HỌC THỰC HÀNH THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG VẬT LÍ 9, NGUYỄN THANH HẢI (CHỦ BIÊN)

Xác định sự thay đổi của cường độ dòng điện theo sự thay đổi của hiệu jen thé Phuong pháp giái Cường độ dòng điện chạy quái một dây dân tỉ lệ thuận với hiệu điệu thể đặt vào lai dân dâ

Trang 1

Hoc VÀ THY‘ HANH THRO CHUAN RIBN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ WWW.DAYKEMOUYNHON.UCO7.COM

NGUYỄN THANH HẢI (Chủ biên), NGUYỄN PHÚ ĐỒNG-~ MAI VĂN XU

HỌC VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

Trang 2

Hoc VÀ THYC HANH THEO CHUAN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG VẶT LÍ ® WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

\phẩn Dịch vụ xuất bàn Giảo dục tại Đà Nẵng ~

bản Giáo đục 71t Nam gitt quyén công bồ lác phẩm

Trang 3

Hoc VÀ THY‘c HANH THRO CHUAN RIEN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

LỜI GIỚI THIỆU

Chuẩn kiến thức, kĩ năng của từng môn học của các cấp lớp đã được quy

định wong Chương mình giáo dục phố thông, ban hành theo Quyết Äịnh s

18/2005/QĐ-BGDĐ ngày 5 thắng Š năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đó là những "yêu cầu cơ bản tối thiểu về kiến thức, lỉ đãng của môn học, hoại động giáo dục mà học sinh cần phải và có thé dat duge ”’; “1a ca sé

dé biên soạn sách giáo khoa, quan li day hoc, đánh giá kết qua giáo đục ở từng

môn học và hoạt động giáo duc ” Nam 2009, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã ban hành bộ sách /lướng dẫn thực hiện chuẩn kiắn thức, kF nÄng cho các môn học,

lớp học các cáp Tiêu học, Trung học cơ sở và Trung Học phổ thông để cụ thể hơn

các yêu cầu cơ bản, tối thiểu của chuẩn kiến thức; kĩ năng -torig chương trình

để dạt được sự thông nhất, và theo dó là sự công bằng trong việc kiểm tra, đánh

giá kết quá học tập các môn học của học sinh Nhưng trong thưc tẾ day va học,

mặc dù đã có chương rình (trong đồ có xáe định kiến thức, kĩ năng chuân), đã có

sách giáo khoa của từng bộ môn người dạy và học vẫn lúng túng khi ap dung,

xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng vào tong từng đơn vj bai hoc cụ

Bộ sách tham khảo HỌC: _ THỰC HÀNH THEO CHUĂN KIÊN

THUC, KI NANG của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam gồm 90 tập, được biên

soạn cho 3 cấp học (Tiêu học, THCS, THPT) nhằm mục đích giúp học sinh và

giáo viên khắc phục sự lúng túng trong day và học nói trên Không chỉ đơn thuần

Xác định kiến thức, kĩ năng cần dạt được cụ thẻ cho mỗi bài học mà quan trọng

hơn, bộ sách còn được biến Sogn dé hướng dẫn người dùng, học và rèn luyện để

nắm chắc kiến thức và thành thạo các kĩ năng

HOC VA THUC HANH THEO CHUAN KIEN THUC, KI NANG

VAT LI 6, 7, 8, 9, 10, 11 và 12 thuộc bộ sách trên, được biên soạn theo don vi

bai học trong sách giáo khoa Mỗi bài có cầu trúc chung ninr sau

I Chuẩn kiến thức và kĩ năng cần đạt

thức : Nêu các kiến thức chuẩn cản đạt (theo tải liệu của Bộ GD và ĐT)

« Kĩ năng : Nêu các kĩ năng chuẩn cần đạt

ˆ`H Hướng dẫn thực hành giải g6m 2 loại

1 Bài tập theo chuẩn kiến thức, kĩ năng : Phân loại các dạng câu hỏi vả bai

tập, trong mỗi dạng đều có nêu phương pháp giải và ví dụ minh hoạ

Trang 4

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẨN NIÊN THIỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

2, Bai tập mở rộng, nâng cao : Giới thiệu một số câu hỏi và bải tập mở rộng,

nâng cao trong khuôa khô chuẩn kiến thức, kĩ năng đảnh cho học sinh khá, giỏi

THỊ Luyện tập : Bao gồm một s6 bai tap tự luận có kèm hướng dẫn lễm

bải hoặc đáp số giúp học sinh luyện tập và tự kiểm tra Phân luyện tập cũng được

phân thành 2 loại :

« Bài tập theo chuẩn kiến thức, kĩ nang

+ Bài tập mở rộng, nâng cao

Cuếi mỗi chương có câu hỏi trắc nghiệm (có đáp án) để hợc sinh tự ốn tập

và bài đọc thêm (nếu có) nhằm cung cấp một số thông tin mở tông có liên quan

đến nội đung của chương, thoả mãn nhu cầu tim hiểu, khám phá của học sinh

Bộ sách được biên soạn bời các giáng viên các trưởng Đại học Sư phạm,

các chuyên viên bộ môn của các Sơ Giáo dục và Đào tạo và các giáo viên giỏi

trực tiếp đứng lớp, NXB Giáo dục Việt Nam tin tường bộ sách HỌC VÀ THỰC

HANH THEO CHUAN KIÊN THỨC, KĨ NÀNG sẽ là tài liêu tharn khảo tin cậy,

bố ích đành cho các em hoc sinh va quy thay, cô giáo, quý vị phụ huynh học sinh

“Trân trọng giới thiệu bộ sách cùng bạn độc;

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

Trang 5

BAI1 SỰ PHỤ THUỘC CỦA CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN

VÀO HIỆU ĐIỆN THẾ GIỮA HAI ĐẦU DẦY DẪN

1, CHUAN KIẾN THỨC VÀ KĨ NÂNG CẨN ĐẠT

~ Xác định được sự thay đổi của cường độ đồng điện khi hiệu điện thế thay dồi

- Thu thap duoc thong tin ti đổ thị biểu điễn sư phụ thuộc của cường đô dòng

điện vào hiệu điện thế

1 HƯỚNG ĐẪN THỰC HÀNH GIẢI BẢI TẬP

1 Bai tập theo chuẩn kiến thức, Kĩ năng,

Dạng 1 Xác định sự thay đổi của cường độ dòng điện theo sự thay đổi của hiệu

jen thé

Phuong pháp giái

Cường độ dòng điện chạy quái một dây dân tỉ lệ thuận với hiệu điệu thể đặt vào

lai dân dây dàn đề Điều đó có nghĩa là khi hiệu điện thế giữa hai đấu di)

“dẫn tăng hay giảm bao nhiều lần thì cường độ dòng điện qua dãy dẫn sẽ

Ví dụ 1 : Dòng điện chạy qua một dây dẫn có cường độ là [ khi nó được m

hiệu điện thế 36V Muốn đồng điện chạy qua đây dẫn đó giảm đi 3 lân thi

hiện diện thế đặt vào hai du day din 1a bao nhiều ?

Trang 6

Hoc VÀ THY‘c HANH THRO CHUAN RIBN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

Vi du 2 : Cường độ dòng điện chạy qua mot day dẫn 18 0,44 khi nó được mắc vào

hiệu điện thế lÊV, Muốn dồng điện chạy qua dày dẫn đó tăng thêm 06A =

nữa thì hiệu điện thế phải là bao nhiều ?

Hướng dẫn

'Khi dòng diện tăng thêm 0.6A tức là I, =044 + 0,6 = 1A

Hiệu điện thế cần phải đặt vào hai đầu dây đẫn : Ư = oe = 4S

Dang 2 Phan tich va thu thap được thông tin từ đổ thị biểu diễn sự phụ thuộc của

cường độ dòng điện vào hiệu điện thế

Phương pháp gửi

“Vận dụng kiến thức sa =

ĐÁ thị biểu diễn của cường độ dòng điện vào hiệu điệu Ihữ lò mật đường thẳng

im trên đố thị xác định một cặp giá tỉ của cường độ dòng điện Ï và 1=0

hiệu điện shế U

Ví dự : Hình 1.1 là hai đồ thị do ha: hoc sinh’

vẽ được khi làm thí nghiệm xác định MÀ)

mối liên hệ giữa cường độ dòng điện và

hiện điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn

a) Hãy cho biết phép đo ứng với đỏ thị

nào là đúng, là sai ? Gidi thich tai sao uv oO stm

b) Trong đổ thị b, nếu biệu điện thế 4 ° )

đạt vào hai dau day đẫn là 6V thi {Hình 1.1)

cường độ dòng điện qua dây dẫn là

bao nhiều ?

Hướng dân a) Phép do tag với để thị hình 1.1a là sai, vi dé thị biểu diễn mối lien he

giữa cường độ đồng điện và hiệu diện thế đặt vào hai đầu dây đẫn luôn là

đường thẳng di qua g6c tog độ (U = Ö ; [ = 0)

Ð) Théo đồ thị hình 1.1b thì ứng với U = 3V, cường độ đồng điện lal = 2A

Vay khi U = 6V (tang lên 2 lần) thì cường độ dòng điện cũng tăng lên 2 lần

vá bằng 4A

Trang 7

Hoc VÀ THY‘c HANH THRO CHUAN RIBN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOZ.COM

2 Bài lập mở rộng, nâng cao

'Ví dự 1 : Đặt vào hai đâu dây dẫn một biệu điện thế 15V thì cường độ dòng điện chạy qua nó Ta 1,2A Néu hiệu điện thế đặt vào hai đầu day dẫn đó tầng lên

én 37,SV thì cường đọ đòng điện chạy qua nó là bao nhiêu ?

Hướng dẫn 'Vì cường độ dòng điện chạy qua day dẫn lệ thuận với hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn đó nên : <

- Với U,= 15V thì 1, = L2A

34 S12

15

Vi du 2 : Hình 1.2 là đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của

cường độ dòng điện vào hiệu diện thế giữa hai đầu TA)

mot vat din

"Dựa vào đổ thị hãy cho biết thông tin nào sau đây

là đúng, là sai ? Hãy sửa lại thông tỉ`sai cho

‘Thong tin a sai : Khi

‘Theo đồ thị thì Khi U = 9V, T = 6A Vậy khi = 9A (táng I,Š lấn) thì hiệu điện thế phải tăng 1,5 14n và bằng 13,5V

HLLUYỆN TẬP

.+ Bài tập theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

1 Mộtdây đân được mắc vào hiệu điện thế 45V thì dòng điện chạy qua nó là 1,8A Nếu giảm hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn đi

15V thì dòng điện qua day dẫn khi đó có cường độ là bao

nhiêu ?

2 Trong mạch điện hình 1.3, s6 chỉ của ampo kế là 4A, số

chi cba von kế là 20V Hỏi nếu thay nguồn điện bing

những nguồn điện khác thì số chỉ của vôn kế và ampe kế

có thay đổi không ? Nếu có, hãy dự đoán xem sự thay đổi / p7 3)

này có thể tuân theo một quy luật nào

Trang 8

Hoc VÀ THY‘ HANH THEO CHUAN RIBN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ 'WWNDAYKEMODYNHONHICOZ.COM

.+ Bài tập mở rộng, nâng cao

3, Khi đặt vào hai đấu dây dẫn một higu di

hay qua nó là 3A

2) Nếu hiệu diện thế đặt vào hai dẫu dây dẫn đó giảm 3 lần thì cường độ

đồng điện chạy qua nó là bao nhiều 2

b) Nếu hiệu điện thé dat vao hai đầu dây dẫn đó tăng lên đến 150V thì

cường độ dòng điện chạy qua nó là bao nhiều 7

4 Cường độ dòng điện chạy qua một day din là 5A khi nó được mắc vào hiệu

điện thế 60V, Muốn cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn đó giảm đi 2A

thì hiệu điện thế phải là bao nhiêu ?

5, — Hình 1⁄4 là đổ thị biểu diễn sự phụ thuộc của

a) Nếu đặt vào hai đầu các vat din cing mor fo %®

hiệu điện thể thì cường độ đồng điện qua vat din

nào lớn hơn ? Tại sao ?

b) Khi đồng điện qua hai vật dẫn có cường độ

bằng nhau thì hiệu điện thể đặt vào vật dẫn nào

lớn hơn Ý Tại sao ?

GỢI Ý LÀM BÀI

1 Khihiệu dign thé giam di 15V tắc là Uy =45 ~ 15 =30V

“Cường độ dòng điện khi đố: ,= ue = 124

2, Nếu thay nguồn điện bằng một nguén dign khdc thi s6 chi clia von kế về của

ampe ké thay déi

Vì cường độ đòng điện luôn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế hai đầu vật dẫn nên

ta có quy luật : thương số giữa hiệu điện thé và cường độ đòng điện luôn

20 bang “— =5, ông 5

a) Khi hiệu điện thế giảm đi 3 lần thì cường độ đồng điện cũng giảm đi 3

Tân, tức lâI = 1A

b) Vì cường độ đồng điện chạy qua dây dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế đặt

vào hai đầu dây dẫn đó, nên :

Trang 9

Hoc VÀ THY‘c HANH THEO CHUAN RIEN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

4, Khi đồng dign gidm di 2A, nic lal,=5 - 2=3A

Hiệu điện thế cần đặt vào hai đâu dây dẫn : U, =

a) Khi có thé thy 10 I, > I, (inh L.5a):

) Khi f, =1, có thé thay 10, > UW, (hin 1:50)

BAI2 DIEN TRO CUA DAY DAN - ĐỊNH LUẬT OM

1, CHUAN KIEN THUC VA KI NANG CAN DAT

+ Kiến thức

- Nêu được điện trở

gi

Nêu được ý nghĩa của điện trở

+ Phát biểu được định luật Ôm đối với đoạn mạch có điện trở,

¢ Kinang

~ Vận dụng được định tuật Ôm để giải một số bài

la miớt dây dẫn được xác định như thế não và có đơn vị đo

đơn giản

1 HƯỚNG DAN THUC HÀNH GIẢI BÀI TẬP

1.Bài tập eo chuẩn kiến thức, lí năng

Dang 4 Phan ích ý nghĩa của điện trở và đổi đơn vị của điện trở

Phương pháp giải

Vận dụng các kiến thức sau :

Trang 10

"HỌC VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẨN NIÊN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

-Trị vố R oe khéng déi ddi voi méi day dan goi la dién rd citu day dẫn đó

~ Đơn vị điện trở là ôm, ki hiéu 1a Q

1kQ (kil6dm) = 1 0002 ; IMA (megaom) = 1 000 0000 Chế ý - Thuật ngữ "điện trở" được ding với ba ý nghĩa như sa +

~ Biểu thị một thuộc: dính của vật là tính cản trở dòng điện

~ Biểu thị một yếu tế cửu mạch điện

~ Biểu thị giá tị của điện trổ &

Ví đụ 1 : Có hai điện trở Rụ và R; = 2R, Đặt vào hai đầu mỗi điện ở cùng một

hiệu điện thế U Hãy so sánh cường độ đồng điện qua các điện trở và giải

Hướng dẫn

`Vì điện trở đặc trưng cho mức độ cản trở dòng điện cửa dây dẫn và do R; = 2R,,

cùng hiệu điện thế U, cường độ dòng điệp qua R, chi bằng một nữa

so với cường độ đồng điện qua R,

Ví dụ 2 : Hoàn thành phép đổi đơn vi di

Dang 2 Van dụng dinh luật Ôm dễ tính toán các đại lượng liên quan như cường độ

dòng điện, hiệu điện thế và điện trở

Vain dung các kiển thức sa

| - Định luật Ôm : Cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn tỉ lệ thuện với hiệu

| điện thể dt vào hai dâu dây dẫn và tỉ lệ nghịch vái điện trả của dy

- Biểu thác Y= —

trong đố, là cường độ dòng điện, đơn vị là ampe (A) ; U là hiệu điện thế,

don vj 1a vôn (V) ; R là điện trở của đây đâm, đơn vị là ôm (© )

10 1 NTR CKTKM VIÍ 9.8

Trang 11

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẨN NIÊN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

Vi du 2 : Cho mạch điện hình 2.1 Biết điện trở R = 200, hiệu

điện thế hai đầu đoạn mạch là U = 50V

a) Đặt vào hai đầu mỗi điện trờ một hiệu điện thế U = 24V thì cường độ

dòng điện quá mỗi điện trở là bao nhiều ?

b) Cân phải đặt vào hai đầu mỗi điện trở những hiệu điện thế bằng bao nhiêu

để cường độ dòng điện qua các điện trở bằng nhau và bảng 2A ?

Hướng dẫn 2) Cues độ dòng điện qua mỗi điện trở ;

Trang 12

Hoc VÀ THY‘c HANH THEO CHUAN RIBN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ9 WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

“Các hiệu điện thế : U, = IR, = 2

Ví đụ 2 : Cho mạch điện như hình 2.2

a) Ampe kế A chí 2,5A, vơn kế chỉ 15V, Tính điện trở R

b) Nếu thay điện trở R bằng điện trở R'= 100 thì số chỉ

của ampe kế bằng bao nhiều ?

+ Bài tập theo chuẩn kiến thức, lĩ năng

1 Đặt vào hai đầu một điện trở R =36Ơ một hiệu điện thé U =

a) Tinh cường đơ dịng điện chạy qua điện trở

b) Muốn đồng điện qua điện trở giảm đi 0,4A so với ban đầu thì hiệu điện

thế đất vào hai đầu điện trở khi đĩ là bà nhiêu ?

2 Mơi bĩng đèn lức thấp sáng cĩ điện trở R = 25, khi hoạt động bình thường

cường độ dịng diện qua đèn là 0,45A

a) Tính hiệu điện thế đặt vào Hai đầu bĩng đèn khi nĩ sáng bình thường

b) Độ sáng của bĩng đèn”sẽ như thế nào nếu ta dịng đền ở hiệu điện thể

10V ? Tinh cường độ đồng điện qua đèn khi đĩ

+ Bài tập mở rộng, nâng cao:

3 Đặt vào hai đầu vất đẫn một hiệu điện thế U, thì cường độ dịng điện qua vật

dân là Ì Nếu táng hiệu điện thé them 30V nữa thì cường độ dong điện tăng

lên gấp đơi và bằng 6A Tính điện trở của vật dẫn

4 Cho mạch:điện như hình 2.3 Biết Uy = 51V, diện trở R

+) Tính cường độ dịng diện qua điện trở R

b) Tiền thực tế, amps kế chỉ 2,98A So sánh với xết quả | „k„ M_

cửa câu a-và giải thích tại sao cĩ sự sai lệch như thế ? (Mình 2.3)

12

Trang 13

Hoc VÀ THY‘c HANH THRO CHUAN RIEN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ WW:DAYKEMOUYNHONUCOZ.COM

1

Email: daykemquynhon@gmail.com

điện trở R, là lớn nhất, đồng điện qua R, có

Trên hình 2.4 vẽ đổ thị biểu diễn sự phụ thuộc Kay R

của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế cũa ba ˆ | ⁄ lo

dây dẫn shác nhau Hãy phân tích đồ thị và cho OU)

biết dây đẫn não có điện trở lớn nhất, nhỏ nhất? Ơ

(Hink 24)

GOLY LAM BAI

U_ 1224 12 can, R3

Ð) Cường độ dòng điện giảm đi G4A thì : = 34-04 =34

Hiệu điện thế khi đồ : U"= RỊ'= 36.3 = 108V,

4) Cường đô dồng điện 1

a) Tr Ẵ = Hiệu dién thé U =IR = 0,4525= 11,.25V

b) Cường độ đồng điện 1= TC 49 dàn

'Vì khi hoạt động bình thường, cường độ dòng điện qua đèn là 0,45A, nên

với đồng điện 0,4A < 0;45A thì đèn sẽ sáng yấu hơn bình thường

Cường độ dòng điện chỉ tăng gấp đôi khi hiệu điện thế tăng gấp đội, vậy hiệu diện thế ban đầu U = 30V, hiệu điện thế sau khi tăng là 60V

Điện trở vật dẫn : R= —— 1002,

» St

3) Cường độ dòng 73h b) Số chỉ ciia ampe ké 2,98A <I = 3A Nguyên nhân của sự chènh lệch này

Tà trên thực tế đây nối và ampe kế luôn có một điện trở nào đó, trong khi tính

toán ta đã bỏ đua điện trở này

Dây dẫn R; có điện trở lớn nhất R, có điện trở nhỏ nhất

Giải thích ; Dựng đường gióng ứng với hiệu

điện thế U, (hình 2.5) ta có các giá trị lạ, lạ

và lu; tương ứng với các điện trở R,„ R; và R,,

Tạ thấy cùng một hiệu điện thế như nhau, đồng điện qua R, có cường độ nhỏ nhất nén

Trang 14

gióng ứng với dòng điện 1; (hình 2.6) ta có các

giá trị Uạu, Uụ; và Ứ, tương ứng với các điện

trở R„, R, và R„

Ta thấy cùng một cường độ dòng điện như |

nhau, hiệu điện thế tren hai đầu R, có giá trị + :

nhỏ nhất nên điện trở R; là nhỏ nhất hiệu điện OF UnUa Un UV)

thé trên hai đầu R, có giá trị lớn nhất nên điện :

Nêu được cách vận dụng định luật Ôm cho đoạn mạch mắc nối tiếp

- Viết được công thức tính điện trở tượng đương của đoạn mạch gồm hai điện

trở mắc nổi tiếp

+ Kinăng

Vận dụng được định luật Ôm để giải những bài toán đơn giản về mạch điện

nổi tiếp (có hai đến ba điệu trở)

điện thế và cường độ dòng điện trong đoạn mạch

TI,HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH GIẢI BÀI TẬP

1, Bài tập theo chuẩn kiến thức, Kí năng

Dang 1 Phân tích đặc điểm về cường độ dòng điện, hiệu điện thé và điện trở tương đương của đoạn mạch mắc nối tiếp

Trong mạch điện mắc nổi tiếp :

~ Cường độ dòng điện cá giá trị như nhau tại mọi điểm |

- Hiệu điện thế hai đâu đoạn mạch bằng tổng các: hiệu điện thé thành phân

- Điện trở tương đương của đoạn mạch bằng tổng các điện trở thành phẩm ị

14

Trang 15

Ví dụ : Cho đồ mạch điện như hình 4.1 Một học Ký ý

sinh cho rằng số chỉ của ampe kế chỉ cho biết —@—— TC r7 cường đô dòng điện chạy qua điện ở R,vì M ae N

Muốn biết cường độ đồng điện chạy qua điện trở R; thì phải mắc thêm một

ampe kế khác nổi trực tiếp với R,

“Theo em, nói như thế có chính xác không ?.Tại sao ?

Hướng dẫn

Nói như thế là không chính xác

“Trong đoạn mạch điện mắc nối tiếp, cường độ dờng điện qua các vat dẫn là nhữ nhau, số chi cha ampe kế cho biết cường độ đồng điện trong mạch, tức

là cho biết cường độ đòng điện chạy qua tất cả các vật dẫn Có thế mắc ampe

kế vào bất kì vị tr nào trong mạch điện để đo cường độ dòng điện

trên mỗi điện trở ; lụ Ï„ I, lẫn lượt là cường độ 1

| - Cường độ dòng điện :T

| - Hiệu dign thé: Ujg =U, 4 U,+U; bó

| - Điện trở tương đương › R„y=R, + R¿ +;

~ Định luật Ôm cho các điện trổ : 1, = + ¡ Ly = 2: = st ïnh luật Ôm củo tức điện trổ Lọ i T= pti Th ị

| + Dinh lugs Om cho todn mach : 1=— = —————

| _- Định luật Ốm cho toàn mạc TNN TT E

Yí đụ : Cho bai điện trở R, = 10G ; Rạ= 20 và ampc kế À mắc nối tiếp

a) Biết ampe kế chỉ 0,7A Tinh hiệu điện thế hai đâu đoạn mạch

:Bỳ Nếu đặt vào hai đấu đoạn mạch một hiệu điện thế khác UƯ'= 45V thì

“ cường độ đồng điện qua mỗi điện trở khí đó là bao nhiều 2

Hướng dẫn +) Điện trở tương đương : Rụ; = Rụ + R;

Trang 16

Hiệu điện thế li =IR,; = 07.30 = 21V

b) Cường độ dòng điện ; Ý = 7¬ Se R, 30

2 Bài tập mổ rộng, nâng cao

Yí dụ 1 ¿ Ta biết rằng điện trở tương đương R„; của đoạn mạch AB gồm hai điện

trở Rụ, R„ mắc nối tiếp có công thức Rạ; = R, + R, Vậy nếu có n điện trở

R,, Rav wy R, mic néi tigp.nhau thi công thức tính điện trở tương đương có

b) Điện trở tương đương của mạch : Rụ; = R, + R, = l5 + 20 = 350

Hiệu điện thế Uy; =IR,; = 0.8:35 = 31,5V

ML LUYEN TAP

¢ Bai tp theo chuẩn kiến thức, kĩ năng,

1 Trong đoạn mạch điện gồm nhiều vat dẫn khác nhau mắc nối tiếp Xét các

đại tượng điện là hiệu điện thế, cường đó dòng diện và điện trở

a) Đai lượng điện nào có giá trị giống nhau đối với các vật dẫn ?

Ð) Cách tính đại lượng điện nào fà giống nhau 2

2 Cho mạch điện gồm hai điện trở R,, R, mắc nối tiếp Đặt vào hai đâu đoạn

mạch một hiệu điện thế U thì hiệu điện thế ở hai đầu mỗi điện trở lần lượt là

Trang 17

3 Mic dign 16 R néi tigp v6i dign ws R’— 1802 Dat vào hai đầu đoạn mạch một biệu điện thế U = 36V thì cường độ dòng diện trong mạch là'6,75A Tính diện trở R

+ Bài tập mổ rộng, nâng cao

a) Điện trở tương đương của mạch

b) Cường độ dòng điện qua mạch

£©) Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi điện trở

Các điện trở R, = 202 ; Ry = 260 chịu được đồng điện tối đa lần lượt là 1,5A và 12A Nếu mắc nối tiếp hai điện trờ và đặt vào hai đầu đoạn mạch một hiệu điện thé U, thì hiệu điện thể Ứ có giá trị lớn nhất là bao nhiêu để

hai điện trở déu khong bj hong ?

Cho đoạn mạch điện như hình 4.4 Biết

GOI ¥ LAM BAT

+) Cường độ đồng điện qua các vật dẫn có giá trị như nhau

b) Cách tính hiệu điện thế và điện trở trơng đương là giống nhau :

~ Hiệu điện thế hại đầu đoạn mạch bằng tổng các hiệu điện thế thành phân

trở tương đương của toàn mạch bằng tổng các điện trở thành: phần

Xét đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp như hình 4.5 Gọi 1 là cường độ dòng điện qua các điện trở thì các hiệu điện thế lần lượt là :U, =1R, ; U,=TR,

Trang 18

©) Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi điện trở

U,=IR,= 15.6=8V ; U; =IR,= 1,9.12 = 18V; U,=IR, = 19.24 36V,

5 VIR, chịu được đồng điện tối đẹ bằng 1,5A ; R, chịu được dòng điện tối da

bằng I/2A nên khi mắc nối tiếp, muốn cả hai điệp trở không bị hỏng thì

đồng điện tối đa trong mạch phải có cường độ là Ï = 2A

"Điện trờ tương đương của mạch : R,, = 20 +36 = 56

Hiệu dign thé ti da: U = IR,, = 1,2.56 = 67,2 V %

6 a)Dong dien qua mach chinn : t= Ux = 8 = aa, R, 12

b) Số chỉ của võn kế khi mắc vào hai điểm AC ; BB ẮD :

Use = Rac = UR, + R,) = 4.(8 + 12) =80V ;

Uno = [Rap = MR, + Ry) = 4.12 + 20) = 128V ÿ

Usp = Rup = UR, + Ry + Ry) = 4.(8 + 12 1⁄20) = 160V

DOAN MACH SONG SONG

BAI TAP VAN DUNG DINH LUAT OM

~ Nêu được cách vận dụng định luật Ôm cho doan mach mac song song

- Viết được công thức tính điện trở tương dương của đoạn mạch gồm hai

trở mắc song song

+ Kinăng

~ Vận dụng: được định luật Ôm để giải những bài toán đơn giân về mạch điện

song sóng (có hai đến ba điện trờ)

~ Vận dụng được định luật Ôm để giải những bài toán đơn giản vẻ mạch điện

Trang 19

TL HUONG DAN THỰC HÀNH GIẢI BÀI TẬP

1 Bài tập theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

‘Bang 1 Phan tích đặc điểm về cường độ dòng điện, hiệu điện thế và điện trở tương

đương của đoạn mach mac song song

Trong mạch điện mắc nổi riếp :

~ Cường đệ dòng điện chạy trong mạch chính có giá trệ bằng tổng cường đồ

đông điện chạy trong các mạch rễ \

- Hiệu điện thể hai đấu đoạn mạch song song bằn€ hiệu điện thể hai đâu mới dogn mach rể

|- Điện trở tương đương tủa đoạn mạch gẫm hải điện trở mắc song song tinh

a) Hãy cho biết các ampe kế và vòn kế

.được mắc như thể nào 2 Chúng có tác dụng

a) Vôn kế mắ€ song song với cả đoạn mạch, số chỉ của vôn kế cho biết hiệu

cđiện thế giữá hai đầu đoạn mạch

Ampe kế A, mốc nối tiếp với Rị, cho biết cường độ dòng, Ampe kế A; mắc nối tiếp với R,, cho biết cường độ dòng điện qua R„ qua Ry

Trang 20

Dang 2 Van dung dinh luật Ơm để tính tốn các đại lượng liên quan như cường độ

dịng điện, hiệu điện thế và điện trở

[_ Đoạn mạch điện gồm ba điện trổ mắc song song được biểu

diễn nlut hinh Š-6 3 Trong đĩ : Rụ, Rạ, R, là các điện trở ¡

Ugg fd fi thé hai đầu đòn mạch ; lạ, Tụ ty Han tage |

là cường độ dịng điện qua suối điện trở ; 1 là cường độ

“lồng điện trong đoạn mạch chính:

| - Cường độ dong điện + L„=1, +1.+1,

- Hiệu điện thế : U„y=U, = U;=U,

~ Điện trở tương đương

~ Định luật Ơm cho tồn mạch : L=

Vé du : Cho hai điện trở R, hình 5-6-3

a) Tính điện trở tương đương của đoạn mạch ~{s ?

b) Biết hiệu điện thế ha: đấu đoạn mạch là

Ung =12V Tinh cudmg do dịng điện qua mỗi (Hinh 5-6.3)

điện trở và cường độ dịng điện trong mạch chính

Hướng dân

RR, _ 36

a) Điện trở tương ditong : Ray oP S = R,+R, 3+

b) Cường độ dịng điện qua các điện trở

Cường độ đồng điện trong mạch chính : [= , + 1, = 4+2 = 6A

Cđứ ý ; Cường độ đồng điện trong mạch chính cịn cĩ thể tính bằng định luật

Trang 21

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẨN NIÊN THỨC, KỈ NẴNG VẬT LÍ WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

Dang 3 Vận dụng định luật Ôm cho đoạn mạch có các điện trở mắc hỗn hợp (kết

hợp giữa nổi tiếp và song song) Phương pháp giải

- Vận dụng kiểu thức về đoạn mạch mắc nối

Tiếp và đoạn mạch miẮC song son

= Vain dung cho mạch hỗn hợp, ví dự như mạch ÿ} L

b) Cường độ dòng điện qua R,

Số chỉ của ampe kế là 2,25A

“Hiệu điện thế hai đầu đoạn mạch có R;// R, : U„; = I,R„; = 2,25.12 = 27V

Trang 22

Hoc VÀ THY‘c HANH THRO CHUAN RIBN THC, KINANGVATLES WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

2 Bài tập mở rộng, nang cao

Ví dụ 1 : Cho đoạn mạch AB gồm hai điện trở R, „ R; mắc song song Goi I, va

là cường độ đồng điện qua mỗi điện trở Chống minh rằng giữa ],„ Ï„ Rự về

Vi du 2 : Cho mach điện gốm ba điện trở R, = 200 ; R„= R, = 400 mic song

song với nhau

4) Tính điện trở tương đương của đoạn mạch

b) Đặt vào hai đầu đoạn mạch một hiệu điện fhế không đổi U = 36V Tính

đồng điện.qua các điện trở và dòng điện trong mạch chính

Hướng dân

a) Tir cong thie + sy fa din trở tương đường

` R - R 4 20.40.40 R,R,+R,R,+R,R, ˆ 4040+2040+2040

Đồng điện qua mạch chính : I=1, + I,+ ,= 1.8 + 0,9 + 0,9 =3/6A

Ví dụ 3 : Cho mạch:điện nhứ hình 5-6.6 Biết các điện trờ

Ñ,=400, Ry = 1000, hiệu điện thế U„; = 90V,

ampe kế: Chỉ 0,9A Tính điện trở R; và cường độ

dòng điện qua điện trở này

Trang 23

Hoc Va THY‘c HANH THEO CHUAN RIBN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

Dang dign qua Ry: [,=1, ~ = 09 ~ 0,54 = 0,364

pieseer, 2s Uae 1 036

1 LUYỆN TẬP

+ Bài tập theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

1 Chohai dign 15 R, = 82; R, = 120 mic song song

a) Tính điện trở tương đương R,; của đoạn mộch đó

b) Nếu mắc song song thêm dién tr Ry #-4,8Q vào đoạn mạch thì điện 1rd tương đương của đoạn mạch mới là bo nhiều ? So sánh điện trở tương đương với mỗi điện trở thành phân và tút ra kết luận

2 Mắchai điệp uởR, = 150,

n thếU = 20V Tính € 3) Điện ở tương đương của đoạn mạch

b) Cường đô đồng điện qua các điện mở và trong mạch chính

+ Bài tập mở rộng, nâng cao“

0G song song nhau vào hai điểm có hiệu

3 Điện trởR, = I8O chịu được cường độ dòng điện tối đa là 2,3A, điện trở R¿=24Q chịu được cường độ đồng điện tối đa là 2A Hai diện trờ mắc song song với nhau vào hiệu điện thế U Hỏi giá trị lớn nhất của U là bao nhiều để khi hoạt dong không có điện trở nào bị hồng ?

4 Cho mạch điện như hình 5-64 Biết R; =2R,,

©b) Nếu đặt vào hai đấu đoạn mạch một hiệu điện thế khác có giá trị 20V thì vôn kế V và (Hình 5-4 7)

ampe kế A chi bao nhiêu ?

23

Trang 24

a) Tinh điện trở tương dương của mạch diện

b) Biết ampe kế A, chỉ 2A Tính hiệu điện thế của

đoạn mạch AB, cường độ dòng điện qua diện trở 3

R, va qua mach chính (Hink 56.8)

6 Cho mạch điện như hình 5-6.9 Biết các điện trở RR,

AR

R,~5Q; R, = I5Q ; R, = 120; Ry có thé thay

đổi được Hiệu điện thé Us, = 48V Ai Bs

a) Khi R„ = 18O Xác định dòng điện qua R„ và

hiệu điện thể giữa hai đầu điện trở R„

b) Định giá trị R„ để cho cường độ dòng điện qua

R, lớn hơn 2 lần cường độ đồng điện qua điện trở:R; Tính cường độ dòng

điện trong mạch chính khi đó và điện trở tương đương của toàn mạch,

7 Cho ba dign trở R, =R; =R; =9 Hỏi có mấy cách mắc ba điện trở này

thành đoạn mạch sao cho các đoạn mạch này có điện trở tương đương khác

nhau ? Tính điện trở tương đương của mỗi đoạn mạch đó

song, điện trở tương đương nhỏ hơn các điện trở thành phần

b) Cường độ dòng điện qua R, =

Cường độ đồng điện qua Ry

‘Trong mach chinh : = 1, +1, 5

3 | Higu điện thế tối đa đặt vào hai đầu mỗi điện trở để không bị hồng :

Với R,: U, = lR, =.2.3.18 =41.4V : Với R,: U; =1,.R,= 2.24 = 48V

2

Trang 25

Hoc VÀ THYc HANH THEO CHUAN RIBN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

'Vậy khi mắc R, va R, song song nhau, hiệu điện thế tối đa đặt vào hai điện

it để khi hoạt động chúng đều không bị hông là U, =41,4V

Điện trở tương đương : R„y = =52

b) S6 chi cila von kế V là 20V Số chỉ của ampe kế A

RE 12.24

5 — a) Điện trở tương đương: | R„y= R,+R, 12424 =

b) Higu dign thế giữa hai đầu đoạn mach : Us =4,R, = 2.12 = 24V

Đồng điện mạch chiah T= 1, +1, =2 +153

48

6 a) Dang dign qua Ry: 6 on Z12+18 30 Se

Hiệu điện thế hai đâu điện trở Ry-Uy= IR, = 1,6.12= 19,2

b) Muốn dòng điện qua R, lớn gấp 2 iắn đòng điện qua R, thì :

R,+ R„=2(R, + R) = R„=2(R, + R,) — R, Thay số ta được : R„=2.(5+ 15) ~ 12= 286

Dong di ong điện qua Ry: sự a

Đồng điện qua R, : = 21, = 4,8A

Dang điện trong mach ch +lL=24+48=

Trang 26

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẨN NIÊN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ 9 WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

CHIEU DAI, TIẾT DIỆN VÀ VẬT LIỆU LÀM DÂY DAN

1 CHUẨN KIEN THỨC VÀ KENANG CAN DAT

+ Kiến thức

= Neu được mối quan hệ giữa điện trở với độ dài day dẫn

- Nêu được mốt quan hệ giữa điện trở với tiết diện của day dan <

~ Nêu được mối quan hệ giữa điện trở với vật liệu làm dây dã:

- Phát biểu và viết được công thức tính điện trổ của dây dẫn theo chiêu dài, tết

diện và vật liệu làm dây dẫn

Kiang

- Vận dụng được mối quan hệ giữa diện trở với chiếu dài, tiết diện và vật liệu

làm dây dẫn để giải thích một số hiện tượng thực tế liên quan đến diện trở của

day din,

- Vận dụng được công thức

= ee để giải một số bài tập don giản,

Tl, HUONG DẪN THỰC HÀNH GIẢI BÀI TẬP

1 lập theo chuẩn kiến thức, kí nâng

Dạng 1 Xác định sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài của dây dẫn

Phương phập giải

}_ Vận dụng Kiến thức saw

| Điện trở của các dây dẫn

| liệu tỉ lệ thuận với chiếu

Vidu loạn dây dẫn có cùng tiết điện và được làm từ cùng môt loại vật liệu,

đài là /y và j„ Lên lượt đặt cùng một hiệu điện thế U vào hai đầu

ủa mỗi đoạn dây, thì đồng điện qua chúng có cường độ tương ứng là T, và l,

Ta có LR, = LR

Mihai day dẫn cùng tiết diện và cùng chất nên điện trở tỉ lệ thuận với chiều

dài, từ đó suy ra Ld, = Ly

26

Trang 27

Hoc VÀ THY‘c HANH THRO CHUAN RIBN THC, KINANGVATLES WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

Dạng 2 Xá định sy phụ thuộc của điện trô vào tết diện của dây dẫn

cụng kiến thức sau :

wee - dây dẫn có cùng chiếu dai và dược lầm từ căng một loại vật Ì

Tiệp tử lệ nghịch với tiết diện của dây,

Vid : Một đoạn đây din đông chất gồm ba phần có ‘

tiết điện khác nhau, mỗi phần có cùng chiếu _„ (ay og đài như hình 7-8-9.1 Biết tiết diện của ching ["™ = -———_

tuân theo tỉ lệ : S,: S,:S,=3:2: 1 „_—— a) Hỏi điện trở của từng đoạn tỉ lệ với nhau (Hình 2-8-9.11

như thế nào ? 4 b) Nếu đất vào hai đầu day dẫn một hiệu điện thế U thì cường độ dòng điện qua mỗi phân có giống nhau khong ? Higu điện thế ở bai đầu mỗi phản Tien hệ nhau theo hệ thức nào 2

Hướng dẫn

2) Điện trở tỉ lệ nghịch với tiết diện nên : R, : Rạ : Rạ = Í : 2: 3

b) Cường độ dòng điện qua các phản là như nhau vì chúng được mắc nối tiếp Các hiệu điện thế liên hệ nhau giống như liên hệ điện trỡ :

ULV, Uy = 11223,

Dạng 3 Xác định sự phụ thuộc của điện trở vào vật liệu làm dây dẫn

Phương pháp giải Vận dạng kiết thức sau :

Sự phụ thuộc của điện trở vào vật liệu làm đây dẫn được đặc trưng bằng một

đại lượng gọi là điện trở suất của vật liệu, kí hiệu ø (đọc là rô), đơn vị củu điện trở suất là ôm mớt (2m)

- Điện trở siớ† của một vật liệu (hay một chất) có tị số bằng điện trở của một

deg 4áy dẫn được làm bằng vật liệu đó có chiêu dai Im và có tiết điện đâu là i `

- Điện trở suất của vật liệu càng nhỏ thì vật liệu đó dẫn điện căng rốt |

~ Điện trở của các dây dẫn có cùng chiều dài và cùng tiết điện tỉ lệ thuận với |

điện trở suất của vật liệu làm dây dẫn i

Vidi : C6 ba dây dẫn có cùng chiêu dài và tiết điện như nhau : day thứ nhất bằng bạc có điện trở R,„ day thứ hai bang đồng có điện trở R; và dây thứ ba bằng,

Trang 28

Hoc VÀ THY‘c HANH THEO CHUAN RIBN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOz.COM

nhôm có điện trở Ry Mot học sinh khi so sánh các điện trở này đã đưa ra kết

tuận sau R, >R, >Ry,

‘Theo em kết luận như thế có đứng khong ? Tại sao 2

Hướng dân Không đăng Dựa vào bảng cäc điện trở suất ta thấy nhôm có điện trở suất

lớn nhất (2,8.10'°0.m) nên có điện trở R, lớn nhất, bạc có điện trở suất nhỏ

nhất (1,6.]0 3Q.m) nên có điện trở R, nhỏ nhất ä

Vây cách sắp xếp đúng là : R, > R; > R,

Dạng 4 Tính điện trở của dây dẫn theo chiều dài, tiết diện và điện trở suất của chất

Védu : Điện trở suất của constantan là p = 0,5.10 *.m

3) Con số p=0.5.10720.m cho biết điền gì ?

b) Tính điện trở của đoạn dây dẫn constan:an dài

đài /= Imn, tiết diện S = In thì có điện trở là R = 0,5.10 0

24

5) Áp đụng công thie R= p4 =05.10%.— ») Ap dung cong °s bố 035107 = 480

2 Bài tập mở rộng, nâng cao

Vi du 1 : Dat hiệu điện thế U = 6ÖV vào hai đầu một cuộn dây dẫn thì đồng điện

qua nó có cường độ 2A Tính chiều đài của cuộn dây dẫn nói trên, biết rằng,

cứ Sm loại đáy này có điện trở là 0,8

Tướng dẫn

Digs ied của cuộn dây : R = 2 = 2 = 300 i

Trang 29

có điện trở 0,8Q nên chiều dài dày ứng với điện trở 30G ià

5

1 2.30 = 187,5m 08 ™

Vi du 2: Mot hoe sinh khing định ring hai day din cing làm từ mội chất và có

cùng khối lượng thì điện trở của chúng phải bằng nhau Khẳng định như thế

có đúng không ? Tại sao ? Lấy một vi du minh hoa

Chiêu đài cuộn dây : = 22210" = 2,5,10'm mem 01/107 =

Điện trở cia day: Repl -2.810° 2520 7000

° màn,

TIL LUYỆN TẬP

ip theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

1 Đặt một hiệu điện thế 24V vào hai đầu một cuộn day dan thì đồng điện qua

nó có cường độ 0,8A Tính chiều đài của cuộn dây dẫn, biết rằng cứ 4,5m dây dẫn có điện trở là 2,259

2, Hai đoạn day dan lầm từ cùng một kim loại, có cồng chiều dài Day thứ nhất

có tiết diện S, = 0,4mm`, dây thứ hai có tiết điện S; = ],6mm” Hãy so sánh

điện trở của hai đoạn đây này,

3, ` C6 hai dây dẫn làm từ cùng một kim loại, đây đẫn thứ nhất đài J, = 120m, tiết điện S, = 02mm` và có điện trở R, = 240 Hỏi nếu dây dẫn thứ hai dài

1, = 30m, tiét dign S, = Imm thi o6 điện trở R; là bao nhiều ?

Trang 30

Hoc VÀ THY‘c HANH THRO CHUAN RIBN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ9 WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOZ.COM

4, Đặt một hiệu điện thế 12,24V vào hai đầu cuộn dây dẫn thì cường độ dòng

điện qua dây là 3,6A Biết cuộn dây dai 200m va có tiết dign Imm* Hỏi

+ Bài lập mở rộng, nang cao

5 Một cuộn day din có chiều dài 80m Khi dặt hiệu điện thế 36V vào hai đầu

cuộn đáy này thì cường độ đồng điện là 0,0A

a) Tinh điện trở của cuộn dây

b) Tinh điện trở trên mỗi mét chiều đài của cuộn đầy nói trên

6 Hai dây dẫn có cùng chiếu dài, làm từ cùng một kim loại, đây thứ nhất có

tiết điện S, = 0,25mm, dây thứ hai có tiết điện 1,25mm`, So sánh điện trở

của hai dây này Ấp dụng tìm điện trở đây thứ hai biết điện trở dây thứ nhất

Đạt một hiệu điện thế U = 25,5V vào hai déu cuộn day din thì cường đội

dòng điện qua day là 0,5A Tính chiều dài của cuộni dây, biết day làm bằng

nikélin ¢6 đường kính tiết điện là 0,4mm

2 Vì bai dây làm từ cùng một kim loại và cùng chiểu dài nên điện trở của mỗi

dây tỉ lệ nghịch với tiết diện của chúng,

Trang 31

1 RS _ 3,4.1.10°

Từ sông thức R= pe = p= =; thc R= p— se a

"Tra bảng điện trở suất ta thấy chất làm dãy dẫn là đồng

5 — 3) Điện trở của cuộn đây :R u = x = 400

b) Vi day din dai 80m 06 ign tré 402, nên mỗi mét chiều đài của đây có

VA CONG THUC TINH DIEN TRO CUA DAY DAN

1 CHUAN KIEN THUC VA KI NANG CAN DAT

+ Kiến thức

~ Nhận biết được các loại biển trở

su được nguyên tắc hoạt động của biến trở cơn chạy

+ năng

~ Giải thích được nguyên tắc hoạt động của biến: trở có con chạy

31 Email: daykemquynhon¢

WWW-FACEBOOK COM DAYKEM.OUYNHON

Trang 32

- Sử dụng được biến trở con chạy để điều chỉnh cường độ dòng điện trong,

mạch

- Vận dụng được định luật Ôm và công thức R =, oe để giải bài toán về mạch

diện sử dụng với hiệu điện thé không đổi, trong đó có lắp một biến trở

1I HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH GIẢI BÀI TẬP

1, Bài tập theo chuẩn kiến thức, kĩ năng &

Dạng 1 Nhận biết về biển trở

Í_ Yên dụng những kiểu dhe sae

- Biển trở là thể thay đổi được trị xố vã có thể sử dựng để điển

chính cường độ dòng dign trong mach

- Trong đời sống và kĩ thuật người ta thường dùng biển trở có com chạy biến ó tay quay và biến rrở than (chiết dp),

- Trên mỗi biển trở đền cá ghi giá trị điện trở lớn nhất và cường độ dồng điện

cho phép chạy qua biến trở * +

Vi du : Trên một biến trở con chạy có ghỉ S0) — 3A

a) Con số 50Q ~ 3A cho biết điều gì ? Hiệu điện thế lớn nhất được phép đặt

lên hai dâu dây cổ định của biến trở là bao nhiều ?

e) Biến trở dược làm bằng hợp kừm nierôm dài 25m và có điện trờ suất

1,1,1 %O.m Tính tiết điện của dây biến trở

Hướng dẫn a) 506 cho biết giá trị điện trở lớn nhất của biến trở ; 3A cho biết cường độ

dòng điện lớn nhất trà dây dẫn làm biến trở còa có thể chịu được

Trang 33

nhưự chiếu dài, tiết diện dây và điện trở suất của chất làm dãy điện trổ

Vi du : Cho mạch điện như hình 10-11.1, MN là biến trở có

sơn chạy C Lúc đầu C ở sát N

a) Khi dịch chuyển C vẻ phía M thì độ sáng của bóng đèn thay đổi như thế nào 7 Vì sao 7 | b) Biết điện trở của bóng đèn là R,= 129 Điện 08 / ru J2,77 7)

toàn phần của biến trở là 36© và con chạy C ở điểm chính giữa MN Hiệu điện thế do nguồn cung cấp là 60V Tính cường độ đồng điện qua đèn khi đó -

Hướng dẫn

3) Khi dịch chuyển C vẻ phía M, điện trở của biến trở giảm làm cho điện trở tương đương của toàn rạch giảm theo Kế quá là cường độ dòng điện qua bóng đền tăng, đèn sáng hơn so với ban đầu

b) Vĩ C ở điểm chính giữa MN nên phần điện trở của biến trờ MC (phản có

Cường độ dòng điện qua bóng đèn :1= Ù = SỐ ~ 2 A, R30

2 Bài tập mỡ rộng, nâng cao '

Ví dự 1 : Một cuộn day dẫn bằng đồng có khối lượng 0,89kg, đây dẫn có tiết diện

Imm° Biết điện trở suất của đồng là 1,7.10°@m, khối lượng riêng của

đồng là 8 900kg/g”:

a) Tính điện trở của cuộn đây này

b) Người ta dùng dây này để quấn mọt biến uở Biết lõi biến trở hình trụ

tròn, đường kính 4cm Tìm số vòng dây quấn của biến trở

Trang 34

+100

Điện trở R = ex = 1710 05 “179

b) Chiêu dài một vòng day quấn : /' = nd = 3,14.0,04 = 1,256m

1 100

$8 vong day quén:n= 4 = 100 eee a f 1256

Vi du 2: Một biến trở có điện trở lớn nhất là 66C) Dây điện trở của biến trở là một

dây hợp kim có tiết điện 0,SmmẺ và được quấn đều xung quanh một lõi sứ

tròn có đường kính 2m

a) Tính số vòng dây của biến trở này,

b) Biết cường độ đồng điện lớn nhất mà dây này có thể chịu được là 3A Hồi

nếu đặt vào hai đầu dây cố định của biến trở vào hiệu điện ïbế 220V thì biến

1 chạy Biết điện trở lớn nhất của biến trở là 55Q Dùng dây hợp kín nierôm có tiết điện 0.2mm" làm một biến trở có con

a) Tính chiều đài của dây hợp kim nicrôm nêu trên

Ð) Dây điện trở của biến trở được quấn đều xung quanh một lõi sứ tròn có

đường kính 1,8cm Tính số vòng dây của biến trở nay

Cho điện trở suất của hợp kim nieróm là I,1 10“

2 Cho miạch điện như hình 10-11.2 Bóng đèn Ð loại @V — 0,5A, hiệu điện thế được giữ không đổi U„„= 12V

Trang 35

a) Biết đèn sáng bình thường Tính điện trở của biến trở khi đó

b) Dịch chuyển con chạy của biến trở sao cho điện trở của nó gấp đói so với giá mị ban đầu Hỏi khi đó cường

độ dòng điện qua biến trở là bao nhiêu ? Cường độ

+ Bài tập mở rộng, nâng cao £

3 Hai bóng đèn có điện trở tương ứng là R, 32 và có cùng cường

độ định mức I = 0,7A Mắc hai đèn nối tiếp với nhau thong qua một biển trở con chạy vào hiệu điện thé 17 = 28V

2) Tính điện trở của biến trở để hai đèn sáng bình thường

b) Khi đèn sáng bình thường, số vòng dây của biến trở cỏ đồng điện chạy

qua chỉ bằng 20% so với tổng số vòng đây“của biến trớ Tính điện trở toàn phần của biến trở,

Một biến trở có điện trở lớn nhất R, ~ 30% làm bằng hợp Uz—¬

kim nikêlin có p=0,4.10°Qm va S= Imm° LA

3) Tính chiều dài / của cây dẫn dùng làm biến trở này

i b) Một bóng đèn khi sáng bình thường có điện rở là (Hình /6-/13)

R, =220 và đồng điện chạy,qua đèn la T= 0,94

Mắc bóng đèn nối tiếp với biến trở vào hiệu điện thế 36V như hình 10-11.3

Hồi phải điều chỉnh biến trở có trị số điện trở R; bằng bao nhiêu để đèn sing

bình thường ? Kbi dé số vòng dây của biến trở có đồng điện chạy qua bằng

bao nhiêu phần trăm tổng số vòng đây của biến trờ 2

5 Hai béng dén có cùng hiệu điện thế định mức U, = U, = 12V, khi sáng bình

thường có điện trở tương ứng là R, = 20O và R; = 16@ Cẩn mắc hai bóng này với một biến trở vào hiệu điện thế U = 17,4V để hai bóng sáng bình

thường

i a) Vé so.dé mach điện trên và tính điện trở của biến trở khi đó

b) Biến trở quấn bằng đây hợp kim niketin dài 8m, c6 p = 0,4.107*Qm, tiết diện tròn Tính đường kính tiết diện đ của day hop kim nay, biết rằng hiệu

i điện thế lớn nhất được phép đặt vào hai đầu của biến trờ là 50V và khi đó

đồng điện chạy qua biến trở có cường độ là 2A

6 “Hai bóng đèn có cùng hiệu điện thế định mức là U, = 6V Cần mắc hai bóng

- này với một biến trở vào hiệu điện thế U = 9V để hai bóng sáng bình

thường Hãy võ sơ đề mạch điện trên

Trang 36

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẨN NIÊN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ 'WWNNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

7 Hai bóng đèn có hiệu điện thế định mức lần lượt là U, = 6V và U,

cường độ dòng điện định mức của bóng thứ nhất lớn hơn cường độ dị

điện định mức của bóng thứ hai, Người ta cần mắc hai đền này với một biến

ú điện thế U = 9V để hai đèn sáng bình thường Hãy vẽ sơ đồ của

b) Chu vị của lõi sứ : ƒ = œ.đ = 3,14.1,8.10

Số vòng dây quấn trên lõi sứ :

a) Khi đèn sáng bình thường thì

Điện trở tcủa toàn mạch : R = R, + R„ 2 3 240

Điện trở của đền ; R, = =I8Q os AS

Điện trở của biến trở khi đó : R, = R ~ R„ =24 ~ 18 =60

b) Sau khi địch chuyển con chạy thì:R; ~ 2R„ = 120

até cla mach dién : R'= RyRy = 18 + 12 = 300

U

Cường độ đồng điện : 7 R30 4A

=0,4A <1, #0:5A nên đèn sáng yếu hơn bình thường

Nhận xót

3 a) Khi hai bóng đèn sắng bình thường thì Điện trở tương dương của mặc:

Điện trở của biến trở : R, =R - R, ~ R„=40 — 12 ~ 8=200

b) Vi điện trở tí lệ với số vồng dây nên điện trở R„ = 20G cũng chỉ bằng

20% điện trở qoàn phần của biến trở

Trang 37

Hoc VÀ THY‘c HANH THEO CHUAN RIEN THỨC, KĨ NẴNG VẬT LÍ WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

b) Khi đền

Điện trở tương đương của mạch : R„+ R; = = = 4 = 402 ”

trở của biến trở khi đỏ : Ry = 40 — 22 = 180 ¿

Số vòng dây có đồng điện chạy qua tính ra phần trăm so với tổng số vòng

đây của biến trở bằng số phẩn trăm của phần điện trở khi đền sáng bình

00% = 60%

ñ

thường so với điện nở toàn phần : 25

5 — a) Vì hiệu điện thế định mức của mỗi đền đều là

12V> Ÿ 8,7V và điện trở của các bòng đèn khác ˆ

| nhau nên hai đèn phải mắc song song nhau và nối

| tiếp với biến trở R Mạch điện như hình 10-1 1.4,

Cường độ dòng điện qua mỗi đèn : (Hình 10-11 4)

Doing uit aim :a=2,[8 xp, (RE sonar "314

6 Nhãn Xớr : Vì biệu điện thế định mức của mỗi ro]

đền đều là 6V > Ủ= 4.5V nên hai đèn phải +} % ney

ˆ tắc song song nhau và nổi tiếp với biến trở R TY

Mạch điện được biểu diễn như hình vẽ 10-1 1.5

Trang 38

7 Nhận xét : Ta théy cing U =U, +U; val >k,

Khi cả hai bỏng sáng bình thường thì hiệu điện

thế trên mỗi đèn và cường độ dòng điện qua mỗi

đèn phải đúng với giá trị định me eta ching Vi

vay, cần phải mắc mạch điện như hình 10-11.6 để

đảm bảo các yêu cầu trên (Hình 10511.6)

BÀI 12 CÔNG SUẤT ĐIỆN

1.CHUẨN KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG CẨN ĐẠT

+ Kiến thức

- Nêu được ý nghĩa cia s6 von, số oát ghi trên dụng éu điện Biết được biểu

hiện của thiết bị khi dùng không đồng hiện đ;ện thế định mức hoặc cường độ

đồng điện định mức

~ Viết được công thức tính công suất điện

+ Kinăng

= Van dung được công thức Ø”= UI đối với đoạn mạch tiêu thụ điện năng để

giải một số bài tập đơn giản

1H HƯỚNG ĐẪN THỰC HÀNH GIẢI BÀI TẬP

1 Bài tập theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

Dạng 1 Nhận biết ý nghĩa của các con số ghỉ trên dụng cy dùng điện và xác định

điểu kiện để các dụng cụ điện hoạt động bình thường

Phường pháp giải

Vận dụng các kiến thức sau

Số vôn (V) và sốoát (W) ghỉ trên một dụng cụ dùng điện cho biết hiệu điện thể |

định nước và công suấi định mức của dụng cụ đó, nghĩa là hiệu điện thế và

công xuất tiêu thụ điện của dụng cụ khi nó hoạt động bình thường

- Nếu giá n{ thực của hiệu điện thé hay cong suất điện riêu thụ nhỏ hơn các

giá trị định mức tương ứng thi dung cụ hoạt động dưới mức bình thường

{chẳng hạn báng đèn sẽ sáng yếit hơn bình thường)

- Nếu giả trị thực của hiệu điện thế hay công suất điện tiêu thụ lớn hơn các

Trang 39

Vi du 1 : Trên một bóng đèn có ghỉ 220V ~ 100W

2) Những con số ghí trên bóng đèa cho biết điều gì ? b) Tinh cường độ dòng điện qua bóng đèn khi sáng bình thường và diện trở của đèn khi đó

Tướng dẫn 3)220V — 100NW lần lượt là hiệu điện thế định mức và công Susi định mức của bóng đèn Khi đùng bóng đèn với hiệu điện thế 220V'thì bóng đèn sẽ sáng bình thường và công suất tiêu thụ đóng bằng 100W .‹

b) Cường độ đồng điện :1= 2 = 10 ~.0/45A U 220

U_U 280)

Điện trở của đèn khi đó : R= — 1Ø 109

Ví dụ 2 : Mắc một bóng đèn có ghi 12V — 1W (ào hai điểm có hiệu điện thế

Ư,=9V, Hỏi bóng đèn có sáng bình thường không ? Tại sao ? Hãy dự doán

xem công suất tiêu thụ của bóng đèn lớn hớn hay nhỏ hơn công suất định mức

Hướng dẫn Bóng đèn sáng yếu hơn bình thường và hiệu điện thế sử dụng thực tế nhỏ hơn hiệu điện thế định mức của bóng đèn

Công suất tiêu thụ của bóng đèn nhỏ hơn so với công suất định mức

Vi du I ; Chiing to rằng trong trường hợp bóng đèn hay dogn mach chi có điện trở,

ta cổ thể tính HC suất của bóng đèn hay của đoạn mạch theo các công thiíc

SP =PR=

Hướng dẫn Công suất là #=UI (*®)

39

Trang 40

‘Theo dinh luat Om cho đoạn mạch có điện trở R thì U = IR thay vao (*) ta

ụ 2 : Một mạch điện gồm hai điện trở Ry =

điện thế hai đầu đoạn mạch là U=24V Tính :

a) Điện trở tương đương của mạch

b) Cường độ dang điện qua môi điện trở

2 Bài tập mể rộng, nâng cao

Ví đụ : Có hai bóng đèn loại 12V — 0,6A và 12V ~ 0,3A

a) Có thể mắc hai bóng đó nối tiếp với nhau rồi mắc vào hai điểm có hiệu

diện thế 24V được không ?'Vì sao 2

b) Để các bóng trên sáng bình thường, cần phải mắc nh thế nào 2

Hướng dẫn 3) Gọi U,„ U; là hiệu điện thế trên mỗi bóng, ta có

12

06 Hiệu điện thế ở hai đầu bóng thứ nhất và thứ hai :

Rng 20

Định dạng
Số trang	180
Dung lượng	18,97 MB