SKKN: Sử dụng một số trò chơi nhằm tạo hứng thú trong giờ học lịch sử ở lớp 9 THPT Trần Văn Ơn

Qua nhiều năm giảng dạy bản thân tôi đã cố gắng thực hiện nhiều biện phápđể nâng cao hiệu quả tiết dạy và chất lượng học tập ở học sinh.Tuy đã đạtđược một số kết quả nhất định, song bản

Qua nhiều năm giảng dạy bản thân tôi đã cố gắng thực hiện nhiều biện pháp

để nâng cao hiệu quả tiết dạy và chất lượng học tập ở học sinh.Tuy đã đạtđược một số kết quả nhất định, song bản thân tôi thấy cần phải nghiên cứuthực hiện nhiều biện pháp nhằm đạt được kết quả cao hơn, nhất là sự hứng thú

để học sinh ngày càng yêu thích môn lịch sử

Qua tìm hiểu giảng dạy tôi nhận thấy hầu như các em không thích học mônlịch sử Vì đây là môn học dài, khó học, khó nhớ các sự kiện lịch sử Mặtkhác các em cho rằng không phải là môn học chính nên đầu tư nhiều thời giancho các môn học khác như: Toán, Văn, Anh văn,

Với những lý do trên, để nâng cao chất lượng dạy học và chất lượng bộ

môn lịch sử Tôi đã chọn đề tài “ sử dụng một số trò chơi nhằm tạo hứng thú trong giờ học lịch sử ở lớp 9”.

Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã nói:

“Vì lợi ích mười năm trồng cây

Vì lợi ích trăm năm trồng người”

Trồng người là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, trong đó ngành giáo dụcgiữ vai trò quan trọng hàng đầu Làm thế nào để sự nghiệp trồng người manglại nhiều kết quả cao, làm thế nào để các em yêu thích môn lịch sử? làm sao

để các em biết được cội nguồn dân tộc ta trong quá khứ đã đấu tranh như thếnào? đã dựng nước và giữ nước ra sao? biết bao nhiêu anh hùng đồng bàochiến sĩ ngã xuống cho chúng ta có được một đất nước tươi đẹp giàu mạnh, cóđược cuộc sống ấm no như ngày hôm nay Là giáo viên đứng lớp tôi thiếtnghĩ ngoài phương pháp dạy học chung thì mỗi giáo viên tùy theo kinhnghiệm và hiểu biết của mình để truyền lại kiến thức cho học sinh sao cho cókết quả tốt nhất và bồi dưỡng tư tưởng tình cảm cho các em như nhà chính trịXi-xê-rông người Rô-ma cổ đại đã nói:

“Lịch sử là thầy dạy cuộc sống”

Vì vậy trong dạy học lịch sử cần áp dụng phương pháp phát huy tính tíchcực chủ động, sáng tạo cho học sinh, trong đó sử dụng một số trò chơi nhằmgây hứng thú trong giờ học lịch sử ở trường trung học cơ sở là một biện pháphiệu quả và rất cần thiết

2 Mục đích của đề tài

Tôi chọn đề tài này với mục đích là mong muốn đóng góp một số kinhnghiệm của mình cùng với các thầy cô, anh chị và các bạn đồng nghiệp, gópphần nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn lịch sử ở trường trung học cơsở

Hình thành cho các em tư duy sáng tạo, phát huy tính tích cực, chủ độnghọc tập, hứng thú yêu thích môn lịch sử

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng ở đây là học sinh lớp 9 tuổi 14,15 về mặt thể chất cũng như tinhthần, sự nhận thức năng lực tư duy của các em đã phát triển ở mức độ cao hơnkhối lớp dưới Ngoài ra đề tài này cũng được áp dụng cho các khối lớp 6, 7, 8trong chương trình đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học cơ sở.

Đề tài được nghiên cứu , thực hiện tại trường THPT TRẦN VĂN ƠN nơitôi đang trực tiếp giảng dạy

PHẦN II: NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

1 Cơ sở lý luận

1.1 Trong thời đại xã hội phát triển như hiện nay nhà trường không thểcung cấp hết cho học sinh những thông tin, những hiểu biết được Điều quantrọng là phải trang bị cho các em năng lực hành động, năng lực sống và làmviệc ,năng lực tự khẳng định mình, tự độc lập, sáng tạo trong học tập cũngnhư trong cuộc sống Để đạt được mục tiêu đó cần phải đổi mới nội dungphương pháp và hình thức tổ chức dạy học Đổi mới phương pháp dạy học là

xu thế tất yếu của thời đại.Trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá thìphải đào tạo nguồn nhân lực để đáp ứng cho thị trường lao động cạnh tranhnên đòi hỏi con người ở năng lực, sự khám phá, sự sáng tạo, coi trọng thựchành, thực nghiệm, ngoại khóa, làm chủ kiến thức, tự học của học sinh Tránhnhồi nhét, học vẹt, học chay, không phù hợp với xu thế phát triển của đấtnước Vì vậy mà hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần 2 khóa VIII

đã nhấn mạnh:

“Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụmột chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học từng bước ápdụng các phương pháp tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạyhọc bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh”

Trong việc đổi mới, cải tiến phương phỏp dạy học, việc phỏt huy tớnh tớchcực, gõy hứng thỳ cho học sinh cú ý nghĩa rất quan trọng Bởi xột cho cựngcụng việc giỏo dục phải được tiến hành trờn cơ sở tự nhận thức, tự hành động.Giỏo dục phải được thực hiện thụng qua hành động và hành động của bảnthõn (tư duy và thực tiễn).

2.1 Sử dụng trũ chơi trong dạy học lịch sử cú ý nghĩa quan trọng và rất cầnthiết, khụng chỉ nhằm mục đớch giải trớ cho học sinh mà cũn tạo nờn mộtkhụng khớ hăng say học tập, cỏc em cú thể độc lập suy nghĩ tỡm tũi hoặc phốihợp với cỏc bạn trong nhúm, để cú đỏp ỏn nhanh và chớnh xỏc

Trũ chơi cú thể sử dụng dưới nhiều hỡnh thức nhưng phải khắc sõu nội dungcủa bài học, thụng qua cõu hỏi cỏc em phải tỡm ra cõu trả lời, đú là cỏc sự kiệnhay nhõn vật lịch sử Vỡ thế khi cỏc em được học lịch sử qua hỡnh thức trũchơi sẽ thấy thoải mỏi hơn, hứng thỳ hơn, từ đú mà ghi nhớ tốt những kiếnthức cơ bản mà khụng bị gũ ộp

Vỡ vậy việc khơi dậy sự hứng thỳ học tập, phỏt triển ý thức, ý chớ, năng lực,bồi dưỡng, rốn luyện phương phỏp tự học là con đường phỏt triển tối ưu củagiỏo dục

2 Cơ sở thực tiễn

Trong thực tế, hầu hết học sinh cha ham học, cha thực sự yêu thích bộ mônlịch sử, chỉ đối phó tức thời, năng lực tiếp thu còn hạn chế , điều kiện học tậpcủa các em còn cha đáp ứng đợc với yêu cầu nội dung và đổi mới phơng phápgiáo dục hiện nay Chất lợng của bộ môn lịch sử đã đến lúc “báo động”

Bên cạnh đó một số giáo viên soạn bài cha chu đáo, có phần còn khiếmkhuyết khi xác định nhiệm vụ và vai trò bộ môn lịch sử trong nhà trờng Hoặc

có thể khi giảng dạy, ngời giáo viên cha thực sự tâm huyết với bộ môn, giảngdạy còn nặng một chiều truyền thụ kiến thức, tạo sự gò bó, nhàm chán tronglĩnh hội kiến thức của học sinh

Là ngời giáo viên trực tiếp cầm phấn giảng dạy bộ môn Lịch sử, tôi rất bănkhoăn về vấn đề học tập của các em Làm thế nào để nâng cao chất lợng dạy

và học bộ môn lịch sử là cả một vấn đề Đặt ra yêu cầu đối với cả ngời dạy vàngời học Trò phải hứng thú, say mê; thầy phải phát huy đợc tính tích cực ởtrò, phải khơi dậy đợc niềm đam mê ở trò Trong quá trình giảng dạy tôi đã cố

nh»m t¹o høng thó häc tËp cho häc sinh, gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng d¹y häc

ë bé m«n LÞch sö

II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

Mặc dù môn lịch sử đóng vai trò quan trọng như các môn học khác ởtrường phổ thông nói chung và trường THPT Trần Văn Ơn nói riêng.Trongthực tế, giờ học lịch sử chưa sôi nổi, học sinh chưa có hứng thú học tập, giờhọc nhàm chán, nên hiệu quả giờ học chưa cao

Qua khảo sát đầu năm ở khối 9 (91, 92, 93, 94, 95, 96) tôi đang giảng dạy vàthu được kết quả như sau:

Kết quả Khối lớp Tổng số HS Khá giỏi Trung bình

Dưới trung bình

Theo tôi những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng trên là:

- Các em chưa thấy được tầm quan trọng của bộ môn, chưa yêu thích mônlịch sử

- Các giờ học lịch sử chưa gây được sự hứng thú cho học sinh

dung câu hỏi chưa chặt chẽ, sử dụng công nghệ thông tin vào bài giảng cònnhiều hạn chế.

- Thiết bị, đồ dùng dạy học còn nhiều hạn chế

III Giải pháp

Xuất phát từ thực tế bộ môn và quá trình giảng dạy của mình tôi thấy giáoviên cần đầu tư, thiết kế bài giảng làm sao để lôi cuốn học sinh Cần tạo chocác em một không khí học tập thoải mái, sôi nổi, hứng thú trong dạy học lịch

sử Để quên đi sự mệt mỏi, chán nản của các em thì giáo viên có thể tạo ranhững trò chơi như giải mật mã lịch sử, trò chơi giải ô chữ, hay dạy học bằngmáy chiếu không chỉ giúp các em nắm vững , khắc sâu kiến thức mà còn tạonên một không khí vui chơi giải trí, nhằm gây hứng thú và hăng say học tậphơn Có như vậy học sinh mới yêu thích và sẽ nâng cao được chất lượng dạyhọc bộ môn

Có nhiều biện pháp để tạo sự hứng thú học tập cho học sinh Trong khuônkhổ của một bài sáng kiến kinh nghiệm, qua nhiều năm dạy học, qua đồngnghiệp đặc biệt là qua đợt thi giáo viên giỏi của trường, tôi xin trình bày một

số biện pháp mà tôi đã sử dụng và thu được kết quả hết sức khả quan

b Sử dụng ô chữ:

Với ô chữ lịch sử, tôi thường sử dụng vào khâu củng cố bài học, hoặc có thể

sử dụng để kiểm tra kiến thức sau khi học một chương, một giai đoạn lịch sử

Để thực hiện trò chơi giải ô chữ, tôi dành thời gian khoảng 5 phút

Bước 3: Học sinh bốn nhóm thi đua nhau lên bảng điền vào các ô chữ.

Nhóm nào hoàn thành ô chữ trước và đúng sẽ chiến thắng

Bước 4: Giáo viên yêu cầu học sinh tìm ô chữ hàng dọc và trình bày hiểu

biết của em về ô chữ hàng dọc đó

Bước 5: Giáo viên chiếu ô chữ hoàn chỉnh lên máy chiếu, nhận xét và

tuyên dương nhóm làm tốt

* Cách thứ hai: Hoạt động độc lập

Bước 1: Giáo viên đóng vai trò là một người dẫn chương trình

Bước 2: Cho học sinh tự lựa chọn ô chữ hàng ngang tùy thích, giáo viên

đọc câu hỏi học sinh trả lời

Bước 3: Sau khi học sinh giải hết các ô chữ hàng ngang, các chữ cái chìa

khóa xuất hiện, giáo viên cho học sinh tìm ô chữ hàng dọc và trình bày hiểubiết của em về ô chữ hàng dọc

Bước 4: Giáo viên nhận xét và tuyên dương những học sinh làm tốt.

Ví dụ 1

Bài 12

NHỮNG THÀNH TỰU CHỦ YẾU VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ

CỦA CUỘC CÁCH MẠNG KHOA HỌC-KỸ THUẬT.

Hàng ngang số 3: (có 6 chữ cái): Vật liệu có độ dẻo và độ bền cao?

Hàng ngang số 4: (có 6 chữ cái): Công cụ thu và phát tín hiệu được phónglên trên quĩ đạo?

Hàng ngang số 5: (có 9 chữ cái): Một thành tựu trong cách mạng xanhnhằm tạo ra phân bón?

Hàng ngang số 6: (có 9 chữ cái): Phương tiện chạy trên đệm từ trường?Hàng ngang số 7: (có 5 chữ cái): Người công bố bản đồ gen người(6/2000)?

Từ khóa: (có 7 chữ cái): Để thành công trong nghiên cứu và phát minh phải

Ví dụ 2

Bài 13 TỔNG KẾT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TỪ SAU NĂM 1945 ĐẾN NAY

- Hàng ngang số 1: (có 10 chữ cái): Sự đối đầu Xô – Mĩ đưa thế giới đứngtrước nguy cơ này?

- Hàng ngang số 2: (có 4 chữ cái): Tên một khối quân sự do Mĩ thiết lập?

- Hàng ngang số 3: (có 7 chữ cái): Tên của nhà du hành vũ trụ đầu tiên bayvòng quanh trái đất

- Hàng ngang số 4: (có 5 chữ cái): Mĩ và các nước đế quốc tiến hành nhiềucuộc chiến tranh để nhằm thực hiện điều này đối với các cuộc đấu tranh giảiphóng dân tộc của các thuộc địa và phụ thuộc?

- Hàng ngang số 5: (có 7 chữ cái): Chính sách đối ngoại của Liên Xô

- Hàng ngang số 6: (có 7 chữ cái): Tên của vị tổng thống Mĩ tham dự hộinghị I -an –ta

Từ khóa: HAI PHE

Sau chiến tranh thế giới thứ hai thì thế giới chia là hai phe đối đầu nhau là Xã hội chủ nghĩa và Tư bản chủ nghĩa do hai siêu cường Liên Xô

và Mĩ đứng đầu mỗi phe

Ví dụ 3

Bài 23 TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM NĂM 1945

VÀ SỰ THÀNH LẬP NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA.

Hàng ngang số 5: (có 7 chữ cái): Sự kiện diễn ra ngày 18/9/1945 tại nhà hátlớn Hà nội

Hàng ngang số 6: (có 8 chữ cái): Tên mặt trận ra đời vào năm 1941?

Hàng ngang số 7: (có 6 chữ cái): Vị vua nào cuối cùng ở nước ta thoái vịvào ngày 30/8/1945?

Hàng ngang số 8: (6 chữ): Hội nghị toàn quốc của Đảng cộng sản đôngdương diễn ra từ 14 - 15/8/1945 ở đâu?

Hàng ngang số 9: (có 6 chữ cái): Bản tuyên ngôn độc lập được đọc tạiQuảng Trường này.

Sau khi về nước Nguyễn Ái Quốc, thành lập mặt trận Việt Minh (19 / 5 /

1941 ) Ngay sau khi Đức đầu hàng quân Đồng minh 5/ 1945, tiếp đó là Nhật8/ 1945 Đảng ta quyết định giành chính quyền trong cả nước, Hà Tĩnh là mộttrong bốn tỉnh giành chính quyền sớm nhất, ngày 19/8/1945 tại Nhà hát lớn

Hà Nội diễn ra cuộc mít tinh Ngày 23/8 /1945 Huế giành được chính quyền.Ngày 30/8/1945 vua Bảo Đại thoái vị Ngày 2/9/1945 tại Quảng trường BaĐình Hà Nội chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản tuyên ngôn độc lập khai sinh ranước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

- Sau khi tìm được tất cả các dữ kiện, học sinh sẽ có căn cứ để xác địnhcác dữ kiện đó liên quan đến một sự kiện hay một nhân vật lịch sử.

b Sử dụng trò chơi:

Với trò chơi này tôi có thể sử dụng để củng cố bài học hoặc cũng có thể

sử dụng trong các tiết làm bài tập lịch sử Đặc biệt khi giáo viên muốn nhấnmạnh một sự kiện lịch sử quan trọng hay nhân vật lịch sử có công lớn đối vớiđất nước

Ví dụ 1:

Bài 7 CÁC NƯỚC MĨ LA- TINH

Phần củng cố bài, giáo viên đưa ra một bông hoa bằng giấy có năm cánh Mỗi cánh hoa là một sự kiện , nhụy hoa là một mật mã

* Giáo viên nêu câu hỏi để học sinh tìm ra các dữ kiện trên mỗi cánh hoa.Cánh hoa 1: Chế độ độc tài quân sự được thiết lập ở Cu-ba vào thời gian này.Cánh hoa 2: Sự kiện mở đầu cuộc đấu tranh giành chính quyền ở Cu –ba.Cánh hoa 3: Một tổ chức cách mạng lấy tên này hoạt động ở Mê-hi-cô

Cánh hoa 4: Một sự kiện quan trọng diễn ra ngày 1/1/1959

Cánh hoa 5: Sau khi tiêu diệt lính đánh thuê của Mĩ tại bãi biển Hi- rôn là sựkiện này

Đáp án

Cánh hoa 1:tháng 3 năm 1952

Cánh hoa 2: tấn công pháo đài

Môn- ca-đa

ngày 26/7/1953

Cánh hoa 3: “phong trào 26/7”

Cánh hoa 4: cách mạng Cu-ba giành thắng lợi

Cánh hoa 5: Cu- ba tiến lên chủ nghĩa xã hội

Nhụy hoa: là mật mã Phi-đen Ca –xtờ -rô

Là một luật sư trẻ đã lãnh đạo cách mạng Cu ba

giành được thắng lợi Sau đó ông được bầu

làm chủ tịch nước Cu ba

Ví dụ 2:

Bài 10

CÁC NƯỚC TÂY ÂU

Phần cũng cố giáo viên đua ra một bông hoa bằng giấy có 5 cánh, mỗicánh là một dữ kiện, nhụy hoa là một mật mã

* Giáo viên nêu câu hỏi để học sinh tìm ra dữ kiện lịch sử trên mỗi cánhhoa

Cánh hoa 1: Tên cộng đồng ra đời ( 4/ 1951) mở đầu cho sự liên kết khu vực.Cánh hoa 2: Tháng 3/1957 là sự ra đời của các cộng đồng này

Cánh hoa 3: Cộng đồng Châu Âu ra đời vào thời gian này.

Cánh hoa 4: Thời gian diễn ra Hội nghị cấp cao Ma- a- xtơ- rích (Hà Lan).Cánh hoa 5: Các nước Châu Âu sử dụng đồng tiền này

Đáp án :

Cánh hoa 1: Cộng đồng than ,thép Châu Âu

Cánh hoa 2: Cộng đồng năng lượng nguyên tử , cộng đồng kinh tế Châu Âu Cánh hoa 3 : Tháng 7/1967

Cánh hoa 4: Tháng 12 / 1991 diễn ra Hội nghị cấp cao Ma- a- xtơ- rích (HàLan)

Cánh hoa 5 : Ơrô (EURO)

Nhụy hoa –“ Mật mã “: Liên minh Châu Âu ( viết tắt EU )

Hiện nay Liên minh Châu Âu là một liên minh kinh tế - chính trị lớn nhất thếgiới

3 Đội nào nhanh hơn

a Tạo trò chơi:

Khi soạn bài giáo viên soạn một số câu hỏi dưới nhiều dạng khác nhau : điềnkhuyết ,xem hình ảnh để trả lời câu hỏi… mỗi câu tương ứng với mỗi dữkiện trong bài Mỗi dữ kiện là một câu hỏi gợi ý để học sinh trả lời

b Sử dụng trò chơi :

Với trò chơi này tôi có thể sử dụng để củng cố bài học hoặc kiểm tra lạikiến thức để học sinh nắm vững và khắc sâu kiến thức nội dung bài học

* Cách chơi:

Bước 1: Giáo viên đóng vai trò là người dẫn chương trình

Bước 2: Chia lớp làm hai đội A, B (tương ứng với hai nhóm) giáo viên phátphiếu học tập cho các em thảo luận

Bước 3: Giáo viên lần lượt chiếu các câu hỏi sau khi phát hiệu lệnh đội nàogiơ tay trước thì đội đó được quyền trả lời nếu trả lời sai thì đội kia đượcquyền trả lời bổ sung

Bước 4: Giáo viên chiếu đáp án đúng, nhận xét và tuyên dương đội làm tốt

Ví dụ 1:

Bài 14 TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI Phần cũng cố giáo viên đưa ra một số câu hỏi , yêu cầu các đội trả lời.Câu 1: Giáo viên cho học sinh quan sát hình ảnh , hình 22 SGK tr:44

Hình ảnh trên đây diễn ra ở hội nghị nào? Thành phần gồm ai? Hội nghị này

có những quyết định nào quan trọng ?

là……….thúcđẩy quan hệ hợp tác giữa các nước trên cơ sở tôn trọng độc lập chủ quyềncủa các dân tộc

Câu 3: Việt Nam gia nhập Liên Hợp Quốc vào thời gian nào?

Câu 4: ……….đã làm cho thế giới trong tình trạngcăng thẳng nguy cơ dẫn điến chiến tranh

Câu 5: Xu thế chung của thế giới hiện nay là gì?

Đáp án:

Câu 1:

Hình ảnh trên là trong hội nghị I- an –ta, Thành phần ba nguyên thủ của banước Liên Xô, Mĩ ,Anh là Xta-lin ,Ru-dơ-ven và Sớc-sin Hội nghị có các