2.Kĩ năng: - Phân biệt được hiện tượng cảm ứng điện từ, dòng điện cảm ứng, suất điện động cảm ứng trong mạch kín.. Suất điện động cảm ứng: SGK2.Học sinh: - Ôn lại những kiến thức về hiện
Trang 1Ngày soạn: 23/02/2011 GV: Trần Vĩnh Rin
Ngày dạy : 01/03/2011
Lớp dạy : 11/4
Tiết : 58
Bài 38: HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG
I.Mục tiêu:
1.Kiến thức:
- Hiểu được mục đích các thí nghiệm về sự biến thiên của từ trường
- Nắm được định nghĩa và ý nghĩa từ thông
- Nắm được hiện tượng cảm ứng điện từ, dòng điện cảm ứng
2.Kĩ năng:
- Phân biệt được hiện tượng cảm ứng điện từ, dòng điện cảm ứng, suất điện động cảm ứng trong mạch kín
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên:
- Chuẩn bị thí nghiệm hình 38.1; 38.2; 38.4: Ống dây, thanh nam châm,
điện kế, biến trở bộ pin hay ắcquy
- Chuẩn bị máy chiếu Projector và thí nghiệm ảo
- Dự kiến nội dung ghi bảng
Chương V: CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ Bài 38: HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG 1.Thí nghiệm:
a.Thí nghiệm 1: (SGK)
b.Thí nghiệm 2: (SGK)
2.Khái niệm từ thông:
a Định nghĩa:
Φ = BS cos( n B,)
B
b.Ý nghĩa của từ thông: : Từ thông bằng số đường sức từ xuyên qua diện tích S đặt vuông góc với đường sức
c Đơn vị từ thông: Trong hệ SI, đơn vị từ thông là Vêbe(Wb)
3.Hiện tượng cảm ứng điện từ:
a Dòng điện cảm ứng: (SGK)
α
n
α
Trang 2b Suất điện động cảm ứng: (SGK)
2.Học sinh:
- Ôn lại những kiến thức về hiện tượng cảm ứng điện từ đã học ở lớp 9
III Tổ chức hoạt động dạy học:
1.Hoạt động 1: Ổn định lớp(2 phút)
2.Hoạt động 2:Thí nghiệm (15phút)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Ở chương IV các em đã biết: Dòng
điện sinh ra từ trường Vậy từ trường
có thể sinh ra dòng điện hay không?
Để biết điều đó ta làm thí nghiệm
- GV giới thiệu thí nghiệm 1, bố trí thí
nghiệm như hình 38.1
- Hướng dẫn HS làm thí nghiệm
- Yêu cầu HS quan sát và trả lời câu
hỏi: Khi nào kim điện kế bị lệch khỏi
số 0? Kim điện kế chỉ giá trị dương
(âm) có ý nghĩa gì?
- Đặt nam châm vào trong lòng ống
dây cho HS quan sát kim điện kế và
hỏi: Kim điện kế có bị lệch không?
- Đưa nam châm từ từ vào trong ống
dây Lúc này kim điện kế có bị lệch
không?
- Sau đó, đưa nam châm từ từ ra khỏi
ống dây Lúc này kim điện kế có bị
lệch không?
- Các em có nhận xét gì?
- Nhận xét và khẳng định
- GV giới thiệu thí nghiệm 2, bố trí thí
nghiệm như hình 38.2
- Hướng dẫn HS làm thí nghiệm
- Yêu cầu HS quan sát và trả lời câu
hỏi: Khi di chuyển con chạy, trong ống
dây xuất hiện dòng điện Vì sao?
- Nhận xét và khẳng định
- HS chú ý theo dõi
- Trả lời: Khi có dòng điện chạy qua thì kim điện kế sẽ bị lệch khỏi số 0 Kim chỉ dương nghĩa là có dòng điện chạy qua
Kim chỉ âm nghĩa là dòng điện chạy theo chiều ngược lại
- HS quan sát và trả lời: Kim điện kế không bị lệch
- HS quan sát và trả lời: Kim điện kế
bị lệch
- HS quan sát và trả lời: Kim điện kế cũng bị lệch
- Nhận xét: Từ trường của nam châm không sinh ra dòng điện Nhưng số đường sức từ qua ống dây thay đổi làm xuất hiện dòng điện trong ống dây
- HS chú ý theo dõi
- HS quan sát và trả lời: Vì khi di chuyển con chạy, từ trường trong ống dây thay đổi, nên số đường sức từ qua ống dây biến đổi làm xuất hiện dòng điện trong ống dây
- Chú ý lắng nghe
Trang 33.Hoạt động 3: Khái niệm từ thông (15 phút)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
a.Định nghĩa:
- Cho HS đọc SGK để tìm hiểu định
nghĩa từ thông
- Để đơn giản, ta tạm hiểu: Từ thông là
số đường cảm ứng từ đi qua diện tích
giới hạn của một khung dây
- Mô tả lại thí nghiệm cho thanh nam
châm qua khung dây
- Vẽ hình 38.3 lên bảng
- Viết biểu thức từ thông và phân tích
từng đại lượng có trong biểu thức
- Đặt câu hỏi: Từ biểu thức ta có nhận
xét gì về từ thông Φ?
- Nhận xét và nói thêm: Để đơn giản,
nếu không có những điều kiện bắt buộc
đối với chiều của n thì ta chon chiều
của n sao cho α là góc nhọn để Φ
dương
b.Ý nghĩa của từ thông:
Đặt câu hỏi: Theo định nghĩa, khi
α = 0, lấy S= 1 thì Φ = ?
- Điều đó có ý nghĩa gì?
c.Đơn vị từ thông:
- Trong hệ SI, đơn vị từ thông là gì ?
- Đọc SGK để tìm hiểu định nghĩa từ thông
- HS lắng nghe và ghi định nghĩa vào vở
- Quan sát thí nghiệm
- Vẽ hình vào vở
- Viết biểu thức vào vở
- Nhận xét: Từ thông Φ là một đại lượng đại số, dấu của Φ phụ thuộc vào việc chọn chiều của vectơ n
- Lắng nghe
Trả lời: Φ= B
- Từ thông qua diện tích S bằng số đường sức từ xuyên qua diện tích S dặt vuông góc với đường sức
- Nhìn SGK và trả lời: Vêbe(Wb)
4.Hoạt động 4: Hiện tượng cảm ứng điện từ(10 phút)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
a.Dòng điện cảm ứng:
- Trong thí nghiệm 1 và 2, khi nào thì
trong mạch xuất hiện dòng điện? Dòng
điện đó được gọi là gì?
- Nhận xét và khẳng định lại
- Gọi vài HS nhắc lại
b.Suất điện động cảm ứng:
Khi xuất hiện dòng điện trong mạch
kín, thì trong mạch kín đó phải tồn tại
gì để sinh ra dòng điện cảm ứng đó?
-Khi từ thông qua mạch kín biến thiên thì trong mạch xuất hiện dòng điện, dòng điện đó được gọi là dòng điện cảm ứng
- Nhắc lại
-Trong mạch kín phải tồn tại một suất điện động Suất điện động đó gọi là suất điện động cảm ứng
Trang 4- GV nhận xét và rút ra kết luận:
- Khi có sự biến đổi từ thông qua mặt
giới hạn bởi một mạch kín thì trong
mạch xuất hiện suất điện động cảm
ứng
- Hiện tượng xuất hiện suất điện động
cảm ứng gọi là hiện tượng gì?
- HS lắng nghe và ghi kết luận vào vở
- Trả lời: Hiện tượng cảm ứng điện từ
5.Hoạt động 5: Cũng cố, giao nhiệm vụ về nhà (3 phút)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Củng cố
- Các em về nhà xem lại kiến thức vừa
học, chuẩn bị bài mới
- HS lắng nghe
- Làm theo lời dặn của GV