Thiết kế bài giảng điện tử có sử dụng đa phương tiện nhằm tăng kết quả học tập Nghề Tin Học THPT

Về giáo viên: - Thường sử dụng phương pháp dạy học viết tắt là PPDH truyền thống, chưa đầu tư thích đáng về PPDH, sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại đa phươngtiện để có thể tạo hứn

MỤC LỤC

NỘI DUNG TRANG

I TĨM TẮT: 2

II GIỚI THIỆU: 4

III PHƯƠNG PHÁP: 6

1 Khách thể nghiên cứu: 6

2 Thiết kế nghiên cứu: 6

3 Quy trình nghiên cứu: 7

4 Đo lường và thu thập dữ liệu: 7

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ: 8

V KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ: 11

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO: 12

VII PHỤ LỤC: 13

1 Kế hoạch bài học và một số mẫu Slide đã thiết kế: 14

2 Đề và đáp án kiểm tra sau tác động: 22

3 Bảng điểm : 27

4. Bảng thực hành tính tốn các đại lượng thống kê (Excel): 28

5 Một số mẫu Slide đã thiết kế cĩ sử dụng đa phương tiện: 30

I TÓM TẮT ĐỀ TÀI:

Trong lĩnh vực giáo dục đào tạo, Công nghệ thông tin (viết tắt là CNTT) bướcđầu đã được ứng dụng trong công tác quản lý, một số nơi đã đưa Tin học vào giảng dạy,học tập Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tiễn hiện nay, việc ứng dụng CNTT trong giáodục ở các trường nước ta còn rất hạn chế Chúng ta cần phải nhanh chóng nâng cao chấtlượng, nghiệp vụ giảng dạy, nghiệp vụ quản lý, chúng ta nên biết cách tận dụng nó, biến

nó thành công cụ hiệu quả cho công việc của mình, mục đích của mình

Ứng dụng CNTT là một yêu cầu quan trọng của đổi mới PPDH Trung TâmGDTX-HN – TX Sông Cầu cũng như các Trung Tâm và trường học khác cần quan tâmđến việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học tất cả các bộ môn trong đó có mônTin học Tin học là bộ môn khoa học thực nghiệm, song trong chương trình SGK có một

số khái niệm mới, trừu tượng đòi hỏi học sinh phải trực quan đa dạng hơn, tạo điều kiệnchuẩn trong thao tác tư duy của mình để hiểu sâu hơn về chức năng, công dụng, tàinguyên của máy tính Vì các nội dung dạy học môn Tin học nói chung và ở chươngtrình Tin học THPT nói riêng có rất nhiều vấn đề trực quan ví dụ: Các bước để khởiđộng chương trình, lưu trang tính, mở trang tính, định dạng văn bản, định dạng trangtính hay các hàm tính toán trong Excel Để hỗ trợ việc dạy học các nội dung này, SGKcũng có khá nhiều hình ảnh minh họa Nhiều giáo viên tâm huyết cũng đã sưu tầm và sửdụng thêm các phương tiện hổ trợ như tranh, ảnh, sơ đồ Giáo viên hướng dẫn học sinhquan sát, kèm theo lời mô tả, giải thích, với mục đích giúp cho học sinh hiểu bài hơn.Tuy nhiên, đối với những nội dung khó, ví dụ khi mô tả các thao tác để định dạng màuchữ, tô màu nền, tính toán các hàm Giáo viên chỉ dùng lời nói và các hình ảnh tĩnh đểminh họa thì học sinh vẫn rất khó hình dung, việc tiếp thu bài của các em vẫn hạn chế.Nhiều học sinh rất thuộc bài mà không hiểu được bản chất của các sự việc, hiện tượng,

kĩ năng vận dụng thực tế chưa tốt

Trung Tâm GDTX-HN TX Sông Cầu đã được trang bị tương đối đầy đủ các

- Ý thức học tập của một số học sinh không cao, không hứng thú trong học tập,lười hoạt động, không tích cực tự giác, ý thức tự học, tự rèn luyện yếu

- Chưa biết vận dụng lý thuyết để thực hành các bài thực hành

Về giáo viên:

- Thường sử dụng phương pháp dạy học (viết tắt là PPDH) truyền thống, chưa đầu

tư thích đáng về PPDH, sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại (đa phươngtiện) để có thể tạo hứng thú về học tập bộ môn cho học sinh học tốt hơn

* Các giải pháp Giáo viên đã thực hiện dẫn đến hiện trạng trên:

Vì học sinh có trí tưởng tượng về các thao tác phải thực hiện và kỹ năng sử dụngmáy vi tính còn yếu nên giáo viên thường mô tả bằng lời các thao tác cần thực hiệnqua tranh ảnh và ghi lại trên bảng cho học sinh quan sát Đây là các hình thức giảngdạy trên bảng bằng phấn và tranh ảnh trong Sách giáo khoa nên học sinh khó tưởngtượng và hình dung Do đó học sinh khó tiếp thu được các kiến thức và không có kỹnăng sử dụng máy tính để thực hành dẫn đến đa số học sinh ít hứng thú khi học mônTin học

 Giải pháp tôi đưa ra là:

Giải pháp của tôi là thiết kế bài giảng điện tử có sử dụng đa phương tiện (sử

dụng các phương tiện dạy học hiện đại, các phần mềm hổ trợ trình diễn như: MSPowerPoint, Violet, ImindMap, Lecture Maker, Xara 3D, Flash…) để thiết kế bài giảng

có nội dung phù hợp và trực quan để cung cấp thêm hình ảnh động, âm thanh trong việcminh họa các thao tác và hướng dẫn học sinh thực hànhgiúp các em hiểu nhanh hơn, có

kĩ năng vận dụng vào thực tế tốt hơn

Nghiên cứu được tiến hành trên 2 nhóm tương đương là lớp 11A1 (lớp thực

nghiệm) và lớp 11A2 (lớp đối chứng) trường THPT Phan Đình Phùng Lớp 11A1 đã

được thực hiện giải pháp thay thế trong Phần III, IV của chương trình nghề Tin học vănphòng lớp 11 Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của

học sinh Lớp 11A1 (lớp thực nghiệm) đã đạt kết quả học tập cao hơn so với lớp 11A2

(lớp đối chứng).

Kết quả điểm bài kiểm tra đầu ra của lớp thực nghiệm 11A1 như sau: với phép

kiểm chứng T-test độc lập tính được p=0,00025 < 0,05 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình của lớp 11A1 và lớp 11A2 và mức độ ảnh hưởng lớn (0,9).

Kết quả thống kê ở trên chứng minh rằng: thiết kế bài giảng điện tử có sử dụng

đa phương tiện trong dạy học, có giúp ích được học sinh rất nhiều trong việc tiếp thukiến thức, kỹ năng bài học và mạnh dạn vận dụng kiến thức đã học vào bài thực hành

II GIỚI THIỆU:

Qua việc thăm lớp dự giờ khảo sát trước tác động, tôi thấy giáo viên chỉ sử dụngcác tranh ảnh trong SGK treo lên bảng lớp cho học sinh quan sát, mô tả xuông bằng lờinói Họ cố gắng đưa ra hệ thống câu hỏi gợi mở dẫn dắt học sinh tìm hiểu vấn đề Họcsinh tích cực suy nghĩ, trả lời câu hỏi của giáo viên, phát hiện và giải quyết vấn đề Kếtquả là học sinh làm được bài nhưng hiểu chưa sâu sắc về bài, kĩ năng vận dụng vào thực

tế chưa cao

1 Hiện trạng:

Khi dạy nghề Tin học phần III “ Hệ soạn thảo văn bản Word” và phần IV “Bảngtính điện tử Excel” chương trình nghề Tin học văn phòng lớp 11 cụ thể là bài: Địnhdạng đoạn văn bản, thực hành soạn thảo văn bản bằng Tiếng việt, các hàm tính toántrong Excel, biểu diễn đồ thị trong Excel… giáo viên chủ yếu dùng câu hỏi gợi mở dẫndắt học sinh tìm hiểu vấn đề, học sinh có nắm được nội dung bài học, tuy nhiên:

- Còn nhiều HS không có hứng thú vì gặp phải khái niệm trừu tượng

- Nhận thức về các thao tác định dạng, công thức và cách tính toán chưa rõ ràng, chưavận dụng tốt

- Một số bài học trong chương này giáo viên dạy lý thuyết nhanh chóng để chuyển sangbài tập vận dụng, thậm chí theo kiểu đọc chép truyền thống, chỉ yêu cầu học sinh ghinhớ những kiến thức trọng tâm

2 Nguyên nhân:

+ Các thao tác định dạng, soạn văn bản, cách sử dụng hàm tính toán, biểu diễn đồ thịnhìn chung là khó, trừu tượng, lần đầu tiên học sinh tiếp cận nên không dễ dàng chuyểnhóa kiến thức cho các em

+ Giáo viên ít đầu tư sưu tầm và sử dụng tư liệu thực tế

+ Với giáo viên, đây là chương khó truyền thụ cho các em nên dễ dạy theo phương pháptruyền thống

+ Học sinh thiếu các thông tin minh họa trực quan, khó hình dung về các thao tác địnhdạng, soạn văn bản, cách sử dụng hàm tính toán hay biểu diễn đồ thị trong Excel như

rõ và thực hiện được các thao tác định dạng, soạn văn bản, cách sử dụng hàm tính toánhay biểu diễn đồ thị trong Excel đúng

Đã có các tài liệu hướng dẫn thiết kế bài giảng bằng CNTT nói chung và phầnmềm hỗ trợ dạy học như MS PowerPoint, Violet, ImindMap Như:

- Bài Công nghệ mới với việc dạy và học trong các trường Cao đẳng, Đại học của

GS.TSKH Lâm Quang Thiệp

- Bài Những yêu cầu về kiến thức, kĩ năng CNTT đối với người giáo viên của tác giả

Đào Thái Lai, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

- Ứng dụng CNTT trong dạy học môn Toán của Lê Minh Cương – MS 720.

Các đề tài này đều đề cập đến những định hướng, tác dụng, kết quả của việc đưaCNTT vào dạy và học Mà chưa có tài liệu nào đi sâu vào việc sử dụng đa phương tiện

để thiết kế bài giảng điện tử trong dạy học Tôi sử dụng đề tài này nhằm hổ trợ cho giáoviên khi dạy những kiến thức trừu tượng Cung cấp cho học sinh nguồn thông tin sinhđộng, say mê tìm hiểu khoa học cùng ứng dụng trong cuộc sống

4 Xác định vấn đề nghiên cứu:

Việc thiết kế bài giảng điện tử có sử dụng đa phương tiện với nội dung phù hợpbài giảng để cung cấp thêm hình ảnh động, âm thanh, video có làm tăng kết quả học tậpnghề Tin học (phần III “Hệ soạn thảo văn bản Word” và phần IV “Bảng tính điện tửExcel”) của học sinh lớp 11 trường THPT Phan Đình Phùng không?

5 Giả thuyết nghiên cứu:

Có, việc thiết kế bài giảng điển tử có sử dụng đa phương tiện với nội dung phùhợp bài giảng để cung cấp thêm hình ảnh động, âm thanh, video có làm tăng kết quả họctập nghề Tin học (phần III “Hệ soạn thảo văn bản Word” và phần IV “Bảng tính điện tửExcel”) của học sinh lớp 11 trường THPT Phan Đình Phùng

III PHƯƠNG PHÁP:

1 Khách thể nghiên cứu:

Lựa chọn học sinh lớp 11A1 và lớp 11A2 trường THPT Phan Đình Phùng đểnghiên cứu vì hai lớp có lực học tương đương nhau, kết quả các bài kiểm tra học kì vàkiểm tra một tiết là gần tương đồng nhau

Cả hai lớp trên đều do tôi giảng dạy

2 Thiết kế nghiên cứu:

Chọn hai lớp 11A1 làm lớp thực nghiệm, lớp 11A2 là lớp đối chứng Tôi dùng bàikiểm tra chung học kỳ 1 môn Tin học làm bài kiểm tra trước tác động Kết quả cho thấyđiểm trung bình của hai nhóm có sự khác nhau, do đó tôi dùng phép kiểm chứng T- test

để kiểm chứng sự chênh lệch trung bình về điểm số của hai nhóm trước khi tác động

Kết quả như sau:

STT Nhóm thực nghiệm Điểm Nhóm đối chứng Điểm

Tôi lựa chọn thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tác động với nhóm tương tương.

Nhóm Kiểm tra trướctác động Tác động Kiểm tra sautác động

Áp dụng thiết kế bài giảng điện tử có sử dụng

đa phương tiện trong dạy học

03

Không áp dụng thiết kế bài giảng có sử dụng đa phương tiện trong dạy học

04

Dùng phép kiểm chứng T-test độc lập

3 Quy trình nghiên cứu:

a Sự chuẩn bị bài của giáo viên:

- Lớp 11A2 (lớp đối chứng): Dạy theo phương pháp thông thường

- Lớp 11A1 (lớp thực nghiệm): Giáo viên áp dụng thiết kế bài giảng điện tử có sử dụng

đa phương tiện trong dạy học, sau đó giáo viên lên lớp giảng dạy cho học sinh nội dungbài học đã được thiết kế

b Tiến hành dạy thực nghiệm:

Ngoài thời gian theo phân phối chương trình, tôi bố trí một số buổi để lên lớp chohọc sinh

4 Đo lường và thu thập dữ liệu:

- Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm tra do tôi tự biên soạn dựa theo chương trìnhsách giáo khoa và sách tham khảo

- Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra sau phần III “Hệ soạn thảo văn bản Word” vàphần IV “Chương trình bảng tính Excel”

- Tiến hành kiểm tra và chấm bài

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ:

1 Trình bày kết quả:

Bảng thống kê điểm kiểm tra đầu ra:

(sau thời gian tác động từ 01/01/2013 đến 01/04/2013):

STT Nhóm thực nghiệm Điểm Nhóm đối chứng Điểm

Biểu đồ so sánh điểm trung bình của 2 lớp 11A1, 11A2 trước và sau tác động

2 Phân tích dữ liệu:

Như trên đã chứng minh: kết quả 2 nhóm trước tác động là tương đương Sau tácđộng kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình bằng t-test cho kết quả

p= 0,0025<0,05, đây là kết quả rất có ý nghĩa, tức là sự chênh lệch kết quả điểm trung

bình nhóm thực nghiệm cao hơn nhóm đối chứng không phải do ngẫu nhiên mà do kếtquả của tác động

Giá trị SMD = 0,9 theo bảng tiêu chí Cohen cho thấy mức độ ảnh hưởng của dạy

học bằng thiết kế bài giảng điện tử có sử dụng đa phương tiện với nội dung phù hợp bàigiảng dẫn đến kết quả học tập của nhóm thực nghiệm là lớn

Như vậy giả thuyết của đề tài đã được kiểm chứng

Tổng hợp phần trăm kết quả theo thang bậc: Kém, yếu, TB, Khá, Giỏi kết quả của lớpthực nghiệm 11A1

Biểu đồ so sánh kết quả theo thang bậc của lớp 11A1 trước và sau tác động.

3 Bàn luận:

- Điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm là 7,8, của nhóm đối chứng là 6,53 Chứng tỏ điểm trung bình của hai lớp có sự khác nhau rõ rệt.

Lớp thực nghiệm có điểm cao hơn lớp đối chứng

- Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn (SMD) của hai bài kiểm tra là 0,9 Chứng tỏ

biện pháp tác động có ảnh hưởng lớn đến kết quả

- Phép kiểm chứng T-test điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động của hai lớp

11A1 và 11A2 là p= 0,0025<0,05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung

bình của hai nhóm không phải do ngẫu nhiên mà do kết quả tác động

4 Hạn chế:

Để có thể áp dụng việc thiết kế bài giảng điện tử có sử dụng đa phương tiện vớinội dung phù hợp bài giảng đòi hỏi giáo viên phải tìm tòi và tự học tự nghiên cứu dựatrên sự hướng dẫn của phần mềm, công dụng của từng phần mềm, đòi hỏi học sinh phải

có kỹ năng và kiến thức vững vàng Giáo viên phải hướng dẫn các em một cách cẩn thận

và tỉ mỉ Giáo viên cần phải có kỹ năng thiết kế bài trình chiếu điện tử, kỹ năng tìm vàchia sẻ tư liệu trên mạng Internet…

IV KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

1 Kết luận:

Áp dụng việc thiết kế bài giảng điện tử có sử dụng đa phương tiện với nội dungphù hợp bài giảng sẽ giúp các em làm bài tập một cách hiệu quả trong thời gian ngắnnhất và đạt kết quả cao trong các kì thi

Kiến thức của học sinh ngày càng được củng cố và phát triển sau khi học bài họcthiết kế bài giảng có sử dụng đa phương tiện với nội dung phù hợp bài giảng

Nắm vững được kiến thức sâu hơn thông qua hình ảnh trực quan, dễ tiếp thu vàghi nhớ

Do thời gian có hạn nên tôi chỉ nghiên cứu thiết kế bài giảng điện tử sử dụng một sốphương tiện hiện đại và phần mềm hổ trợ, ngoài ra còn rất nhiều phần mềm hổ trợ dạyhọc khác giáo viên có thể áp dụng mà tôi không nghiên cứu trong đề tài này

Rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo để đề tài của tôi giúp chokết quả học tập môn Tin học của học sinh trường THPT Phan Đình Phùng ngày một tốthơn

2 Khuyến nghị:

+ Đối với đơn vị:

Trung Tâm cần đầu tư tốt hơn nữa về các trang thiết bị dạy học có ứng dụng CNTT.Động viên khuyến khích giáo viên sử dụng CNTT trong dạy học

+ Đối với giáo viên:

Thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn

Giáo viên tích cực tự học, tự bồi dưỡng kiến thức, kĩ năng sử dụng các thiết bị dạyhọc hiện đại

Dạy học kết hợp nhiều phương pháp và phương tiện có ứng dụng CNTT để thiết kếbài giảng nhằm giúp cho kết quả học tập của học sinh ngày càng tốt hơn

+ Đối với học sinh:

Đọc kĩ tài liệu, học bài và làm bài theo sự hướng dẫn của giáo viên

Trao đổi với giáo viên về những vấn đề còn chưa rõ trong học tập

Trên đây là kết quả nghiên cứu chủ quan của tôi trong quá trình dạy, tôi tin rằng

đề tài này có tính thực tiễn cao Mong quý thầy cô giáo và đồng nghiệp góp ý để đề tàiđược áp dụng rộng rãi trong thực tế, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Tinhọc lớp 11

TX Sông Cầu, tháng 4 năm 2013

Người viết

Đỗ Thị Thanh Thúy

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO:

- Tài liệu tập huấn: Nghiên cứu Khoa học sư phạm ứng dụng, Bộ Giáo dục & Đào tạo, năm 2010.

- Tài liệu tập huấn: Đổi mới PPDH có sử dụng CNTT, Sở Giáo dục & Đào tạo Phú Yên, năm 2010.

- TS Bùi Việt Hà, Tài liệu giới thiệu hướng dẫn sử dụng phần mềm Xara-3D.

- Sách giáo khoa nghề tin học văn phòng lớp 11 – NXB Giáo dục.

- Đào Thái Lai, Những yêu cầu về kiến thức, kĩ năng về CNTT đối với người giáo viên

- Viện Khoa học giáo dục Việt Nam;

- Tài liệu nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng - Dự án Việt Bỉ - Bộ GD&ĐT,

2010 Nhà xuất bản: Đại học sư phạm

- Phần mềm Macromedia Flash 8; Mạng Internet: http://Flash.vionet.vn; ;

VII PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI:

1 Kế hoạch bài học: