïí nađo nhõn nöíi ặúơc caâi daơ daơy röîng túịch tûđ höm trûúâc Thöi thò ba hađo thò ba Con mònh ặúơc chöî íịm

no nûúng tûơa, cođn hún lađ böị con bïu rïịch, xoâ chúơ ăíìu ặúđng Nghô víơy, baâc giíơt chuöng Möơt laât, öng Nghõ ra

- Thïị nađo? Anh coâ ắnh baân nhû thïị khöng mađ goơi?

- Thöi, laơy öng, öng thûúng phíơn nađo, con nhúđ phíơn íịy

- Thûúng lađ thïị nađo! Noâi cho dûât khoaât Bùìng lođng baân ba hađo khöng?

Baâc Lan móm miïơng, gûúơng cûúđi möơt caâch ríịt chua chaât:

- Víng!

Öng Nghõ ặa baâc vađo trong nhađ Lađm giíịy maâ xong, öng cođn xem xeât ặâa beâ ríịt kyô cađng Khi thíịy sau lûng noâ coâ nhiïìu nöịt ruöìi quaâ, thò öng coâ yâ khöng bùìng lođng, chï bai maôi rùìng xíịu Xíịu thò phaêi búât tiïìn Cho nïn khi traê, öng khöng cho baâc caê ba hađo, mađ phaơt hai xu nöịt ruöìi!

Baâc Lan laơy van maôi Nhûng baâc nghô, nïịu cöị nùìn nò hai xu, thò chûa chùưc ăaô ặúơc, mađ khöng kheâo thò bõ traê tiïìn laơi Nghô nûơc cûúđi, mònh ăaô khöịn naơn, laơi gùơp phaêi möơt thùìng khöịn naơn hún, thò thöi, chõu cíìm hai hađo taâm víơy

Baâc bïị ặâa con líìn cuöịi cuđng, hön hñt, dùơn dođ maôi, múâi dûât Khi

ra ngoađi cöíng, baâc ăi khöng núô, tònh cha con vûúâng vñt, baâc nghô muöịn traê laơi hai hađo taâm mađ líịy con vïì

Baâc ặâng laơi, quay nhòn trong nhađ öng Nghõ, thò thíịy keê bûng chíơu nûúâc, ngûúđi líịy xađ phođng, ngûúđi tòm khùn mùơt Bađ Nghõ thò tûơ tay tùưm cho ặâa beâ, ra daâng íu ýịm, níng niu Baâc nhòn mađ cuông haê tíịm lođng, nöîi ăau ăúân cuông nhû tiïu tan víơy

Cođn öng Nghõ, hai mùưt víîn nhòn caâi lûng nöịt ruöìi, neât mùơt cođn nhû tiïịc moân tiïìn tiïu vö ñch khi naôy Möơt chöịc, öng ra yâ höịi híơn, noâi vúâi vúơ:

- Bađ aơ, hoađi cuêa, giaâ búât hùỉn nùm xu, noâ cuông phaêi chõu

- Sao öng nghiïơt thïị! Tiïìn hađng vaơn lo nghõ viïn khöng tiïịc, mađ míịy xu nađy laơi tiïịc hay sao?

Öng Nghõ ăang tûâc húi, phaât gùưt mađ rùìng:

- Tiïu nhûông moân ăaâng tiïu thò cođn tiïịc caâi gò! Thùìng bïịp ăíu! Mađy chaơy ăi tòm thùìng baân con ban naôy, baêo noâ giaê tiïìn tao mađ líịy laơi con líơp tûâc!

Baâc Lan giíơt nííy mònh, co cùỉng, uđ teâ chaơy baân söịng baân chïịt, vûđa chaơy vûđa ăïịm:

- Möơt, hai Möơt, hai, ba, böịn, nùm, saâu, baêy, taâm

Viïịt 7-6-1930 Annam taơp chñ söị 12; 1930

Ngûơa ngûúđi vađ ngûúđi ngûơa

Ăöị ai biïịt anh phu xe ặúng lûông thûông dùưt caâi xe khöng úê ăùìng ngaô tû ăíìu phöị kia, ăi nhû thïị tûđ bao giúđ ăíịy?

Tröng anh íịy coâ veê "ăoâi" khaâch lùưm Coâ leô thïị thíơt Vò ai laơi taâm giúđ töịi ba mûúi Tïịt röìi, cođn lang thang phöị noơ sang phöị kia thïị? Mađ hađng phöị, nhađ nađo nhađ níịy ăoâng cûêa caê röìi, cođn míịy ai ra ngoađi ặúđng lađm gò, mađ cođn hođng möơt "cuöịc" tíịt niïn?

ÍỊy thïị! Traê xe cho xong quaâch, vïì nhađ huâ hñ vúâi vúơ con coâ hún khöng, töơi gò! Vúơ anh, con anh, ặúng chúđ anh úê cûêa ăoâ Nùm hïịt Tïịt ăïịn röìi Cođn míịy giúđ ăöìng höì nûôa thöi, chûâ cođn líu la gò?

ÍỊy, giaâ trong tuâi coâ nùơng caâi ăöìng tiïìn, thò chaê phaêi baêo, anh ta cuông vïì nhađ cho xong quaâch, viïơc gò cođn phaêi vú víín víín vú nhû thïị nađy! Khöịn nhûng anh íịy vûđa múâi öịm díơy, öịm möơt tríơn tûúêng mûúđi mûúi chïịt, thađnh ra khöng nhûông míịt möơt dõp kiïịm tiïìn vađo luâc cuöịi nùm, mađ bao nhiïu tiïìn dađnh duơm trong bíịy líu, saơch sađnh sanh caê

Búêi víơy, höm nay, anh íịy cöị vay ặúơc caâi vöịn ăïí ăi thú xe, kiïịm bûôa gaơo ăïí ùn Tïịt

Quaâi, khöng hiïíu caâi ngađy nađy lađ ngađy gò, mađ tûđ chiïìu ăïịn bíy giúđ, anh íịy múâi ặúơc coâ hai hađo chó! Ban chiïìu, khaâch aâo gíịm, aâo nhung, ăi nhan nhaên úê ặúđng, mađ múđi moêi miïơng, cuông khöng coâ möơt ai lïn xe, nûôa lađ bíy giúđ! Bûơc nhíịt lađ thónh thoaêng laơi leơt ăeơt trađng phaâo nöí, lađm cho anh íịy noâng caê ruöơt gan Nghô ăïịn caâi caênh Tïịt nhađ giađu mađ theđm roê daôi Hoơ quùng tiïìn ăi vïì dõp Tïịt, thi nhau tiïìn trùm baơc nghòn ăïí xa phñ vö ñch, mađ mònh thò lo meâo mùơt míịy hađo baơc gaơo ngađy mai khöng xong

Thónh thoaêng, anh ta doêng tai quay cöí, xem coâ ai goơi úê ăùìng xa khöng Thò chó thíịy ăaânh ăeơt, loeđ möơt caâi úê giûôa ặúđng, lađm cho anh

ta giíơt mònh ăaânh thoât Giíơt mònh, röìi laơi thúê dađi, ngaân cho caâi ăúđi

bíịp bïnh, lùưm luâc muöịn quùỉng phùng caâi xe ăi, lađm nghïì khaâc Nhûng boê nghïì nađy thò xoay ra nghïì gò?

Anh íịy lûông thûông nhû thïị, qua Hađng Tröịng, quùơt ra phöị Nhađ Thúđ, xuýn thùỉng ra löịi nhađ thûúng Phuê Doaôn, thò böîng ặâng dûđng, quay cöí laơi nhòn

- Anh coâ ăi giúđ khöng?

- Bađ ăi míịy giúđ?

- Möơt giúđ

- Xin bađ saâu hađo

- Sao anh líịy ăùưt thïị? Hai hađo!

- Thûa bađ, xe ngađy Tïịt víîn thïị, vaê laơi bíy giúđ cođn ai keâo nûôa, mađ bađ giaê reê thïị Con keâo möơt chuýịn, röìi cuông giaê xe, vïì ùn Tïịt ăíy!

Bađ khaâch thíịy anh xe noâi ra yâ khöng thiïịt keâo, nïn quay lûng

ăi

- Nađy, bađ giaê bao nhiïu?

- Hai hađo lađ ăùưt röìi, ngađy dûng chó coâ hađo rûúôi möơt giúđ thöi

- Thöi, nùm hađo rûúôi, bađ coâ ăi, khöng thò thöi

- Thöi

Bađ khaâch quay lûng ăi, líìn nađy ăi thùỉng

Anh xe vùưt chín cheâo kheo, choêng cađng lïn trúđi mađ nhòn theo maôi möơt luâc Anh ăoaân coâ leô ngûúđi nađy cuông lađ khaâch kiïịt, nïn múâi traê reê quaâ nhû víơy Thöi thò ngûúđi giađ thò ta non Anh chaơy theo vađ goơi:

- Nađy, múđi bađ lïn xe! Hai hađo ! Xin bađ hai hađo rûúôi! Bađ khaâch vûđa bûúâc chín lïn sađn xe, thíịy anh xe vođi hai hađo rûúôi, vöơi nhaêy toơt ngay xuöịng ăíịt:

- Khöng hai hađo thò thöi

- Thöi, ăíy, múđi bađ lïn

Bađ khaâch vaơch cöí tay aâo, xem ăöìng höì:

- Chñn giúđ nùm nheâ, nhûng kïí lađ chñn giúđ ăuâng cuông ặúơc

Anh xe keâo giúđ, nïn cuông chó chaơy "dûúông laôo" thöi, ăñt nhöím maơnh, mađ bûúâc ngùưn Vò thò giúđ lađ tiïìn baơc, chíơm phuât nađo lađ tiïìn phuât íịy

Trûúâc anh xe tûúêng bađ khaâch ăi coâ viïơc gò, cho nïn cođn chaơy Sau thíịy bađ cûâ troê vú víín hïịt phöị noơ sang phöị kia, mađ chaê ăöî úê phöị nađo caê, thò múâi ăoaân coâ leô lađ caânh "ùn sûúng" chi ăíy Anh beđn ăi bûúâc möơt Nhiïìu luâc muöịn hoêi thûơc, nïịu coâ phaêi giùng haâ thò mònh giúâi thiïơu cho möơt moân söơp ăaâo ăïí

Nhûng lúô khöng phaêi thò hoơ mùưng cho vađ khöng traê tiïìn thò khöí Qua chúơ Ăöìng Xuín, vođng vïì Hađng Coât, laơi reô sang Cûêa Ăöng, bađ khaâch böîng hoêi:

- Anh xe coâ bùìng lođng keâo töi giúđ nûôa khöng?

- Víng, nhûng bađ coâ cho chaâu hai thïm hađo thò chaâu keâo híìu bađ giúđ nûôa

Anh xe nhíịp nhöím chaơy raêo cùỉng vađi bûúâc, röìi laơi tiïịn bûúâc nhû trûúâc Möơt luâc, anh múâi ăaânh baơo hoêi möơt cíu roô khön:

- Bađ tòm ai, thûa bađ?

- Töi tòm ngûúđi quen

- Ngûúđi quen bađ úê phöị nađo?

- Anh cûâ keâo ăi

Anh xe laơi cûâ keâo nhû thïị, ra Ga, vođng vïì ặúđng Sinh Tûđ, quùơt vïì Hađng Böng, Hađng Mađnh, Hađng Vaêi Thím, vín vín Maôi maôi, mađ ngûúđi khaâch víîn khöng tòm thíịy ai quen

- Thûa bađ, bíy giúđ míịy giúđ röìi?

- Mûúđi möơt giúđ keâm nùm

- Con keâo hïịt giúđ nađy, xin bađ cho tiïìn ăïí con ăi ăoân khaâch úê ga vïì

- Anh coâ bùìng lođng keâo töi giúđ nûôa khöng?

- Thûa bađ, con ăoân khaâch úê ga hay úê nhađ chúâp boâng thò möơt cuöịc cuông ặúơc hai hađo chó

- Anh ăaô chùưc coâ khaâch chûa? Hay lađ míơt ñt ruöìi nhiïìu, röìi dùưt

xe vïì khöng Anh laơi cöị keâo töi giúđ nûôa, ăi thuêng thónh thïị nađy mađ ặúơc tiïìn, chaê hún chaơy mûêa míơt ra û?

Anh xe nghe buđi tai, laơi bùìng lođng keâo Hađng phöị cađng thíịy thûa ngûúđi ăi Caâc cûêa ăoâng kñn mñt Ăi möơt luâc, qua Ngoô Traơm, vođng sang Hađng Ăiïịu, röìi reô sang Hađng Böì Luâc íịy, böịn bïn im lùơng nhû túđ, chó thíịy tiïịng laâch taâch bađ khaâch cùưn haơt dûa thöi, thò böîng möơt trađng phaâo nöí, ằ ăeơt baâo giao thûđa

- Míịy giúđ röìi, thûa bađ?

- Phaêi gioâ nhađ nađo bíy giúđ ăaô ăöịt phaâo giao thûđa! Múâi coâ mûúđi hai giúđ keâm mûúđi lùm

Anh xe múâi nghô: "Mûúđi lùm phuât nûôa, mònh seô coâ saâu hađo Saâu hađo vúâi hai hađo lađ taâm Thïị nađo ta cuông nađi thïm bađ íịy múê hađng cho möơt hađo nûôa lađ chñn Chñn hađo! Múê hađng ngay vađo luâc nùm múâi vûđa ăïịn Thíơt lađ may! Múâi nùm múâi ăaô phaât tađi! Thöi, sang nùm tíịt lađ lađm ùn bùìng mûúđi bùìng trùm nùm nay"

Röìi anh nghô ăïịn vúơ con anh, mađ phíịn chíịn trong lođng, nhû coâ caâi sûâc gò noâ xuâi giuơc anh qún khöí ăïí vui lođng lađm viïơc víơy

"Saâng mai, keâo chuýịn khaâch qua ga, xong röìi, ta ăaânh baât phúê taâi, röìi mua cho con caâi baânh ga tö cho noâ mûđng Vúơ ta nghe thíịy trong tuâi ta coâ tiïìn, thò chùưc húân húê, thíịy ta lađm luơng víịt vaê ăïí kiïịm tiïìn nuöi caê nhađ, tíịt lađ thûúng ta lùưm Nhûng ta seô lađm ra daâng khöng mïơt nhoơc, ăïí vúơ chöìng con caâi ùn Tïịt vúâi nhau cho hïí haê"

Anh vûđa nghô thïị, vûđa keâo vïì phña nhađ thûúng Phuê Doaôn Túâi chöî khi níîy, anh dûđng xe laơi, noâi:

- Bíy giúđ coâ leô mûúđi hai giúđ, xin bađ cho chaâu tiïìn

Bađ khaâch coâ yâ luöịng cuöịng, noâi:

- Chïịt! Anh hoêi tiïìn töi bíy giúđ ađ? Anh chõu khoâ keâo töi möơt giúđ nûôa ăi

- Thöi khuya röìi, chaâu phaêi vïì nhađ

- Nađy, chaê noâi giíịu gò anh, töi cuông ăi kiïịm khaâch tûđ töịi ăïịn giúđ Coâ anh biïịt ăíịy Coâ gùơp ai hoêi han gò ăíu Töi ắnh nïịu coâ khaâch thò hoêi vay tiïìn trûúâc ăïí giaê anh Nhûng chùỉng may gùơp phaêi caâi töịi xuâi quííy thïị nađy, thò töi biïịt lađm thïị nađo?

- Thïị cö ăi xe töi tûđ chñn giúđ, cö khöng giaê tiïìn töi ađ?

- Bíy giúđ thò töi biïịt lađm thïị nađo?

- Töi keâo cö lïn Cíím

- Lïn Cíím thò töi cuông ăađnh lïn vúâi anh, chûâ töi biïịt lađm thïị nađo!

- Thïị mađ cuông vaâc mùơt mùơc caê xe giúđ, laơi cođn vay tiïìn ngûúđi ta mađ mua thuöịc laâ vúâi haơt dûa!

- Nhađ töi úê ngay ăíìu ngoô Hađng Buân, khi nađo anh ăi qua, thò töi giaê tiïìn anh chûâ gò!

- Chûâ gò! Möơt trùm ngoô Hađng Buân, ai biïịt ngoô nađo mađ tòm!

- Töi khöng coâ tiïìn ăíu, chaê tin anh khaâm mađ xem

- Töi khöng khaâm, cö giaê tiïìn töi cho töi vïì!

- Ăíy, hay lađ phu la, aâo, ăöìng höì ăíy, anh muöịn líịy thûâc gò thò líịy

- Töi líịy ăïí lađm ma meơ töi ađ?

- Thöi nađy, ặđng caâu lađm gò Töi baêo, caênh töi cuông nhû caênh anh, cuông ăi kiïịm khaâch caê Nhúô phaêi möơt töịi thïị nađy, thò chõu víơy, chûâ biïịt lađm thïị nađo?

- Thïị sao cö khöng baêo thûơc töi tûđ trûúâc, ăïí töi keâo cö qua caâc nhađ sùm ăïí hoêi, cö cođn sô diïơn maôi

- Nađo ai biïịt cú sûơ noâ ra thïị nađy Thöi, nađy, töi noâi thïị nađy thò anh nghe Nïịu bíy giúđ anh boê töi úê ăíy, thò töi khöng coâ tiïìn giaê anh, sûơ íịy ăaô ăađnh röìi, nhûng mađ anh thiïơt Víơy anh cöị keâo töi nûôa, may töi coâ khaâch thò töi coâ tiïìn, mađ anh cuông khöng phaêi phađn nađn nûôa

- Töi thíơt lađ núơ níìn gò cö kiïịp trûúâc hay sao, mađ nay töi khöí vúâi

cö nhû thïị nađy Ăíìu nùm mađ ăaô ríịp! Rùưc röịi!

- Anh ặđng noâi thïị, ai muöịn thïị nađy lađm gò!

Bíịt ăùưc dô, con ngûơa ngûúđi laơi phaêi keâo con ngûúđi ngûơa víơy Nhûng líìn nađy thò thíơt lađ khöng buöìn bûúâc lïn nûôa Chaân quaâ! Roô söị ăíu mađ söị ùn mađy thïị nađy!

Anh xe vûđa ăi, vûđa thúê dađi Khaâch cuông vûđa ăi, vûđa thúê dađi Cađng ăi, cađng thíịy phöị vùưng tanh, vùưng ngùưt Thónh thoaêng múâi gùơp möơt ngûúđi tuđm hum caâi aâo ba ăúđ xuy, mađ ăi coâ yâ vöơi vađng

Buöìn thay! Ăađn muöîi vo vo bay, ăuđa nhau xung quanh ngoơn ăeđn Laâ cíy söơt soaơt ruơng, ăuöíi nhau úê trïn ặúđng nhûơa

Anh xe dùưt xe ăi diïîu qua caâc cûêa nhađ sùm ăïí xin viïơc cho cö aê Nhûng luâc íịy ăaô hai giúđ saâng röìi, cho nïn ïị! May sao, ăïịn ăíìu phöị Hađng Gai, thò gùơp möơt ngûúđi ùn mùơc ra daâng ùn chúi, ăang tíịt taê cuâi ăíìu ăi Cö aê dûê möìi, ăaânh liïìu goơi laơi, vúđ vônh hoêi thùm ặúđng Nhûng khöịn naơn, anh chađng nađy lùưc ăíìu, vađ cûâ raêo cùỉng bûúâc ăïìu:

- Töi khöng biïịt, cö hoêi thùm anh xe nađy cuông ặúơc Töi cođn vöơi

ăi múđi ăöịc túđ cho vúơ töi öịm ăíy!

Hai caâi thúê dađi thíịt voơng theo ăuöi nhau, röìi khöng ai noâi thïm möơt lúđi nađo Anh xe laơi tûđ tûđ tiïịn bûúâc

- Cö lađm thïị nađy thò töi chïịt míịt!

- Thöi anh bùìng lođng víơy

- ÍỊy cuông may cho cö, vúâ víín maôi úê ngoađi phöị thïị nađy, mađ gùơp míơt thaâm hoùơc ăöơi con gaâi thò khöịn!

- Míơt thaâm töi cuông chaê súơ, ăöơi con gaâi töi cuông chaê cíìn, vò töi coâ "ba tùng"

Ăi möơt luâc líu, chùỉng gùơp möơt ai caê, cö aê baêo anh xe:

- Nađy, anh ăöî xuöịng töi baêo Töi noâi thûơc vúâi anh nheâ Bíy giúđ ăaô vïì saâng röìi, chùưc anh keâo töi maôi cuông ăïịn thïị mađ thöi Töi thò thûơc khöng coâ tiïìn giaê anh ăíu Töi gaân cho anh khùn, aâo, ăöìng höì mađ anh khöng líịy, thò töi chaê biïịt nghô thïị nađo cho phaêi caê Thöi thò anh keâo töi ra chöî kñn, vùưng, anh muöịn bùưt töi gò, töi xin chõu

- Töi bùưt gò cö mađ töi bùưt!

Cö aê nùưm líịy tay, vöî vađo vai anh xe, nhùn nhúê cûúđi:

- Anh nađy thûơc thađ quaâ, nghôa lađ chó coâ anh vúâi töi thöi, thò ngûúđi töi ăíy, anh muöịn lađm gò, töi cuông bùìng lođng

- ÖỊi thöi! Töi laơy cö Nhúô cö ăöí bïơnh cho töi thò töi boê meơ töi

- Khöng súơ, töi múâi khaâm bïơnh höm qua

- Thöi, töi chùưp tay töi van cö, cö coâ thûúng thò múđi cö xuöịng xe cho töi vïì, vađ xin cö tiïìn xe!

- Thïị thò anh cûâ keâo töi vïì nhađ töi, xem coâ ăöì ăaơc gò ăaâng giaâ, thò anh cûâ viïơc líịy

Anh xe buơng baêo daơ, thöi thò cíìm bùìng nhû míịt caê buöíi ăïm nay lađ cuđng Nhûng ta chõu khoâ keâo noâ vïì, may xem coâ caâi gò thò ta líịy, cođn hún vïì khöng Thíơt lađ ăođ naât ăuơng nhau

- Nhađ cö úê ăíu?

- Trïn Hađng Buân

Anh xe vûđa keâo, vûđa líím bíím noâi möơt mònh:

- Khöng coâ tiïìn, cuông leo lïn xe mađ ngöìi, chó sô diïơn haôo thöi, laơi cođn tñ taâch haơt dûa, vúâi phò pheđo thuöịc laâ mađ khöng biïịt ngûúơng!

Cö aê ăađnh chõu mùơt díìy cho anh xe mùưng möơt ñt cíu cho boô húđn, cûâ ngöìi im nhû phöîng

Luâc íịy, gioâ bíịc thöíi cùm cùm, buöịt ăïịn tíơn xûúng Nhađ hađng phöị ăaô thíịy coâ ngûúđi díơy Nhûng hoơ díơy coâ phaêi ăïí ăi tòm gaâi ăíu! Ăïịn cûêa möơt nhađ sùm, cö aê baêo:

- Anh haôy gheâ vađo ăíy möơt tyâ cho töi hoêi vay tiïìn ngûúđi nađy xem coâ ặúơc khöng

Anh xe húi coâ hy voơng, ăöî laơi ăïí cho cö aê vađo Röìi vò mïơt lûê, anh ngöìi phõch xuöịng sađn xe, tûơa lûng vađo thađnh, vûđa chúđ, vûđa nghô vú nghô víín

Möơt luâc líu, möơt trađng phaâo nöí vang trúđi, lađm anh giíơt mònh Anh sûơc nghô ăïịn cö aê, khöng biïịt cö ta vađo ăíy lađm gò mađ líu thïị Hay coâ leô ăaô coâ moân khaâch nađo chùng Nhûng thïị nađo cuông phaêi traê tiïìn cho mònh vïì ăaô chûâ, laơi bùưt mònh chúđ ăïịn saâng hay sao? Anh goô cûêa goơi

Ngûúđi böìi sùm ra

- Öng úi, töi hoêi thùm öng, ngûúđi con gaâi quíịn khùn quađng trùưng vađo ăíy ban naôy, nùìm úê buöìng nađo?

- Chaê coâ buöìng nađo coâ khaâch caê

- Thïị ngûúđi con gaâi íịy ăíu?

- Ra ngay tûđ bao giúđ röìi, cođn ăíu mađ hoêi?

- Thöi chïịt töi röìi, ra cûêa nađo?

Ngûúđi böìi líịy ngoân tay caâi, híịt ngang vïì phña cöíng sau

Anh xe choaâng ngûúđi, nhû nghe tiïịng seât ăaânh Anh bađng hoađng nhû chúơt tónh giíịc chiïm bao Ngûúđi böìi sùm noâi xùĩng:

- Ăi, cho ngûúđi ta ăoâng cûêa Ai baêo anh xöng nhađ cho töi? Nùm múâi ặđng bñ beng!

- Öng úi!

Ngûúđi böìi giuâi vai anh xe, ăííy ra, röìi ăoâng íơp cûêa laơi

Anh xe nghiïịn rùng, cau mùơt, luêi thuêi ra heđ, cíìm caâi ăïơm quíơt maơnh vađo hođm ăaânh thònh möơt caâi! Anh moâc tuâi líịy bao diïm ăöịt vña, röìi khoeđo bađn chín, co caâi cađng lïn, ặa tay ra ăúô, thuêng thùỉng dùưt xe ăi

Tiïịng phaâo chađo xuín nöịi ăuöi nhau ăuđng ăuđng, toaơch toaơch

Annam taơp chñ söị 18, 1931

Thïị lađ múơ noâ ăi tíy

A bord du Chantilly, le 10 Deâcembre 1927

Cíơu Trúđi úi, thûơc lađ töi ăïí luơy ăïịn cíơu! Nïịu biïịt trûúâc rùìng caênh ly biïơt noâ xeâ tan naât gan ruöơt töi nhû thïị nađy, thađ cûâ chõu úê nhađ daơy hoơc, ăúô cíơu möîi thaâng ba böịn chuơc baơc lûúng, thò ặúơc gíìn guơi gia ằnh, súâm töịi vui thuâ vúâi cíơu, vúâi con, viïơc gò ăođi xuíịt dûúng

du hoơc, ăïịn nöîi bíy giúđ víịt vaê möơt mònh, thín gaâi dùơm trûúđng, khoâc thíìm vúâi boâng!

Tûđ luâc con tađu chaơy xa, nhòn vađo búđ, chöî cíơu ặâng bïị con, chó thíịy caâi muđi soa bay phíịp phúâi mađ thöi, thò töi böìi höìi tíịc daơ, gioơt lïơ khön cíìm, tím sûơ íịy buât nađo taê xiïịt! Chó tiïịc ngađy thûúđng khöng chõu nghiïn cûâu vùn chûúng An Nam, ăïí luâc íịy töi lađm möơt bađi thú kyê niïơm sûơ biïơt ly!

Vađo ăïịn buöìng, nùìm laê trïn giûúđng, töi khöng buöìn díơy nûôa Ăaô toan líịy buât ghi cheâp míịy cíu vađo quýín söí tay, nhûng thaêm quaâ, nûúâc mùưt ăaô trađn truơa, khöng nghô ra cíu nađo mađ viïịt! Cíơu úi! Cíơu coâ lađm thïị nađo cho töi ăúô nhúâ khöng?

Nhûng nay biïịt lađm thïị nađo bíy giúđ? Con tíìu aâc nghiïơt noâ cûâ möîi luâc möơt lađm cho mònh xa núi xûâ súê thín thñch, röìi noâ laơi che kñn bùìng bûâc mađn sûúng Nghô laơi luâc múâi caơo rùng, mùơc böơ quíìn aâo ăíìm, luâc múâi bûúâc chín xuöịng tađu, trong buơng hùm húê thïị nađo, thò bíy giúđ nhúâ ăïịn caâi tònh vúơ chöìng, caâi tònh meơ con, töịi töịi ặúơc xum hoơp cuđng nhau dûúâi ngoơn ăeđn, thò ruöơt töi laơi cuông ăau nhû cùưt thïị! Nhûng ăaô troât ăi thò cûâ díịn, töi khöng naên chñ ăíu, cíơu aơ! úê Hađ Nöơi, thò chñn khoa ăaô trûúơt caê, thò sang Tíy phen nađy, ba nùm ùưt giíơt ặúơc maênh bùìng tuâ tađi Cíơu seô chùỉng xíịu höí míịt tiïìn cho vúơ

du hoơc ăïịn nöîi tay trùưng vïì khöng Töi buöìn thûơc Nhûng buöìn bao nhiïu, töi nhúâ cíơu bíịy nhiïu Töi nhúâ cíơu bao nhiïu, töi laơi cađng khöng daâm phuơ cöng cíơu nuöi cho ùn hoơc

Thùìng choâ con, tröng aênh noâ, töi nhúâ noâ quaâ! Noâ coâ hoêi töi luön khöng? Noâ coâ biïịt rùìng múơ noâ ăi Tíy khöng? Míịy höm nay, noâ coâ hay quíịy khöng? Cíơu nhúâ cho noâ chuêng ăíơu ăi nheâ Meơ töi úê nhađ coâ buöìn khöng? Nïịu cíơu thûúng nhúâ töi, thò nhúđ cíơu thay töi, thónh thoaêng ăi laơi khuýn giaêi meơ töi cho khuíy khoêa Viïịt ăïịn ăíy, nghô ăïịn meơ giađ, töi laơi tuêi Chùỉng may nhađ ngheđo, ăïịn nöîi bao nhiïu phñ töín ăi Tíy hoơc, töi ăïí phíìn cíơu chõu caê! Töi thûúng cíơu quaâ Thûơc lađ möơt ngûúđi chõu khoâ nhoơc möơt mònh ăïí kiïịm lûúng nuöi vúơ ăi du hoơc nhû cíơu, ñt coâ lùưm

Nhûng cíơu cuông nïn thûúng töi mađ ặđng chúi búđi gò caê Luâc nađo cíơu cuông nïn nghô ăïịn töi, thui thuêi qú ngûúđi, vò thûúng cíơu mađ ăïm ngađy cöị cöng ăeđn saâch Töi noâi thïị, chûâ chùưc chaê ăúđi nađo cíơu laơi phuơ lođng ýu cuêa töi nhó! Quaâi, sao höm nay töi thíịy lao ăao thïị nađy, hay lađ say soâng röìi ăíy?

AĐ qún, caâi höơp phíịn cuêa töi duđng dúê ăïí úê bađn, cíơu cho mang laơi ăùìng chõ Diïơp höơ, vò chõ íịy xin, mađ töi qún ăi míịt

Xin chuâc cíơu vađ con maơnh khoêe luön

Taơ Tuýịt Anh

A bord du Chantilly, le 1er Janvier 1928

Cíơu,

Nhûông thû trûúâc töi gûêi vïì, chùưc cíơu tiïịp ặúơc caê röìi Laâ thû thûâ nhíịt vađ thûâ ba, coâ leô cíơu xem líịy lađm buöìn lùưm thò phaêi Sûơ ăoâ töi cuông biïịt löîi, ăaâng leô ngûúđi ăi phaêi ýn uêi keê úê bùìng nhûông cíu vui veê, chûâ töi laơi kïí nöîi lođng thûúng nhúâ chöìng con, cho cíơu phaêi phiïìn, thíơt bíy giúđ töi líịy lađm höịi híơn quaâ

Gíìn túâi Marseille röìi, cíơu aơ Tûđ khi con tađu qua kïnh Suez, vađo ắa phíơn bïí Meâditerraneâe túâi nay, töi thíịy phíịn chíịn trong lođng lùưm Trúđi tíy baêng laêng boâng vađng, caâi khöng khñ ïm ăïìm, nheơ nhoôm, lađm cho töi ặúơc thíịy nhû khoêe maơnh hún Nhíịt lađ tûđ khi töi ặúơc quen míịy bađ ngûúđi Phaâp cuđng ăi möơt chuýịn, thò nhûông luâc nhúâ nhađ, noâi chuýơn cuông ặúơc khuíy buöìn Cho nïn cađng khuíy buöìn bao nhiïu, töi cađng nhúâ ăïịn cíơu bíịy nhiïu Chó thûúng cho cíơu luâc nađy, coâ leô ăang nùìm thûđ trïn giûúđng mađ nghô ăïịn vúơ, lïnh ăïnh giûôa bïí, khöng biïịt coâ bònh ýn maơnh khoêe khöng Nhûng cíơu

nïn ýn tím nheâ Vúơ cíơu buöìn thò vúơ cíơu ặúơc thúê than vúâi baơn ặúơc viïịt thû noâi chuýơn vúâi cíơu, chûâ nhûông luâc cíơu nhúâ vúơ cíơu thò cíơu than thúê cuđng ai? Cíơu chó ngíơm möịi síìu trong buơng mađ khöng viïịt ặúơc ra thû, vò thû cuêa cíơu duđ coâ gûêi ngay, töi cuông chûa tiïịp ặúơc! Sûơ ăau lođng mađ khöng toê ra ặúơc múâi thíơt lađ nïn thûúng! Quaâi töi laơi noâi chuýơn buöìn röìi! Thïị nađo? Höm lïî Noel vûđa röìi, cíơu coâ mua cho con thûâc gò cho noâ chúi hay khöng? Höm nay cíơu coâ

ăi chađo Tïịt hay khöng? Chađo nhûông ai? úê dûúâi tađu, saâng ngađy, hađnh khaâch cuông tuơ hoơp ăïí chuâc nhau, vui ăaâo ăïí Meơ töi víîn ặúơc maơnh khoêe ăíịy chûâ? Cíơu ăaô khoêi thûơc ăau mùưt chûa? Hoêi thïị khñ líím cíím, ngoât möơt thaâng röìi, cođn gò mađ chûa khoêi nhó!

Thöi, höm nađo túâi Marseille, töi seô ăaânh díy theâp baâo cíơu biïịt

Vúơ ýu cíơu Tuýịt Anh

Aix-en-Provence, le 7 Janvier 1928

Cíơu,

Ban naôy túâi Marseille, töi ăaô ăaânh díy theâp vïì cho cíơu biïịt röìi Chùưc cíơu ăaô tiïịp ặúơc hún möơt thaâng nay, mađ biïịt ăíu, trong khi caâi thû nađy vûúơt biïín vïì Haêi Phođng, noâ khöng gùơp caâi thû cuêa cíơu gûêi cho töi sang Phaâp Thïị mađ chuâng noâ khöng bùưt tay nhau, tïơ nhó! Töi túâi Aix múâi ặúơc hún möơt giúđ ăöìng höì! Tuy trong ngûúđi víîn cođn lao ăao nhû khi úê dûúâi tađu, nhûng khöng thïí nađo ngöìi ýn mađ khöng thaêo vađi cíu ăïí noâi chuýơn vúâi cíơu biïịt ặúơc

Öng bađ Madron ra tíơn Marseille ăoân, cíơu aơ Öng bađ íịy víîn vui veê nhû xûa, duy öng íịy thò tröng khaâc trûúâc vò bíy giúđ caơo truơi caê ríu ăi röìi Öng bađ íịy nhíơn ra töi chûâ giaâ ăïí kïơ, coâ leô töi khöng biïịt öng íịy nûôa Bađ íịy coâ húi giađ hún trûúâc, vađ noâi rùìng tûđ ngađy vïì Phaâp, thò sûơ lađm ùn coâ víịt vaê hún úê Hađ Nöơi ta Thùìng Robert noâ cođn nhúâ töi! Bíy giúđ noâ lúân lùưm, bùìng con ngûúđi ta lïn mûúđi íịy! Öng bađ Madron ặúơc míịy chai nûúâc mùưm cuêa töi biïịu thò mûđng rún, noâi rùìng tûđ ngađy vïì Tíy, chó nhúâ nhíịt lađ thûâ ăöì ùn ăùơc biïơt íịy Öng bađ íịy quyâ lùưm, ăem cíịt kyô vađo trong tuê

AĐ qún, tûđ Marseille ăïịn Aix, chó coâ 29 km thöi, chûâ coâ phaêi 39

km ăíu mađ trûúâc cíơu cûâ caôi maôi Töi ăi xe ăiïơn chûâ khöng ăi xe lûêa,

chó ăöơ ngoât möơt giúđ thò túâi Hai bïn ặúđng phong caênh ăeơp lùưm, nhûng vò töi mïơt, nïn chûa quan saât kyô, ăïí möơt thû sau, töi seô taê roô Mai töi nhúđ öng Madron giúâi thiïơu höơ vúâi giaâo sû Bourguignon ăöơ ăïịn thaâng Octobre nađy thò coâ thïí thi vađo lúâp 1eđre úê Lyceâe Mignet ặúơc

Kñnh chuâc cíơu vađ thùìng choâ maơnh khoêe,

Jet'embrasse TuýịtAnh

AĐ, gúâm chiïìu höm nay, úê Cafeâ Leaydet, gíìn phöị töi úê, coâ möơt chuýơn xaêy ra ghï caê ngûúđi Coâ hai ngûúđi hoơc sinh ta hoơ caôi nhau vïì nghôa lyâ vùn bađi thïị nađo, thađnh ra to tiïịng May coâ anh em vađo can múâi ýn Hoơc sinh An Nam ta, cûâ chiïìu töịi lađ hay ngöìi ăoâ Hoơc sinh ngûúđi mònh úê Aix coâ ăöơ ngoât trùm Nhiïìu ngûúđi hoơc hađnh xuíịt sùưc lùưm, nhûng lùưm böị con nhađ giađu thò chó chúi búđi mađ thöi! Coâ ñt ngûúđi cuông úê phöị David, vò gíìn höơi quaân, laơi gíìn Lyceâe Mignet, ăi ăöơ 5, 6 phuât thò túâi

Töịi mai, bađ Madron ruê töi ăi xem cineâma, caâch chöî töi úê möơt quaông, töi ăaô nhíơn lúđi

Töi xin thïì rùìng seô hïịt sûâc hoơc hađnh ăïí khoêi phuơ lođng cíơu tröng cíơy, xin cíơu ýn tím Öng Bourguignon gioêi khoa vùn chûúng lùưm, nghe öng giaêng nhû nûúâc chaêy, mï caê tím thíìn!

Chùưc vađi höm nûôa, töi seô tiïịp thû cíơu úê nhađ coâ viïơc gò laơ, xin cíơu ặđng giíịu töi

ai, töi tûúêng chaê nïn tham viïơc quaâ thïị Thò ra chó taơi töi mađ ăïịn nöîi möơt mònh cíơu víịt vaê, cíơu lađm cho töi thûúng cíơu ăïịn nöîi öịm míịt

Cíơu úi! Cíơu nïn tônh dûúông, nïn coi sûâc khoêe lađm troơng múâi ặúơc Lûúng cíơu hiïơn ăaô ặúơc 140 ăöìng möîi thaâng, chó phaêi gûêi cho töi coâ 80 ăöìng, cođn ùn tiïu úê nhađ cuông tiïơm ăuê röìi, thò thöi, töi xin cíơu, ặđng nïn quaâ tham, lúô coâ mang bïơnh, laơi ăïí töi ín híơn suöịt ăúđi

vò con vi truđng ho lao coâ nïí ngûúđi töịt buơng ăíu?

Nïịu cíơu khöng nghe töi, thađ rùìng cíơu cho töi xuíịt tađu ăïí töi vïì cođn hún

Nhín tiïơn xin noâi ăïí cíơu biïịt, cíơu nghô víơy mađ khuýn töi nhû thïị cuông lađ phaêi Nhûng tuy töi lađ thín gaâi möơt mònh úê nûúâc tûơ do, song, xin cíơu biïịt rùìng úê ăíy tûơ do thíơt, nhûng lađ caâi tûơ do coâ giaâo duơc, chûâ khöng nhû úê bïn ta ăíu Vaê laơi bao giúđ ăi ra ngoaơi quöịc cuông phaêi giûô sô diïơn cho nođi giöịng chûâ Töi noâi quaâ nhû thïị ăïí cíơu ýn tím, chûâ nađo cíơu coâ ngúđ gò töi ăíu Xin cíơu biïịt cho rùìng khöng phuât nađo lađ töi khöng nhúâ cíơu, nhúâ con, lađ hai ngûúđi thín nhíịt cuêa ăúđi töi Trûđ nhûông khi mùưt ăïí vađo quýín saâch, thò luâc nađo töi cuông nhòn lïn aênh cíơu vađ aênh con ăïí ngay trûúâc bađn mađ ngùưm cho khoêi nhúâ

ÚÊ ăíy, thaâng Feâvrier nađy reât lùưm Saâng höm nay coâ mûa tuýịt Chiïìu ăïịn, úê Cours Mirabeau, treê con nùưm tuýịt neâm nhau tröng thíơt vui mùưt

Mûa tuýịt xong, tiïịp luön míịy tríơn gioâ mistral thöíi reât thíịu xûúng Ăûúđng phöị löơi nhúm nhúâp, bíín quaâ ađ, töi ăaô noâi chuýơn cho cíơu nghe caâi löịi ăöî ötö úê phöị chûa nhó? Múâi tröng laơ mùưt, buöìn cûúđi lùưm Noâ khöng ăöî theo doơc ặúđng, saât heđ phöị nhû bïn ta ăíu Xe nađo cuông ặâng ngang ặúđng, quay muôi ra ngoađi Bíy giúđ tröng quen, khöng thíịy laơ nûôa, míịy höm ăíìu, ăi saât vađo muôi, tûúêng hònh nhû noâ sùưp xeâo beơp mònh! Cíơu ăaô nhíơn ặúơc aâo ăan chûa, sao khöng thíịy noâi trong thû? Cíơu viïịt cho töi ăi, dađi vađo nheâ! Nhúâ cíơu quaâ!

Öng bađ Madron thíịy töi coâ tin buöìn, sang khuýn giaêi vađ tiïm cho töi liïìu thuöịc böí Bíy giúđ töi khöng mï man nhû luâc múâi tiïịp tin nûôa Khöịn naơn, duđ töi coâ than khoâc hïịt húi cuông khöng sao thíịu ặúơc ăïịn cûêu tuýìn, ăïí ýn uêi linh höìn meơ Sao töi chùỉng ặúơc chïịt

ăi cho röìi!

Nhûng ăïịn trûúđng húơp nađy, töi múâi roô buơng cíơu Thûơc lađ ñt thíịy coâ Mađ nhađ töi cuông lađ ăaơi phuâc, nïn trúđi kia xui khiïịn töi ặúơc híìu haơ cíơu Meơ töi chùỉng may chïịt ăi, coâ töi lađ lúân laơi ăi vùưng, nhûng ặúơc cíơu úê nhađ, líịy tònh rïí cuông nhû con, mađ caâng ăaâng lo lùưng cho caâc viïơc ma chay, caâi ún trúđi bïí íịy, töi biïịt líịy gò ăïìn laơi Töi chó khíịn cho cíơu seô ặúơc tröng thíịy töi cöng thađnh danh toaơi, möơt mai vïì nûúâc, ăem tiïịng thúm vïì ăïìn ún traê nghôa cíơu mađ thöi Nïịu kiïịp luín höìi mađ coâ thûơc, thò töi xin caê kiïịp sau cuông tòm ặúơc cíơu ăïí ặúơc traê nghôa cho troơn caâi ún nađy

Cíơu úi, töi noâi khöng sao xiïịt yâ ặúơc Mađ nhíịt lađ trong luâc töi gùơp caênh ăau ăúân nađy, thò töi chó biïịt than thúê, khoâc loâc mađ thöi Cođn thùìng em beâ töi ăíịy, töi cuông xin cíơu tröng nom cho noâ ặúơc nïn ngûúđi, ăïí töi ýn tím hoơc tíơp Xin cíơu vò thûúng töi mađ thûúng ăïịn noâ, chûâ bíy giúđ tûâ cöị vö thín, nïịu cíơu khöng ăoaâi hoađi ăïịn noâ thò thíơt khöng cođn bíịu vñu vađo ăíu ặúơc nûôa Khöịn naơn cho töi, úê vađo caâi caênh ngheđo! Töi ngheơn lúđi, khöng sao viïịt ặúơc thïm nûôa

AĐ, thû trûúâc viïịt bùìng tiïịng tíy lađ yâ ăïí cíơu biïịt sûâc hoơc cuêa töi bíy giúđ thïị nađo, chûâ coâ daâm nghô nhû thïị ăíu, cíơu miïîn traâch cho Cíơu ặđng chúi búđi gò nheâ, nïn thûúng ăïịn töi

Vúơ khöịn naơn cuêa cíơu Tuýịt Anh trùm laơy

Aix, le 29 Juillet 1929

Cíơu,

Thïị nađo? Sao cíơu khöng múđi docteur cho con, uöịng thuöịc ta, töi tûúêng chaê ùn thua gò ăíu Nhûng noâ cuông mïơt xoađng thöi ăíịy chûâ? Ăíìu thaâng nađy, coâ kïịt quaê kyđ thi tuâ tađi, töi tröng thíịy ngûúđi ăöî, mađ laơi lo, chùỉng biïịt sang nùm, söị phíơn mònh ra sao

Nhûng mađ xem ra töi hoơc tíịn túâi lùưm, cíơu aơ Cíơu cûâ ýn tím mađ lađm ùn Caâi baât hoơ cuêa chõ Tham, cíơu nhíơn nhû thïị cuông phaêi Thađ mua súâm mađ traê núơ, cođn hún lađ ăïí noâ díy dûa, röìi ăïịn heơn, phaêi lo möơt moân to Cíơu cûâ chõu khoâ ùn seên ăïí dađnh, nay mai phuâc nhađ cođn vûúơng, töi ăöî vïì, thò luâc bíịy giúđ ta lađm giíìu!

Nghô ăïịn tûúng lai thò phíịn chíịn trong lođng, mađ nghô laơi riïng mònh cíơu khoâ nhoơc, thò töi laơi ăau tûđng khuâc ruöơt Vò töi mađ cíơu mang cöng mùưc núơ, möơt mònh lo lùưng nùm canh! Nađo cho töi ăi hoơc, nađo lo lùưng ma chay cho meơ vúơ, nađo nuöi cho em vúơ ăaô ăöî ặúơc nïn ngûúđi

Ăöơ nađy cíơu phaêi ăi lađm thïm nhû thïị coâ mïơt lùưm khöng? Cíơu nïn mua thuöịc böí mađ uöịng Nïịu khöng thò laơi ăùìng öng lang Hai mađ mua líịy míịy laơng cao ban long ăïí ùn Cíơu chúâ nïn coi thûúđng sûâc khoêe lađm víơy

Nùm nay úê bïn nađy nùưng lùưm, caâi nùưng khö khan úê miïìn Nam nađy, lùưm luâc töi cuông thíịy khoâ chõu, nhûng víîn ặúơc maơnh khoêe