Hóa học và công nghệ các hợp chất hữu cơ thiên nhiên phần v hóa học dầu béo (tiếp theo)

HÓA HỌC DẦU BÉO TT SỰ HÌNH THÀNH DẦU BÉO TRONG CÂY ĐẠI CƯƠNG VỀ DẦU BÉO THỰC VẬT I.. THÀNH PHẦN, CẤU TẠO CỦA CÁC HẠT LẤY DẦU Các nguyên tố trong hạt: xem tài liệu... Hạt của những loại c

HÓA HỌC DẦU BÉO (TT)

SỰ HÌNH THÀNH DẦU BÉO TRONG CÂY

ĐẠI CƯƠNG VỀ DẦU BÉO THỰC VẬT

I NHỮNG CÂY LẤY DẦU Ở NƯỚC TA :

II THÀNH PHẦN, CẤU TẠO CỦA CÁC HẠT LẤY DẦU Các nguyên tố trong hạt: (xem tài liệu)

III.NHỮNG TÍNH CHẤT CƠ –LÝ QUAN TRỌNG CỦA

Hạt thầu dầu 11,2 – 14,7 5,6 – 9,5 3,6 Hạt lanh dầu 3,0 – 4,7 1,5 – 2,3 0,5 –

1,4

-Hạt vừng 2,7 – 3,9 1,6 – 2,2 1,0

III.3-2 Khối lượng của hạt.

Trong thực tế sản xuất, trọng lượng của 1.000 hạt được qui

ước dùng để biểu hiện khối lượng của hạt.

Khối lượng hạt khô tuyệt đối (không có ẩm) gọi là khối lượng tuyệt đối Từ hạt ẩm, tính ra khối lượng tuyệt đối của hạt theo công thức:

A: Khối lượng tuyệt đối của hạt (gam)

a: Khối lượng 1000 hạt ở độ ẩm thực tế (gam)

W h : Độ ẩm của hạt (%)

Hạt của những loại cây khác nhau thường có khối lượng khác nhau.

Khối lượng hạt của cùng một loại cây dầu cũng thường dao động do ảnh hưởng của giống thổ nhưỡng, điều kiện thu

hoạch, v…v…

Ví dụ: Ở một số loại như sau

Loại cây dầu Khối lượng 1000 hạt (gam)

III.3.3 Trọng lượng riêng của hạt.

là một đại lượng vật lý, bằng tỷ số trọng lượng hạt đối với trọng

lượng của nước ở 4 o C, có cùng một thể tích chiếm chỗ thực.

Trọng lượng riêng của hạt do thành phần cấu tạo của hạt

Với những hạt có trọng lượng riêng nhỏ hơn 1 : khi độ ẩm hạt tăng lên  thường trọng lượng riêng cũng tăng,

Những hạt có trọng lượng riêng lớn hơn 1 : thì thường ngược lại (độ ẩm tăng trọng lượng riêng giảm).

III.3.4 Tính chất về khí động học của hạt.

(đọc trong giáo trình)

Phương pháp thổi không khí đi qua phổi (hay lớp) hạt được ứng dụng phổ biến vào việc phân loại, làm sạch, sơ chế, bảo quản và chế biến hạt dầu

Trong những quá trình ấy, giữa hạt và không khí chuyển động có sự tác động lẫn nhau, gây ra, các hiện tượng về khí động học

III.3.5 Mật độ và độ rỗng của khối hạt

(đọc trong giáo trình)

III.3.6 Độ rơi của khối hạt.

III.3.7 Sự tự phân loại

III.3.8 Tính không đồng đều về chất lượng của khối hạt III.3.9 Độ cản không khí qua khối hạt

III.3.10 Nhiệt dung của hạt dầu.

(Đọc trong giáo trình)

IV.THÀNH PHẦN HOÁ HỌC VÀ TÍNH CHẤT HOÁ LÝ CỦA MỘT SỐ DẦU BÉO THÔNG DỤNG

IV.1 Cây có dầu truyền thống:

IV.1.1 Dầu ăn được

+Cây họ đậu +Cây dừa IV.1.2 Dầu Công nghiệp

+Hạt cây bông vải +Hạt cây cao su

(đọc trong giáo trình)

CÂY ĐEN

Cleidiocarpon cavalerici; còn gọi cây quả đen, cây quả bướm), cây có dầu, họ Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Thân gỗ to, cao 8 - 20 m.

Lá thuôn hẹp hay bầu dục.

Quả hạch, hạt có vỏ cứng, nội nhũ chứa dầu (33 - 35% trọng lượng nhân).

Cây sống lâu năm.

Ở Việt Nam có 2 loài: cây đen lá hẹp (C cavalierici) và cây đen lá bầu (C laurinum) ở Tây Bắc - Bắc Bộ Việt Nam

Hạt để ăn, dầu cây đen có thể dùng để chế chất dẻo Lá và vỏ

có tanin dùng làm thuốc nhuộm

Cây có thể trồng lấy bóng mát, thả cánh kiến đỏ, lấy gỗ.

1 Cành mang lá, hoa;

2 Cụm hoa;

3 Quả

Cây đen

IV.2 Những cây có khả năng phủ xanh đất trống, đồi trọc:

Trong số những cây có dầu, có thể chia thành hai nhóm: cây có dầu cho các ngành công nghiệp ( Industrials oils) và cây có dầu

ăn được (Edible Oils)

Ngoài ra còn có những loại nằm giữa hai loại này

a/ Cây có dầu cho công nghiệp:

+Cây Trẩu +Cây Thầu dầu +Cây Đen lá hẹp và Cây Đen lá bầu.

b/ Cây có dầu ăn được:

+Cây sở +Cây Lai.

+Cây cải dầu.

+Cây cọ

Cây Trẩu:

+ Trẩu 3 hạt: Vernicia Montana Lour.

+ Trẩu 5 hạt: Vernicia fordl(Hemsl.) Airy Shaw.

+ Trẩu Nhật bản: Vernicia Cordata( Thumb.) Airy Shaw + Trẩu Philipin : Reulealis Trisperma ( Blanco) Airy Shaw.

Ở việt nam hiện chỉ có loại Trẩu 3 hạt và loại Trẩu 5 hạt.

Trẩu 3 hạt có thân gỗ to, cao từ 5m đến 15 m, quả có 3 mảnh

Cây Trẩu (Dầu Sơn, Thiên niên đồng, Mộc du thụ)

Chỉ số vật lý của dầu Trẩu

Chỉ số xà phòng hóa Chỉ số không xà phòng

0,9330 -0,945 1,5040 -1,5170 149- 170 193,38-196,73 0,3-0,7

0,9400 -0,9450 1,3548 -1,3552 157- 172 189-195 0,4-0,8

Thành phần Hoá học của Dầu trẩu:

Số TT Thành phần Hoá học Hàm

lượng(ma

%) 1.

23,00 3,00 1,60

hàm lượng C 18 ( Axit Stearic) cao nhưng trong đó có trên 50%

là hợp chất có 3 nối đôi (-Trien) nên dễ tham gia phản ứng

polymer hoá để tạo màng, vón cục

dầu trẩu mau khô, không dẫn nhiệt, không dẫn điện và dễ

trùng ngưng thành loại Vecni cao cấp cho công nghiệp sơn, chất dẻo, mực in

Bả của Dầu Trẩu sau khi đã ép lấy dầu, có chứa một hàm

lượng Saponizit có thể gây ngộ độc đối với người và súc vật nếu ăn phải.

Vì vậy, người ta dùng Khô Trẩu để chế các loại thuốc trừ sâu

bọ rất tốt, hoặc làm phân bón.

Cũng như các loại dầu thực vật khác, hàm lượng đạm trong Khô Trẩu khá cao và có mặt hầu hết các axit amin quan

trọng.

Do đó, nghiên cứu chiết xuất các độc tố để làm thuốc trừ sâu

có nguồn gốc thiên nhiên và phần còn lại làm thức ăn gia súc là phương án hợp lý và kinh tế nhất để sử dụng toàn bộ các sản phẩm của hạt cây Trẩu.

Cây Thầu Dầu:

Còn gọi là Dầu Ve, tên khoa học là Ricinus Communis.L., là một loại dầu thực vật đặc biệt quí và có khả năng sử dụng cao trong nhiều ngành công nghiệp quan trọng

Hiện nay ở nước ta có nhiều loại Thầu Dầu khác nhau có khả năng trồng ở nhiều địa hình khác nhau.

Hạt Thầu dầu

Cây Thầu dầu

Đây là loại cây có thể cao tới 6-8m, khi cây được 2 năm, đường kính thân có thể lên đến10-15 cm.

Ở độ tuổi 6-7 năm, đường kính thân có thể lên đến 35-40 cm, rất phù hợp với việc trồng thành rừng phủ xanh đất trống đồi núi trọc.

Ngoài việc cho quả lấy dầu, có thể sử dụng lá làm thức ăn

cho loại tằm ăn lá sắn nhằm phát triển ngành nuôi tằm, dệt vải lụa

Gỗ của loại cây này có thể làm bột giấy, củi hoặc chế biến

thành ván dăm, phục vụ cho việc đóng bàn ghế gia dụng, góp phần hạn chế việc phá rừng

Chỉ số hóa lý Số liệu thực nghiệm

Các chỉ số hóa lý của dầu Thầu dầu

Bã khô Thầu Dầu có hàm lượng đạm lên đến 40-41% và có các axit amin quan trọng như:

Valin( 6,6%), Loxin(7,2%), Isoloxin(5,3%), Phenilalanin(4,2%), Triftofan(0,6%), Triconin(3,6%), Metionin(1,5%), Acginin(11%), Histidin(2,5%), Lixin(0,31%), Aspactic Axit(4,6%) và Glutamic Axit(18%)

Về nguyên tắc, có thể sử dụng bả khô Thầu Dầu làm thức ăn gia súc sau khi đã loại hai độc tố chính có độc tính cao được liệt vào bảng A là Rixin và Rixinin.

Việc loại bỏ hai chất này được tiến hành từ khâu giống, công nghệ chế biến dầu, phương pháp và công nghệ xử lý bả cũng như công nghệ chế biến thức ăn gia súc.

Nhóm cây có dầu ăn được:

Cây sở

Cây lai

Cây cọ

Cây dừa

Cây Sở : Tên khoa học là Camellia Oleifera Abel

Sở dầu, Du trà, Chè dầu - Camellia oleifera Abel (C drupifera

Lour.), thuộc họ Chè - Theaceae.

S ở thuộc loại cây thân gỗ nhỏ, cao từ 4-22 m, chia làm nhiều

Quả Sở có hình tròn, có từ 3-4hạt Trọng lượng nhân trong hạt chiếm từ 45-50%(tuỳ theo chất lượng hạt).

Hàm lượng dầu trong nhân từ 18-26%.

Đây là một loại dầu có mùi thơm nhẹ, vàng sáng và trong suốt, được dùng rộng rãi rong công nghiệp sản xuất chất tẩy rữa, chất hoá dẻo, mực in, hoặc sản xuất bơ sữa.

Ở một số nơi, nhân dân dùng làm dầu ăn thay mỡ.

Tính chất hóa lý của dầu Sở

Thành phần hóa học của dầu hạt Sở

Cây lai - Aleurites moluccana (L) Willd Thuộc họ Thầu

dầu(Euphorblaceae)

Cây có chiều cao từ 10-15m, đường kính thân từ 0,3-1,0m.

Chỉ số hóa lý của dầu hạt Lai

Thành phần hóa học của dầu hạt Lai