bài sáng kiến kinh nghiệm của quản lí giáo dục

Khi bàn đến vai trò của những người thầy trong sự nghiệp giáo dục, Thủ tướng Phạm Văn Đồng viết “ Thầy giáo là một nhán vật trọng tâm trong nhà trường, là người quyết định và tạo nên nhữ

A - PHẦN THỨ NHẤT

I.ĐẶT VẤN ĐỀ

* Lí do chọn đề tài

Giáo dục trẻ em là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng mà cả xã hội đều

quan tâm, bởi vì “trẻ em hôm nay là thế hệ của ngày mai” Để ngày mai xã

hội có những người công dân tốt thì hôm nay chúng ta phải có trách nhiệm

dạy dỗ, hướng dẫn trẻ em đi đúng hướng Đúng như lời Bác Hồ dạy: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” Thời thơ ấu rất

quan trọng đối với sự phát triển nhân cách con người Đứa trẻ ngày hôm nay

và sau này trở thành người như thế nào là tuỳ thuộc một phần quyết định ở chỗ các em đã trải qua ngày thơ ấu như thế nào, ai là người dìu dắt các em trong những ngày thơ bé, những gì của thế giới xung quanh đi vào trái tim của

em ?

Mặc dù nhiệm vụ giáo dục trẻ em được cả xã hội quan tâm nhưng quan trọng hơn cả vẫn là nhà trường, đặc biệt là trường tiểu học Có điều này bởi vì nhà trường nói chung và trường tiểu học nói riêng là nơi kết tinh trình độ văn minh của xã hội trong công tác giáo dục trẻ em Trường tiểu học không chỉ là nơi trẻ tiếp thu kiến thức khoa học mà còn là nơi giáo dục các em trở thành người có ích cho xã hội Vì vậy, trẻ em phải được giáo dục toàn diện Bác Hồ

đã nói: “Người có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó Người có tài

mà không có đức là người vô dụng” Do đó, ở nhà trường tiểu học nhiệm vụ

dạy trẻ các tri thức khoa học và phẩm chất đạo đức là hai nhiệm vụ song song không thể thiếu được.Nhiệm vụ chính của nhà trường là dạy và học Hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò là hai hoạt động trung tâm của một quá trình dạy học và là hai hoạt động mang tính chất khác nhau trong mối quan hệ qua lại giữa thầy và trò

Trong những năm gần đây, sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở Việt Nam nói

trang 1

chung và việc giảng dạy ở tiểu học nói riêng là vấn đề được xã hội rất quan tâm Khi bàn đến vai trò của những người thầy trong sự nghiệp giáo dục, Thủ tướng Phạm Văn Đồng viết “ Thầy giáo là một nhán vật trọng tâm trong nhà trường, là người quyết định và tạo nên những con người mới xã hội chủ nghĩa Vậy thầy giáo phải không ngừng vươn lên, rèn luyện tu dưỡng về mọi mặt để thực sự xứng đáng là người thầy giáo xã hội chủ nghĩa” Đồng thời Thủ tướng còn chỉ ra rằng: “Vấn đề lớn nhất trong giáo dục của ta hiện nay là tạo điều kiện thuận lợi nhất để đội ngũ giáo viên dần dần trở thành một đội quân đủ năng lực, đủ tư cách để làm tròn sứ mạng của mình”

Từ bao đời nay, ông cha ta đều mong muốn ở người thầy phải “ Biết mười dạy một” và cũng yêu cầu người thầy phải dạy làm sao cho những học trò của mình phải “ Học một biết mười”.

Vậy là từ trước đến nay, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là vấn đề quan trọng,

có vị trí chiến lược lâu dài Ngày nay trong đời sống công nghệ và khoa học phát triển, những người làm công tác quản lí trường học chúng tôi hiểu một cách sâu sắc hơn ai hết về tầm quan trọng của giáo viên trong sự nghiệp giáo dục nói chung và trong sự tồn tại và phát triển của trường mình nói riêng Vì vậy việc bồi dưỡng giáo viên là nhiệm vụ quan trọng nhất của các cán bộ quản lí trường học Hơn nữa trường tiểu học Đức Lập Thượng B nơi tôi đang công tác là một trường chưa có nhiều thành tích, chỉ mới ba năm gần đây đạt danh hiệu trường tiên tiến và được Ủy Ban Nhân dân tình Long An công nhận trường đạt chuẩn Quốc Gia mức độ I vào tháng 6 năm 2009 Là một người quản lí phụ trách chuyên môn tôi luôn tự nghĩ cần phải làm gì để trường tiến tới đạt danh hiệu tiên tiến xuất sắc và tiến tới đạt chuẩn Quốc Gia mức độ II Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: Chỉ đạo “

Dạy tốt – học tốt để giữ vững danh hiệu trường tiên tiến ”

B - PHẦN THỨ HAI

I :LƯỢC SỬ VẤN ĐỀ, QUAN ĐIỂM, NHẬN XÉT, TẦM QUAN

TRỌNG CỦA ĐỀ TÀI VÀ NHIỆM VỤ CỤ THỂ

trang 2

1 L ược sử vấn đề, quan điểm, nhận xét về việc Dạy và Học:

Tuổi thiếu niên ngày nay không thể thiếu một trình độ văn hoá phổ thông được lĩnh hội từ nhà trường Hoạt động dạy và học ở trường đem lại cho tuổi thiếu niên một vốn văn hoá tuy chưa phải là đủ cho cuộc đời nhưng tương đối hoàn chỉnh, có hệ thống và cơ bản, là cơ sở ban đầu rất quan trọng hình thành nhân cách học sinh, để từ đó các em lao động và tiếp tục học tập sau này

Trẻ em được trở thành “ CON NGƯỜI ” chỉ nhờ có giáo dục (Komenski) Nếu không được học và dạy bảo, con người sẽ sống như hoang thú, mọi hành động sẽ mang tính bản năng

Trong phạm trù giáo dục thì giáo dục trí tuệ là khâu quan trọng nhất

Nó bao gồm việc tiếp thu tri thức và hình thành thế giới quan khoa học, phát triển các năng lực nhận thức và sáng tạo Để có được điều đó, các em phải được đến trường để học “Trong nhà trường, hoạt động dạy và học là con

đường quan trọng nhất để giáo dục trí tuệ ” (Xu Khôm Lin Ski).

Bia Văn Miếu Quốc Tử Giám đã khắc: “ Các bậc hiền nhân tài giỏi là yếu tố cốt tử đối với một chính thể Khi yếu tố này dồi dào thì đất nước tăng tiến mạnh mẽ và phồn thịnh Khi yếu tố này kém thì quyền lợi đất nước bị suy giảm… Những người giỏi, có học thức là một sức mạnh đặc biệt quan trọng đối với đất nước”

2 Tầm quan trọng của việc quản lý Dạy và Học:

Hoạt động dạy của thày và hoạt động học của trò là hai hoạt động trung tâm của một quá trình dạy học và là hai hoạt động mang tính chất khác nhau Song thống nhất với nhau trong mối quan hệ qua lại giữa thầy và trò, dạy và học cùng lúc diễn ra trong những điều kiện vật chất - kĩ thuật nhất định

Nếu xét quá trình dạy và học như là một hệ thống thì trong đó quan hệ giữa hoạt động dạy của thầy với hoạt động học của trò thực chất là mối quan

hệ điều khiển Với tác động sư phạm của mình, thầy tổ chức, điều khiển hoạt động học tập của trò Điều khiển hoạt động dạy và học của hiệu trưởng chủ

trang 3

yếu tập trung vào hoạt động dạy của thầy và là trực tiếp với thầy, gián tiếp với trò; Thông qua hoạt động dạy của thầy, quản lý hoạt động học của trò

3 Nhiệm vụ cụ thể của đề tài.

Vấn đề quan trọng nhất, bao trùm nhất trong hoạt động của nhà trường

đó là hoạt động dạy và học Trường chưa có thành tích nhiều về dạy tốt học tốt nên việc quản lý hoạt động dạy và học càng cần được chú trọng hơn để có được nhiều thành tích cho những năn tới Vì vậy, vấn đề cần nghiên cứu

trong đề tài là: (Biện pháp quản lý hoạt động dạy và học trong nhà trường nhằm giữ vững và phát huy những truyền thống dạy tốt và học tốt để giữ vững danh hiệu trường tiên tiến )

II: ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH NHÀ TRƯỜNG

1 Thuận lợi:

Trường tiểu học Đức Lập Thượng B đóng trên địa bàn xã Đức Lập Thượng luôn được sự quan tâm của cấp Ủy, chính quyền địa phương, đặc biệt được sự quan tâm của Phòng Giáo Dục và Đào Tạo

Trường có 318 học sinh, được chia làm 12 lớp từ khối 1 đến khối 5

LỚP

SỐ HỌC SINH

Học sinh ngoan, chăm học, có ý thức kỉ luật tốt “ Kính thầy, yêu bạn”.

Nhiều phụ huynh có trình độ và đăc biệt rất quan tâm đến việc học tập của con em mình

Tổng số cán bộ giáo viên và công nhân viên của trường: 24 người trong đó:

2 cán bộ quản lý

trang 4

12 giáo viên chủ nhiệm

3 giáo viên chuyên

3 giáo viên phụ khuyết ( có 1 giáo viên PGĐ TTHTCĐ)

1 tổng phụ trách, 1 thư viện

2 nhân viên

Nhiều đồng chí giáo viên có tuổi nghề cao, độ tuổi trung bình của giáo viên là 40 tuổi Các đồng chí đó có rất nhiều kinh nghiệm giảng dạy, công tác chủ nhiệm và quan hệ với phụ huynh

Trình độ chuyên môn: Nhìn chung cán bộ giáo viên đạt trình độ chuẩn

và trên chuẩn Trong đó có 4 đồng chí có trình độ đại học, 8 đồng chí có trình

độ cao đẳng, trình độ trung cấp 10 đồng chí

Hầu hết các đồng chí giáo viên nhận thức rõ vai trò, vị trí, trách nhiệm của mình đối với nghề nghiệp và các công việc được giao

Ngoài công tác chủ nhiệm một lớp, một số các đồng chí giáo viên sẵn sàng nhận thêm các công tác như công đoàn, thanh tra, khối trưởng chuyên môn… Khi được ban giám hiệu phân công

2 Khó Khăn:

Bên cạnh những thuận lợi là cơ bản trường cũng còn gặp một số khó khăn:

+ Đội ngũ giáo viên của trường có nhiều đồng chí cao tuổi nên chưa theo kịp với việc đổi mới phương pháp giảng dạy

+ Còn một số học sinh chưa thật chăm học, một bộ phận phụ huynh do mải làm ăn nên chưa quan tâm đến việc học của con cái, còn khoán trắng cho nhà trường

3 Các công việc đã làm của Ban giám hiệu từ đầu năm học:

a Về học sinh:

Ngay từ đầu năm học, BGH đã tổ chức điều tra cơ bản, nắm vững tình hình học sinh về mọi mặt: Sĩ số, học lực, hạnh kiểm, hoàn cảnh…

trang 5

Bảng thống kê về số lượng, chất lượng học sinh đầu năm học 2009

-2010 như sau:

b Về giáo viên:

Bảng thống kê về số lượng, trình độ chuyên môn của giáo viên năm học 2009-2010:

T

/số

N

ữ

môn

Hoàn cảnh gia đình:

- Phần lớn các đồng chí giáo viên của trường có đời sống đảm bảo, có mức thu nhập ổn định, yên tâm công tác

- Tính nết sở trường của giáo viên:

Nhìn chung các đồng chí giáo viên yêu nghề mến trẻ, yên tâm công tác Luôn có ý thức phấn đấu để giành kết quả cao trong giảng dạy và chủ nhiệm Các đồng chí lâu năm có nhiều kinh nghiệm về giảng dạy và quản lí học sinh Tập thể giáo viên đoàn kết nhất trí, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau trong mọi hoàn cảnh và giáo viên coi trường như một tổ ấm

Trên cơ sở nắm vững về hoàn cảnh kinh tế, sở trường và tính nết của từng giáo viên trong trường, BGH đã phân công, giao việc cho từng đồng chí một cách hợp lí Ví dụ: Đối với các đồng chí có chuyên môn chắc, kinh nghiệm giảng dạy lâu năm thì giao cho làm khối trưởng chuyên môn Đối với

2 62 34 14 25 12 11 32 18 1 11

3 62 35 12 30 9 10 42 16 3

4 63 31 13 23 15 11 22 18 13 10

5 59 29 7 17 20 15 13 11 20 15

trang 6

đồng chí có khả năng thuyết phục mọi người, gương mẫu, được mọi người tín nhiệm thì bầu làm chủ tịch Công đoàn Còn các đồng chí chủ nhiệm thì tuỳ vào khả năng chuyên môn mà giao chủ nhiệm các lớp

Thành tích giảng dạy của giáo viên:

Qua các năm học trước trường có nhiều đồng chí tham gia các hội thi và được công nhận là giáo viên dạy giỏi các cấp:

Năm học 2007-2008: 3 Đồng chí được công nhận là giáo viên dạy giỏi cấp huyện

Năm học 2008-2009: 5 Đồng chí được công nhận là giáo viên giỏi cấp huyện

Năm học 2009-2010: 1 Đồng chí được công nhận là Chiến sĩ thi đua cấp Tỉnh và 6 Đồng chí được công nhận là giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở

Cô Đỗ Thi Thu Hằng làm đồ dùng dạy học: năm 2009 đạt giải nhất huyện, năm 2010 đạt giải khuyến khích tỉnh

Về công tác chủ nhiệm: Không những dạy giỏi mà giáo viên trường tôi

có rất nhiều đồng chí làm chủ nhiệm tốt

* Học sinh:

Luôn có đạo đức tác phong tốt, có tinh thần giúp đỡ bạn bè trong học tập, tham gia tốt phong trào thể dục thể thao

Năm 2009 đạt giải nhì huyện về bóng đá mini

III: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY VÀ HỌC A/ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY CỦA THẦY:

1)Thực hiện chương trình dạy học:

Chương trình dạy học là pháp lệnh của nhà nước do Bộ giáo dục ban hành Người quản lý phải nắm vững và làm cho toàn thể giáo viên cùng nắm vững Với tư cách là người lãnh đạo và chịu trách nhiệm cao nhất về chuyên môn trong nhà trường, người quản lý phải điều khiển hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò theo những yêu cầu, nội dung, hướng dẫn của chương

trang 7

trình dạy học Sự nắm vững chương trình dạy học của người quản lý là một đảm bảo đầu tiên để quản lý giáo viên thực hiện tốt chương trình dạy học

Hàng tháng, hết học kỳ và cuối năm học, ban giám hiệu nhà trường sẽ kiểm điểm, đánh giá tình hình thực hiện chương trình dạy học từng bộ môn, từng khối, từng lớp thông qua sổ phân phối chương trình và sổ ghi đầu bài của từng lớp Kể cả các đồng chí giáo viên dạy môn cơ bản và tự chọn

Từ đó, ban giám hiệu nhận xét, phát hiện những vấn đề cần uốn nắn BGH cần nghiêm cấm việc cắt xén, dồn bài, thêm bớt tiết của bất cứ môn học nào một cách tuỳ tiện

Muốn làm tốt việc này hiệu trưởng cùng với hiệu phó, các khối trưởng chuyên môn phân công nhau theo dõi, nắm tình hình thực hiện chương trình dạy học hàng tuần, hàng tháng Sử dụng các biểu bảng, lịch kiểm tra học tập,

sổ thăm lớp dự giờ vv… để nắm tình hình có liên quan đến việc thực hiện chương trình dạy học Ban giám hiệu phải biết dùng thời khoá biểu để điều khiển và kiểm soát tiến độ thực hiện chương trình dạy học của tất cả các môn,

các lớp sao cho đồng đều, cân đối Nếu chương trình dạy học là “bản thiết kế

” của một công trình thì hoạt động dạy của thầy là sự “thi công” mà hiệu trưởng là “tổng công trình sư” phải điều khiển “thi công” đúng “thiết kế ”.

Với những biện pháp đó, việc thực hiện chương trình của trường tôi đã được thực hiện đúng và nghiêm túc Tạo điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy các

bộ môn

2) Soạn bài:

Là việc chuẩn bị quan trọng nhất của giáo viên cho giờ lên lớp Đồng thời với việc soạn bài là sự chuẩn bị đồ dùng dạy học Đó là hai loại công việc chủ yếu trước giờ lên lớp của giáo viên Để quản lý tốt hiệu trưởng cần tiến hành một số công việc sau:

- Hướng dẫn giáo viên lập kế hoạch soạn bài căn cứ vào phân phối chương trình và những yêu cầu mới mà đề ra những bài phải soạn

trang 8

- Thống nhất về nội dung và hình thức thể hiện các loại bài soạn Với những giáo viên khá giỏi, dạy lâu năm thì yêu cầu bài soạn khác với những giáo viên bình thường

+ Ban giám hiệu trực tiếp dự các buổi sinh hoạt khối chuyên môn về trao đổi bài soạn khó

+ Kiểm tra sổ soạn bài của giáo viên các khối lớp qua các đợt giữa học kỳ

I, cuối kỳ I, giữa kỳ II và cuối năm

3) Giảng bài:

Hoạt động dạy và học trong trường tiểu học hiện nay được thực hiện chủ yếu bằng hình thức dạy và học trên lớp Giờ lên lớp giữ vai trò quyết định chất lượng dạy học Vì vậy dễ hiểu rằng vì sao cả hiệu trưởng và giáo viên đều tập trung sự chú ý, mọi cố gắng của mình vào giờ lên lớp với một mục đích là nâng cao chất lượng toàn diện giờ lên lớp nhưng mỗi người có vai trò riêng đối với giờ lên lớp Trực tiếp quyết định kết quả giờ lên lớp là người giáo viên Quản lý thế nào để các giờ lên lớp của giáo viên có kết quả tốt là việc làm của hiệu trưởng

+ Yêu cầu của một giờ lên lớp:

- Giáo viên đảm bảo yêu cầu kiến thức cơ bản, chính xác

- Phương pháp phù hợp với bài dạy

- Sử dụng đồ dùng dạy học như thế nào để có hiệu quả cao nhất

- Phát huy tích cực, chủ động, sáng tạo, hứng thú học tập của học sinh ở

cả ba đối tượng: Giỏi, Khá, Trung Bình

- Tuỳ bài mà học sinh được: Tự rút ra bài học, được hướng dẫn kĩ năng, thực hành, được liên hệ thực tế cuộc sống, được mở rộng kiến thức …

- Lời đánh giá, nhận xét học sinh thể hiện tôn trọng nhân cách, cho điểm chính xác, khuyến khích tư duy

Để làm việc này, ngay từ đầu năm học, trong buổi sinh hoạt chuyên môn, Ban giám hiệu phổ biến cụ thể những yêu cầu chung về giảng dạy và những yêu cầu đặc trưng riêng của từng bộ môn

trang 9

4) Thăm lớp - dự giờ

Để nâng cao chất lượng giảng dạy, Ban giám hiệu cần có kế hoạch thăm lớp, dự giờ đột xuất hoặc báo trước Ban giám hiệu cùng với khối trưởng chuyên môn hoặc các giáo viên trong tổ đi dự giờ Sau khi dự giờ, Ban giám hiệu phải có đánh giá nhận xét chính xác, chân tình có tính xây dựng, khuyến khích giáo viên phát triển được những mặt mạnh, những điển hình tốt, điều chỉnh những mặt còn hạn chế của giaó viên

Qua dự giờ, hiệu trưởng cần đánh giá giờ lên lớp một cách khách quan, trung thực, để từ đó có những biện pháp thích hợp, thực tế cho công tác quản

lý giờ lên lớp của mình

Chính vì việc dự giờ được tiến hành có kế hoạch, thường xuyên nên Ban giám hiệu đã phát hiện ra những giáo viên có tài năng, cử đi dự thi giáo viên dạy giỏi cấp huyện, đồng thời kịp thời nhắc nhở, giúp đỡ các đồng chí giáo viên còn non yếu về tay nghề vươn lên trong chuyên môn Nhờ thực hiện các biện pháp trên mà trong 2 năm vừa qua, đội ngũ giáo viên của trường tôi

về năng lực đã được nâng lên rõ rệt, đáp ứng được với việc nâng cao chất lượng dạy và học

5) Sinh hoạt tổ chuyên môn

Là một công việc không thể thiếu được trong nhà trường Trong đó đặc biệt quan trọng là đồng chí khối trưởng Hiệu trưởng có thể dựa vào khối trưởng để phân công giáo viên phụ trách các khối lớp theo đúng khả năng, nguyện vọng của từng người, vừa đảm bảo chất lượng giảng dạy của nhà trường Hàng tháng vào tuần thứ 1 và thứ 3 sinh hoạt tổ chuyên môn Ban giám hiệu phổ biến công tác của tháng vào tuần đầu Khối trưởng lên chương trình và phân công công việc cho từng tổ viên Ban giám hiệu kiểm tra từng đợt theo lịch chung của nhà trường

Qua việc thường xuyên tổ chức các chuyên đề của trường và dự chuyên

đề của Huyện, của trường bạn, Ban giám hiệu và các đồng chí giáo viên đã nắm vững hơn về việc đổi mới phương pháp của từng bộ môn và từ đó có sự

trang 10