CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI THCS MÔN HÓA HỌC PHẠM QUỐC TRUNG NGUYỄN NGỌC TUẤN

PHAN UNG TRUNG HOA — Oxit là hợp chất có hai nguyên tố, trong đó cô một nguyên tố là oxi ~ Công thức chung của oxit M,O, gồm có kí hiệu của oxi kèm theo chỉ số y và kỉ hiệu của một ngu

NINH a

ie

tin ty C8 phn Bau tu va Phát triểt Gide duc Phuidng Nam —

ea vod bao Siae duc Việt Nam giữ quyều cũng bố tác phd

08 ~ 2011 /CXB ¿ 10 - 1998 / GD Mã số : C2H01p1-ĐTN

Đông gúp PDE bởi G1: Nguyễn Thanh Tá WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

học Sách gẫm cá hai phần : Hoá v6.29 va Hod hitu co

Sách được viết bám sút theo từng chuyên dé cila cdc Ri thí Học sinh giối uà thì uào Trường chuyên Nhiều bài tập trong cuốn sóch này được tuyểu từ những hi thi hoc

sinh giỏi trước đây Trong mỗi chủ đề, chúng tôi đều nêu

phương pháp nà hướng dẫn giải

Hi oọng cuốn súếh này sẽ giúp ích phần nào cho các em học sinh đang Chuẩn bị thí Học sinh giải oà luyện thí uào Trường chuyên Chúng tôi cũng tin rằng cuốn sách sẽ góp thêm bào tủ sách Bồi dưỡng học sinh giỏi

của quý Thây, cá để có thêm nguôn tư liệu trong giảng

dạy eS

Mặc dù đã rất cố gắng biên soạn, nhưng chắc là

không tránh khỏi những sơ suất, chúng tôi mong nhân được sự góp ý chân thành của các bạn đồng nghiệp uè

cde ein hoe sinh để cuốn sách được hoàn chỉnh hơn hài tái bản:

0 Ban doc có thể góp ý theo địa chỉ : Phỏng Khai thắc bản

tho ~ 231 Nguyễn Văn Cù, Quận 5, Thàh phố Hồ Chí Minh

› hoặc qua yahoo : khaithacbanthao@yahoc.com.vn

Phan mot HOA VÔ Cơ

Chuyên để 1 PHAN UNG TRUNG HOA

— Oxit là hợp chất có hai nguyên tố, trong đó cô một nguyên tố là oxi

~ Công thức chung của oxit M,O, gồm có kí hiệu của oxi kèm theo chỉ

số y và kỉ hiệu của một nguyên tố khác (M, có hoá trí n) kèm theo

chỉ số x của nó theo đúng quy tắc về hơã trị : Exy = nxx

~ Căn cứ vào tính chất hoá học của oXit, người ta chia oxit thành 4

loại : oxit axit, oxit bazơ, oxit lưỡng tính, oxit trung tính (oxit không

tạo muôi)

1, Oxit axit

Thường là oxit của phi'kim (SO; ; CO; ; P2O; ) hoặc một số ít oxit kim loại trong đó kim loại có số oxi hoá cao như MnạO; ; CrO;,

a Cách gọi lên oxit axit

Tên oxit axit = “Tên nguyên tố phi kim + oxit

Ế0 tn tổ chi số nguyên tế phi km) (có tiến tổ cài số nguyễn tử xi

Dùng các tiền tố để chỉ số nguyên tử như :

£ Tri mS Tetra 4

Penta: 5

7Á,

> co :eacbon monooxit (thường gọi là cacbon oxit)

x CO» : eacbon đioxit (thường gọi là bí eaebonie)

⁄ SO, : lu huynh đioxit (thường goi la kAi sunfuro)

S0; Mu huỳnh trioxit

5 Đáng gúp PDE bôi GV Nguyén Thanh Tai WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

P.O; _: diphotpho trioxit P,0, _: diphotpho pentaoxit e

b Tỉnh chất hoá học của oxit axit Ae

~ Nhiều oxit axit tác dụng với nước tạo thành dung dịch axit

Oxitaxi + Nước > Axit ®%

Thứ, SO; +H;O > HSO,

CrO +H,0 -> HạCrO, SO

~ Oxit axit tác dụng với dung dich bazo (kiém)1g0 thành muối và nước

Oxitaxit + Kiểm + Muối ‹+ Nước 7đ CO; + 2NaOH — Na¿COy + HạO

80; + Ca(OH), -+ CaSO, + H20 2NO,+ 2NaOH ¬> NANO; + NaNO; +H:0 Cha 9 NO; xem như hỗn hợp N;Ợ; Uà NgO;

~ Oxit axit tác dụng với một số oxit bazơ tạo thành muốt

Oxitaxit + Oxitbazg =>» Muối

Thi CO, + CaO/+v CaCO;

2 Oxit bazas i

Là oxit của kim loại và tương ứng với một bazơ

Tit, CuQ)}, NaxO ; CaO ; FeO ; Fess

a Cách gọi tôn oxit bazo

„ Tên oxit bazơ = Tên kim loại + Oxit

hầm theo hod tri, néu kim loại có nhiều ho tnt)

AlzO, — : Nhômoxit K.0 : Kali oxit CuO : Đồng(T) oxit FeO : Sất(TD) oxit FeO; : Sất(ID oxit

6

Đồng góp PDF bởi GV Nguyén Thanh Tú WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

6, Tính chất hod hoc cia oxit bazo

~ Oxit bazơ tan trong nước tạo thành kiểm

Oxit bazơ + Nước + Kiểm Phá, — Oa0 + HO Ca(OH)

K,0 + HO + 2KOH CuO + H:O >¢ (CuO khong tan trong nước)

~ Oxit bazơ tác dụng với axit

Oxit bazơ + Axit —> Muối + Nước

Tit ty CuO + HyS0, > CuSO, + HO 6”

NaO + 2HCI + 2NaCl + H,O:

FeO, + 8HCI ¬ 2FeOl, + FeCly + 4H,O

Chi g, Bes0, xem nhuchén hợp FeO va Fess

~ Một số oxit bazơ tác dụng với oxit axit tạo thành mudi

Oxit bazo + Oxit axit ¬ Aluối

74 CaO + CO, + CaGO,

3 Oxit lưỡng tính 3

~ Oxit lưỡng tính là ede oxit via cd tính axit vừa có tính bazơ,

— Osit của một số kim loại như ZnO ; Al;O; ; BeO ; PbO ; Cr/O: là

oxit lưỡng tính ¿`

„_ Với axit, nó thể hiện tính bazØ:

Oxit uate tinh + Axit > Mudi + Nude Thi da, ZnO + H;SO, -› Zn§O, + H;O

WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

Chg Do tink axit tà besơ cửa các oxit lưỡng tính đều rất yếu nên chúng chỉ

phan ng v6i các axit tả basơ mạnh, Ề

⁄

4, Oxit trung tiah (oxit khong tạo mudi)

— Oxit trung tính là những oxit không có axit hoặc bazở tương ứng Vì

vậy oxit trung tính không tác dụng với axit, với bazơ hay với nước

74 OO; NO ; N;OẺ là những oxit trung tính

1 Phân loại axit

Dựa vào thành phần phán tứ, axit được chia làm 2 loại axit là axit

có oxi và axit không có oxi.“ ”

2 Cách gọi tên axit

a, Axit không có oxi (HƠI ; H;§ ; HF )

Tên axit #/axit + tên phí kim + hiểric

74 — HOI;axitcohidrie gốc axit : ~CI (clorua)

Hạ; axit sunfuhidric gốc axit: = 8 (sunfua)

b Axit có oxi (HÑO: ; H;§O, ; HạPO, )

— Axit có nhiều nguyên tử oxi

Tên axit = Axit + Tén phikim + ic

H,S0,: axit sunfuriec gốc axit : = SO, (sunfat)

HNO: : axit nitric gốc axit : —ÑOk (nitrat)

~ Axit có ít nguyên tử oxi

) Ten axit = Axit + Tén phikim + 0

> This, H;ỆO;: mút sunfuro gốc axit : =8O; (sunlit)

HNO;: axit nitro gốc axit : NO, (nitrit) \

Ding gáp PDE boi GV Nguyén Thanh Tit WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

Chi 9, Cac axit manh niet : HC); HeSO, ; HNOs ; HBr ; HI; HCIO, >

+ Azit trung bình như : H;SO; ; HsPO, soe + Axit yếu như : HạCO; ; HS

3 Tính chất hoá học của axit

~ Dung dịch axit làm quỳ tím hoá đô

~ Axit tác dụng với oxit bazơ

Axit + oxit bazơ -» Muối + Nước CF

714 H;SO, + CuO + CuSO, + H,0

2HCI + NajO —> 2NaCl + HzO

~ Axit tác dụng với bazo

Axit + Bazơ -> Muối + Nước

714 HƠI + NaOH > NaCl + HO

3H;SO,+ 2Fe(OH); > Fe(SO.); + 6H,O

~ Axit tác dung véi kim loai “`

Axit + Kim loại ->'Muối + Khí hiểro

8H;SO, + 2AL > Al(SO¿; + 3Hs†

Dive kita, Dung dich axit (eb tink oxi hod yéu) tac dung v6i nhiéu kim loại đừng

trước hiẩng (dãy hoạt động hoá học của kim logi} tao thank mudi vd

giải phông khí hiáro

~ Axit sunfuric đặc có những tính chất hoá học riêng

+ Kim loai + HzSO, 4s aoce > Mudi sunfat + SO, + H,O

7U4 /ÔH,SOj„, + Cu — CuSO, + SO:t + 2.0

<9 6HSOqa4e + 2Al + Alx(SO)s + 380,17 + 6H„O

GH:SO;45 + 2Fe + Fe/SO¿ + 3SO;? + 6H;O

« _ Kim loại khử mạnh (kiểm, kiểm thổ, AI, Zn) tác dụng với

axit có thể cho ra SO; ;

Th de 4HzSO,¿s + 32n — —v 3Zn§O, + SỈ + 4HzO

WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

Tác dụng với phi kim sinh ra các oxit phi kim

Thi te 9H¿SO¿¿ + C— Ủy CO¿? + 92§Ó;† + ĐH¿O

2H¿SO¿¿¿ + S — v 380.7 + 2HzO Š

+ Tính háo nước

Philo CuHaOja — ĐỀ y 11H2O + 12G

⁄“g AI, Cr, Fe bị thụ động hoá trong HạSO, đặc nguội (do bị oxi hod trên bể

mặt tạo một dong csit đặc biệt, bên tới ezit Lễ ngân căn phản ng)

Bazơ là hợp chất mà thành phản phân tử gồm có một nguyên tử

kim loại liên kết với một hay nhiều nhóm hiđroxit (-OH),

1, Phân loại bazơ yy

Dựa vào độ tan của bazơ mà ngưới ta chia bazơ làm bai loại là bazơ

tan (gọi là kiểm) và bazơ không tan

Các bazơ được chia làm hai loại tuỳ theo tính tan của chứng

~ Bazơ tan được trong nước gợi là kiểm Thi, NaOH ; KOH)Ca(OH);; Ba(OH),

~ Bazơ không tan trong hước

74 Cu(OHD);7Fe(OH);; Fe(OH); ; Mg(OH);

2 Cách gọi tên gọi bazơ'

'Tên bazơ = Tên kim loại + hidroxit

= kim theo hod tri, nb him loại cổ nhiêu hoá IrÐ)

Tih NaOH _ : Natri hidroxit

» a(OHb : Canxi hiểroxit AMOH) : Nhôm hidroxit Fe(OH), : SátTD) hiđroxit Fe(OH); : SắtŒ) hiểroxit

30

Đông góp PDE bởi GV: Nguyễn Thanh Tủ 'WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEVL.QUYNHON

3 Tỉnh chất hoá học của bazơ

~ Dung dịch bazơ làm quỳ tím chuyển sang mau xanh, lầm

phenolphtalein không màu chuyển sang màu hồng

~ Dung dịch bazơ tác dụng với oxit axit

Kiém + Oxitaxit => Muối + Nước

74 2NaOH +CO; ¬ NaCO; + HạO

2mol 1 mol

NaOH + CO; + NaHCO; a

1mol 1 mol

~ Baz tác dụng với axit Ả

Bazo + Axit -» Mudi + NHC Thi de, Cu(OH), + 2HC] -› CuCl 7+ 2H¿O

2NaOH + H;§O, > Na:SO, + 2H,O

~ Bazơ không tan bị nhiệt phân huỷ

Bazơ — + Ostbaz2+ Nước

Thi da, CuOH; —“+ €u0.+ HO

2Fe(OH) - Fe,0; + 3H:0

Hidoxit luéng tính lã hiđroxit vừa thể biện tính axit, vừa thể hiện

tính bazơ, %

71/4 AOH); có thể viết là HAIO¿.H;O (axit aluminic)

Cr(OH); có thể viết là HCrO¿.HạO (axit croma)

Zn(OH); có thể viết là H;ZnOs (azit zincic)

.Be(OH); có thể viết là HạBeO; (ait berilic)

~ Khí tác dụng với axit, các hidroxit nay thé hiện tính bazơ

Hidrosit lưỡng tính + Axit + Muối + Nước

Vie, AV(OH»x + 3HƠCl —> AIClL + 3HạO

` Zn(OH); +H;§O, + ZnSO, + 2H¿O

u Déng gop PDF boi GV Nguyén Thanh Th 'WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

— Khi tác dụng với bazơ, các hiđroxit này thế hiện tính axit »

Hiđroxit lưỡng tính + Bazơ -› Muối + Nước '

7⁄4 A(OHh +NaOH + NaAlO, + 2HzO

Zn(OH); + 2NaOH —› Na;ZnO; + 2H;O -.-

ÂN, Do tínù axit và bazo cite ede hidronit tường tỉnh dẫu rất yếu nên chúng

cht phan tng udi ede exit vt basa manh,

TV Phan ứng trung hoà

Phần ứng trung hoà là phản ứng hoá học, tạo thành muoi va nước r

Axit + Bazd + Muối ,$ Nước

7á, Cu(OH); + 2HCI —> CuClz+ 2H,O

AI(OH), + 3HCI ¬ AICM + 8H:O

2NaOH + H¿§O,~,Na:8O, + 2H,O

ly ra giữa axit và bazơ

V Ki năng cản đạt

1 Lap công thức phân tử *

~ Tính thành phần phân trăm về khối lượng của mỗi nguyên tố trong hợp chất Giả sứ có công thức hoá học đã biết A,B, ta tính được %A ; %B :

My

Ma, Mg va Mạ, lẩn lượt là khối lượng môi của A, B dà A,B,

~ Tính khối lượng của mỗi nguyên tố có trong một lượng chất cho

yo trước :

ˆ Giả sử có a gam hợp chất A,B,

Trong đó M„ „ gam thi cé m, gam A hay x.M,

Vay trong a gam A,B, thì có b gam A ? Pong gop PBF bai GV Nguyén Thanh Tit WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

axM, Mas, Maa,

Bis tote 1, Xéc dinh cong thite hod học của một hợp chất cacbon uà

hidro biét phan tit kh6i cla hop chét la-16 vd thank phần

% vé kh6i Luong của cacbon la 75%

Để tính các chỉ số x và y ta lập các tỉ số theo khối lượng :

xử „ T5 XỔ vì l6 100

16 100 Công thức hoá học cần tím là CH,

feng, Néw@’ bai không cho phân tù khối, te lập tỉ lệ các chỉ số s, y Œ y là

aÀng nguyên dương uà tỉ lệ x : y tối giảm) Vì tÍ lệ x : y trong phân từ (hop chét là không đối

1N

~ Xác định công thức hoá học của hợp chất khi biết tỉ số khối lượng

của các nguyên tố và phân tử khối

\ Bai tode 2, Xée dinh céng thite hod học một oxit của sắt, biết phân từ

khối của oxit là 160 va mạ 3

1s Dong gép PDF béi GV Neuyén Thanh Tit WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

FeO, => 56x + 16y = 160 ủi

Lập tỉ số theo khối lượng :

Ma Khối lượng moi cba A

b Khối lượng >nol trung bình của hỗn hợp (M)

ee Ma = Tm - Mim +Mpn + - MụV +M,V +

man : Khối lượng hỗn hợp

Pan : Số mol hỗn hợp

Mụ,nị — : Lần lượt là khối lượng mol, số moi khí thứ

Mạ, nạ — : Lấn lượt là khối lượng mol, số mol khí thứ II

1

Đông góp PDF bai GV Nguyễn Thanh Ti FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

e Tỉ khối hơi của khí A dối uái khí B (đo cùng điễu hiện V.T, P)

ny, Ng, ns : lẩn lượt là số mol của chất thứ 1, T1, TII

Mụ, Mạ, Mẹ : lần lượt là phân tử khối của chất thứ I, II, II

4 Nẵng độ phẩn trăm % là số gam chấf lên A trong 100g dung dich

wes 100% = —ss 100%

Ty + mạ, Vạu-Dạ,

Thăng đọ, E TRegtien # Tháng nói ~ Ma fe shay barb

mạ : khối lượng chất tan A (gam) Méung dich: khối lượng dung dich (gam) Khối lượng dung môi (gam)

+ Nông độ moi la s6 mol chat tan trong 1 lit dung dich

> ‘Ma : khéi lượng mol phân tử chất tan (gam)

Đảng góp PDE bởi GV Neuyén Thanh Tủ WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

= WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ,COM

£ Chuyển đối nông độ moi cà nẵng độ phần tram

C® —— Cy 2

M C#.10.D 10.Đ

Độ tan của một chất trong nước là số gam chất đó hoà tan trong

100 gam nước để tạo thành dung địch bảo hoà ở một nhiệt độ xác

định Công thức tinh do tan cia chat A

€ phụ thuộc uào nhiệt độ

"phụ thuậc sào nhiệt độ uà áp suấi

Chg + Độ tan của chất rắn trong nưới

+ Độ tan của chết khí trong nữ

i, Pha tron dung dich»

~ Pha tron hai dung dich có nồng độ C% là C; va Cz chat tan la m,

va m, thi?

Y= m, +m,

ESS Midcap dich = My, + My,

~C6 thé 4p dung quy tde dung chéo :

~ Pha trộn hai dung địch 6 néng dé moViit Cụ là Cụ và Cụ,

+ _ Khi pha loãng, nồng độ dung dịch giảm

+ _ Khi cô đặc, nồng độ dung dịch tăng

~ Dù pha loãng hay cô đặc, khối lượng chất tan luôn luôn không

~ Công thức tính toán : P

-_ Theo nồng độ phần trầm Dung dịch ddu —"S°4 ding dich sau

Maung ach) G5 Maung ajencey = Maung acdirs + Myo

Ta có công thức : mauaeg) /C®5n = Đang eeno› (CS,

+ Theo néng d6/mot | lit

Dung dịch đấu —*“”*“» dung dich sau

‘Veung aiencry 22 Veung dienes = Vauog sit * Vino

Ta có công thức + ˆ Vansaesd:CMùi = Vang eo Chi

L Tỉnh thể ngậm nước

Từ công thức muối ngậm nước, tìm số mol chất tan sau đó suy ra số

mol nước tó trong 1 moi tỉnh thể,

Công thúc muối ngâm nước : A.B,C„nH;O

Cứ ” amolA,B,C,nHzO = x mol nude

\ WWW.DAYKEMQUYNHONUCOZ.COM

Tih, - Xác định khối lượng FeSO,THẠO tách ra hhi làm lạnh 800

gam dung dick FeSO, bao hod & 30°C xudng 10°C Cho biết độ lan của FeSO,TH,O ở 30" là 35,98 sari va 5 10°C

là 21 gam

Lược giải A

Xác định lượng FeSO,.7H,O kết tinh

Dung djch bao hoa 6 30°C :

— Hiệu suất phản ứng tính theo tác chất

B CÁC DẠNG TOÁN TIÊU BiỂU

I Bài toán vẻ nông độ dung dịch

Tron 500 gam dung dick NaOH 3% voi 300-gam dung dịch NaOH

10% thì thụ được dưng dịch có nẵng độ bạo nhieu phan tram ?

Ô@Á7 y

“Thường thì ta tính theo công thức tính nông độ để tìm tổng lượng

chất tan và tổng lượng dung dịch từ đó ta tính được nồng độ dung

dich sau khi trộn

Cén tron hai dung dich NaOH 8% va NaOH 40% theo tí lệ k lượng bao nhiều để được dung dịch NaOH 8% ?

Cho 800 gam dung dich HCI 1,3% tác dụng vdi 200 gam dung dich

NaOH 4% Tính nông độ phần trăm các chất trong dung dich sax

phản ứng &p

Lược gii ey

Trước hết ta phải lập phương trình phản ứng hoá học, vi axit tác

dụng với ba2ơ tạo thành muối và nước

VHƠI + NaOH + NaCl + HạO Tiếp theo ta tính số mol của các chất tham gia phản ứng

nhơh = lan gg = 02 mol

“Rồi tiếp theo ta thế vào phương trình theo thứ tự sau:

HƠI + NaOH - NaCl + H;O } Trước pư: 0,6 mol 0,2 mol

Phan img: 0,2 mol 0,2 moi

Sau pu: 0,4 moi 0,2 mol

Déng góp PDF bởi GÌ Nguyễn Thanh Ti WWW.FACEROOK.COMDAYKEM.QUYNHON

Sau phản ứng con du 0,4 mo! HCI và sinh ra 0,2 mol NaCl

Khối lượng dung dịch sau phản ứng : 300 + 200 = 500 gam

(KAS tượng chưng dịch su phn sng: tn Moi tama ede dung dich bh ce

tham gia trừ cho khối lượng hết tủa, bay hơi)

a Viết phượng trình phan ung &

b Tính khối luong dung dich NaOH vita di trung hod

e Tỉnh nông độ % dung dịch con lat sau phản ứng

a Phương trình phản ứng _„„

H§O, + 2NaOH/ NaSO, + 2H,O

02 mal 0X val 0,2 mol

b, Khối lượng HếO,

e Khối lượng dung địch Na;§O, = 200 + 200 = 400 gam

Khối lượng Na,SO, = 0,3.142 = 28,4 gam Nông độ % dung dịch Na,SO, :

Hén hop X gém SiOz va Al,O; có khối lượng là 66 gam Khi cho X

tác dựng với 2 lít đụng dich HsSO, 2M (d0 göf lại một chết rấn A

Luge giải

a SiO, là oxit axit kHông tan trong axit, chi tan trong bazơ mạnh, còn Al,O, lưỡng tính nên tan trong đung địch axit mạnh và baz mạnh

Đặt: - xm6Lla số mol AlO;

y mái là số mol SiO

0,5 mol Tmol 9,5 mọi Nguyễn Thanh Tú WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

Số mol H;SO, tham gia phần ứng với AlzO; :

3x=2~ 0,5 = Lỗ = x= 0ð mo]

Khối lugng Alz0; = 0,5.102 = 51 gam

Khối lượng SiO; = 0,25.60 = 15 gam

b SiO; là oxit axit, Al,O; là oxit lưỡng tính nên cá hai đều tác dụng

với dung địch NaOH vì NaOH (bazơ mạnh) ?

SiO, + 2NaOH + Na,SiO, + H,0

1mol 2 mol mol

0,25 mol 0,5 mol 0,25 mol

Al,O, + 2NaOH + 2NaAlO + HạO

"1 2 mol

0,5 mol 1 mol 1 mol

Số mol NaOH cân để hơ tan hoàn toàn hỗn hợp X :

08 + 1 <1, mol

Số mọi NaOH còn dư = 2 - 15 = 0,5 mol

Vi NaOH dư nên hỗn hợp X ten hết tạo thành dung dịch € (chứa

NaOH du ; NaAlO; ; Na;SiO;),

Khi sục CƠ; vào dưng dich C ta có các phản ứng sau :

£0; + NaOH + NaHCO;

Ime) 1 mol

"0,8 mol 0ø mol CO; + 2H:0+ NaAlO; > Al(OH), 4 + NaHCO,

WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ,COM

2CO, + 2H,O+ NaxSiOy > H,Si0, 1 + 2NaRCO;

86 mol CO, cdn dé két tia hét 0,5 + 1 + 0,5 =\2 mol

Số mol CO; còn đư :2,5— 2 = 0,õ mol Vậy CƠ; cồn dư

ÔM(ý Vi CO, còn dự, nên tạo thành NaHCO, chit Bing tao thành NayCOy

sả CƠ, dự không tác dụng tới AI(ORB), (đã giái thích ở phần trên,

2AI(OHyy — + AlO, + - 8H;O.ˆ

2 mol 1 mol

1 mol 0,5 mol x

HạSiO, Ủy SiQ, + HsO?

1 mol 1 mol 0,25 mol 0,26 mồi;

Khối lượng chất rắn thu được khi nung kết tủa :

xmol xmol x mol

CO, + 2NaOH + NaCÓ, + HO (3)

y mol 2ymol y mol Tyson = X + 2y = 05.34 = 1,7 mol 4)

24

Đồng góp PDF bôi GV Neuydn Thanh Tit \WWW.FACEBOOK.COMDAYKEM.QUYNHON

‘Theo phuong trình (1) ta có số mol của C :

Re= Neo, = 1,2 mol Khối lượng cacbon cần đốt :

me= nM=1212=144gam „

2 Bài toán 2

Cho 16,8 lit khí CO; (die) tác dụng hoền toan vao 600 ml dung

dich NaOH 2M thu duge dung dich A Tinh tng khối lượng muối

trong dung dich A

muon = Cy.V = 20,6 = 1,2 mol

Vi neo, < muog < 2nco, do đó thu được hỗn hợp hai muối :

6Á, Ỷ

Phương trình phản ứng :

CO 4 2NaOH + Na©CO; + H¿O a

06 mol 1,2 mol 0,6 mol

Lc NaCO; + CO; + HO + 2NaHCO; (2)

2” 1 mal 1 mol 2 mol

Sau phan ting (1) ta có +

v 0,6 mol Na;CO; ; 0,75 - 0,6 = 0,15 mol CO, dv

Sau phần ứng (2) ta có :

25 Péng gop PDF béi GV Neuyén Thanh Tie WWW.FACEBOOK.COMDAYKEM.QUYNHON

‘86 mol NaHCO; tao thanh : 0,15.2 = 0,3 mol

So mol NazCO; cdn lai : 0,6 - 0,15 = 0,45 mol Tổng khối lượng muối trong dung dịch A : 2

1 mol 1 mol 1 mol

0,75 mol 0,75 mol 3

1 mol i mol 0,45 mol 0,45 mol

Sau phần ứng (1) ta có : >

Số mol NaHCO; thu được : 0,75 mol

Số mol NaOH còn đư : 1,2~ 0,75 = 0,45 mol Sau phẫn ứng (2) ta có :,ˆ

Số mol Na;CQ; tạo thành : 0,45 mol

Số mol NaHEO; còn lại : 0,75 ~ 0,45 = 0,3 mol

Tống khõi lượng yfuôi trong dung dịch A :

84.0,3 + 106.0,45 = 72,9 gam ick 3, v

Phương trộfh phan img :

1mol 2 mol 1 mol xmol 2x mol x mol

£ CO; + NaOH - NaHCO;

1mol 1mel 1 mol ymol ymol y mol

x mol la s6 mol eba NazCO;

y mol la số mol của NaHCO;

Số mol của CO: x +y= 0/75 Thanh Tú 'WWW.FACEBOOK.COM/ĐAYKEM.QUYNION

Số mol của NaOH : 2x + y = 1,2

= x=0/46 mới ¡ y = 0,8 mọi Tổng khối lượng muối trong dung dich A : 2

106.0,45 + 84.0.3 = 72.9 gam ol

Wain sét, Trong cách 1 ta vide phuong trink phén ứng tao thank mubi NaCO,

trước, sau đã CƠ; mới tạo thành muối axit Céch nay ls ding nhdt vi

Tức đều lượng CÓ; sực sào còn rất ut, NaOR due do dé phai a0 thank

mudi trung hoà trước Cách 2, cách 3 tuy cùng kết quả nhưng bán chất

hoá học không đúng, Cách 3 chỉ được dùng khí bane định tạo thành

bạ Chỉ có mmuổi trung hoà và muối axit

Bồi2 Cho 20,4 gam Al,O; tác dụng với dung dịch HCI 0,BM

a Viết phương trình phần, ứng hoá học

b Tính thể tích dung dich HCI cân ít nhất để phản ứng xảy ra hoàn toàn

e Tính nồng độ mơl/lít dung dịch muối sau phản ứng, giả sử khối

lượng dung dịch Không thay đổi

Bàiậ Lấy 144 gam hỗn hợp Y gồm Fe và Fe,O, hoà tan hết trong dung

dịch HƠI 2M thu được 1,12 lit khí (đkte), Cho dung dich thu được

tác dụng với dung dich NaOH dư Lọc lấy kết tủa, làm khô và nung

đến khối lượng không đổi được 16 gam chất rấn

ảnh phần % khối lượng của các chất trong hỗn hợp ¥

b Xác định công thức của sắt oxit

e Tĩnh thể tích dung địch HCI tối thiểu cần lấy để hoà tan

Bài 4 Trén 50 ml dung dich HNO; aM véi 150 ml dung dịch Ba(OHj; 0.3 M

thu duge dung dich A cho qui tim vào dung dịch A ta thấy quỳ tím

27 Đồng gúp PDE bởi GI: Nguyễn Thanh Tủ

BaiS Rot tir tic dung dich KOH 33,6% vào 40,3 ml dung dịch HNO; 37,8%

(d = 1,24g/mì) đến khi trung hoà hoàn toàn thì thú được dung dịch

A Đưa À về 10°C thu được dung dịch B có nông đồ 11,6% và khối lượng muối tách ra là m gam Ề

b Dung dịch B là dung dịch chưa bão hoà Hãy bão hoà

Bài6 Dung dich A (chứa HSO,) và dung dịch B (chứa NaOH)

Trộn 0,3 lit dung dịch B với 0,2 lit đung dịch A duve 0,5 lit dung dịch C Trung hoà hoàn toàn 20 mÍ đụng dịch C bằng 40 ml dung, dich HCI 0,05 M Tron 0,2 lit dũng dịch B với 0,3 lit dung dich A duge 0,5 lit dung dich D, néu Jéy 20 ml dung dich D thì trung hoà hoàn toàn 80 mÌ dung dịch NaOH 0,1M

Tính nồng độ moUit của dụng dich A va dung dich B Bài7 Cho hén hgp A (MgO va CaO) va hin hgp B (MgO va Al,0;) đều có

khối lượng là 9,6 gam;/Ä và B déu téc dung véi 100 ml dung dich HCI 19,87% (d = 1,047 g/ml) Biết số gam MgO trong B bing 1,125 lắn 36 gam MgO trong A

a, Tinh thanh phan % vé khéi lugng cia các chất trong A va néng

độ % các chat trong dung dich sau khi A tan hét trong dung dich

HCI, biết rằng sau đó cho tác dụng với NazCO; thì thế tích khí thu được là 1,904 lit (đktc)

x kết tủa thu được là bao nhiêu

.” Cho 16 gam CuO tan trong một lượng vừa đủ dung dịch H;SO, 20% ⁄) ˆ_ đưn nóng, sau đó làm lạnh xudng 10°C

+ Tĩnh khối lượng Cu§O,SH,O đã tách ra khỏi dung địch, biết rằng

ờ độ tan của CuSO, ở 10°C là 17,4 gam

Đồng gúp PDF boi GV Nguyễn Thanh Tả WWWFACEBOOK.CONUDAYKENLQUYNHON

Bai 9, Sou khi thye hién phan ứng nhiệt nhôm trong điều kiện không tố

không khí của bột AI và FezOs người ta thu được hỗn hợp chất rấn

Dem nghiên nhỏ hỗn hợp chất rắn, trộn đều rồi chia làm hai phần

bằng nhau

Phần 1 Cho tác dụng với NaOH dư thì thu được 33,6 lít khí (đkte)

Phần 2 Cho tác dụng với dung dịch HƠI thì thu được 44 lit khí (dkte)

Tìm khối lượng Fe;O› và AI đã tham gia phản ứng, ˆ )

Bài lŨ Hoà tan hết 10,2 gam Al,O; vào 1 lit dung dịch “HNO; 0,8M được

dung dich A Hoa tan hét m gam Al vao 2 lit dung dich KOH 0,8M

thoát ra 20,16 lit khí Hạ (đkte) và dung dich B, Tron dung dich A va

B được kết tủa D và 2 lit dung dịch E, Lọc rửa kết tủa D và nung

đến khối lượng không đổi thu được chất rắn X

1 mol i mol 1 mol

b Tính số mol NaOH

onxson = Cy.V = 1.0,04 = 0,04 mol

Để ehh tạo thành muối trung hoà : chi phản ứng (1) xảy ra

Tem >2 cạ ĐÓ! 3 7 <5 OOF 2 no c0,/4483 V.o,

„Ï Để chỉ tạo thành muối axit

Set cục ĐÓ cỊ c 0,04 < nog, 0,896 5 Veo,

WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

Để tạo thành muối trung hoà và muối axit, thì ;

0,448 lit < Veg, < 0,896 lit 2

Theo để bài tạ có : nu = a = 02 mol

a Phương trình phần ứng hoá học

AlOs + 6HCI+ 2AIC + 3HJÓ”

0,2 mol 1,2 mol 0,4 mol

b Tính thể tích dung dịch HƠI

(

© Tính nông độ mollit dung dịch muôi sau phản ứng, xem như khối

lượng dung dịch không thay đổi:

Fe + 2HCi + FeCh + Hat

mol’ 2 mol 1 mol 1 mol

0,05 mol 0,1 mel 0,05 mol 0,08 mol

FeO, + 2yHC1 — xFeClu, + yHuO FeCl; + 2NaOH ~ Fe(OH) + 2NaCl

Goi a mol là số mol của Fe trong hỗn hợp

b mọi là số moi của Fe,O; trong hỗn hợp

Tae: Maga =Harby)=1 =O > a+bx =

= bx = 0,2-0,05 = 0,15 mol py muy = 56a + (56x + L6y)b = 3,2 vĩ 16by = 14,4 — 56.0,05 - 56.0,15 = 8,2,

=> by = 02 SM? (2

Từ (1) và (2) => P5 ~X„~ by y 0, »

Công thức của sắt oxit là FesÖ, ay’

¢ Thé tich dung dich HC! ể

Mpa, =14,4 0,05 x56=11,6 gam

Phương trình phản ứng: „

Fe + 2HCl yFeCh + Hot 1mol #mol,,

0,05 mol 0,1 zhol

FeO, + SHC] + FeCl, + 2FeCl, + 41,0 1mol “8 mol

0,05 môi 0,4 mol nyc > 0,1 +04 = 0,5 mol = Vee -% 0,25 lit

2HNO, + Ba(OH); -» Ba(NO;); + 2H,O 4U

nol 2HC] + Ba(OH), BaCl; + 2H:O (2) 2mol 1mol

Sau phản ứng (1), quỳ tím hoá xanh -› dung đích Ba(OH), còn dư Khi them 100 ml dung dich HCI 0,1 M quỳ tím trở vẻ màu tim

= Phản ứng trung hoà a”

Vậy dung dịch Ba(OH); tác đụng vừa đủ với cả hai dung dịch axit

ws)

Do đó ta có : Phương, 2 ơi * 2 bas

Thay số vào ta được : 0,15.0,2 =2o.058 + ;0/01 = a=lmoll

Dung dịch HNO; có nồng độ là 1 mol/l

Phygiiy trình phân ứng hoá học:

ý KOH + HNO; + KNO; + H;O

imol 1mol Imo 0,3 mol 0,3 mol 0,8 mo}

mẹo, = 08.101 = 30,3 gam

Khối lượng muối m gam tach ra khi ha nhi@t d6 xudng 10°C

Vay lượng muối còn lại trong dung dịch : (30,3 ~ m) gam

"Theo để bài khi đưa A về 10°C thu được dung địch B cố bằng 11,8%

Giải phương trình ta được m = 21,15 gam

b Khi hạ nhiệt độ dung dịch A xuống 10°C thi dung dich B la dung

dịch bảo hoà (theo độ tan)

2NaOH + H;SO, + Na,SO, + 2H.0 a

Dang dung dich HCI 4é trung hoa dung dich C > NaOH dy

HCl + NaOH 4 NaCl + H;O @

‘Ding dung dich NaOH dé trang hoa dung dich D H,SO, du

2NaOH + H,§O,„ Na;§O, + 2H,O đi Gọi _ x mollà nống độ moVl của dung dịch A (H;§O,)

y mol/l la nẳng độ mol của dung địch B (NaOH)

“Theo phương trình phần ứng (1) và (2) ta có hệ phương trìni

gái Đảng góp PDF bởi GL: Nguyễn Thanh Tú WWW.FACEBOOK.COMDAYKEM.QUYNHON

WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

A tan hết trong dung dịch HƠI Dung dịch thu được có chứa HƠI dư

vì khi cho dung dịch này tác dụng với Na;CO¿ có khí CO; bay-a

2HChan + Na,CO, -» 2NaCl + COẠT +, HO

0,17 mel 0,085 mel — 0/17mol 0,085 mol

tạ, = LẺ” 2 0,085 ma 5 224

100 1,047 19,87

uci te = are 100.365

Suy ra: nue pewia = 0,57 ~ 0,17 £ 0,4 mol

Khi cho hỗn hợp A tác dụng với dung dich HCl

Phương trình phản ứng : vế

MẹO + 2HCI -;MỹCl + H:

1mốl #m6l' 1 mol amol 2ainol a mol C20 + QHCL + CaCl + HO 1mol_~2mol 1m@l

Thành phần % về khối lượng của các chất trong A :

Dung dịch thu được sau phản ứng giữa A và dung san “HƠI chứa 0,1

moi MgCls; 0,1 mol CaCl; ; 0,17 mol HƠI dư

Vi phan ứng hoà tan hỗn hợp A trong dung địch HƠI không tạo kết

tủa và khí bay hơi nên : x

Maung dich = Madang gicniicl + Ma +

bị Vì số mol tỉ lệ với khối lượng nên ta cùng có :

nyo) =" 1,125.nygea) = 1,125.0,1 = 0,1125 mọi

Để biết hỗn hợp B có tan hết trong dung dịch HƠI bay không, ta

tính số mol HCI cần thiết để hoà tan hết B, sau đó so với số mol

HCI ban dau

Đông gúp PDE boi GV Nguyén Thanh Tit WWW.FACEBOOK.COMDAYKEM.QUYNHON

Ph——————————WNW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.CoM

MgO - 2HClL + MgCh + HO ,

0,1125 mol 0,225 mo! 0/1125 mốl AlO + 6HCl + 2AICI, +) BELO

1 mol 6 mol 2 mol 3

0,05 mol 0,3 mol 0,1 mol ©

Vay 6 mol HCI can ding : 0,225 + 0,3 ='0,525 mol

Số mol HCI ban đầu :

Đáng gáp PDI bởi GI: Nguyễn Thanh Tả

bị Dung dịch sau phản ứng giữa,B và HCI chứa :

0,1125 mol MgCI; và 0,1 mol AC];

Số moi KOH thêm vào : 20,34 = 0,68 mol

Diu tiên KOH trung hoà HỘI dư, sau đó tiếp tục phản ứng với hai muối

‘Tong sé mol KOH ding cho 3 phan ting :

0,045 + 0,225 + 0,3 = 0,57 mol

So mol KOH con lai : 0,68 - 0,57 = 0,11 mol Lượng KOH còn dư sẽ tiếp tục tác dụng với AIOH);

Mon a > Ra on,

WWW.FACEBOOK.COM/DAYKEM.QUYNHON

AKOH); + KOH — KAlO, + 2H,O

0,1 mol 0,1 mot

= AI(OH); tan hết Vậy kết tủa chỉ còn Mg(OH); :

(iyo = 784 + 0.2.18 = 82 gam Gọi CuSO,.5H,O tách ra khỏi dung dịch là x gam

160.x ssp 8am; ma“ ST gam mo“ an 8 90x

S6 mol Hs phdn 2: my, = 35> 2 mol

2Al+ FeO; “> AhOn + 2Fe ay

Phân 1 Phương trình phản ứng hoá học :

AlOy + 2NaOHS7 2NaAlO; + HO (2

Al + NaOH #fj0 + NaAloy + iit

Phân 2` Phương trình phản ứng hoá học :

Al¿O, + 6HCI > 2AiCl + 8H,Ò

Thé tich Hz do Al sinh ra : 33,6 lit

Vậy thể tích H; do sắt sinh ra : 44,8 - 33,6 = 11,2 lit

Số mi Hạ do sắt sinh ra: ny, = i = 0,5 mol

Khối lượng sắt trong phản ứng (3)

Khối lượng AI trong phần tng (1) : 0,5.27 = 13,5 gam “

Khối lượng nhôm ban đầu : 18,õ.2 + õ4 =81 gam ©)

Khối lượng oxit sắt trong phản ứng (1) : 0,25.160 < 40 gam

Vậy : Khối lượng oxit sất ban đầu : 40.2 = 80 gdm

2Al + 2KOH + 2H,OÍ~Ý 2KAIO; + 3H,†

2mol 2 mol 2 mol 3 mol

0,6 mol 0,6 mol +” 0,6 mol 0,9 mol

Dung dịch Á có AI(NO;); và HNO; dư

Dung dịch B có KAIO; và KOH dư

Phương trình phản ứng khi trộn lẫn A và B :

KOH - HNO} KNO, + H:0

imol mol 1 mol 0/2 mol, 0,2 mol 0,2 mol BKAIOS# AKNOJ, + HO ~ 4AKOH- ÿ + 8KNO:

06möl 0,2 mol 0,8 mol 0.6 mol Két tia C12 AIOE);

Dưng dịch D chứa KNO; và có thể có 1 trong các chất còn dư :

WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOZ.COM

b Tinh m Theo dé bai ta có :

Muối là hợp chất hoá học mà khi thay thế mét hoae nhiều nguyên

tử hiđro của axit bằng một hoặc nhiều nguyên tử kim loại

Tên muối = Tên kim loại + tên gốc axit „2ˆ

(kèm theo hoá trị, nếu kim loại cổ nÄiễu hoa trụ

7á KzSO, - : Kalisunfat

NagSO, : Natri sunBt FeOl; — : SátŒD cloruá

Fe(NO¿); : Sắt(I) nitrat

NaHCO, : Natri hiđFocacbonat Ca(HCO,);: Canxi hÌđroeaebonat

Ca(H,POU); : Cant dihidrophotphat

3 Phân loại ©

Dựa theo thanh phan của gốc axit mà người ta chia ra muối thành

hai loại : muối trụng hoà và muối axit

a Muối trung hoà

Muối trung hoà là muối mà trong gốc axit không có nguyên tử hiđro

có thể thay thế bằng nguyên tử kim loại

Thi dey Na¿SO, ; Na;CO; ; CaCO;

2 Muéi axit

/Mu6i axit 1A mudi ma trong 46 géc axit con nguyén ty hidro chua

⁄4 được thay thế bằng nguyên tử kim loại

Thi dk NaHCO; ; NaHSO, ; Ca(HCO;);

Đông góp PDƑ bởi GV: Nguyễn Thanh Tủ 'WWW.FACEBOOK.€OM/DAYKEM.QUYNHON