đề tài dạy học giáo dục học ở đại học sư phạm theo tiếp cận năng lực thực hiện

IăH CăTHÁIăNGUYểN ậậậậậậậậậậậậậậậậ LÊ THÙY LINH THEOăTI PăC NăN NGăL CăTH CăHI N ChuyênăngƠnh:ăLỦălu năvƠăl chăs ăgiáoăd c Mƣăs :ă62 14 01 02 LU NăÁNăTI NăS ăGIÁOăD C H C N g iăh ng

IăH CăTHÁIăNGUYểN ậậậậậậậậậậậậậậậậ

LÊ THÙY LINH

THEOăTI PăC NăN NGăL CăTH CăHI N

ChuyênăngƠnh:ăLỦălu năvƠăl chăs ăgiáoăd c

Mƣăs :ă62 14 01 02

LU NăÁNăTI NăS ăGIÁOăD C H C

N g iăh ngăd năkhoaăh c:ă 1.ăPGS.TS.ăV ăTr ngăR

2.ăPGS.TS.ăNguy năTh ăTính

THÁI NGUYÊN - 2013

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan:

- ơy lƠ công trình nghiên c u c a riêng tôi

- Các s li u vƠ k t qu nghiên c u trong lu n án ch a t ng đ c ai công b trong b t kì công trình nƠo khác

Tácăgi ălu năán

Lê Thùy Linh

L IăC Mă N

Tôi xin bƠy t lòng bi t n sơu s c nh t đ n PGS.TS.ă V ă Tr ngă R và

PGS.TS.ăNguy năTh ăTính đƣ t n tình h ng d n, ch b o vƠ giúp đ đ tôi có th

hoàn thành công trình nghiên c u nƠy

Tôi xin c m n Ban đƠo t o Sau đ i h c - i h c Thái Nguyên, Ban giám

hi u tr ng i h c S ph m, Ban ch nhi m khoa Tơm lý Giáo d c vƠ khoa Sau

đ i h c đƣ t o m i đi u ki n thu n l i đ tôi hoƠn thƠnh lu n án nƠy

Tôi c ng xin bƠy t s bi t n sơu s c đ n gia đình, ng i thơn, các b n đ ng nghi p, nh ng ng i luôn đ ng viên, khuy n khích vƠ giúp đ v m i m t đ tôi có

th hoƠn thƠnh công vi c nghiên c u c a mình

Thái Nguyên, ngày … tháng … n m 2013

Tácăgi ălu năán

Lê Thùy Linh

M CăL C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

M C L C iii

DANH M C C M T VI T T T vi

DANH M C CÁC B NG VẨ BI U vii

M ă U 1

1 Lý do ch n đ tƠi 1

2 M c đích nghiên c u 3

3 Khách th vƠ đ i t ng nghiên c u 3

4 Gi thuy t khoa h c 3

5 Nhi m v nghiên c u 3

6 Ph m vi gi i h n c a đ tƠi 4

7 Ph ng pháp nghiên c u 4

8 Các lu n đi m b o v 6

9 Nh ng đóng góp m i c a lu n án 6

10 C u trúc c a lu n án 7

CH NGă 1: C ă S ă Lụă LU Nă C Aă D Yă H Că GIÁOă D Că H C ă IăH CăS ăPH MăTHEOăTI PăC NăN NGăL CăTH CăHI N 8

1.1 T ng quan nghiên c u v n đ d y h c Giáo d c h c theo ti p c n n ng l c th c hi n 8

1.1.1 Nh ng nghiên c u n c ngoƠi 8

1.1.2 Nh ng nghiên c u trong n c 12

1.2 B n ch t c a quá trình d y h c đ i h c 17

1.3 D y h c theo ti p c n n ng l c th c hi n 20

1.3.1 N ng l c vƠ n ng l c th c hi n 20

1.3.2 Ti p c n n ng l c th c hi n 26

1.3.3 Ti p c n n ng l c th c hi n vƠ ắchu n đ u ra” 28

1.3.4 D y h c theo ti p c n n ng l c th c hi n trong quá trình đƠo t o giáo viên 37

1.4 D y h c Giáo d c h c theo ti p c n n ng l c th c hi n 40

1.4.1 Vai trò vƠ nhi m v c a môn Giáo d c h c trong ch ng trình d y h c tr ng đ i h c s ph m 40

1.4.2 Các ki u t ch c d y h c Giáo d c h c theo ti p c n n ng l c th c hi n 42

K T LU N CH NG 1 50

CH NGă2: TH CăTR NGăD YăH CăGIÁOăD CăH Că ă IăH Că S ăPH M T ăGịCă ăTI PăC NăN NGăL CăTH CăHI N 51

2.1 M t s v n đ chung v kh o sát th c tr ng d y h c GDH HSP theo ti p c n NLTH 51

2.1.1 M c đích kh o sát 51

2.1.2 i t ng kh o sát 52

2.1.3 N i dung kh o sát 52

2.1.4 Ph ng pháp kh o sát 52

2.2 K t qu kh o sát 53

2.2.1 Nh n th c c a gi ng viên v vai trò c a môn GDH vƠ d y h c GDH trong nhƠ tr ng s ph m 53

2.2.2 Nh n th c c a gi ng viên v d y h c GDH theo ti p c n NLTH 56

2.2.3 Th c tr ng d y h c Giáo d c h c tr ng đ i h c s ph m 62

2.2.4 Th c tr ng nh n th c c a SV v vai trò c a môn GDH vƠ các y u t nh h ng đ n t ch c ho t đ ng d y h c môn GDH 76

2.2.5 Khó kh n c a gi ng viên vƠ SV khi d y h c GDH theo h ng ti p c n NLTH 78

K T LU N CH NG 2 82

CH NGă3: QUYăTRỊNHăD YăH CăGIÁOăD CăH Că ăă IăH Că S ăPH M THEO TI PăC NăN NGăL CăTH CăHI N 83

3.1 M t s nguyên t c đ nh h ng thi t k quy trình d y h c Giáo d c h c theo ti p c n n ng l c th c hi n 83

3.1.1 m b o tính h th ng 83

3.1.2 m b o tính hi u qu 84

3.1.3 m b o th ng nh t gi a lý lu n vƠ th c ti n 84

3.2 Quy trình d y h c Giáo d c h c đ i h c s ph m theo ti p c n n ng l c th c hi n 85

3.2.1 Thi t k quy trình d y h c Giáo d c h c đ i h c s ph m theo ti p c n n ng l c th c hi n 85

3.2.2 Các b c th c hi n quy trình d y h c Giáo d c h c đ i h c s ph m theo ti p c n n ng l c th c hi n 87

K T LU N CH NG 3 120

CH NGă4: TH CăNGHI MăS ăPH M 121

4.1 Mô t th c nghi m s ph m 121

4.1.1 M c đích th c nghi m s ph m 121

4.1.2 N i dung th c nghi m s ph m 121

4.1.3 Quy trình th c nghi m s ph m 121

4.1.4 Ph ng th c vƠ tiêu chí đánh giá k t qu th c nghi m s ph m 125

4.2 K t qu vƠ bƠn lu n 128

4.2.1 Phơn tích k t qu th c nghi m s ph m 128

4.2.2 M t vƠi ý ki n bƠn lu n c a tác gi 146

K T LU N CH NG 4 147

K TăLU NăVẨăKHUY NăNGH 148

1 K t lu n 148

2 Khuy n ngh 149

DANH M C CÁC CỌNG TRỊNH KHOA H C ẩ CỌNG B LIÊN QUAN N LU N ÁN 150

TẨI LI U THAM KH O 151

PH L C

DANHăM CăC MăT ăVI TăT T

DANHăM C CÁCăB NG

B ng 1.1: So sánh mô hình đánh giá truy n th ng vƠ mô hình đánh giá theo ti p

c n NLTH 36

B ng 2.1: Nh n th c c a gi ng viên v vai trò c a môn GDHtrong nhƠ tr ng s ph m 54

B ng 2.2: Quan ni m c a gi ng viên v d y h c GDH 54

B ng 2.3: Nh n th c v ý ngh a c a vi c d y h c GDH có hi u qu 55

B ng 2.4: Nh n th c c a GV v bi u hi n c a d y h c theo ti p c n NLTH 57

B ng 2.5: u đi m c a d y h c theo ti p c n NLTH 58

B ng 2.6: S c n thi t ph i d y h c GDH theo ti p c n NLTH 59

B ng 2.7: Nh n th c c a GV v các y u t nh h ng đ n d y h c theo NLTH 60

B ng 2.8: ánh giá c a gi ng viên v m c đ quan tr ng c a t ng m c tiêu d y h c trong quá trình d y h c GDH 63

B ng 2.9: ụ ki n c a gi ng viên v m c đ quan tr ng c a các c n c đ xác đ nh m c tiêu d y h c 65

B ng 2.10: M c đ th c hi n m c tiêu d y h c môn GDH c a gi ng viên 66

B ng 2.11: Cách th c vƠ m c đ thi t k n i dung d y h c c a gi ng viên 70

B ng 2.12 M c đ s d ng b c ti n hƠnh d y h c GDH 71

B ng 2.13: M c đ s d ng các bi n pháp đánh giá KQHT GDH c a gi ng viên 75

B ng 2.14: Nh n th c c a SV v vai trò c a môn GDH trong nhƠ tr ng s ph m 76

B ng 2.15: ụ ki n c a SV v các y u t nh h ng đ n h ng thú vƠ KQHT GDH 77

B ng 2.16: Khó kh n c a gi ng viên khi d y h c GDH 78

B ng 2.17: Khó kh n c a SV khi t ch c ho t đ ng h c t p môn GDH 79

B ng 3.1: Tiêu chí đánh giá m c đ đ t đ c c a n i dung ch ng trình GDH so v i chu n NLTH c a ch ng trình đƠo t o 88

B ng 3.2: M c đ NLTH có th đ t đ c sau khi h c xong môn GDH 89

B ng 3.3 K n ng đ c hình thƠnh qua d y h c GDH góp ph n hình thƠnh NLTH cho sinh viên 90

B ng 3.4 Chu n NLTH c a môn GDH sau đ i chi u v i chu n NLTH c a CT T 93

B ng 4.1 B ng t n su t đi m đánh giá NLTH c a hai l p TN-1 vƠ C-1 l n 1 128

B ng 4.2 Mô t nh ng tham s th ng kê k t qu hình thƠnh NLTH sau th c nghi m 129

B ng 4.3 So sánh 2 giá tr trung bình (X) đi m NLTH c a l p TN-1 vƠ C-1 130

B ng 4.4 Phơn tích giá tr ph ng sai (2) đi m NLTH c a l p TN-1 vƠ C-1 131

B ng 4.5 B ng t n su t KQHT c a hai l p TN-1 vƠ C-1 l n 1 132

B ng 4.6 Mô t nh ng tham s th ng kê KQHT c a l p TN vƠ C 133

B ng 4.7 So sánh giá tr trung bình KQHT (X) c a l p TN vƠ C 134

B ng 4.8 Phơn tích giá tr ph ng sai (2) KQHT c a l p TN-1 vƠ C-1 135

B ng 4.9 M i t ng quan gi a đi m đ u vƠo v i đi m NLTH vƠ đi m KQHT c a l p TN-1 vƠ C-1 136

B ng 4.10 B ng t n su t đi m đánh giá NLTH c a hai l p TN-2 vƠ C-2 137

B ng 4.11 Mô t m t s tham s th ng kê k t qu hình thƠnh NLTH sau th c nghi m 137 B ng 4.12 Phơn tích giá tr ph ng sai (2) đi m NLTH c a l p TN-2 vƠ C-2 138

B ng 4.13 B ng t n su t KQHT c a hai l p TN-2 vƠ C-2 l n 2 138

B ng 4.14 Mô t m t s tham s th ng kê KQHT c a l p TN-2 vƠ C-2 139

B ng 4.15 Phơn tích giá tr ph ng sai (2) KQHT c a l p TN-2 vƠ C-2 140

B ng 4.16 M i t ng quan gi a đi m đ u vƠo v i đi m NLTH vƠ đi m KQHT c a l p TN-2 vƠ C-2 140

B ng 4.17 Mô t m t s tham s th ng kê KQ NLTH vƠ KQHT c a l p TN-1 và TN-2 141

B ng 4.18 ánh giá c a GV v s phù h p vƠ tính kh thi c a quy trình 142

B ng 4.19 T ng h p k t qu t đánh giá c a SV khi tham gia lƠm vi c nhóm 144

B ng 4.20 T ng h p k t qu t đánh giá nhóm 145

DANHăM CăCÁCăS ă ăVẨăHÌNH

S ă :

S đ 1.1: Các kh i v ki n th c, k n ng vƠ ph m ch t c n thi tđ có 4 NLTH

c t lõi 38

S đ 3.1: Quy trình t ng th d y h c theo ti p c n n ng l c th c hi n 86

HÌNH: Hình 4.1: Bi u đ k t qu thi gi a kì c a nhóm SV l p GDH N07 vƠ N08 122

Hình 4.2: Bi u đ KQ thi gi a k c a nhóm Ng v n l p N11 vƠ N12 khi ch a lƠm cơn b ng 123

Hình 4.3: Bi u đ KQ thi gi a kì c a nhóm SV Ng V n 2 l p N11 vƠ N12 sau khi l a ch n đ th c nghi m 124

Hình 4.4: Bi u đ t n su t h i t ti n đi m NLTH c a l p TN-1 vƠ C-1 128

Hình 4.5: Bi u đ t n su t h i t ti n đi m KQHT c a l p TN-1 vƠ C-1 132

Hình 4.6: Bi u đ t n su t h i t ti n đi m NLTH c a l p TN-2 vƠ C-2 137

Hình 4.7: Bi u đ t n su t h i t ti n đi m KQHT c a l p TN-2 vƠ C-2 139

Hình 4.8: Bi u đ t n su t h i t ti n đi m NLTH c a l p TN-1 và TN-2 141

Hình 4.9: Bi u đ t n su t h i t ti n đi m KQHT c a l p TN-1 và TN-2 141

M ă U

1.ăLỦădoăch năđ ătƠi

1.1 B c vƠo k nguyên c a kinh t tri th c vƠ h i nh p qu c t , yêu c u v ngu n nhơn l c có kh n ng c nh tranh ngƠy cƠng tr nên b c thi t vƠ gay g t h n bao gi h t, nó quy t đ nh s thƠnh công hay th t b i c a m t qu c gia Nh n th c

đ c b i c nh đó, v n ki n i h i ng toƠn qu c XI đƣ nh n m nh ắPhát tri n giáo d c và đào t o cùng v i phát tri n khoa h c và công ngh là qu c sách hàng

đ u; đ u t cho giáo d c và đào t o là đ u t phát tri n i m i c n b n và toàn

di n giáo d c và đào t o theo nhu c u phát tri n c a xã h i; nâng cao ch t l ng theo yêu c u chu n hoá, hi n đ i hoá, xã h i hoá, dân ch hoá và h i nh p qu c t ,

ph c v đ c l c s nghi p xây d ng và b o v T qu c y m nh xây d ng xã h i

h c t p, t o c h i và đi u ki n cho m i công dân đ c h c t p su t đ i” Nh v y,

đƠo t o theo nhu c u phát tri n xƣ h i đ c kh ng đ nh lƠ quan đi m đ đ nh h ng phát tri n vƠ đánh giá ch t l ng giáo d c - đƠo t o

i u nƠy đ t ra cho h th ng giáo d c nói chung vƠ h th ng giáo d c đ i

h c nói riêng ph i có s thay đ i c n b n đ gi v ng v trí then ch t trong vi c

đ m b o ch t l ng đƠo t o ngu n nhơn l c cho đ t n c Quá trình đƠo t o đ i h c

ph i giúp sinh viên hình thƠnh vƠ phát tri n nh ng n ng l c trong cu c s ng th c, trong b i c nh th c Sinh viên t t nghi p đ i h c ph i nhanh chóng hoƠ nh p, thích

ng vƠ đáp ng đ c nh ng đòi h i th c ti n ngh nghi p

1.2 Th i gian g n đơy, các nhƠ khoa h c vƠ nhƠ qu n lý đang trao đ i r t nhi u xung quanh v n đ tìm h ng ti p c n m i trong vi c xơy d ng, đ i m i

ch ng trình giáo d c Ti pă c nă n ngă l că th că hi n (competency based -

approach) trong giáo d c - đƠo t o lƠ h ng ti p c n đ c nhi u nhƠ nghiên c u giáo d c quan tơm b i h th ng lý lu n v Giáo d c - Ơo t o theo ti p c n n ng l c

th c hi n (NLTH) vƠ th c ti n giáo d c c a nhi u qu c gia trên th gi i đƣ kh ng

đ nh đơy lƠ h ng ti p c n có th đ m b o cho giáo d c đ i h c đƠo t o đ c ngu n nhơn l c ch t l ng cao đ thúc đ y s phát tri n c a xƣ h i

N u nh tr c đơy, khi xơy d ng ch ng trình giáo d c, chúng ta t p trung

vƠo tr l i cơu h i: “chúng ta mu n ng i h c bi t nh ng gì? hay chúng ta mu n

t o giáo viên (GV) các tr ng s ph m hi n nay C th :

- Nhìn chung ch t l ng sinh viên (SV) s ph m hi n nay ch a t t, giáo viên trung h c ch a đáp ng đ c t t c n ng l c ngh nghi p theo Chu n ngh nghi p giáo viên Trung h c

- Sinh viên s ph m có nh ng đi m m nh v nh ng m t: ki n th c chuyên môn v ng, có ph m ch t đ o đ c t t, k n ng giao ti p s ph m vƠ có ý th c t

h c, ph n đ u v chuyên môn Bên c nh đó, sinh viên s ph m có nh ng đi m

y u v nh ng m t: tìm hi u đ c đi m, hoƠn c nh c a h c sinh, giáo d c h c sinh,

ph i h p v i cha m h c sinh vƠ c ng đ ng, giúp đ h c sinh cá bi t, s d ng đ dùng d y h c, áp d ng công ngh thông tin vƠ gi ng d y vƠ gi i quy t các tình

hu ng s ph m

Có nhi u nguyên nhơn d n đ n th c tr ng, trong đó nh ng nguyên nhơn c

b n lƠ: Tính đ nh h ng đƠo t o ngh , đ c bi t lƠ k n ng ngh không đ c th hi n

t ng minh trong m c tiêu đƠo t o Các y u t c u thƠnh quá trình đƠo t o còn r i

r c, thi u nh t quán trong vi c h ng t i hình thƠnh các y u t c u thƠnh ph m ch t

n ng l c ngh nghi p giáo viênầ Trong đó đáng chú ý lƠ nguyên nhơn: N i dung, hình th c, ph ng pháp đƠo t o nghi p v s ph m còn hƠn lơm, ch a g n v i quá trình hƠnh ngh nhƠ tr ng ph thông Các môn h c nghi p v s ph m (đ c bi t quan tr ng lƠ Giáo d c h c vƠ lý lu n d y h c b môn) lƠ đ c tr ng cho ch ng trình đƠo t o c a các tr ng s ph m v a không đáp ng v th i l ng, v a không

tr c ti p tác đ ng đúng m c đ n hình thƠnh n ng l c d y h c vƠ n ng l c giáo d c

ó chính lƠ nguyên nhơn y u kém c a GV, SV v n ng l c giáo d c, n ng l c tìm

hi u h c sinh, n ng l c thi t k vƠ tri n khai các ho t đ ng d y h c, n ng l c đánh giá, ầcác k n ng m m nh k n ng giao ti p, k n ng ph n h i tích c c, k n ng thuy t ph c, k n ng ki m ch c m xúcầ ch a thƠnh th o

1.4 V i nh ng nh n th c trên, chúng tôi hy v ng v n d ng ti p c n NLTH vƠo d y h c Giáo d c h c - m t môn h c nghi p v quan tr ng mang tính ch t đ c thù c a tr ng s ph m lƠ m t h ng nghiên c u h a h n s góp ph n thu h p kho ng cách gi a đƠo t o vƠ s d ng, gi a lý thuy t vƠ th c hƠnh trong quá trình đƠo t o giáo viên c a nhƠ tr ng s ph m

Xu t phát t c s lý lu n vƠ th c ti n trên, chúng tôi ch n đ tƠi nghiên c u:

“D yăh ẾăẢiáoăế Ếăh Ếă ă iăh ẾăS ăph măỏhỀoăỏi păẾ năn ngăệ Ếăỏh Ếăhi n”

2.ăM căđíchănghiênăc u

Nghiên c u thi t k quy trình d y h c GDH đ i h c s ph m ( HSP) theo

ti p c n NLTH nh m nơng cao ch t l ng d y h c, lƠm phong phú thêm h th ng lý

lu n d y h c GDH vƠ góp ph n nơng cao ch t l ng đƠo t o GV c a tr ng HSP

3.ăKháchăth ăvƠăđ iăt ngănghiênăc u

3.1 Khách th nghiên c u: Quá trình d y h c GDH tr ng HSP

3.2 i t ng nghiên c u: Quá trình d y h c GDH HSP theo ti p c n NLTH

4.ăGi ăthuy tăkhoaăh c

S hình thƠnh NLTH ngh d y h c c a SV có m i quan h ch t ch v i quá trình d y h c môn GDH N u quy trình d y h c GDH đ c thi t k theo ti p c n NLTH vƠ kh thi s đ m b o hình thƠnh đ c NLTH ngh d y h c t t h n cho SV

và góp ph n nơng cao ch t l ng đƠo t o giáo viên

5.ăNhi măv ănghiênăc u

5.1 Nghiên c u c s lý lu n c a d y h c GDH HSP theo ti p c n NLTH 5.2 Kh o sát th c tr ng d y h c GDH HSP t góc đ ti p c n NLTH 5.3 Thi t k quy trình d y h c GDH HSP theo ti p c n NLTH

5.4 Ti n hƠnh th c nghi m s ph m nh m ki m nghi m k t qu tác đ ng

c a quy trình thi t k đ n s hình thƠnh NLTH c a SV vƠ ch t l ng d y h c GDH

6.ăPh măviăgi iăh năc aăđ ătài

- Trong Lu n án, quy trình d y h c GDH HSP đ c thi t k theo ti p c n NLTH v i nh ng ch d n c th đ m i gi ng viên có th áp d ng vƠo thi t k ho t

- Nghiên c u d y h c GDH m t cách toƠn di n d a vƠo s phơn tích đ i

t ng thƠnh nhi u b ph n có m i quan h ch t ch v i nhau

- Nghiên c u d y h c GDH trong m i quan h ch t ch v i các môn h c khác n m trong ch ng trình đƠo t o GV

- Nghiên c u d y h c GDH trong m i quan h gi a n ng l c gi ng d y c a

gi ng viên vƠ tính tích c c h c t p c a SV

- Trình bƠy k t qu nghiên c u rõ rƠng, khúc chi t theo m t h th ng ch t

ch , có tính logic cao

7.1.2 Quan đi m th c ti n

Th c ti n giáo d c lƠ ngu n g c c a đ tƠi nghiên c u, lƠ đ ng l c thúc

đ y quá trình tri n khai nghiên c u vƠ lƠ tiêu chu n đ đánh giá k t qu nghiên

c u C th :

- Nghiên c u d y h c GDH HSP theo ti p c n NLTH ph i d a trên kh o sát

th c tr ng quá trình đƠo t o, th c tr ng trình đ n ng l c ng i h c vƠ nhu c u c a h

- Ch ng trình d y h c GDH HSP ph i h ng t i đáp ng yêu c u th c

ti n giáo d c c a nhƠ tr ng vƠ t ng b c h c

7.1.3 Quan đi m ti p c n d a trên chu n đ u ra: N ng l c th c hi n

D y h c GDH ph i chuy n t ti p c n m c tiêu - n i dung sang ti p c n m c tiêu - chu n đ u ra Trong đó, các chu n đ u ra ph i đ c xác đ nh d a trên các chu n NLTH Nh v y, tr c h t c n nghiên c u xác đ nh h th ng chu n NLTH lƠm c s đ thi t k m c tiêu d y h c, ch ng trình và quy trình d y h c, h ng

t i hình thƠnh SV nh ng n ng l c c n thi t đ sau khi t t nghi p HSP, giúp SV

có th th c hi n đ c nh ng nhi m v vƠ công vi c c a ng i GV

7.2 Ph ngăphápănghiênăẾ ỐăẾ ăỏh

Trong quá trình th c hi n đ tƠi, chúng tôi s d ng ph i h p các ph ng pháp nghiên c u sau:

7.2.1 Nhóm ph ng pháp nghiên c u lý lu n đ xây d ng c s lý thuy t cho v n

+ Ph ng pháp quan sát: Quan sát, ghi chép, nh n xét, đánh giá th c tr ng

d y h c GDH theo ti p c n NLTH vƠ k t qu th c nghi m s ph m (TNSP)

+ Ph ng pháp đi u tra b ng b ng h i: S d ng b ng h i đ i v i gi ng viên

vƠ SV đ kh o sát th c tr ng d y h c GDH theo ti p c n n ng l c th c hi n

+ Ph ng pháp đƠm tho i: Ơm tho i v i gi ng viên gi ng d y GDH vƠ SV

đ tìm hi u nh n th c, thái đ c a h v nh ng v n đ có liên quan đ n đ tƠi nghiên c u

+ Ph ng pháp nghiên c u s n ph m ho t đ ng: Nghiên c u ch ng trình

d y h c GDH c a các tr ng HSP, giáo án vƠ h s lên l p cùa gi ng viên, bài

ki m tra, bƠi ti u lu n c a SV

+ Ph ng pháp l y ý ki n chuyên gia: Thu th p ý ki n c a các gi ng viên

gi ng d y GDH vƠ các nhƠ khoa h c nghiên c u v GDH nh m tìm ra h ng nghiên c u t i u nh t

- Ph ng pháp th c nghi m s ph m: Th c nghi m quy trình d y h c GDH theo ti p c n NLTH nh m kh ng đ nh tính hi u qu , kh thi c a quy trình

đƣ xơy d ng

7.2.3 Các ph ng pháp b tr

S d ng các công th c th ng kê toán h c đ phơn tích đ nh l ng vƠ đ nh

tính các k t qu nghiên c u

8.ăCácălu năđi măb oăv

- Ti p c n NLTH trong quá trình d y h c GDH HSP giúp quá trình d y

h c GDH đ t k t qu cao h n vƠ góp ph n giúp quá trình đƠo t o giáo viên c a

tr ng s ph m đáp ng đ c yêu c u c a th c ti n xƣ h i đ i v i ngh d y h c

- D y h c GDH HSP theo ti p c n NLTH đòi h i quá trình d y h c ph i

ti n hƠnh theo quy trình t kh o sát n ng l c th c hi n, đ n xác đ nh chu n NLTH,

đ n xác đ nh m c tiêu ch ng trình, thi t k ch ng trình, t ch c đƠo t o vƠ cu i cùng lƠ đánh giá theo chu n NLTH

9.ăNh ngăđóngăgópăm iăc aălu năán

9.1 V ăệýăệỐ n

- Nghiên c u c a đ tƠi đƣ m r ng lý lu n v d y h c theo ti p c n NLTH

LƠm sáng t m t s v n đ lý lu n m i nh : m i quan h gi a ti p c n NLTH vƠ

ắchu n đ u ra”, d y h c theo ti p c n NLTH trong quá trình đƠo t o GV, d y h c GDH theo ti p c n NLTH

- Xác đ nh đ c quy trình d y h c theo ti p c n NLTH c p đ ch ng trình đƠo t o vƠ c p đ môn h c

- Xác đ nh các nguyên t c vƠ thi t k quy trình d y h c GDH theo ti p c n NLTH v i các b c ti n hƠnh c th Trong t ng b c ti n hƠnh c a quy trình đƣ

mô t rõ m c tiêu, cách th c th c hi n vƠ đi u ki n th c hi n

CH NGă1

C ăS ăLụăLU NăC AăD YăH CăGIÁOăD CăH C

ă IăH CăS ăPH MăTHEOăTI PăC NăN NGăL CăTH CăHI N

1.1.ăT ngăquanănghiênăc uăv năđ ăd yăh cătheoăti păc năn ngăl căth căhi n và

d yăh căGiáoăd căh c

1.1.1 ẩh ngănghiênăẾ Ốă ăn Ếăngoài

Trên th gi i, vi c nghiên c u vƠ tri n khai đƠo t o theo ti p c n NLTH (competency based - approach) đƣ đ c ti n hƠnh t r t s m m t s n c công nghi p phát tri n D n d n, do có u đi m phù h p v i yêu c u c a đƠo t o k thu t ngh nghi p nên ph ng th c đƠo t o theo ti p c n NLTH đ c v n d ng nhi u

n c trên th gi i [d n theo 97], [d n theo 98]

N m 1983, Vi n hƠn lơm khoa h c qu c gia M đƣ có m t báo cáo đ c p

đ n vi c các h i nghiên c u, các ch doanh nghi p c n nghiên c u vƠ thay đ i các yêu c u v giáo d c đƠo t o, c n thay đ i các ch ng trình d y h c, các yêu c u

ch ng trình ph i d a trên NLTH h n lƠ d a theo th i gian

Canađa, s phát tri n kinh t - xƣ h i đƣ gơy s c ép ph i thay đ i ph ng

th c đƠo t o, đ c bi t lƠ đƠo t o ngh Nh ng c i cách trong l nh v c đƠo t o ngh

đƣ ch ra nh ng ph ng th c linh ho t h n trong đƠo t o, ch ra m i quan h đ n s

th c hi n h n lƠ th i gian đƠo t o, đó chính lƠ đƠo t o d a trên NLTH Ban đ u ch

có các t ch c đƠo t o nh n ra l i th c a ph ng th c nƠy trong đƠo t o ngh Trong nh ng n m g n đơy, các nhƠ s n xu t, kinh doanh, d ch v đơy đƣ cùng ngƠnh giáo d c có s quan tơm h n, đ u t nhi u h n cho ph ng th c đƠo t o d a trên NLTH song song v i vi c xơy d ng các chu n qu c gia v đƠo t o ngh nghi p [sđd, 97]

nhi u n c chơu Á nh Singapore, n , Philippin, Brunei, Malaixia, HƠn Qu c, Nh t B n,ầ ph ng th c đƠo t o ngh d a trên NLTH c ng đƣ vƠ đang

v n d ng các m c đ khác nhau Các b ch ng trình k ho ch đƠo t o ngh d a trên NLTH cho các tr ng chuyên nghi p, nh t lƠ các tr ng k thu t, đƣ đ c so n

th o vƠ s d ng có k t qu trong m t vƠi n m tr l i đơy Nhìn m t cách khái quát

có th nh n th y đi m n i b t c a các ch ng trình nƠy lƠ đƠo t o nh m vi c hình thƠnh các ki n th c vƠ k n ng đ ng i h c có th th c hi n đ c, có n ng l c v n

d ng ngay vƠo th c ti n [sđd, 97]

Chúng tôi đi m qua m t vài công trình nghiên c u sau:

(1) William E B (M ) ắHandbook for developing competency-based training programs” [127] (T m d ch lƠ: S tay cho vi c phát tri n các ch ng trình đƠo t o d a trên NLTH) M c đích c a cu n sách nƠy lƠ giúp phát tri n có hi u qu các ch ng trình giáo d c vƠ đƠo t o Nó dƠnh cho các gi ng viên, ng i lƠm công tác đƠo t o, các nhƠ nghiên c u vƠ nh ng ng i tham gia vƠo vi c đƠo t o ngh trong các t ch c Cu n sách nƠy đ a ra nh ng g i ý lƠm th nƠo đ phát tri n các

ch ng trình d a trên NLTH, bao g m: Mô t rõ chu n đ u ra (C R), s p x p chúng m t các c n th n theo m t trình t Xơy d ng ch ng trình c n th n b ng cách phơn lo i tƠi li u, s p x p vƠ t p h p thƠnh m t gói ch ng trình hoƠn ch nh Xác đ nh m c tiêu c a ch ng trình lƠ h ng vƠo vi c h c c a ng i h c ch không h ng vƠo ho t đ ng d y Ch ng trình s đ m b o r ng ng i h c có th hoƠn thƠnh t t nhi m v (công vi c) sau khi t t nghi p vƠ tham gia vƠo ho t đ ng ngh nghi p Ch ng trình đ c cá nhơn hoá đ m i ng i có th t hoƠn thƠnh công vi c b ng cách tìm hi u nh n th c v n đ vƠ đ xu t cách gi i quy t m t v n

đ VƠ cu i cùng, có th đánh giá đ c hi u qu đƠo t o v i t ng cá nhơn ng i

h c, ng i h c c ng có th t đánh giá đ c m c đ đ t đ c c a b n thơn so v i

m c tiêu c a ch ng trình

(2) Tháng 11 n m 1991, trung tơm Qu c gia v đƠo t o d a trên n ng l c (NCCBT) c a Australia [120] đƣ t ch c h i th o v đƠo t o d a trên NLTH M c đích c a h i th o lƠ đ cung c p m t di n đƠn cho các nhƠ nghiên c u trong l nh

v c đƠo t o d a trên NLTH có th trao đ i nh ng ý ki n, quan đi m v v n đ nƠy Các bƠi tham lu n bao g m: Các báo cáo v cách gi i quy t v n đ đƠo t o d a trên NLTH; Các báo cáo v nh ng d án nghiên c u c a cá nhơn H i th o c ng đƣ th o

lu n v các v n đ n y sinh trong quá trình nghiên c u, trao đ i v h th ng lý lu n

đƠo t o theo NLTH đang có Ch ng trình h i th o đ c t ch c thƠnh nhi u phiên

h p v i các ch đ lƠ: 1- Phát tri n vƠ cung c p các ch ng trình đƠo t o d a trên

n ng l c, 2 - Phát tri n h th ng các tiêu chu n NLTH 3 - Các ch ng trình đƠo t o trong đƠo t o theo NLTH; 4 - ánh giá vƠ công nh n các ch ng trình đƠo t o theo NLTH Qua h i th o nƠy, m t s v ng m c trong t ch c đƠo t o theo NLTH

đ c gi i quy t vƠ m ra nh ng h ng đi m i trong đƠo t o ngu n nhơn l c đáp

ng v i s phát tri n c a xƣ h i

(3) Tác gi Thomas Deissinger vƠ Slilke Hellwig ( c) [123] đƣ d a trên

nh ng kinh nghi m đƠo t o ngh mƠ mình đang tr c ti p ti n hƠnh đ đ a ra quan

đi m v c u trúc vƠ ch c n ng c a ch ng trình đƠo t o d a trên NLTH i u nƠy

b t đ u t tri t lý v đƠo t o d a trên NLTH, đó lƠ vi c cung c p m t mô t v các tính n ng trong c u trúc vƠ ch c n ng c a ch ng trình c ng nh m c tiêu c a nó

Vi c xơy d ng c u trúc vƠ ch c n ng c a ch ng trình đƠo t o theo ti p c n NLTH

c n ph i đ c th o lu n rõ bao g m c k ho ch xơy d ng ch ng trình, phát tri n

ch ng trình vƠ ki m đ nh ch ng trình tr c khi th c thi C ng c n xem xét s khác bi t, u, nh c đi m c a vi c xơy d ng c u trúc, ch c n ng ch ng trình đƠo

t o theo ti p c n NLTH v i các lý thuy t xơy d ng ch ng trình đƠo t o ngh khác

M t đi u n a lƠ nh ng ch ng trình xơy d ng theo NLTH c n có s đ i sánh v i h

th ng giáo d c đƠo t o c a h th ng Úc, Anh, x Wales, B c Ireland vƠ Scotland

Nh v y m i đ m b o đ c ch t l ng đƠo t o vƠ đ c công nh n qu c t

(4) C ng hòa Ghana (Republic of Ghana) lƠ m t qu c gia t i Tây Phi c ng

có nh ng nghiên c u v đƠo t o theo ti p c n NLTH Theo các tác gi Boahin, Peter Hofman, WH Adriaan, m t s ch ng trình đƠo t o theo NLTH Ghana đƣ đ c công nh n vƠ đ m b o ch t l ng Trong bƠi vi t, các tác gi đƣ đ c p đ n vi c tìm

hi u nh n th c c a sinh viên vƠ gi ng viên v đƠo t o theo NLTH vƠ ki m tra các

y u t nh h ng đ n vi c th c hi n ch ng trình đƠo t o nƠy trong các tr ng cao

đ ng Ghana Th c ti n đƣ cho th y r ng b n thơn ng i s d ng lao đ ng (nh ng

ng i qu n lý công ty, nhƠ máy) vƠ các tr ng cao đ ng k thu t đƣ có nh h ng

đ c bi t đ n vi c thi hƠnh đƠo t o theo NLTH K t qu lƠ, m t vƠi ch ng trình đƠo

t o theo ti p c n NLTH đƣ đ c áp d ng đƣ nơng cao ch t l ng đƠo t o, ch ng minh đ c đơy lƠ m t h ng ti p c n c n đ c quan tơm vƠ nhơn r ng [111]

(5) Tác gi Leesa Wheelahan (Úc) đƣ phát tri n vƠ m ra m t góc nhìn th c

t khác v đƠo t o theo NLTH Lu n c quan tr ng mƠ tác gi đ a ra lƠ s hi u bi t (ki n th c) c a ng i h c ph i đ c đ t vƠo v trí trung tơm c a ch ng trình đƠo

t o nh ng đƠo t o theo ti p c n NLTH l i không lƠm đ c đi u đó B ng vi c mô t

l i nh ng yêu c u c a xƣ h i đ i v i m t ho t đ ng ngh nghi p, cách ti p c n nƠy

đ t s th c hi n công vi c ngh nghi p c a ng i sinh viên vƠo v trí trung tơm thay cho vi c ph i b t đ u t vi c ti p nh n h th ng tri th c khoa h c chuyên sơu Trong khuôn kh bƠi vi t, tác gi đƣ ch ra h n ch c a ph ng pháp xơy d ng

ch ng trình đƠo t o theo ti p c n NLTH vƠ đ xu t c n ph i có nh ng nghiên c u sơu h n trong các lý thuy t xơy d ng ch ng trình đƠo t o [117] Theo chúng tôi,

có th có nhi u cách hi u, nh ng NLTH lƠ t h p c a h th ng ki n th c, k n ng

vƠ thái đ , vì v y đ t NLTH vƠo v trí trung tơm t c lƠ không ch quan tơm đ n ki n

th c đ n thu n mƠ ki n th c đó đ c đ c trong m i quan h m t thi t v i k n ng

vƠ thái đ i u nƠy lƠm cho quá trình d y h c đ c đ m b o g n v i th c ti n lao

đ ng ngh nghi p, kh c ph c tính hƠn lơm c a giáo d c đ i h c

(6) Tác gi Tian Ye (Trung Qu c) đ c p đ n ch ng trình phát tri n NLTH cho gi ng viên trong các c s giáo d c vƠ đƠo t o ngh B c Kinh - Trung Qu c, đơy

lƠ m t d án đ c bi t c a chính quy n đ a ph ng nh m m c đích c i thi n vi c gi ng

d y b c chuyên nghi p [124] Trong đó, n ng l c th c hƠnh s ph m c a gi ng viên

đ c đ c bi t quan tơm U ban giáo d c thƠnh ph B c Kinh (Trung Qu c) vƠ s tƠi chính h p tác ti n hƠnh các d án t n m 2007 đ n n m 2010 Ch ng trình phát tri n NLTH bao g m chín k ho ch, bao g m: Ơo t o t i ch c, xơy d ng đ i ng gi ng viên, xơy d ng c s v t ch t, tuy n d ng gi ng viên tr gi ng, ầ Ch ng trình đ c

ti n hƠnh trong t t c các tr ng đƠo t o k thu t - d y ngh B c Kinh đ nơng cao

ch t l ng t ng th vƠ phát tri n giáo d c vƠ đƠo t o ngh

i m qua nh ng nghiên c u trên có th nh n th y: đƠo t o theo NLTH lƠ

m t xu h ng đ c nhi u qu c gia, nhi u nhƠ khoa h c quan tơm nghiên c u nhi u góc đ khác nhau vƠ ng d ng vƠo quá trình d y h c các tr ng đ i h c, chuyên nghi p Tu theo đ c đi m c a m i qu c gia mƠ lý thuy t nƠy đ c thay đ i cho phù h p

Chúng tôi c ng đƣ ti n hƠnh tìm hi u các nghiên c u trên th gi i v v n đ đƠo t o giáo viên (trong đó đ c bi t chú ý t i nh ng nghiên c u v d y h c các n i dung khoa h c s ph m nói chung vƠ Giáo d c h c nói riêng) qua đó nh n th y: Các qu c gia trên th gi i đ u quan tơm t i các gi i pháp nơng cao ch t l ng giáo

d c - đƠo t o vƠ m t gi i pháp tr ng tơm lƠ nơng cao ch t l ng đƠo t o GV Do

nh ng d bi t v v n hóa, kinh t , chính tr , nên công tác đƠo t o GV m i qu c gia có nh ng đ c tr ng riêng v m c tiêu, n i dung, ch ng trình đƠo t o Tuy nhiên, đi m qua m t s công trình nghiên c u chúng tôi nh n th y có m t s đ c

đi m chung nh sau: [d n theo 85]

+ Các nghiên c u kh ng đ nh quá trình đƠo t o GV c n chú tr ng c hai m t:

th nh t lƠ hình thƠnh SV tri th c khoa h c c a môn h c (ho c l nh v c) mƠ SV

s ph trách gi ng d y sau nƠy, th hai lƠ hình thƠnh SV tri th c v khoa h c s

ph m (trong đó bao g m Giáo d c h c, lý lu n d y h c môn h c vƠ rèn luy n nghi p v s ph m)

+ N i dung d y h c các tri th c khoa h c s ph m (bao g m c tri th c Giáo

d c h c) đ c xác đ nh d a trên mô hình nhơn cách ng i GV trong b i c nh xƣ

h i hi n đ i Các tác gi nh Ann Grosso de Leon, Anne Reynolds, Robert Glaser, Hilda Borko, Ralph Putnam, Olugbemiro Jegede, Margaret Taplin và Sing -Lai Chan đƣ mô t nh ng tri th c, k n ng, ph m ch t vƠ giá tr mƠ GV c n có đ có th

ho t đ ng ngh nghi p m t cách hi u qu Mô hình nhơn cách c a ng i GV hi n

++ Ki n th c v hoƠn c nh vƠ ph m ch t c a h c sinh đ có th hi u rõ h n

v h c sinh, v gia đình vƠ tr ng h c c a h

++ H th ng các cách th c dùng đ k t n i lý thuy t v i th c t

++ Ki n th c v đánh giá h c t p

++ Ki n th c v các chi n l c, k thu t vƠ công c dùng đ t o nên vƠ duy trì

m t môi tr ng ho c m t c ng đ ng h c t p

++ Ki n th c, k n ng vƠ ph m ch t dùng đ lƠm vi c v i tr em

++ Ki n th c vƠ thái đ nh m ng h nh ng đi u t t đ p, công lý, công b ng trong l nh v c xƣ h i vƠ chính tr

++ Ki n th c vƠ k n ng v cách s d ng công ngh trong ch ng trình giáo

d c - d y h c

+ Ph ng pháp d y h c vƠ hình th c t ch c d y h c đ c l a ch n, s d ng

d a trên n n t ng c a lý thuy t ki n t o SV s ph m đ c đ i x nh lƠ nh ng

ng i h c tích c c, ch đ ng t ki n t o nên tri th c vƠ b n l nh ngh nghi p c a

b n thơn thông qua h th ng các ho t đ ng g n li n v i th c ti n d y h c ch không

ph i lƠ nh ng tình hu ng gi đ nh th c t

Nh v y, trên th gi i, quá trình d y h c các n i dung tri th c nghi p v s

ph m nói chung vƠ Giáo d c h c nói riêng c ng đƣ g n v i y u t ắth c hi n”, g n

v i lao đ ng s ph m c a ng i GV trong th c ti n

1.1.2 ẩh ngănghiênăẾ Ốă ăỏrongăn Ế

Vi t Nam trong nh ng n m g n đơy đƣ có m t s công trình nghiên c u theo h ng ti p c n NLTH nh sau:

tƠi c p B B93-52-24: “Ti p c n đào t o ngh d a trên NLTả và vi c xây d ng tiêu chu n ngh ”, tác gi Nguy n c Trí (Vi n nghiên c u vƠ phát tri n

giáo d c nay lƠ Vi n khoa h c giáo d c Vi t Nam) đƣ nêu lên nh ng quan đi m v đƠo t o theo ti p c n NLTH [97] Theo nghiên c u nƠy, m t s khái ni m, quan

đi m v NLTH c ng nh đƠo t o theo NLTH đƣ đ c lƠm rõ ơy lƠ c s lý lu n cho vi c phát tri n ph ng th c đƠo t o nƠy Vi t Nam Tuy nhiên, nh ng nghiên

c u nƠy ch t p trung ph c v cho vi c phát tri n các ch ng trình d y ngh theo NLTH mƠ ch a m r ng cho l nh v c đƠo t o đ i h c, nh t lƠ t i các tr ng đ i h c

s ph m

Tác gi Nguy n V n Tu n [101] đƣ h th ng hóa lý thuy t v đƠo t o theo NLTH nh : khái ni m NLTH, nh ng c s chung v đƠo t o theo NLTH; u đi m

h n ch c a cách ti p c n NLTH vƠ ch rõ s khác bi t gi a đƠo t o theo NLTH v i đƠo t o theo truy n th ng Tác gi c ng trình bƠy quy trình phát tri n ch ng trình đƠo t o theo ti p c n NLTH vƠ có nh ng ví d minh ho rõ rƠng

Tác gi inh Công Thuy n vƠ các đ ng nghi p đƣ so n th o tƠi li u ắH ng

d n chu n b vƠ gi ng d y theo mô-đun” [88] Tác gi đƣ khái quát v tình hình đƠo

t o ngh theo mô-đun NLTH trên th gi i vƠ Vi t Nam Ch d n các ph ng pháp

d y h c tích h p đ phù h p v i ch ng trình đ c xơy d ng theo mô-đun NLTH NgoƠi ra, tác gi c ng trình bƠy rõ ti n trình t ch c d y h c, ph ng pháp ki m tra

vƠ đánh giá theo NLTH

Tác gi Nguy n H u Lam [51] đƣ phơn tích nh ng h n ch trong h th ng giáo d c hi n nay lƠ v a thi u l i v a y u Ch ng trình n ng v ki n th c, nh v

k n ng, không g n v i th c ti n phát tri n c a xƣ h i V i cách đ t v n đ nh

v y, tác gi đƣ ch ra c n ph i tìm m t mô hình m i trong giáo d c vƠ đƠo t o nh n

m nh đ n ắch t l ng vƠ hi u qu th c hi n công vi c” c bi t, Nguy n H u Lam đƣ phơn tích, t ng k t các mô hình đƠo t o c a th gi i vƠ nh n đ nh mô hình đƠo t o d a trên n ng l c (competency based model) s lƠ m t cách ti p c n trong phát tri n giáo d c vƠ đƠo t o ngh nghi p Vi t Nam Tuy nhiên tác gi c ng ch

ra m t s l u ý mƠ các nhƠ nghiên c u, các nhƠ qu n lý giáo d c c n quan tơm

Các công trình công b c a các tác gi k trên m i ch đ a ra khung lý thuy t v đƠo t o, d y h c, t ch c d y h c theo NLTH V n d ng lý thuy t nƠy vƠo nh ng nghiên c u c th có th k t i các công trình nghiên c u sau:

Tác gi Nguy n Ng c Hùng: “Các gi i pháp đ i m i qu n lý d y h c th c

hành theo ti p c n NLTả cho SV s ph m k thu t” [40] đƣ lƠm rõ các khái ni m,

phơn tích nh ng đ c đi m c a ph ng th c đƠo t o ti p c n NLTH, s khác bi t so

v i đƠo t o truy n th ng, ch ra nh ng y u c u khách quan ph i đ i m i qu n lý d y

h c th c hƠnh, t đó đƣ ti n hƠnh đánh giá th c tr ng n i dung, xác đ nh nh ng y u kém, đ a ra nh ng đ xu t vƠ th c nghi m 3 gi i pháp đ i m i qu n lý d y h c

th c hƠnh theo ti p c n NLTH cho SV s ph m k thu t

Tác gi V Tr ng Ngh [65], đƣ lƠm rõ c s lý lu n vƠ th c ti n c a vi c đánh giá k t qu h c t p môn Tin h c v n phòng cho SV Cao đ ng k thu t công nghi p d a trên NLTH, t đó xác đ nh NLTH tin h c v n phòng, xơy d ng h th ng tiêu chu n NLTH tin h c v n phòng vƠ đánh giá k t qu h c t p c a SV

Tác gi V Xuơn Hùng [41] đƣ khái quát đ c m t s v n đ lý lu n vƠ th c

ti n v n ng l c d y h c c a GV d y ngh vƠ m c tiêu, n i dung, quy trình đánh giá

n ng l c d y h c cho SV HSP k thu t trong th c t p s ph m theo ti p c n NLTH Qua đó, tác gi đ xu t các bi n pháp rèn luy n n ng l c d y h c cho sinh viên HSP k thu t trong th c t p s ph m theo ti p c n NLTH

V n đ d y h c GDH, tuy đ n nay ch a có các nghiên c u chuyên sâu theo

ti p c n NLTH, song có th k đ n m t s công trình nghiên c u ít nhi u đ c p đ n

d y h c môn h c c n t ch c nh th nƠo đ giúp ng i h c có đ c các n ng l c

th c ti n ngh nghi p t t h n,nh đó d y h c hi u qu h n:

Tác gi Nguy n Th Tính [90] kh ng đ nh t m quan tr ng c a t h c môn GDH đ i v i SV HSP Mu n t h c GDH có hi u qu thì nh t thi t GV ph i bi t

t ch c t h c cho SV m t cách khoa h c T ch c t h c môn GDH cho SV bao

g m t ch c đ SV t nghiên c u tƠi li u, xơy d ng đ c ng nghiên c u tr c khi lên l p nghe gi ng vƠ t ch c cho SV t h c sau gi lên l p Trên c s lý lu n chung, tác gi đƣ đ xu t các bi n pháp t ch c t h c môn GDH cho SV HSP bao g m: Nhóm các bi n pháp t ch c t h c trên l p (t o môi tr ng h c t p cho

SV, t ng c ng gi i các bƠi t p tình hu ng, s d ng ph ng pháp mô hình hóa trong d y h c GDH) vƠ nhóm các bi n pháp t ch c t h c nhƠ cho SV (h ng

d n SV l p k ho ch bƠi h c, b i d ng m t s k n ng t h c cho SV, ầ)

Theo tác gi Hu nh M ng Tuy n [102], trong ho t đ ng h c t p, “h i” có

vai trò quan tr ng có tác d ng phát huy tính t giác, tích c c, đ c l p trong h c t p,

kh i ngu n sáng t o cho SV Tác gi trình bƠy 6 cách phơn lo i cơu h i có nhi u ý ngh a vƠ đ c v n d ng nhi u trong d y h c GDH bao g m: Phơn lo i theo m c đ

nh n th c, theo ti n trình t ch c d y h c, theo ph ng án tr l i, theo th i gian, theo ph m vi bao quát v n đ , theo c u trúc cơu h i T các cách phơn lo i trên, tác

gi đ a ra m t s đ xu t đ s d ng cơu h i trong d y h c GDH đ t hi u qu

Tác gi Tr nh Thúy Giang [26], [27] nh n m nh vai trò c a ph ng pháp Case study Trong d y h c không ph i chú tr ng d y ki n th c mƠ c n d y k n ng

h c t p m c đ cao Case study th ng đ c s d ng v i các hình th c th o lu n, tranh lu n, l ng nghe công khai, xét x C n c vƠo đ c thù c a môn GDH có th

kh ng đ nh v n d ng Case study vƠo d y h c GDH vƠ gi ng d y phù h p nh t v i hình th c th o lu n toƠn l p vƠ h c t p theo nhóm Tác gi đƣ đi sơu vƠo trình bƠy hình th c h c t p theo nhóm b ng Case study v i k thu t ghép hình bao g m: khái

ni m, m c tiêu, nguyên t c t ch c, các b c ti n hƠnh vƠ đánh giá k t qu

Tác gi Nguy n Th HƠ Lan [52] trình bƠy lý lu n v tình hu ng d y h c GDH, cách th c vƠ k thu t xơy d ng tình hu ng d y h c theo ti p c n gi i quy t

v n đ

Tác gi Nguy n ng Trung [100] đƣ đ a ra quan đi m s ph m t ng tác trong d y h c GDH vƠ trình bƠy k t qu nghiên c u th c tr ng nh n th c c a gi ng viên vƠ SV các tr ng C SP v d y h c t ng tác bao g m: nh n th c c a GV vƠ

SV v d u hi u c a quan đi m s ph m t ng tác, th c tr ng v n d ng quan đi m

s ph m t ng tác vƠo d y h c GDH T đó tác gi đ a ra ph ng h ng v n d ng bao g m: thi t k ch ng trình môn h c GDH, biên so n tƠi li u h c t p môn GDH, thi t k vƠ th c thi bƠi gi ng theo quan đi m SPTT

Tác gi HƠ Kim To n [94] nghiên c u “T ch c quá trình d y h c môn giáo

d c h c theo ti p c n phân hoá tr ng cao đ ng s ph m L ng S n” Tác gi đƣ

khái quát đ c m t s v n đ lý lu n v d y h c phơn hoá môn Nghiên c u th c

tr ng t ch c d y h c phơn hoá môn GDH, ch ra đ c nh ng thu n l i vƠ khó

kh n, nh ng thƠnh công vƠ h n ch c a t ch c d y h c phơn hóa môn GDH

tr ng cao đ ng s ph m L ng S n Tác gi c ng đ xu t quy trình t ch c d y h c môn GDH theo ti p c n phơn hoá vƠ th c hi n ph n ắNh ng v n đ chung c a

giáo d c h c”

Qua nghiên c u t ng quan v n đ d y h c ẢDả theo NLTả, chúng tôi có k t

lu n sau:

(1) Ơo t o theo ti p c n NLTH lƠ m t ph ng th c đƠo t o không m i đ i

v i th gi i nh ng m i v n d ng vƠo th c ti n đƠo t o Vi t Nam vƠ ch y u đ c

v n d ng vƠo l nh v c đƠo t o ngh Các công trình nghiên c u ch a nhi u vƠ ch a

có h th ng Nh ng u đi m c a t ch c đƠo t o theo ti p c n NLTH c n đ c v n

d ng r ng rƣi h n

(2) V n d ng lý thuy t v d y h c theo ti p c n NLTH vƠo d y h c GDH

tr ng đ i h c s ph m ch a có, vì v y nghiên c u “D y h c ẢDả đ i h c s

ph m theo ti p c n NLTả” lƠ m t h ng đi m i góp ph n nơng cao hi u qu d y -

h c c a môn h c mang tính nghi p v c a tr ng S ph m

Trong quá trình th c hi n lu n án, chúng tôi đƣ nghiên c u, k th a, đ i chi u nhi u lu n đi m, s li u t các công trình nghiên c u k trên

1.2.ăB năch tăc aăquáătrìnhăd yăh că ăđ iăh c

Quá trình d y h c đ i h c lƠ quá trình đƠo t o ngh trình đ cao, nh m đƠo t o các chuyên gia t ng lai c a m t l nh v c ngh nghi p nh t đ nh Có th coi đó là m t h th ng cơn b ng đ ng g m ba thƠnh t c b n vƠ quan tr ng nh t: tri th c khoa h c, ho t đ ng d y vƠ ho t đ ng h c t ng tác qua l i v i nhau, thơm nh p vƠo nhau, quy đ nh l n nhau đ cùng th c hi n nhi m v c a d y - h c,

nh m hình thƠnh vƠ phát tri n nhơn cách ng i h c theo yêu c u c a s phát tri n kinh t - xƣ h i trong l nh v c ngh nghi p m i giai đo n c th Trong quá trình

đó, gi ng viên không ch truy n đ t tr th c, mƠ quan tr ng h n lƠ ng i t ch c

ho t đ ng nh n th c vƠ ho t đ ng nghiên c u khoa h c, lƠm cho ng i h c (SV) phát huy h t ti m n ng c a b n thơn vƠ h c m t cách sáng t o đ chi m l nh tri

th c khoa h c [33], [61]

Sinh viên không th đ ng ti p thu tri th c t phía gi ng viên mƠ lƠ ch th

c a ho t đ ng nh n th c vƠ ho t đ ng nghiên c u khoa h c Nh v y, b n ch t c a quá trình d y h c đ i h c lƠ quá trình nh n th c - nghiên c u c a sinh viên V i s

t ch c s ph m c a gi ng viên, sinh viên ti n hƠnh các ho t đ ng h c t p t ng

ng Ho t đ ng h c t p c a sinh viên (H HT-SV) ngoƠi nh ng đ c đi m chung còn

có nh ng đ c đi m riêng n i b t sau:

ả ảT-SV mang tính ch t ngh nghi p V i tính ch t h c t p ch y u lƠ

ph c v cho các l nh v c ngh nghi p trong t ng lai nên trong quá trình h c t p

SV ph i hoƠn thƠnh nhi m v ch y u lƠ ti p thu có sáng t o, có phê phán trình đ cao nh ng hi u bi t, k n ng c b n c a ngh nghi p t ng lai T c lƠ, h ph i

ph n đ u n m đ c c s c a ngh nghi p mƠ h c n đ m nh n sau khi t t nghi p

đ i h c v i t cách lƠ m t cán b khoa h c, k s , chuyên viên, Do v y, nh ng tri th c h l nh h i lƠ h th ng các tri th c khoa h c c b n, c s , tri th c chuyên ngƠnh, tri th c công c vƠ các k n ng, k x o t ng ng v i chuyên ngƠnh đ c đƠo t o

ả ảT-SV mang tính ch t nghiên c u Bên c nh nhi m v h c t p chi m

l nh tri th c khoa h c, SV b t đ u tham gia tìm ki m, phát hi n cái m i (cái ch a h

bi t) đ i v i nhơn lo i m t cách v a s c Vì th , nghiên c u khoa h c tr thƠnh m t

b ph n có m i quan h h u c v i H HT-SV Qua vi c t p d t nghiên c u, giúp hình thƠnh SV nh ng ph m ch t, tác phong, ph ng pháp nghiên c u, ph ng pháp lu n khoa h c c a nhƠ nghiên c u; góp ph n gi i quy t m t cách khoa h c

nh ng v n đ do th c ti n xƣ h i, th c ti n cu c s ng, th c ti n ngh nghi p đ ra

T tính ch t nghiên c u c a H HT đòi h i ng i sinh viên có thêm tính sáng t o, tính th c ti n,

ả ảT-SV là ho t đ ng lao đ ng trí óc c ng th ng i u nƠy do kh i l ng

tri th c c n ti p thu đ i h c quá l n, tính ch t đa d ng cùng v i m c đ ph c t p,

tr u t ng c a n i dung h c t p C ng đ ho t đ ng trí tu c a SV ph thu c vƠo nhi u y u t : n i dung, tính ch t ph c t p c a các nhi m v ; trình đ tri th c; các

k n ng vƠ k x o; n ng l c, đ ng c c a sinh viên Vì v y, c n có s đ ng viên có

m c đích c a gi ng viên đ i v i SV trong quá trình gi ng d y vƠ có s ch d n c n thi t, nh ng không áp đ t đ i v i h

ả ảT-SV có tính đ c l p trí tu cao trong h c t p Do tính ch t c a H HT

đ i h c, do yêu c u c a th c ti n cu c s ng đƣ đòi h i sinh viên ph i có s đ c

l p trí tu cao trong h c t p H ph i t ý th c v vi c h c c a b n thơn ó lƠ s t

nh n th c đ c b n thơn lƠ ch th c a H HT, lƠ ng i tích c c, ch đ ng trong

vi c l nh h i, khám phá tri th c Tính đ c l p trong H HT c a sinh viên th hi n

trong su t quá trình h c t p, t vi c phơn tích gi i quy t các nhi m v h c t p đ n

vi c s u t m tƠi li u tham kh o, l p k ho ch h c t p phù h p vƠ th c hi n nó

C n c vƠo b n ch t c a quá trình d y h c đ i h c, vƠo xu th phát tri n c a

th i đ i, quá trình d y h c đ i h c có nh ng đ c tr ng sau: [87]

- M c tiêu d y h c đ i h c lƠ nh m hình thƠnh sinh viên nh ng ki n th c

k n ng, nh ng ph m ch t chính tr , đ o đ c t ng x ng v i trình đ đ c đƠo t o Trong xu th đ i m i d y h c đ i h c nh m đƠo t o ngu n nhơn l c đáp ng nhu

c u xƣ h i thì m c tiêu v n ng l c có v trí quan tr ng M c tiêu d y h c h ng vƠo vi c hình thƠnh sinh viên m t h th ng n ng l c chung vƠ n ng l c chuyên

bi t đ sinh viên t t nghi p đ i h c có kh n ng hoƠn thƠnh đ c ho t đ ng ngh nghi p trong môi tr ng xƣ h i luôn bi n đ i không ng ng Trên c s nghiên c u

m t cách khoa h c các đ c đi m lao đ ng trong th c t vƠ các yêu c u c a nhƠ s

d ng lao đ ng, h th ng n ng l c (nh n m nh đ n n ng l c th c hi n) đ c xác

đ nh theo m t quy trình khoa h c nghiêm ng t, đơy s lƠ chu n đ u ra (C R), lƠ c

s xu t phát vƠ c ng lƠ tiêu chí đ đánh giá quá trình d y h c

- N i dung d y h c đ i h c có tính hi n đ i vƠ phát tri n, đ m b o c b n vƠ

chuyên sơu V i m c tiêu d y h c nh m hình thƠnh vƠ phát tri n n ng l c c a ng i

h c đáp ng nhu c u xƣ h i thì n i dung d y h c c ng có s thay đ i Tr c kia, n i

dung d y h c đ c xơy d ng nh m tr l i cơu h i: “chúng ta mu n sinh viên bi t cái gì?”, gi đơy lƠ cơu h i: “sinh viên c n bi t (n m v ng) cái gì đ có đ c nh ng

n ng l c c n thi t?” N i dung d y h c đ n v i sinh viên không ph i ch t gi ng viên mƠ còn thông qua nhi u “kênh thông tin” khác nên gi ng viên có vai trò giúp

cho sinh viên tìm ki m, l a ch n vƠ x lý n i dung đ chi m l nh tri th c khoa h c,

s d ng nó nh m t công c đ chi m l nh tri th c, k n ng ngh nghi p m i

- Ph ng pháp d y h c đ i h c lƠ nh ng ph ng pháp tích h p vƠ tích c c

nh m t o đi u ki n cho sinh viên phát tri n t duy sáng t o, rèn luy n k n ng th c

hƠnh, b i d ng các n ng l c (đ c bi t lƠ n ng l c t h c t p, t nghiên c u; n ng

l c ngh nghi p, n ng l c xƣ h i, ầ) C ng nh các b c h c khác, ph ng pháp

d y h c đ i h c ph i bám sát m c tiêu d y h c, ph thu c vƠo đ c đi m c a n i

dung, đ c đi m c a sinh viên, khai thác t i u các ngu n l c nh th i l ng, tƠi

li u, trang thi t b , môi tr ng vƠ đ c bi t lƠ n ng l c chuyên môn vƠ n ng l c s

ph m c a ng i giáo viên

- ánh giá quá trình d y h c đ i h c h ng đ n đánh giá xác th c n ng l c

c a sinh viên ó không ph i lƠ vi c đánh giá m t cách riêng bi t ki n th c, k n ng

vƠ thái đ mƠ đánh giá ba n i dung trên trong s t h p, đ c th hi n kh n ng

th c hi n công vi c c a sinh viên Mu n v y c n k t h p ch t ch gi a đánh giá ti n trình vƠ đánh giá t ng k t, c n s d ng các ph ng pháp đánh giá có th đo đ c

m c đ hoƠn thƠnh công vi c c a sinh viên đ t đó rút ra k t lu n v n ng l c đ c hình thƠnh m c nƠo nh : ph ng pháp quan sát, th c hƠnh, trình bƠy s n ph m ầ

Tóm l i, theo quan ni m c a UNESCO: “s n ph m đ i h c trong th i đ i ngày nay ph i có n ng l c trí tu , có kh n ng sáng t o và thích ng Có kh n ng hành đ ng đ có th l p nghi p, có n ng l c t h c, t nghiên c u đ có th h c

th ng xuyên, ph i có n ng l c qu c t nh ngo i ng , v n hóa toàn c u đ có kh

n ng h i nh p đáp ng đ c nh ng yêu c u trên, sinh viên ph i có cách h c

ch đ ng, kh n ng t l c tìm ki m, x lý thông tin và khát khao sáng t o” [88]

1.3.ăD yăh cătheoăti păc năn ngăl căth căhi n

1.3.1.ăẩ ngăệ Ếăốàăn ngăệ Ếăỏh Ếăhi n

1.3.1.1 N ng l c

i v i m i ngƠnh khoa h c, tùy vƠo đ i t ng nghiên c u c a t ng l nh v c

mƠ khái ni m n ng l c đ c đ nh ngh a khác nhau:

- D i góc đ Tơm lý h c: N ng l c lƠ t h p các thu c tính đ c đáo c a cá nhơn phù h p v i nh ng yêu c u đ c tr ng c a m t ho t đ ng nh t đ nh, nh m đ m

b o có k t qu t t trong l nh v c ho t đ ng y [105] Các nhƠ nghiên c u tơm lý h c

kh ng đ nh: n ng l c c a con ng i luôn g n li n v i ho t đ ng c a chính con

ng i, n i dung, tính ch t c a ho t đ ng đ c quy đ nh b i n i dung, tính ch t c a

đ i t ng mƠ ho t đ ng h ng d n Vì v y, khi nói đ n n ng l c không ph i lƠ m t thu c tính tơm lý duy nh t nƠo đó (ví d : kh n ng tri giác, kh n ng ghi nh , ) mƠ

lƠ s t ng h p các thu c tính tơm lý c a cá nhơn đáp ng đ c yêu c u c a ho t

đ ng vƠ đ m b o cho ho t đ ng đó đ t k t qu mong mu n [sđd, 105]

- Theo t đi n GDH [28]: n ng l c, kh n ng, đ c hình thƠnh ho c phát tri n cho phép m t con ng i đ t thƠnh công trong m t ho t đ ng th l c, trí l c

ho c ngh nghi p N ng l c đ c th hi n vƠo kh n ng thi hƠnh m t ho t đ ng,

th c hi n m t nhi m v

V i các nhƠ nghiên c u khoa h c giáo d c, thu t ng ắn ng l c” đ c ý

ni m r t s m t nh ng n m 1970 vƠ có r t nhi u đ nh ngh a đ c đ a ra xu t phát

t nhi u h ng ti p c n trong nh ng b i c nh khác nhau:

McClelland (1973) mô t ắn ng l c nh lƠ m t đ c tính c b n đ th c hi n công vi c” Boyatzis (1982) m r ng thêm đ nh ngh a c a McClelland vƠ quan

ni m r ng ắn ng l c nh lƠ các đ c tính c a m t cá nhơn có liên quan đ n vi c th c

hi n công vi c đ t hi u qu cao” Spencer and Spencer (1993) d a trên đ nh ngh a

v n ng l c c a Boyatzis vƠ mô t ắn ng l c nh lƠ đ c tính c b n c a m t cá nhơn (ki n th c, k n ng, thái đ , đ ng c , nét tiêu bi u vƠ ý ni m v b n thơn) có liên quan đ n các tiêu chí đánh giá hi u su t công vi c” T ng t , Dubois (2004) đ nh ngh a ắn ng l c lƠ các đ c tính mƠ cá nhơn có đ c vƠ s d ng chúng trong nh ng

ng c nh thích h p vƠ nh t quán đ đ t đ c k t qu mong mu n” Nh ng đ c tính nƠy bao g m ki n th c, k n ng, đ ng c , nét tiêu bi u, cách suy ngh , c m ngh , hƠnh đ ngầ [d n theo, 56]

Các đ nh ngh a k trên m c dù có s khác nhau nh ng h u h t đ u có chung

m t s quan đi m: N ng l c bao g m m t lo t các ki n th c, k n ng, thái đ hay các đ c tính cá nhơn khác c n thi t đ th c hi n công vi c thƠnh công Bên c nh đó,

nh ng y u t nƠy ph i quan sát hay đo l ng đ c đ có s phơn bi t gi a ng i có

n ng l c vƠ ng i không có n ng l c

Nh v y, n ng l c mang d u n cá nhân, th hi n tính ch quan trong hành

đ ng và có th có đ c nh s b n b , kiên trì h c t p, ho t đ ng, rèn luy n và tr i nghi m V b n ch t, n ng l c là t h p c a ki n th c, k n ng, k x o, thái đ và

m t s y u t tâm lý khác phù h p v i yêu c u c a ho t đ ng nh t đ nh, đ m b o

cho ho t đ ng đó có k t qu Khi n ng l c phát tri n thành tài n ng th c s thì các

y u t này hoà quy n, đan xen vào nhau

N ng l c đ c xem nh lƠ nh ng ph m ch t ti m tƠng c a m t cá nhơn vƠ đòi h i c a công vi c đ th c hi n công vi c thƠnh công N ng l c đ c hi u lƠ m t

t p h p các ki n th c, k n ng vƠ thái đ hay các ph m ch t cá nhơn khác (đ ng c , nét tiêu bi u, ý ni m v b n thơn, mong mu n th c hi nầ) mƠ t p h p nƠy lƠ thi t

y u vƠ quan tr ng c a vi c hình thƠnh nh ng s n ph m đ u ra

1.3.1.2 N ng l c th c hi n

N ng l c th c hi n (NLTH) lƠ thu t ng đ c d ch t ti ng Anh

(Competency, ho c Competence) vƠ ti ng c (Handlungskompetenz) Theo ngh a

thông th ng, các t đi n Anh - Vi t d ch lƠ n ng l c, kh n ng th c hi n

Trong l nh v c giáo d c - đƠo t o, mu n đánh giá m t ch th có NLTH thì

c n đánh giá trong vi c hoƠn thƠnh m t nhi m v , m t tình hu ng ngh nghi p thông qua nh ng k n ng, thao tác mƠ ch th đó th c hi n trên th c t

M t s đ nh ngh a v NLTH c a các tác gi trên th gi i:

G.Debling nêu đ nh ngh a “NLTả” lƠ kh n ng ch th th c hi n các ho t

đ ng trong ph m vi ngh nghi p đ t t i các trình đ , m c đ th c hi n mong đ i

c n thi t ó lƠ m t quan ni m r ng bao g m c kh n ng truy n t i ki n th c, k

n ng, k x o vƠo các tình hu ng m i trong ph m vi ngh đó, bao g m c s t

ch c, k ho ch lƠm vi c, c ho t đ ng m i n y sinh có liên quan đ n ch t l ng công vi c vƠ các cá nhơn lƠm vi c có hi u qu v i đ ng nghi p, v i cán b lƣnh

đ o, qu n lý, M t cá nhơn bi t thƠnh th o gi i ngh lƠ ng i bi t th c hi n đ c

m t nhi m v c th hay m t ch c trách c th trong m t kho ng th i gian xác

đ nh, có kh n ng x lý m t cách hi u qu các s c b t th ng trong các môi

tr ng hay đi u ki n khác [d n theo 40]

Theo B.Mansfield [Sđd, 40] thì NLTH đ c hi u lƠ kh n ng ch th bi t

th c hi n đ c toƠn b vai trò lao đ ng hay ph m vi công vi c T c lƠ th c hi n chúng ch không ph i ch bi t v chúng, bi t th c hi n tr n v n vai trò lao đ ng hay

ph m vi công vi c ch không ph i t ng k n ng, t ng công vi c riêng r , theo các tiêu chu n mong đ i c a công vi c đó ch không ph i lƠ các tiêu chu n v đƠo t o hay các tiêu chu n tách r i th c t công vi c, trong các môi tr ng lƠm vi c th c,

đi u ki n th c t

M t s đ nh ngh a v NLTH c a các tác gi Vi t Nam

Theo tác gi Nguy n c Trí [98] vƠ tác gi Nguy n V n Tu n [101]: NLTH

là kh n ng th c hi n đ c các ho t đ ng (nhi m v , công vi c) theo tiêu chu n đ t

ra đ i v i t ng nhi m v , công vi c đó NLTả bao g m: các k n ng c t lõi (các k

n ng thông tin, k n ng giao ti p, k n ng l p k ho ch và t ch c tri n khai các

ho t đ ng, k n ng h p tác, k n ng gi i quy t v n đ , k n ng s d ng công ngh );

có kh n ng thích ng đ thay đ i; có kh n ng áp d ng ki n th c c a mình vào công vi c; có khát v ng h c t p và c i thi n,

Tác gi Nguy n Minh ng [22] cho r ng: “NLTả là nh ng ki n th c, k

n ng, thái đ c n thi t đ ng i lao đ ng có th th c hi n đ c công vi c c a ngh

đ t chu n quy đ nh trong nh ng đi u ki n cho tr c”

Các đ nh ngh a v NLTH đ c nêu trên g n v i s th c hi n thƠnh công các công vi c c th c a m t ngh theo các chu n đ c quy đ nh Do v y, NLTH có

th đánh giá vƠ l ng hóa đ c

K th a, phát tri n các nghiên c u c a nh ng tác gi đi tr c vƠ v i h ng nghiên c u c a lu n án, khái ni m NLTH dùng trong nghiên c u đ tƠi lu n án nƠy

là “t h p c a các thành t ki n th c, k n ng, thái đ ngh nghi p đ m b o cho

ch th th c hành t t công vi c theo chu n đ u ra quy đ nh trong nh ng tình hu ng

ho c nhi m v ngh nghi p nh t đ nh Trong đó, thành t k n ng là y u t quan

Tuy nhiên, trong h th ng NLTH có th th y, ho t đ ng ngh nghi p đóng vai trò quan tr ng giúp xác đ nh NLTH, còn k n ng lƠ s hi n th c hoá n ng l c vƠo th c ti n Vì v y trong t ng n ng l c chúng tôi s xác đ nh các k n ng c t lõi đánh giá m t ng i có NLTH hay không c n có s ph i h p gi a đánh giá ki n

th c, đánh giá k n ng vƠ đánh giá thái đ , trong đó h th ng k n ng có vai trò quan tr ng

- NLTH có th nh n bi t đ c thông qua các đ c tr ng sau: [88]

+ N i dung c a NLTH là t h p c a ki n th c, k n ng, thái đ vƠ các nguyên t c c n thi t c a ng i lao đ ng đ th c hi n toƠn b m t ho c

m t s n i dung lao đ ng ngh nghi p c th

+ N i dung c a NLTH đáp ng đ c tiêu chu n đ u ra vƠ do đó có tác d ng

t t cho vi c đáp ng tiêu chu n đƠo t o

+ N i dung c a NLTH t ng minh vƠ đánh giá đ c b ng các minh ch ng

th c t

- Các m c đ c a NLTH: Theo Var gas Zuñi ga, F [14], [125] có 5 m c NLTH nh sau:

+ M c 1: Th c hi n t t các ho t đ ng thông th ng, quen thu c

+ M c 2: Th c hi n t t các ho t đ ng quan tr ng trong nh ng hoƠn c nh khác nhau Có th t mình th c hi n m t s ho t đ ng t ng đ i ph c t p

ho c các công vi c ít g p Có kh n ng lƠm vi c h p tác, tham gia nhóm lƠm vi c

+ M c 3: Th c hi n các ho t đ ng ph c t p, ít g p, trong nhi u hoƠn c nh khác nhau Có kh n ng lƠm vi c đ c l p c ng nh kh n ng ki m soát vƠ

h ng d n ng i khác

+ M c 4: Có kh n ng th c hi n m t cách ch c ch n vƠ đ c l p các ho t

đ ng chuyên môn ph c t p trong nh ng tình hu ng khó Có kh n ng t

ch c vƠ qu n lý công vi c c a nhóm vƠ đi u ph i các ngu n tƠi nguyên

+ M c 5: ng d ng các nguyên t c tr ng y u vƠ k thu t ph c t p trong nhi u tình hu ng ngh nghi p khác nhau m đ ng nh ng công vi c

th ng xuyên đòi h i tính t ch cao, đi u hƠnh công vi c c a nh ng

ng i khác vƠ ki m soát các ngu n tƠi nguyên quan tr ng NgoƠi ra c ng

có kh n ng chu n đoán, thi t k , l p k ho ch, th c thi k ho ch vƠ đánh giá công vi c

- Mô hình c u trúc n ng l c th c hi n: hình thƠnh vƠ phát tri n n ng l c

c n xác đ nh các thƠnh ph n vƠ c u trúc c a chúng Có nhi u cách phơn lo i n ng

l c khác nhau vì v y vi c mô t c u trúc vƠ các thƠnh ph n n ng l c c ng khác nhau Theo quan đi m c a các nhƠ s ph m ngh c, c u trúc chung c a n ng l c

th c hi n đ c mô t lƠ s k t h p c a 4 n ng l c thƠnh ph n sau: [13]

+ N ng l c chuyên môn (Professional competency): LƠ kh n ng th c hi n các nhi m v chuyên môn c ng nh kh n ng đánh giá k t qu chuyên môn m t cách đ c l p, có ph ng pháp vƠ chính xác Trong đó bao g m c

kh n ng t duy lô gic, phơn tích, t ng h p, tr u t ng hoá, kh n ng nh n

bi t các m i quan h h th ng vƠ quá trình N ng l c chuyên môn hi u theo ngh a h p lƠ n ng l c n i dung chuyên mônắ, theo ngh a r ng bao

g m c n ng l c ph ng pháp chuyên môn

+ N ng l c ph ng pháp (Methodical competency): LƠ kh n ng đ i v i nh ng hƠnh đ ng có k ho ch, đ nh h ng m c đích trong vi c gi i quy t các nhi m

v vƠ v n đ N ng l c ph ng pháp bao g m n ng l c ph ng pháp chung

vƠ ph ng pháp chuyên môn Trung tơm c a ph ng pháp nh n th c lƠ

nh ng kh n ng ti p nh n, x lý, đánh giá, truy n th vƠ trình bƠy tri th c + N ng l c xƣ h i (Social competency): LƠ kh n ng đ t đ c m c đích trong nh ng tình hu ng xƣ h i c ng nh trong nh ng nhi m v khác nhau trong s ph i h p s ph i h p ch t ch v i nh ng thƠnh viên khác

+ N ng l c cá th (Induvidual competency): LƠ kh n ng xác đ nh, đánh giá

đ c nh ng c h i phát tri n c ng nh nh ng gi i h n c a cá nhơn, phát tri n

n ng khi u, xơy d ng vƠ th c hi n k ho ch phát tri n cá nhơn, nh ng quan

đi m, chu n giá tr đ o đ c vƠ đ ng c chi ph i các thái đ vƠ hƠnh vi ng x

Mô hình c u trúc n ng l c trên đơy có th c th hoá trong t ng l nh v c chuyên môn, ngh nghi p khác nhau Ví d n ng l c c a GV bao g m nh ng nhóm

c b n sau: n ng l c d y h c; n ng l c giáo d c; n ng l c đánh giá, ch n đoán vƠ t

v n; n ng l c phát tri n ngh nghi p vƠ phát tri n tr ng h c;

Nh ng n ng l c trên không tách r i nhau mƠ có m i quan h ch t ch N ng

l c th c hi n đ c hình thƠnh trên c s có s k t h p các n ng l c nƠy

T u chung l i, NLTH đ c coi lƠ s tích h p gi a ba thƠnh t ki n th c, k

n ng vƠ thái đ c n thi t đ hoƠn thƠnh đ c nh ng công vi c vƠ nhi m v trong

th c ti n ho t đ ng ngh nghi p

Th c ch t khái ni m n ng l c vƠ NLTH ch lƠ s phát bi u khác c a m t v n

đ Khi nói đ n n ng l c lƠ nh n m nh đ n kh n ng th c hi n, t c lƠ ng i h c

ph i bi t - lƠm ch không d ng l i bi t - hi u, vƠ hƠnh đ ng “làm” đơy đ c

g n v i ki n th c vƠ k n ng ch không ph i “làm” m t cách “máy móc” NLTH

c ng v y, nh ng “ph i bi t, ph i làm đ c” đơy đ c hi u lƠ g n v i nhi m v

ngh nghi p nh t đ nh (NLTH g n v i n ng l c ngh nghi p c a m i cá nhơn,

đ c s d ng trong l nh v c giáo d c ngh nghi p)

1.3.2 Ti păẾ năn ngăệ Ếăỏh Ếăhi n

Trong khoa h c giáo d c, khi xơy d ng ch ng trình môn h c th ng có hai cách ti p c n sau: th nh t lƠ ti p c n d a vƠo n i dung (m c tiêu- n i dung ki n

th c); th hai lƠ ti p c n d a vƠo k t qu đ u ra (m c tiêu- n ng l c th c hi n)

Ti p c n n i dung lƠ cách nêu ra m t danh m c đ tƠi, ch đ c a m t l nh

v c (môn h c) nƠo đó T c lƠ t p trung xác đ nh vƠ tr l i cơu h i: Chúng ta mu n

ng i h c c n bi t cái gì? Cách ti p c n nƠy ch y u d a vƠo yêu c u n i dung h c

v n c a m t khoa h c b môn nên th ng mang tính "hƠn lơm", n ng v lý thuy t

vƠ tính h th ng, nh t lƠ khi ng i thi t k ít chú đ n ti m n ng, các giai đo n phát tri n, nhu c u, h ng thú vƠ đi u ki n c a ng i h c

Ti p c n k t qu đ u ra, nh NIER (Nh t B n) (1999) đƣ xác đ nh "là cách

ti p c n nêu rõ k t qu - nh ng kh n ng ho c k n ng mà ng i h c mong mu n

đ t đ c vào cu i m i giai đo n h c t p trong nhà tr ng m t môn h c c th "

Nói cách khác, cách ti p c n nƠy nh m tr l i cơu h i: Chúng ta mu n ng i h c

bi t vƠ có th lƠm đ c nh ng gì? [d n theo 86], [115]

B c sang th k 21, s phát tri n nhanh, m nh c a xƣ h i t o ra nh ng thách

th c l n cho giáo d c vƠ xu h ng ti p c n d y h c theo NLTH đ c hình thƠnh,

v n d ng nhi u qu c gia trên th gi i Tên g i c a cách ti p c n nƠy có khác nhau

nh ng thu t ng đ c dùng khá ph bi n lƠ Competency - based Training (đƠo t o theo NLTH)

- Tác gi Paprock [119] ch ra 5 đ c tính c b n c a ti p c n nƠy:

(1) Ti p c n NLTH d a trên t t ng giáo d c l y ho t đ ng c a ng i h c làm trung tâm

(2) Ti p c n NLTH đáp ng nh ng đòi h i c a th c ti n ngh nghi p

(3) Ti p c n NLTH đ nh h ng đ n cu c s ng hi n th c c a con ng i (4) Ti p c n NLTH th hi n quan đi m d y h c r t linh ho t vƠ n ng đ ng (5) Ti p c n NLTH cho phép xác đ nh các tiêu chu n n ng l c c n hình thƠnh ng i h c m t cách rõ rƠng

- V i nh ng đ c tính trên, d y h c theo ti p c n NLTH có u th : [71]

(1) Cho phép cá nhơn hóa vi c h c Trên c s mô hình NLTH, ng i h c

s t b sung nh ng thi u h t trong tri th c vƠ k n ng c a b n thơn đ

th c hi n nh ng nhi m v vƠ công vi c c th

(2) nh h ng vƠo k t qu đ u ra, t đó đi u ch nh đ c ho t đ ng c a

ng i d y vƠ ng i h c

(3) T o s linh ho t trong vi c đ t t i k t qu đ u ra, phù h p v i t c đ ,

nh p đ vƠ đ c đi m nh n th c c a t ng cá nhơn ng i h c

(4) T o đi u ki n thu n l i trong vi c xác đ nh k t qu đ t đ c c a quá trình d y h c b i có m t h th ng chu n đánh giá rõ ràng

1.3.3.ăTi păẾ năn ngăệ Ếăỏh Ếăhi năốàă“ẾhỐ năđ Ốăra”

1.3.3.1 M i quan h gi a “n ng l c th c hi n” và “chu n đ u ra” trong d y h c theo ti p c n NLTả

Nh ng phơn tích m c 1.3.2 cho phép kh ng đ nh: V b n ch t, ti p c n

NLTH chính lƠ ti p c n k t qu đ u ra, nh ng m i quan tơm đơy lƠ “k t qu đ u ra” đ c t p trung vƠo mô t h th ng NLTH c n có ng i h c vƠ ng i h c c n

đ t đ c Ch ng trình d y h c theo h ng ti p c n NLTH tr l i cho cơu h i:

ng i h c bi t lƠm nh ng gì thông qua các ho t đ ng c th , s d ng nh ng tri th c

h c đ c đ gi i quy t các tình hu ng do ho t đ ng th c ti n c a công vi c đ t ra

nh th nƠo? Nói cách khác, d y h c h ng đ n hình thƠnh cho ng i h c nh ng

n ng l c c n thi t đ ng i h c có th thích ng vƠ phát tri n trong đi u ki n xƣ h i

vƠ yêu c u công vi c luôn bi n đ i không ng ng

Nh v y, yêu c u quan tr ng hƠng đ u trong vi c t ch c d y h c theo

h ng ti p c n nƠy lƠ ph i xác đ nh đ c m t h th ng NLTH lƠm k t qu đ u ra

c a quá trình d y h c vƠ lƠm c s đ nh h ng cho t t c các ho t đ ng ti p theo

c a GV bao g m: thi t k , tri n khai ho t đ ng d y h c vƠ thi t k , t ch c ki m tra

- đánh giá k t qu d y h c K t qu đ u ra (nh ng NLTH) ph i đ c mô t t ng minh, chi ti t thƠnh các c p đ (trong m i c p đ l i mô t rõ nh ng m c đ đ t

đ c v ki n th c, k n ng, thái đ ) mƠ ng i h c c n đ t đ c sau khi k t thúc quá trình d y h c ơy chính lƠ chu n đ u ra c a quá trình d y h c

Có nhi u quan đi m khác nhau v chu n đ u ra, trong công v n h ng d n xơy d ng vƠ công b chu n đ u ra ngƠnh đƠo t o c a B Giáo d c vƠ Ơo t o thì: Chu n đ u ra lƠ quy đ nh v n i dung ki n th c chuyên môn; k n ng th c hƠnh,

kh n ng nh n th c công ngh vƠ gi i quy t v n đ ; công vi c mƠ ng i h c có th

đ m nh n sau khi t t nghi p vƠ các yêu c u đ c thù khác đ i v i t ng trình đ , ngƠnh đƠo t o [11]

Trong công v n h ng d n xơy d ng vƠ hoƠn thi n ch ng trình đƠo t o theo chu n đ u ra c a i h c Qu c gia HƠ N i [12] thì: chu n đ u ra th hi n m c tiêu đƠo t o trong đó bao g m các n i dung vƠ m c đ v ki n th c, k n ng, ph m ch t

đ o đ c; công vi c mƠ ng i h c có th đ m nh n sau khi t t nghi p vƠ các yêu c u

đ c thù khác đ i v i t ng ch ng trình vƠ ngƠnh đƠo t o

Nh v y, chu n đ u ra lƠ b n mô t nh ng gì sinh viên nên h c, hi u bi t và lƠm đ c sau khi t t nghi p khoá h c, môn h c

Theo ti p c n NLTH, chu n đ u ra lƠ b n mô t h th ng các NLTH bao

g m các c p đ vƠ các m c đ t ng ng v s v n d ng thƠnh th o ki n th c, k

n ng, thái đ đ gi i quy t nh ng nhi m v th c ti n ngh nghi p có th x y đ n trong t ng lai (đ phơn bi t vƠ thu n l i cho vi c trình bƠy v n b n, chu n đ u ra theo ti p c n NLTH đ c g i t t lƠ chu n NLTH)

1.3.3.2 Các b c ti n hành xác đ nh chu n n ng l c th c hi n

Có nhi u ph ng pháp xác đ nh chu n đ u ra c a ch ng trình đƠo t o, trong

h th ng đ i h c hi n nay đang ti n hƠnh xơy d ng chu n đ u ra c a ch ng trình

đƠo t o b ng ph ng pháp CDIO (Conceive - hình thƠnh ý t ng; Design - thi t k

ý t ng; Implement - th c hi n; Operate - v n hƠnh) V b n ch t CDIO lƠ cách

thi t k , phát tri n các ch ng trình đƠo t o theo ti p c n n ng l c, nh n m nh đ n

kh n ng th c hi n công vi c c a SV sau khi t t nghi p H n th n a, d i góc đ

lý lu n d y h c, CDIO còn lƠ g i ý v m t quy trình công ngh d y h c hoƠn ch nh

tr l i đ c cơu h i th nh t ph i b t đ u t kh o sát ho t đ ng lao đ ng trong th c

t , h i ý ki n c a các chuyên gia, các nhƠ tuy n d ng, t đó mô t nh ng n ng l c

c n thi t c a ng i lao đ ng trong m t l nh v c ho t đ ng ngƠnh ngh c th

Nói cách khác, h th ng giáo d c c n đ c đ t vƠo b i c nh th c hƠnh trong

th c t , trong b i c nh đó s xác đ nh đ c h th ng các n ng l c mƠ ng i SV sau

khi t t nghi p c n có, t đó xác đ nh ki n th c, k n ng, thái đ c n đ t đ c ơy

lƠ c s quan tr ng đ xác đ nh chu n NLTH c a ch ng trình đƠo t o, đ m b o cho quá trình đƠo t o đáp ng đ c v i nhu c u c a xƣ h i

- Khái quát hoá, s p x p các n ng l c thành m t h th ng theo nh ng quy chu n nh t đ nh

V i cách ti p c n nƠy, chu n NLTH c a ch ng trình đƠo t o đ c xơy d ng theo CDIO g m 4 c p đ C th : [21], [30], [68]

C p đ 1 (X) bao g m các ki n th c, k n ng thái đ c n thi t đ hình thƠnh

4 n ng l c th c hi n c t lõi (n ng l c cao c p):

1 Ki n th c và ph ng pháp suy lu n

2 Các k n ng ngh nghi p, k n ng và thái đ cá nhân

3 Các k n ng giao ti p: làm vi c theo nhóm, truy n thông

4 N ng l c nh n th c, thi t k , tri n khai và v n hành trong b i c nh c a doanh nghi p và xã h i

C p đ 2 (XX) phơn chia kh i ki n th c, k n ng, thái đ vƠ n ng l c c t lõi thƠnh các n i dung c th ph n ánh n ng l c th c hƠnh vƠ nghiên c u

C p đ 3 (XXX) vƠ c p đ 4 (XXXX) đ c xác đ nh đ n m c đ chi ti t,

nh ng chi ti t nƠy c n thi t cho s chuy n đ i t nh ng m c tiêu c p đ cao sang chu n đ u ra có th gi ng d y vƠ đánh giá đ c

1.3.3.3 Vai trò c a chu n NLTả trong quy trình d y h c theo ti p c n NLTả

Chu n NLTH gi vai trò đ c bi t quan tr ng đ nh h ng cho các b c ti n hƠnh ti p theo trong quy trình d y h c theo ti p c n NLTH C th :

(1) Chu n NLTH đ nh h ng cho vi c thi t k ch ng trình đƠo t o theo ti p

c n NLTH

Ch ng trình đƠo t o lƠ b n thi t k t ng th cho m t ho t đ ng đƠo t o

B ng thi t k đó ch rõ m c đích, n i dung vƠ k t qu đƠo t o, nó phác ho quy trình c n thi t đ th c hi n n i dung đƠo t o C n c vƠo chu n đ u ra c a t ng