đổi mới cơ chế quản lý tài chính ở các cơ sở khám chữa bệnh công lập tỉnh an giang hiện nay

Hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công đang được thực thi theo Nghị dịnh số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm

PHẦN MỞ ĐẦU

Trong thời gian dài trước đây chúng ta quan niệm y tế, giáo dục … là các lĩnh vực “ phi sản xuất vật chất”, có nghĩa đối lập với lĩnh vực sản xuất vật chất như nông nghiệp, công nghiệp Chính quan điểm sai lầm này đã kéo theo sự đầu

tư thấp vì xem như đầu tư vào các lĩnh vực này là tiêu tốn nguồn lực của Nhà nước mà không sáng tạo ra giá trị và giá trị sử dụng Các bệnh viện chỉ đơn thuần là cơ quan hành chính sự nghiệp thu đủ, chi đủ

Chuyển sang kinh tế thị trường chúng ta đã có những thay đổi căn bản trong nhận thức, quan điểm về ngành y tế Ngành y tế được coi là một ngành trong hệ thống kinh tế quốc dân và thuộc nhóm ngành dịch vụ phục vụ các nhu cầu có tính chất phúc lợi xã hội Nói cách khác, ngành y tế có đóng góp vào GDP của đất nước Đầu tư cho y tế không phải là tiêu phí mà là đầu tư cơ bản, đầu tư cho phát triển Theo quan điểm mới, bệnh viện là một đơn vị kinh tế dịch

vụ nhưng khác với các đơn vị kinh doanh dịch vụ bởi hoạt động cung cấp dịch

vụ của bệnh viện không đặt mục tiêu lợi nhuận làm mục tiêu quan trọng nhất Đơn vị kinh tế dịch vụ thông qua các hoạt động dịch vụ của mình để có thu nhập

và tích cực hoạt động không vì doanh lợi

Xuất phát từ quan niệm mới trên, Đảng và Nhà nước ta đã có những thay đổi căn bản trong cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp có thu trong chương trình nghị sự cải cách tài chính công Đó là:

Thứ nhất, thay cho việc cấp kinh phí theo số lượng biên chế như hiện nay bằng việc tính toán kinh phí căn cứ vào kết quả và chất lượng hoạt động, hướng vào kiểm soát đầu ra, chất lượng chi tiêu theo mục tiêu cho đơn giản hơn, tăng quyền chủ động cho đơn vị sử dụng ngân sách

Thứ hai, xoá bỏ cơ chế cấp phát theo kiểu “ Xin- Cho”, thực hiện chế độ

tự chủ tài chính cho các đơn vị sự nghiệp trên cơ sở xác định nhiệm vụ phải thực hiện, mức hỗ trợ tài chính từ ngân sách và phần còn lại do đơn vị tự trang trải

Thứ ba, khuyến khích các nhà đầu tư trong và ngoài nước phát triển trong các lĩnh vực y tế Khuyến khích liên doanh, liên kết và đầu tư trực tiếp vào lĩnh vực này

Thực tế trên đòi hỏi quản lý tài chính trong bệnh viện vừa phải đảm bảo các mục tiêu tài chính vừa đảm bảo tính hiệu quả, công bằng trong chăm sóc sức khoẻ Quản lý tài chính bệnh viện trở thành chìa khoá quyết định sự thành công hay thất bại trong việc quản lý bệnh viện; quyết định sự tụt hậu cũng như phát triển của bệnh viện

Đề tài “Đổi mới c ả i ở các c ở m ữ

An Giang i y” được lựa chọn nghiên cứu nhằm tìm ra

hướng thực hiện hữu hiệu hoạt động tài chính các cơ sở khám, chữa bệnh công lập tỉnh An Giang hiện nay đáp ứng yêu cầu của thực tiễn này

CHƯƠNG 1:

CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC CƠ SỞ KHÁM CHỮA

BỆNH CÔNG LẬP Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

1.1 T i v ả tài chính ở ở m ữ :

1.1.1 K i i m về tài chính

 Khái niệm tài chính:

Tài chính là phạm trù kinh tế, phản ánh các quan hệ phân phối của cải xã hội dưới hình thức giá trị Phát sinh trong quá trình hình thành, tạo lập, phân phối các quỹ tiền tệ của các chủ thể trong nền kinh tế nhằm đạt mục tiêu của các chủ thể ở mỗi điều kiện nhất định

 Bản chất của tài chính:

Tài chính được đặc trưng bằng sự vận động độc lập tương đối của tiền tệ chủ yếu với chức năng phương tiện thanh toán và phương tiện cất trữ trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ đại diện cho sức mua nhất định ở các chủ thể kinh tế - xã hội

Tài chính phản ánh tổng hợp các mối quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính thông qua việc tạo lập hoặc sử dụng các quỹ tiền

 Chức năng của tài chính:

* Chức năng huy động

Đây là chức năng tạo lập các nguồn tài chính, thể hiện khả năng tổ chức khai thác các nguồn tài chính nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế

Việc huy động vốn phải tuân thủ cơ chế thị trường, quan hệ cung cầu và giá cả của vốn

* Chức năng phân phối

Chức năng phân phối của tài chính là một khả năng khách quan của phạm trù tài chính Con người nhận thức và vận dụng khả năng khách quan đó để tổ chức việc phân phối của cải xã hội dưới hình thức giá trị Khi đó, tài chính được

sử dụng với tư cách một công cụ phân phối

1.1.2 C ả i

Cơ chế tài chính là toàn bộ những phương thức, cách thức chi trả và thanh toán các dịch vụ đã được cung cấp, phù hợp với pháp luật và nhằm đảm bảo cho người cung cấp dịch để duy trì hoạt động cung cấp một cách bình thường

Hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công đang được thực thi theo Nghị dịnh số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập Nghị định này gồm có 5 Chương và 35 Điều Quá trình triển khai thực hiện, Bộ Tài chính có Thông tư số 71/2006/TT-BTC của Bộ Tài chính ngày 09/8/2006 hướng dẫn và quy định cụ thể một số Điều của Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 và Thông tư

số 113/2007/TT-BTC ngày 24/9/2007 hướng dẫn, sửa đội bổ sung một số nội dung của có Thông tư số 71/2006/TT-BTC ngày 09/8/2006

* N ồ i h

- Kinh phí do ngân sách nhà nước cấp, gồm:

Kinh phí bảo đảm hoạt động thường xuyên thực hiện chức năng, nhiệm vụ đối với đơn vị bảo đảm một phần chi phí hoạt động (sau khi đã cân đối nghuồn thu sự nghiệp); được cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp giao, trong phạm vị dự toán được cấp có thẩm quyền giao;

Kinh phí thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ;

Kinh phí thực hiện chương trình đào tạo bồi dưỡng cán bộ, viên chức; Kinh phí thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia;

Kinh phí thực hiện các nhiệm vụ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền đặt hàng (điều tra, quy hoạch, khảo sát, nhiệm vụ khác);

Kinh phí thực hiện nhiệm vụ đột xuất được cấp có thẩm quyền giao; Kinh phí thực hiện chính sách tinh giản biên chế theo chế độ do nhà nước quy định (nếu có);

Vốn đầu tư xây dựng cơ bản, kinh phí mua sắm trang thiết bị, sửa chữa lớn tài sản cố định phục vụ hoạt động sự nghiệp theo dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt trong phạm vi dự toán được giao hàng năm;

Vốn đối ứng thực hiện các dự án có nguồn vốn nước ngoài được cấp có thẩm quyền phê duyệt;

Kinh phí khác (nếu có)

- Nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp, gồm:

Phần được để lại từ số thu phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật;

Thu từ hoạt động dịch vụ;

Thu từ hoạt động sự nghiệp khác (nếu có);

Lãi được chia từ các hoạt động liên doanh, liên kết, lãi từ tiền gửi ngân hàng

- Nguồn viện trợ, tài trợ, quà biếu, tặng, cho theo quy định của pháp luật

- Nguồn khác, gồm:

Nguồn vốn của các tổ chức tín dụng, vốn huy động của cán bộ, viên chức trong đơn vị;

Nguồn vốn liên doanh, liên kết của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật

* Tự ủ về ử dụ ồ i

Căn cứ vào nhiệm vụ được giao và khả năng nguồn tài chính, đối với các khoản chi thường xuyên, Thủ trưởng đơn vị được quyết định một số mức chi quản lý, chi hoạt động nghiệp vụ cao hoặc thấp hơn mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định

Căn cứ tính chất công việc, thử trưởng đơn vị được quyết định phương thức khoán chi phí cho từng phí cho từng bộ phận, đơn vị trực thuộc

Quyết định đầu tư xây dựng, mua sắm mới và sửa chữa lớn tài sản thực hiện theo quy định của pháp luật và quy định tại Nghị định này

- Khu vực y tế phổ cập: các tỉnh, huyện, xã

Bộ Y tế có rất ít thông tin về ngân sách y tế của tỉnh, không phát huy hết vai trò kiểm soát việc thực hiện chính sách đầu tư cho y tế ở các địa phương Do vậy, cần thiết phải xây dựng một cơ chế quản lý và cung cấp thông tin

1.1.4 C ả i ở ở m ữ

Đặc trưng của hệ thống y tế là bệnh viện Bệnh viên có trách nhiệm khám, chữa bệnh cho cán bộ và nhân dân theo đúng luật bảo vệ sức khỏe nhân dân và các quy định khác của Nhà nước Bên cạnh đội ngũ bác sỹ, y tá giỏi về nghiệp

vụ và chuyên môn bệnh viện cần phải có nguồn kinh phí để duy trì hoạt động

của mình Ngoài việc đầu tư mua sắm trang thiết bị y tế phục vụ cho công tác khám, chữa bệnh, còn phải có lương và phụ cấp cho cán bộ - viên chức của bệnh viện, chi phí cho quản lý hành chính, chi cho sửa chữa bảo dưỡng thường xuyên,…

Cơ chế tài chính ở bệnh viện công lập là hệ thống những quy định của nhà nước về nguồn tài chính cho việc cung cấp và tiếp cận các dịch vụ y tế bệnh viện công lập, góp phần thực hiện chính sách chăm sóc sức khỏe đối với người dân

Có ba hình thức cung cấp tài chính cho dịch vụ y tế bệnh viện công lập:

T ứ ấ ồ i ừ â ướ

Trước hết, ngân sách nhà nước là nguồn để nhà nước đầu tư cơ sở vật chất

kỹ thuật cho các bệnh viện công lập Ngân sách nhà nước cũng là nguồn đảm bảo một phần chi hoạt động thường xuyên của hệ thống bệnh viện công lập

T ứ i i ừ úi ười dâ

Dịch vụ y tế cũng mang ý nghĩa là hành hóa Vì thế, việc cá nhân người bệnh phải trực tiếp chi trả cho các dịch vụ là điều tự nhiên Khoản chi này, ở nước ta được gọi là Viện phí

T ứ c m ì i rả rướ ò ọi ảo iểm y

Bảo hiểm y tế là một trong những biện pháp chia sẽ rủi ro về chi phí y tế giữa cá nhân và cộng đồng Bảo hiểm y tế được khai thác bằng hai hình thức là

bảo hiểm y tế bắt buộc và bảo hiểm y tế tự nguyện

Ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ yếu trong đầu tư xây dựng cơ sở vật chất trang thiết bị trong lĩnh vực y tế Chi hoạt động thường xuyên là các nội dung chi nhằm đảm bảo sự hoạt động bình thường của công tác y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân Theo tính chất chi, chi hoạt động thường xuyên có thể phân

biệt thành hai nội dung chi: thứ nhất là chi cho công tác y tế dự phòng và thứ hai

là chi trực tiếp cho công tác khám, chữa bệnh

Chi cho công tác khám, chữa bệnh là các chi phí cần thiết cho máy móc thiết bị, thuốc, máu, dịch truyền, vật tư y tế,… phục vụ trực tiếp và bị tiêu hao trong quá trình điều trị trực tiếp cho người bệnh

Theo luật Ngân sách được Quốc hội thông qua năm 2002, tại cấp tỉnh việc quản lý và phân bổ ngân sách y tế thuộc quyền của Ủy ban nhân dân tỉnh ủy nhiệm cho Sở Tài chính Việc phân bổ ngân sách y tế đều dựa vào định mức quy định theo Thông tư số 08 của Bộ Tài chính, theo đó định mức được tính theo số giường bệnh đối với hoạt động khám, chữa bệnh

1.2 C ủ rư ủ Đả và N ướ về đổi mới

ả i đối với y ở ướ i y

Để khắc phục phục tình trạng cấp trên can thiệp quá sâu vào công việc

của cấp dưới, cấp dưới chờ đợi sự chỉ đạo cụ thể của cấp trên thì “cơ chế tự chủ

về tài chính đối với các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp” tất yếu phải được

ra đời để tạo tiền đề cho việc đổi mới phương thức quản lý tài chính theo hướng kết quả đầu ra, thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trong các khâu phân bổ, chấp hành và quyết toán Ngân sách nhà nước

Đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh xã hội hóa các đơn vị sự nghiệp dịch vụ công là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta Tại Kết luận số 37- TB/TW ngày 26/5/2011 của Bộ Chính trị, Đảng ta đã thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ: “Đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh xã hội hóa một số loại hình dịch vụ

sự nghiệp công” Đây được coi là một trong những nhiệm vụ then chốt, góp phần hoàn thiện thể chế của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiện mục tiêu đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại

Để thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 85/2012/NĐ-CP ngày 15/10/2012 quy định về cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập và giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập

Hiện nay, Bộ Y tế đang khẩn trương xây dựng, phối hợp cùng Bộ Tài chính và các Bộ liên quan xây dựng các Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 85 nhằm đổi mới cơ bản cơ chế tài chính của các đơn vị sự nghiệp y tế Chỉ đạo các đơn vị, địa phương triển khai thực hiện Thông tư liên tịch số 04/2012/TTLT-BYT-BTC ngày 29/02/2012 ban hành mức tối đa khung giá của

447 dịch vụ kỹ thuật y tế theo lộ trình định hướng của Chính phủ là không thực hiện cùng một thời điểm, mức điều chỉnh hợp lý để phục vụ mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô Tiếp tục hoàn chỉnh để ban hành Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 69/2008/NĐ-CP và đẩy mạnh xã hội hóa các nguồn vốn đầu tư như vay vốn tín dụng ưu đãi của Ngân hàng phát triển, Quỹ kích cầu (Công ty đầu tư tài chính Tp Hồ Chí Minh) để đầu tư xây dựng cơ sở

hạ tầng cho các bệnh viện đang trong tình trạng quá tải

Về đổi mới phương thức thanh toán giá dịch vụ bệnh viện thông qua thí điểm thu trọn gói theo trường hợp bệnh, theo định suất để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, kiểm soát chi phí khám, chữa bệnh Số địa phương triển khai thanh toán theo định suất tăng lên qua các năm, đấn năm 2012 chỉ còn duy nhất

Tp Hồ Chí Minh chưa triển khai phương thức thanh toán này

- Nghiên cứu khoa học

- Chỉ đạo tuyến dưới

- Hợp tác Quốc tế

- Quản lý kinh tế y tế

* C ấ ổ ứ B vi đ o

- Các phòng chức năng: Phòng Tổ chức cán bộ, phòng Kế hoạch tổng hợp, phòng Tài chính kế toán, phòng Điều dưỡng, phòng Hành chính quản trị, phòng Vật tư thiết bị y tế

- Các khoa: Khoa Nội tổng hợp, khoa Nội tim mạch, khoa Nội thận - Nội tiết - Tiết niệu, khoa Ngoại Tổng hợp, khoa Ngoại chấn thương, khoa Hồi sức cấp cứu, khoa Sản, khoa Cấp cứu, Khoa Y học nhiệt đới, khoa Y học cổ truyền, khoa Lão khoa, khoa Khám bệnh, khoa Phục hồi chức năng, khoa Da liễu, khoa chẩn đoán hình ảnh, khoa Tai mũi họng, khoa Mắt, khoa Răng hàm mặt, khoa Ung bướu, khoa Phẫu thuật gây mê, khoa Giải phẫu bệnh, khoa Sinh hóa, khoa

Vi sinh, khoa Huyết học truyền máu, khoa Dinh dưỡng, khoa Dược, khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn

- Tùy theo nhu cầu khám, chữa bệnh và yêu cầu phát triển bệnh viện từng bước lập kế hoạch, đề án trình các cấp có thẩm quyền thành lập một số khoa mới trong cơ cấu tổ chức của bệnh viện đa khoa

T y y : có 11 bệnh viện đa khoa Các BVĐK gồm: Tp Long

Xuyên, Tp Châu Đốc, Tx Tân Châu, huyện Tịnh Biên, huyện Tri Tôn, huyện Thoại Sơn, huyện An Phú, huyện Phú Tân, huyện Châu Phú, huyện Châu Thành, huyện Chợ Mới

- Tham gia tuyên truyền phòng bệnh trên địa bàn

- Đào tạo, chỉ đạo chuyên môn có tuyến xã

- Tham gia Nghiên cứu khoa học

- Quản lý tổ chức, cán bộ, tài sản, tài chính

Đối với cấp tỉnh: kinh phí NSNN cấp cho các bệnh viện chuyên khoa tự đảm bảo chi phí hoạt động là 3.765triệu đồng ( khoản kinh phí này dùng cho mổ mắt nhân đạo và khoa tim mạch lão học), kinh phí NSNN cấp cho các bệnh viện

đa khoa đảm bảo một phần chi phí hoạt động là 93.558 triệu đồng

Đối với cấp huyện: kinh phí NSNN cấp cho các bệnh viện đa khoa đảm bảo một phần chi phí hoạt động là 108.857 triệu đồng

* N ồ ủ vi ( vi dị vụ iê do iê …)

Hàng năm sau khi trang trải các khoản chi phí, nộp thuế và các khoản nộp khác theo quy định, phần chênh lệch thu lớn hơn chi (nếu có), đơn vị được sử dụng theo trình tự như sau:

 Đối với đơn vị tự bảo đảm chi phí hoạt động:

- Trích tối thiểu 25% để lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp;

- Trích lập Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi, Quỹ dự phòng ổn định thu nhập Đối với 2 Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi, mức trích tối đa không quá 3 tháng tiền lương, tiền công và thu nhập tăng thêm bình quân thực hiện trong năm

Mức trả thu nhập tăng thêm, trích lập các quỹ do Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp quyết định theo quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị

 Đối với đơn vị tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động:

- Trích tối thiểu 25% để lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp;

- Trả thu nhập tăng thêm cho người lao động;

- Trích lập Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi, Quỹ dự phòng ổn định thu nhập Đối với 2 Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi mức trích tối đa không quá 3 tháng tiền lương, tiền công và thu nhập tăng thêm bình quân thực hiện trong năm;

Trường hợp chênh lệch thu lớn hơn chi trong năm bằng hoặc nhỏ hơn một lần quỹ tiền lương cấp bậc, chức vụ trong năm, đơn vị được sử dụng để trả thu nhập tăng thêm cho người lao động, trích lập 4 quỹ: Quỹ dự phòng ổn định thu nhập, Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi, Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, trong

đó, đối với 2 Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi mức trích tối đa không quá 3 tháng tiền lương, tiền công và thu nhập tăng thêm bình quân thực hiện trong năm Mức trả thu nhập tăng thêm, trích lập các quỹ do Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp quyết định theo quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị

Từ khi được giao quyền tự chủ theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP, cơ sở khám, chữa bệnh công lập của tỉnh chủ động trong điều hành, quản lý chi tiêu tài chính, được phép huy động vốn để đầu tư tăng cường cơ sở vật chất; nâng cao chất lượng hoạt động sự nghiệp; công khai, minh bạch trong tổ chức sắp xếp bộ máy phù hợp nhiệm vụ được giao Một số bệnh viện cũng được phép vay vốn, liên doanh liên kết, mở rộng dịch vụ, phát triển quy mô kỹ thuật, chất lượng chuyên môn phục vụ, đổi mới trang thiết bị, góp phần đáp ứng nhu cầu thụ hưởng ngày càng cao của người dân và xã hội