HỌC VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG NGỮ VĂN 9 TẬP 1, HUỲNH THỊ THU BA NGUYỄN THỊ PHÚ

oc VA Tae HAN THEO CHIÁN RIEN THỨC, KĨ NẴNG NGẼ VĂN 9 TẬP MWNEDAYREMOPYNHONICOZCOM i i I Ị LỜI GIỚI THIỆU Chuễn kiến thức, kĩ năng của lừng môn học của các cắp lớp đã được quy định t

Hoc VÀ THC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP WWW.DAYKEMQUYNHON.U;CO7.COM

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỨ VĂN 9 TậP WWDAYKEMODYNHONHIÖ0Z.COM

Cong ti CB Dich vu xudt ban Giáo dục tại Đã Nẵng - Nhà xuất bản Giáo đục Việt Nam

¥ Ạ giữ quyền công bổ tác phẩm

oc VA Tae HAN THEO CHIÁN RIEN THỨC, KĨ NẴNG NGẼ VĂN 9 TẬP MWNEDAYREMOPYNHONICOZCOM

i

i

I

Ị LỜI GIỚI THIỆU

Chuễn kiến thức, kĩ năng của lừng môn học của các cắp lớp đã được quy định

trong Ghương trình giáo dục phổ thông, ban hành theo Quyết định só:18/2006/QĐ

BGDĐT ngày S tháng 5 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đó là

những “yêu câu cơ bản, tối thiêu về kiến thúc, kĩ năng của môn học, hoạt động giáo dục mà học sinh cẫn phải và có thể đat được " ; "là cơ sở dễ biên soạn sách giáo

khoa, quản lí dạy học, đánh giá kết qua giáo dục ở từng môn ñọc và hoạt động gião dục " Năm 2009, Rộ Giáo dục và Đào tạo cúng đã ban hãnh bô sách Hướng dẫn

thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng cho các môn học, lếp học cáo cấp Tiêu học,

Trung học cơ sở và Trung học phổ thông đề cụ thể hợ-4 các yêu cầu cơ bản, tết thiêu

của chuẩn kiến thức, kí năng trong chương trình „

Như vậy, chuẩn kiến thức, kĩ năng là vẫn để rất quan trọng trong dạy và học các môn học ở các cắp lớp phổ thông Đó không 'chỉ là vấn đề xác định đúng mục tiêu day và học, khắc phục tinh trang qué tai trong dạy học mã còn là căn cứ để đại được

sự thống nhất, vả theo đó là sự công bằng trong việc kiểm tra, đánh giá kết quả học

tập các môn học của học sinh Nhưng trong thưc tế dạy và học, mặc dù đã có

chương trình (trong đó có xác định kiến thức, kí năng chuẩn), đã có sách giáo khoa

của từng bộ môn, người dạy và học vẫn lúng túng khi áp dụng, xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng vào trong từng đơn vị bài học cự thể

ộ sách tham khão HOC'VÄ THỰC HÀNH THEO CHUÂN KIÊN THỨC, KÍ NĂNG của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam gồm 90 cuốn, được biên soạn cho cả ba cấp

học (Tiêu học, THCS và THPT), nhằm mục ổích giúp học sinh và giáo viên khắc

phục sự lúng túng trong day và học nói trên Không chỉ đơn thuần xác định kiến

thức, Kĩ năng can dat được cụ thể cho mỗi bài học ma quan trọng hơn, bộ sách

còn được biên soạn đẻ hướng dẫn người dùng học và rèn luyện đễ riắm chắc kiến

hức và thành thạo các kĩ năng HỌC VÃ THỰC HÀNH THEO CHUÀN KIÊN THỨC,

KĨ NĂNG - NGỮ VĂN 6, 7, 8, 9 thuộc bộ sách trên, được biên soạn trên cơ sở đơn

vị bài học trong sách giáo khoa Mỗi bài có cầu trúc chung như sau

| KIEN THUC VA KI NANG CAN DAT

ll, HUONG DAN HOC BAI

_ II HƯỚNG DÂN THUG HANH

1 TƯ LIỆU THAM KHẢO

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG, NGỮ LĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

Mục Ì là những yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng theo quy định của

chương trinh ; Mục ll là các dạng câu hỏi, bài tập nhằm mục đích ôn tập, cũng cố

kiến thức bài học ; Mục III gồm các dạng bài tập rèn luyên có tinh chat tng hop, liền

hê, nhằm để vừa củng có kiến :hức bài học vừa vận dụng kiến thức, phát: triển kĩ

năng đã học ; Mục IV là phần tư liệu (oó thể co hoặc không, tuỷ theo từng bải học),

giúp người học có thêm hiểu biết về vấn đề đang học

Được biên soạn bởi các giảng viên cáo trường Đại học Sư phậm, các chuyên

viên bộ món của các Sở Giáo dục và Dao tac và các giáo viên giỗi trực tiếp đứng

lớp Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tin lưởng bộ sách HỌC; VA THUC HANH

THEO CHUAN KIEN THUC, KI NANG sẽ là tải liệu tham khảo tn cây, bỗ ích dành

cho các bạn học sinh và quý thấy cô giáo, quý vị phụ huynh học sinh

"Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc s

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

4

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẢN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

— Một số biểu hiện của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống và sinh hoạt

— Ý nghĩa của phong cách Hỗ Chỉ Minh trong việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc

~ Đặc điểm của kiều bài nghị luân xã hội qua một đoạn Van eu thé

2 Kĩ năng

Nắm bắt nội dung văn bên nhật dụng — chủ đề tội nhập với thể giới và bảo vệ

bản sắc văn boá dân tộc

— Vận dụng các biên pháp nghệ thuật trong việ€ viễt văn bản về một vấn để thuộc lĩnh vực văn hoá, lối sống

II HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

1 Nếu một số biểu hiện của phong cách Hỗ Chỉ Minh trong đổi sống và sinh

hoạt được biểu hiện trong bài văn Em có nhận xét gì về lối sống của Bác ?

Goi ý + Học sinh (HS) đọc kĩ đoạn 2 eta van ban dé trả lời câu hồi

— Aột số biểu hiện â

+ Nơi ở : chiếc nhà sàn nhỏ Với những đồ đạc rất mộc mạc, đơn sơ

+ Trang phục : bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trần thủ, đôi đép lếp thô sơ

+ Aa uéag : những món ấn dân tộc đạm bạc như cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà tuổi, cháo hoa

— Nhận xé: S dựa vào nệi dung văn bản để trả lời, có thể nêu thêm nhận xét

theo cảm nghĩ của riêng mình Ví dụ :

+ Lbi sống của Bác là sự xết hợp giữa giản dị và thanh cao bởi vì cuộc sống của

Người hết súc đam bạc, không khác gì cuộc sống của một người bình thường Nhưng Người da tim thấy trong lỗi sống đó một cách đi dưỡng tinh than, mot quan niệm thấm mĩ về cuộc sống, có khả năng dem lại hạnh phúc trong sạch, cao thượng cho

tâm hồn ¥:

+ Lối sống rất mực giản dị, thanh cao của Bác hoàn toàn khác biệt với tối sống xa hoa, cầu kì, đặc quyền, đặc lợi ở một số người có chức vị trong xã hội từ xưa đến nay 2Phong cách Hỗ Chí Minh có ý nghĩa gì sâu sắc ?

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP 'WWNDAYREMOLDYNHONHICĐZ.COM

— Phong cách, Tối sống giản dị, thanh cao của Bác góp phần gìn giữ bá sắc văn hoá

đân tộc ~ bin sắc văn hoá Việt Nam ~ văn hoá phương Đông mà đồng thời cũng rất

— Bai học sâu sắc muôn đời cho các thể hệ sau học tập va noi theo

3 Phương thức biểu đạt chính của văn bản này là gì ? 71 sao em xác đề: bie

như vậy ?

Gợi ý : HS xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản và cợ sở để xác

định

~— Phương thức : Thuộc kiểu văn bản nghị luận (kết hợp giữa tự sự; hũ u cảm và

nghị luận một cách nhuần nhị, tự nhiên)

— Cơ sở xác định :

+ Nội dung : Bàn về một vẫn đề thuộc lĩnh vực

Chi Mink Thông qua đề, tác giả Lê Anh Trà muốn đề of đến vẫn đề giữ gìn bản sắc

văn hoá dân tộc

+ Phương tiện chính : lí lẽ, dẫn chứng

+ Những biện pháp nghệ thuật : Ngôn ngữ trang:trọng, sử dụng các hình thức so

sánh, đối lập (Ảnh hưởng quốc té/ van hod dan te rất Việt Nam, rất phương Dông/

tất hiện đại ; giản dị, bình thường; siêu pầm, vĩ đại, )

1 Tìm đọc và kể lại những câu chuoên về lối sống giản dị mà cao đẹp của Chú

tịch Hỗ Chí Minh,

„ Gợi ý : HS tìm tư liệu tham khảo:qua sácb, béo, in-to-nét, rồi kể lại bằng văn

viết (hoi nó?) bằng lời Yăn của mình, Ví dụ : '

CUỘC SÓNG GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ Ở PHỦ CHỦ TỊCH

Trong những năm ở Phủ Chủ tịch, Bắc đã sống hằng ngày như thể nào ?

Mùa hè nóng lắm, Hà Nội thuộc vào cái nơi nóng bậc nhất ở đồng bằng Bắc Bộ

Nhưng như đã nổi, Bác không cho lắp máy điều hoà không khí Còn quạt máy thì cho

đến năm 78, 79 tuổi, Bác vẫn không chịu dùng quạt trằn và quạt để bàn Có một lễ,

Bắc không nói ra và đây mới là lẽ chính Số đông người Việ: Nam ta ngày Ấy chưa có

„_ quạt may + dung, tio nên từ sâu xa trong long, Bác Hỗ không muốn dùng quật máy

lồn về mùa đông, Bác Hỗ có một cái áo bồng của 2 đồng bảo biếu

rồi Mới dầu bông xốp còn dày, ấm Sau dùng mãi nó lép kẹo

xuống không nữa Nhưng chưa a dâm nghĩ đến việc xin Bác bô cả mễn bông

dau, chỉ nghĩ đến thay cái vỏ ngoi

màu, đút chỉ ở khuyu tay và ở cổ, Bác bảo mạng lại Nó rách ở vai thì Bác bảo ví

Hoc VÀ THC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

vai Mùa rét tháng 2 — 1969, nó rách một miếng nữa ở vai, những đồng chí chuyên săn sóc sức khoẻ của Bác nhân dịp ấy mới nhắc một đề nghị đã nhiều lần : Xin Bác cho thay vò ngoài, nó lại rách một lần thứ hai ở vai rồi Đây là một người bạa chiến

đấu mấy chục năm nay của Bác, cho nên Bác nói thẳng, thên tình lắm Bắc cuay lại

bảo đồng chi ấy thể này : "Nay chú ạ, Chủ tịch Đăng, Chủ tịch nước mặc Áo vá vai thé nay là cái phúc cho đân đáy Đừng bà cái phúc ấy đi", Và nhất định Bác khong cho thay cái vỗ mới, Bây giờ trong bảo ting van là cái áo bông vá vai như thế Bác còn cé lồ sưởi điện, Bác có mấy cái, nhưng Bác lại cảng ít dùng lò sười điện Cũng vì”

1e không muốn phụ thuộc vào lò sưởi điện, và nhất là vì lẽ số đông người Việt Nam

không có sưởi điện hàng ngày sười về màa đông,

'Về việc tiết kiệm điện, không biết bao nhiêu lần, tự tay Bắc, tắt những cái đèn, cái

quạt và cái dai dang tiêu điện mà không ai dùng cả Ở nước ta cũng thế mà khi ra nước ngoài cũng thé Đi lướt qua một hành lang trên con đường đến nơi nào đó, bạn

¡ đang tiếp khách hay trong nhà khách của bạn, thấy có raột bóng đèn điện đẻ không là

Bác tìm xem chỗ tất bật ở đâu, Bác tắt đi Có đồng;chí ở với Bác khá nhiều năm đã

nói : “Tất cả các năm mình ở với Bác, mình luôn luôn là cán bộ tất đèn Bác ứ thấy:

xa xa có những bóng đèn dang sáng, Bác bảo xem lại có ai ở đấy không, có cần để

ánh sáng để bảo vệ không ? Nêu không thì tắt đi”:

Suốt thời gian 15 năm từ ngày vẻ Hà Nội, Đác nhận một ô tô loại trung bình chứ không phải loại sang nhất và Bée cứ ding thé mai cho dén Khi qua đời

(Theo lời kể của đồng chí Việt Phương, nguyên thư kí của Cổ thủ tướng

Phạm Văn Đồng ; trích Học rập tắm gương đạo đức Bác Hồ)

3 Tìm hiểu nghĩa một số từ Hán Việt trong doạn trick

Goi § : HS xem chú thích, xác định những từ nào là từ Hán Việt, nấm nghĩa của từ

i — Nhận biết và phân tích được cách sử dụng phương châm về lượng và phương,

H châm về chất trong một tình huồng giao tiếp cu thé

| ~ Vận dụng phương châm về lượng, phương châm về chất trong hoạt động giao tiếp

1H HƯỚNG DAN HOC BAI

1 Đọc đoạn đất thoại (Ngữ văn 9, tập một, tr 8) và cho biết : Câu tả lồi của Ba

i _đáp ứng điều mà An muốn biết không ? Cân trả lời như thế nào và rút ra bài học gì

| Trong giao tiếp ?

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VẬN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

không nên nói ít hơn những gì mà tình huồng giao tiếp đòi hôi

cưới” và anh có “áo mới

2 Đọc truyện cười "Lợn cửới, áo mới” (tr 9) và cho bi

phải hỏi và trả lời như thế nào để người nghề đủ Biết

thông tìn ? Cần rút ra yêu câu gì khi giao tiép ?

Gơiý:

~Lẽra cần :

+ Hỏi : "Bác có thấy con lợn nào chạy qua đây không?" ˆ-

+ Trả lời : “Tôi chẳng thấy con lợn nào chạy qua đây cá”,

— Rút ra bài học : khi giao tiếp, không nên nói nhiều hơi ahững gì cẩn nói

3 Những trường hợp trên là không tuân thủ phương châm về lượng Vậy em hiểu

thể nào là phương châm về lượng ?

Gợi ý : HS dựa vào nội dung Ghỉ nhớ (tr, 9) đề trá lời

Tuân thủ phương châm về lượng là khí giao ti

lời nói odin có nội dung ; nội

dung phải đáp ứng đúng yêu cầu giao tiếp, không thiểu, không thừa

4 Doc mayen cười "Quả bí không lễ” (t< 9) và cho biắt : Truyện cười năp phế

phản điều gì ? Từ đó cho biết trong giao tiếp có điều gì cân tránh ?

S dọc truyện cười và trả lời câu hỏi

~ Phê phan tính nói khoác

— Điều cần tránh : không nên nói những điều mả mình không tin là đúng sự thật

5 Giá sử không biết vì sao bạn mình nghỉ học thì em sẽ mà lời với tẩy cô như

“Thura cô (thầy), hình như bạn ấy ấm a.”

— Trong giao tiếp, tuỳ tỉnh huống mà có cách nói phà hợp, nhất là những,

xwình chưa xác định là đúng hay không có bằng chứng xác thực

IH HUONG DAN THỰC HÀNH

8

1 Vận đụng phương châm về lượng để phân tích lỗi trong những câu sau :

+ Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà

b Ên là một loài chỉm có hai cánh

Goi, HS doc và phân tích lỗi đề thây cả hai câu đều mắc lỗi phương châm về lượng

a Gia sức nghĩa là vật nuôi ở nhà, câu này thửa cụm từ nưới ở nhà ` -

b Loài chim nào tất cũng phải có ñai cánh, câu này thừa cụm từ có at cánh

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TẬP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

En

i

| Các từ ngữ trên đâu chỉ những cách nói liên quan đến một phương châm hội thôat đã 2 Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống (Ngữ văn 9, tập một, tr 10 ~11)

học Cho biết Äó là phương châm hội thoại nào ?

Gợi ý : HS nắm vững đặc điểm các phương châm hội thoại, đối chiếu với các

— Các từ ngữ trên đều chỉ những cách nói liên quan đến phương chảm về chất

3 Đọc truyện cười "Có nuôi được không 7" (tr 11J-về cho biết :

hội thoại nào đã không được tuân tỉnh

Gợi ÿ : HS đếi chiếu với các phương châm hội thoại để xác định,

Trong truyện cười, phương châm về lượng không được tuân thủ, bởi : bà tồi phi

nuôi được bố tôi thì bây giờ mới có tôi (bạn của người có vợ vừa sinh con thiểu

4 Vận dụng những phương châm hội thoại äã học để giải thích vì sao người nói

đối khi phải đùng những cách diễn dat nine

a như tôi được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, tôi nghe nói, theo tôi

nghĩ, hình như lâ, ~~

b như tôi đã trình bảy, như mọi người déu biét

a Trong giao tiếp, đôi khi người ta dùng cách diễn đạt như : như đối được biết, tôi

tin rằng, nếu tôi không lần hủ, tôi nghe néi, theo tôi nghĩ, hình nine 1a, Khi một thông tin cần có bằng chứng chắc chắn thì những cácF: nói trên sẽ đảm bảo tính xác

thực của thông tỉn mà người nói đã kiểm chứng, đề đảm bảo phương châm về cỉ

b Trong giao tiếp, đồi khi người ta dùng cách diễn đạt như : nứa tôi đã trình bày, sửn: mọi người đêu biết Thực tế, khi giao tiếp, người nói thường nhắc lại nội dung

nảo đó đã nói hay giá định mọi người đều biết Những cách nói trên nhằm đảm bảo phương châm về lượng,

5 Giải ngÌữu các thành ngữ sau và cho biết những thành ngữ này có liên quan

đến phương châm hội thoại nào : ãa đơm nói đặt, ăn ốo nói mò, ăn không nói có cãi

chày cãi cối, khua môi múa mép, nói doi nói chuột, hứa hươu hứa vượn

„_ Gợi ý : HS dựa vào từ điển thành ngữ hoặc những hiểu biết từ thực tế đời sống

để giải thích và xác định đúng phương châm hội thoại

“4+ An dom nói đặt : đặt điều, vụ khống, bịa chuyện

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP WWNDATKEMODYNHONHICb

+ Ẩn ốc nói mô : nói không có căn cứ |

Ấn không nói eó : như Ấn đơm nói đặt i

= Cai chày cãi cối : cỗ tranh cãi nhưng thiêu lí lẽ chắc

~ Khua môi múa mép : ba hoa, khoác lác

+ Nói đời nói chuột : ni lình tình, lăng nhăng, không xác thực

+ Hứa hươu hứa vượn : hứa cho qua chuyện, không thực hiện lời hứa “

“Tắt cả các thành ngữ trên đều chỉ cách nói không tuân thủ phương châm về cl

Một số thành ngữ có liên quan đến các phương châm hội thoại vừa học

c thành ngữ liên quan đến phương châm về chất : ấn ngay nói that, nói phải

cứ cải cũng nghe, nói nữne thánh như tướng,

Các thành ngữ liên quan đến phương châm về lượng oán miệng lên, lắm mẫm

lắm miệng, môm năm miệng mười,

— Văn bản thuyết mình và các phương pháp thuyết mình thường đùng

~— Vai trò của các biện pháp nghệ thuật trong bài văn thuyết minh,

2 Kĩnăng ‘

~ Nhận ra các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong oác văn ban thuyết mình

~ Vận dụng các biện pháp nghệ thuật khi viết văn thuyết minh

II HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

1 Văn bản tuyết tình có những tính chất gì ? Nó được viết ra nhằm mụe đích gì ? |

Cho biết các phương pháp thu ắt mình thường dùng (6ã học ở lớp 8) :

Gợi ý: =

— Tính chất tỉnh Fi thức, tính kho học và tính khách quan ị

~Mụe đích : cung cấp trị thức khách quan, chính xác về đối tượng

~ Các phương pháp thuyết minh thường ding : phương pháp rêu định nghĩa, phương,

pháp liệt kê, phương pháp nếu ví dụ cụ thể, phương pháp so sánh, phương pháp đùng số

Tiệu, phương pháp phân loại, phân tích

foc VÀ THỊC HANH THEO CHUAN NIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TẬP 1 'WWNDAYREMOLDYNHONHICOZ.COM

3 Đọc văn bản “Hlg Long ~ Đá và Nước " (Ngữ văn 9, tập một, tr 12) và cho biết: Văn bảm này thuyết mình đặc điễm của đối lượng nào ? Tác giả đã vận dụng biện pháp nghệ thuật nào trong bai thuyết mình ? Nêu tác dụng của việc sử đụng các biện

pháp nghệ thuậi đụ

G

— Thuyết mình về đặc điểm cấu tạo của Hạ Long là do chất

nên sự kì lạ vô tận của r

~ Các biện pháp nghệ $ thuật được vận dụng <

+ Tưởng tượng và liên tưởng tưởng sượng những cuộc dạo chơi bằng các loại

thuyền, ca nô cao tốc ; khơi cơi những cảm giác có thể có

+ Nhân boá : gại đá bằng tên, bằng từ ngữ mô tả đặc điểm, tính nết của người

(tháp loại chúng sinh đá, thé giới người bằng đá, chen chic, già đi, trẻ lại trang nghiêm, nhí nhành, tình nghịch, budn, vu ) Ke

liệu đã và nước làm

TH HƯỚNG DAN THUC HANH

1 Doe văn bản "Agoe Hoàng xử tôi xui xanh” (tr.14) và trả lời cầu hỏi

a Văn bản có tỉnh chất thayét minh khong ? Tính chất

nào ? Những phương pháp thuyết mịnh nào đã được sử dụng 7

b Văn bản thuyết minh này có nết gì đặc biệt ? Tác giả đã sử dụng biện pháp

c Cúc biện pháp nghệ thuật ở đây có tác đụng gây hứng thú và làm nổi bật nội

“ng cân thuyết mình hay không ?

Gạiý

a Văn bản Ngọc, Hoðng xử tội ruồi xanh r 14) cô tính chất thuyết mình Tính chất ấy thể hiện ở những điểm : cung cấp tỉ thức khoa học phổ thông về loài ruồi xanh Cụ thể : chủng loại, môi trường sóng, sinh trường, đặc điểm cơ thể, tác hại

"Những phướng pháp thuyết mình đã được sử dụng :

— Nêu định nghĩa : Con la Rudi xanh, thuộc họ côn trùng hai cánh, mất lưới

~ Phân loại : Họ hàng nhà con rất déng, gm Rudi trâu, Ruải vàng, Ruôi giấm

- Liss kế : mắt fate pla mắt lưới, một mắt chúa hàng triệu mắt nhỏ ; chân ruồi

“HỌC VÀ THỰC HÀNH THEO CHUAN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TẬP 1 WWW.DAYKEMOUYNHON.U

b, Văn bản thuyết mình này có nét đặc biệt : người viết đã dùng hình thio kB |

chuyện để chuyên tải trị thức về đối tượng cần thuyết minh, sử dụng nghệ thuật nhân |

hoá Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật : kể chuyện, đối thoại, hoá

e Các biện pháp nghệ thuật ở đây có tác dụng cây bứng thú, góp phần chuyên tắi

trí thúc một cách sinh động, thú

3 Đạo đoạn văn (Ngữ văn 9, tập một, tr 15) và cho biết : biên pháp nghệ thuật

nào được sử dụng để thuyết minh

Goi ÿ : HS nhận biết được biện pháp nghệ thuật được sử dụng để thuyết mình trọng

đoạn văn : Qua kể chuyện nêu định nghĩa, giải thích Người viết đã kể về sự ngộ nhận +

của mình thời thơ ấu về loài chim cú, sau này lớn lên, nhờ học hành tới có nhận thức |

đúng về loài chim

IV TƯ LIỆU THAM KHẢO

1 Tìm đọc bài /⁄Ö Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn (Ngữ vặn 8, tp hai, r 33-34)

2 Các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong bài văn thuyế: minh (ví dự : kể

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT | SO BIEN PHAP NGHỆ THUẬT

TRONG VAN BAN THUYET MINH

1, Kiến thức

— Cách làm bài thuyết minh về một thứ đồ dùng (cái quạt, cái bút, céi kéo )

~ Tắc dụng của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyế: mình

~ Xác dịnh yêu cầu của để bài "thuyết minh về một đồ dòng cụ thể,

— Lập dân ý chỉ tiết và viết phan Mo bài cho bài văn thuyết minh (có sử dụng một

số biện pháp nghệ thuật) vẻ một đề dùng

II HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

1 Nêu ntụe đích của bài văn thuyết minh về một thứ đỗ dùng

„ Gøiý HS dựa vào mục 1 Phan I (tr 15) để xác định

Mục đích là đề giới thiệu công dụng, cấu tạo, chúng loại, lịch sử của dễ dùng đó,

3 Đọc văn bản “Ho nhà Kim ” (r.16) và trả lời câu hỏi

a ăn bận trên có phải là một văn bản thuyết mình không ? Vì sao 7

b Điều gì Äã làm nên sức lắp dẫn của văn bản ấy ?

HỌC VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

|

i

c Nêu một số biện pháp nghệ thuật cần vận đụng trong bài văn thuyết mình để làm cho bài viết hắp dẫn, sinh động

đGợiý:

a Đồ là văn bản thuyết mình, bởi văn bản đã cung cấp những trỉ thức VỀ một vật

dụng : cây kim

-_ b Sức hấp dẫn của văn bản ấy là ở chỗ người

bằng nghệ thuật nhân hoá,

e Một số biện pháp nghệ thuật : tự thuật, kể chuyện, hỏi đáp theo lếi nhân hoá

1H HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH

Doc đề bài sau và thực hiện các yêu cầu :

Thuyết minh một trong các đồ dùng : cái quat, cái bú, cái kéo, chiếc nón

~ Nội dung : nêu được công dụng, cấu tạo, chủng loại ” - trời,

— Hình thức : thuyết mình, vận dựng một số È' - „ tác giả

tự thuật, hỏi — đáp theo lối nhân hoá, ¬

minh, vừa có ý thức vận đụng các biê- địt tế a New

~— Trỉ thức về đối trongcdn *

+ Định nghĩa về vật dur ` vợc lại cả lí trí tự

+ Chủng loại ey 94 8%, %q ` "ái mà còn tiêu huỷ

+ Công” + & %, “by Ge Gey say nay trên trái đất và

+ Cách L & 0 Sg Si chiến tranh hạt nhân nỗ

+ Sang tạo ra mộ, Š _

3 Tuy biện pháp nghệ th `, ranh hạ nhân cho một th gi hòa

#4, đem tiẳng nói của chúng ta tham

15

Hoc VÀ THY‘c HANH THEO CHUAN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

Một tiếng ve thàng thốt rong cơn ngái ngủ Một sắc đỏ ấn hiện trong vòm lá

xanh Một sắc vàng rút trần đường phó, rặng cây Một chút mua đến và đi bất chơi

Thèm một tiếng trắng trường rộn rã Khát một buỗi sớm mai Áo trắng, khăn

không tung bay trong gió, Ước muốn được quây guân trong mụ cười, tổng nối, Bản và

Ghé lang lẽ đứng đó trầm ngâm

Này, Bàn ơi, mình chợt thây một nỗi buẳn tràn ngập trong lòng, khử dàn ting ca

của bác ve rung lên gọi mùa hè toi !— Ghé that thi,

~ Đăng vậy xuân di chẳng gid bids, cde có, các cậu học tỏ rồi Bà, rồi Ghế hân

Roạn vào hè cồn chúng ta?

~ Có lẽ họ đã lãng quên chúng ta Chỉ bằng cứ lăng lẽ hod niệm, chúng ta hãy

thự tài với nhau xem : "Ai là đồ vật được trỏ cưng nhất ? ”,

~ Hay điệu, nhưng có lẽ thể đơn giản quá vì vật được trồ cưng nhất chẳng phải là

Ban vi Ghé chúng ta hay sao ?

— Không đâu, Bàn ạ, Bàn nghĩ lại xem, thứ đồ gì đồ nông iu bảo vệ Ân cân nhất,

thứ gì tiện ích nhất với học trò, thứ gì cho trỏ biết viết, biết giao tiếp ? Là Bút Bứt mới

~— Một số hiểu biết yề tình hình thế giới những năm 1980 liên quan đến văn bản

— Hệ thống luận điểm, luận cứ, cách lập luận trong văn bản

2 Kinaing

Boe — hiểu văn bản nhật dụng về một vấn đề liên quan đến nhiệm: vụ đầu tranh vì

hoà bình của nhân loại

II HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

1 Hãy nêu luận điêm và hệ thông luận cứ của văn bán

Gợi ý : HS đọc, xác định luận điểm chính và hệ thống luận cứ của văn bản

14

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

„ — Luận điểm : Chiến tranh bat nhân là một hiểm hoạ khủng khiếp dang de doa toan

thể loài người va moi sự sống trên trái đất, vì vậy đầu tranh đề loại bỏ nguy c

một thể giới hoà bình là nhiệm vụ cắp bách của toàn thể nhân loại a

Luận điểm trên đã được triển khai trong một hệ thống luận cứ khá toàn diện :

+ Kho vũ khí hạt nhân được tảng trữ có khẻ năng huỷ điệt cả trái đất và các hành tình khác trong hé m:

+ Cuộc chạy đua vũ trang đã lam mat di khả năng cải thiện đời sống cho hàng tỉ người

+ Chiến tranh hạt nhân không chỉ đi ngược lại lí trí con người mà còn ngược lại với li trí tự nhiên, phán lại sự tiến hoá

+ Nhiệm vụ của mọi người là phải ngăn chặn cuộc chiến tranh bạt nhân, đầu sanh cho một thể giới hoà bình

2 Văn bản cho thdy nguy co chiến tranh bại nhân đề da toàn nhân loại và sự phi lí của cuộc chay đưa vã [rang như thế nào ?.„

~ Với lập luận rõ rằng, khúc chiết, tác giả cho thấy nguy cơ chiến tranh hạt nhân

thật khủng khiếp :

+ Có thể xoá bỏ đấu vết của sự sống trên trái dat

+ Về lí thuyết, có thể tiêu diệt tất cả các hành tịnh đang xoay quanh mặt trời,

cộng thêm bốn hành tỉnh nữa, và phá huý thể thăng bằng của hệ mặt trời

— Với hàng loạt dẫn chứng, với những so sảnh cụ thể, đầy thuyết phục, tác giả

niêu bật sự tốn kém ghê gớm và sự phí lí của cuộc chạy đua vũ trang :

+ Sự tốn kém cho cuộc chạy đua vũ trang đã làm mất đi khả năng cải thiện đời

sống cho hàng tỉ người (Xem những ví dụ so sánh trong các lĩnh vực xã hội, y tế, tiếp

tế thực phẩm, giáo dục với những chỉ phí không lỗ cho cuộc chạy dua vũ trang ~ Äjgft

văn 9, tập một, tr 18)

6 "khéng những ổi ngược li lí tí con người mà còn đi ngược lại cả trí tự

iến tránh hạt nhân không chỉ tiêu diệt nhân loại mà còn tiêu huỷ mọi sự sống trên trái đất Với những chứng cứ khoa học địa chất và cỗ sinh học về nguồn gốc và sự tiền Kod cla sự sống trên trái đắt thì sự sống ngày nay trên trái đất và son người là kết quả của một quá trình tiến hoá lâu dài hằng triệu năm (HS rêu di

chứng ở tr, 19 : "Từ khí mới nhẹn nhúm chết vì yêu”), Nếu chiến tranh hạt nhân nỗ

ra, nó sẽ đây lùi sự tiến hoá trở về điểm xuất phát ban đầu, tiêu huỷ mọi thành quả của

quá trình tiễn hoá sự sống trong tự nhiền

3 Độc Văn bản, chứng ta tiếp nhận thông điệp sì của G.G Mác-két ?

Gới ý : HS nêu được ý nghĩa của văn ban

Một thông điệp khẩn thiết : Hãy cùng nhau giữ gìn sự sống trên trai dit nay

<= Kéu goi moi ngudi div tranh ngăn chan chiến tranh ạt nhân cho một thế giới hòa

bình "Chứng /a đến đây để cố gắng chẳng lại việc đó, dem tiếng nói của ching ta tham

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẢN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG, NGỮ VĂN 9 TậP WWW.DAYKEMOUYNHON.UGoz.cOM

gia vào bản đằng ca của những người đồi hỏi một thể giới không có vũ khí và một cưộc

sống hoà bình, công bằng”

Đề nghị "mở ve một nhà bằng lưu trữ trị nhớ có thể tồn tại được sau thàm hog

hạt nhân " đề thời dại sau biễt chúng ta từng tồn tại trên trái đất này và lịch sử sẽ lên

án những thể lực hiểu chién day nhân loại vào thám hoạ hạt nhân

Đây là những suy nghĩ nghiêm túc, đây trách nhiệm của G.G Mác kết đối với

hoà bình nhân loại

IIL HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH

Phát biểu cảm nghĩ của em sau khi học bài "Đầu tranh: cho mội thể giới hoà

bình " của nhà văn G.G Mác-két

Gợi ý : HS có thể trình bày câm nghĩ ngắn gọn, dựa vào nội dùng văn bản

— Nguy cơ chiến tranh bạt nhân thực sự đe doạ loài người và sự sống trên trái đất

Cuộc chạy đua vũ trang vô cùng tốn kém, đã tước bỏ biết bao điều kiện để phát

cuộc sống con người Chiến tranh hạt nhân không chi tiều diệt nhân loại mà còn

tiêu huỷ mọi sự sống trên trái đất

~ Đó là điều phí lí Chúng ta cần dấu tranh ngăn chặn và xoá bỏ nguy cơ chiến

"anh hạt nhân, cùng nhau giữ gìn sự sống trên trái đất này:

1V TƯ LIỆU THAM KHẢO

Chiến tranh hạt nhân, hay chiến tranh ngiyên tử, là chiến tranh mà trong đó vũ

khí hạt nhân được sử dụng Điều nay cho đến nay chỉ mới diễn ra mot ln, 46 là vụ

Hea Kì ném bom nguyên tứ xuống Hiroshima và Nagasaki nhằm đánh vào Để quốc

Nhật Bản ở thời điểm kết thúc Chiến tranh thể giới thứ 2 Ngày nay, thuật ngữ Chiến

tranh lạt nhân thường dùng đề chỉ các cuộc đối đầu giữa các bên có :rang bị vũ khí

hạt nhân Khác với chiến tranh thông thưởng, chiến trank het nhân có mức độ và

phạm vi phá huỷ lớn hơn nhiều và gây những hậu quả lâu đài trong nhiều năm, thêm

chỉ nhiều thập kĩ sau cuộc chiến Một cuộc chiên tranh bạt nhân trên quy mô lớn có

thể trang đến huỷ diệt tắt cá các dạng sống trên trái đất

(Bách khoa toàn tive mé Wikipedia)

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo}

L KIÊN THỨC VÀ KĨ NĂNG CAN DAT

1 Kiến thức

Nội đung phương châm quan hệ, phương châm cách thức, phương châm lịch sự,

3 KI năng

— Vận dụng phương châm quan hệ, phương châm cách thức, phương châm lịch

sự trog hoạt động giao tiếp

16

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

— Nhận biết và phân tích được cách sử đụng phương châm quan hệ, phương châm sách thức, phương châm lịch sự trong một tỉnh huồng giao tiếp cụ thể

HH, HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

i Trong tiếng Việt có thành: ngữ “ông nói gò, bà nói vit” Thành ng nàu đừng

để chỉ tình huồng hội thoại như thể nào ? Thứ tường tượng điều gì sẽ xả rã nêu xuất

hiện những tình huồng hội thoại như vậy ? Qua đá có thể rất ra bài hộc gì trong giao

tiếp?“

Gợiý

— Thành ngữ ông nói gã, bà nói vự chỉ tình huống hội thoạí mã trong đó mỗi

người nói một đằng, không khớp nhau, không biêu nhau

Nếu xuất hiện những tình huỗng hội thoại nhu vay th moi người sẽ không giao

tiếp với nhau được, những hoạt động của xã hội trở nên rối loạn

~ Rut re bai học : Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tải giao tiếp, tránh nói lạc đề

3 Trong tiếng Việt có những thành ngữ “đấy cỗ ra day mudng”, “hing biing nine

ngâm hột th” Hai thành ngữ này dùng để chỉ những cách nói nlue thé nao ? Những cách nói 4ó ảnh hưởng độn giao tiếp ra sao ?- Qua đó có thé rit ra bài học gì trong giao tiếp ?

— Thành ngữ đây cờ ra đây muống chỉ cách nói dài dòng, rườm rà ; hing bring như ngậm hột thị chỉ cách nói ấp úng, không thành lời, không rành mạch

~ Những cách nói đó làm cho giao tiếp không đạt kết quả, vì người nghe khó tiếp

i@p nhận không chính xác các nội dung

~ Rứt ra bài học : Khi giao tiếp cần nói ngắn gọn, rành mạch

3 Có thể hiểu câu "Tôi động ý với những nhận dink về truyện ngắn của ông dy.” theo mấy cách ? (Chứ ý : cách hiều tuỳ thuộc vào việc xác định tô hợp từ “của ông ấy"

bồ nghĩa cho từ ngữ nào)

ĐỀ người nghe không hiểu lầm, phải nói như thể nào ? Như vậy, trong giao tiép cẩn phải tuân thủ điều gì ?

Gợi/

~ Có thể hiểu theo hai cách :

+ Nếu của ðng áy bỗ nghĩa cho nhận định thì câu trên có thể hiểu là : Tôi đồng ý

với những nhận định của ông ấy về truyện ngắn (của một tác giả nào đó)

+ Nếu của ông dy bd nghĩa cho truyện ngắn thì câu trên có thể hiểu là : Tôi đồng

ý với những nhận định của người nào đó về truyện ngắn do ông Ấy sáng tác

< Để người nghe không hiểu lầm, tuỳ theo ý muốn diễn đạt, có thể chọn một

trong những cách nói sau :

+ Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về trư

2À-HGC 4 TH MGỮ VĂN 9

Hoc VA Tajo nin Timo cut NIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TẠP ` www.paYREMeLYNHoN.ced.com

+ Tôi đồng ý với những nhận định của bạn về truyện ngắn của ông ấy

— Như vậy, trong gia tiếp cần nói rõ ý, tránh cách nói mơ hỗ

4 Đạc muyện “Người Ăn xin” (Ngữ văn 9, tập mội, tr, 22) và cho biết : VÌ sao người

ăn xin và câu bé trong truyện đều căm thấy mình đã nhận được từ người kia một cái

gì ? Có thể rất ra được bài học gì từ câu chuyện này ?

~ Cả hai đều cảm thấy mình nhận được tình cảm của người kia dành cho mình,

đặc biệt là tỉnh cảm của em bé Em đã không hễ sò ra khinh miệt, xa lánh người an xin

mà còn có thái độ và lời nói chãn thành, thể hiện sự tôn trọng và quan tâm dối với con

người nghèo khổ ấy

Rút ra bài học : Trong giao tiếp, cần nói năng lịch sự, thẻ hiện sự tế nhị và tôn

trọng người khác "

5 Từ đó, em hãy nêu yêu cầu của phurơng châm lịch sự

Gợi ý : HS dựa vào nội dung Gi nhớ để nêu yêu cầu : Khi giao tiếp, cần tế nhị

và tôn trọng người khác

II HUONG DAN TAUC HANH

1 Trong kho tàng tue ngữ, ca đao Việt Nam 66 nhiều câu nine =

+, Tiếng chào cao hơn mầm cỗ D

b_ Lòi nói chẳng mắt tiền mua,

Lựa lời mà nói cho vừa lồng nhau

c Kim vàng ai nỡ uốn câu,

Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời

Qua những câu tục ngữ, ca đao đó, cha ông khuyên dạy chúng ta điều đì ?

đợi ý: HS tìm nghĩa của từng câu, sau đó tìm nghĩa khái quất, Loi

khuyên đạy của cha ông đối với chúng ta là nói nấng nhã nhận, lịch sự

2 Biện pháp tư từ từ vung nào đã học (so sánh, âm dụ, nhân hoá, hoán đụ,

ng, nỏi quả, nói giảm nói tránh) có liên quan tới phương châm lịch sự ? Cho ví đụ

Gợiý:

~ Phép tụ từ nói giảm nói tránh có liên quan trực tiếp tới phương châm lịch sự

~ Ví dụ : Thay vì chẽ chiếc áo của A xấu, B đã nói : Chiếc áo chưa dược đẹp lắm

3 Tìm những từ ngữ in đậm trong ngoặc đơn thích hợp với mỗi chỗ trồng (Ngữ

THộC VÀ THỊC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC; NỈ NẴNG NGỮ VĂN 9 TẬP 1 WWWW.DAYKEMOUYNHONUCOZ.COM

' — BS tìm hiểu nghĩa các từ nói móc, nói ra đầu ra đũa, nói leo, nói mái, nói hớt

Í _ sau đồ điền vào chỗ trồng cho đứng Có điền từ ngữ vào từng trường hợp như sau ;

ở, nói leo e nói ra đầu ra đũa

~ Căn cứ vào nội dung biểu đạt của từ để xác định đúng phương châm hội thoại

_+ Các từ nói móc, nỗi leo, nói mát, nói hới liên quan đễn phương chằm lịch sự —_ *

+ Cụm từ nói ra đầu ra đa liên quan đến phương châm cách thức

4 Vận dụng những phương châm hội thoại Äã học để giải thích vì sao người nói

đôi khi phải dùng những cách nói nhưc

i b cực chẳng đà tôi phải nói ; tôi nói điều nảy có gì không phải anh bỏ qua cho ; biết là làm anh không vui, nhưng ; xin lỗi, có thể anh Không hài lòng nhưng tôi cũng

phải thành thực mà nói là ,

e, đừng nói leo ; đừng ngắt lời như thế ; đừng nói cái giọng đó với tôi

Goi ý : HS liên hệ thực tế giao tiếp trong cuộc sống để biết vì sao người n

dùng những cách nói như thể,

a Dùng cách nói này khi người nói miễn chuyên sang một dé tài khác chứ không

phải không tuân thủ phương châm quan lệ

e Dùng cách nói này để báo hiệu cho người đối thoại biết là họ đã không tuân

tha lich sự và họ phải chấm dứt sự không tuân thủ đó

§ Giải thích nghĩa của các thành ngữ sau và cho biết mỗi thành ngữ liên quan

đến những phương châm hội thoại nào : nói băm nói bỗ ; nôi như đấm vào tai ; điều

nặng tiếng nhẹ ; nùa úp nửa mở ; mềm loa mép giải ; đánh trông lãng ; nói như dùi đục chấm mắm cay,

if + HS tÌm-hiểu ý nghĩa từng thành ngữ Từ dó, xác dịnh mỗi thành ngữ liên quan đến phương châm hội thoại nào Có thể tham khảo cách giải thích sau :

| 1| Nói băm nói bộ „¿Nói bốp chat, xia x6i, th bao | Phuong cham lịch sự —

t hogs Nói mạnh khó nghe, | sg

‡ 2 | 'Nói như Khó tiếp thú "Phương châm lịch ©

37 | Điều nặng tổng nhẹ — | Nói trách móc chì chiết —_ ¡ Phuong cham lich se

19

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG, NGỮ LĂN 9 TậP WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOL.COM

pe be

Nữadpniamờ — | Nó nàpnờ ðmb,KứngHỔI = S= omg chim ch ie |

Phương châm lịch sie

'Mỗm loa mép gi

Đánh ống ng | mun để cập đến a vin | Báo đó mà người đối thoi | “hương châm tum ĐỆ " _ |

đang trao đổi i Nói như đùi đục | Nói không khéo, thê cộc,

cham mam cay thiếu tế nhị

IV TƯ LIỆU THAM KHẢO `

1 Một số câu ca dao, thành ngữ, tục ngữ liên quan đến các phương châm hội thoại :

6 | + Ấn nên đội, nói nên lồi |

“Phương châm cách thức AA Si BE,

2, Một số ví dụ về việc không tuận thú phương châm về lượng, phương cham

về chất trong một hội thoại

— Anh Ấp là một ca sĩ nói tiằng với rất nhiều ƒim hâm mộ — vì phạm phương

châm về lượng vì đùng từ thùo, trùng lập (an : người hêm mộ), Sửa lại : Anh dy

nhiễu fan Hoặc : Ảnh ấy nhiều người hâm mộ

~ Chic đồng hỗ đeo ty của em rdtxinh xin, to bằng quả quýt ~ vi pham phương châm về chất Sửa lại + Chiếc đồng hồ để bàn quả quợi Hoặc : Chiếc đẳng hỗ

nhỏ nhấn

SỬ DUNG YEU TO MIEU TA TRONG VAN BAN THUYET MINH

1 KIÊN THUC VA KI NANG CAN DAT

1 Kiến thức

~ Tắc dụng của yếu tố miêu sả trong văn thuyết mình 1am cho đối tượng thuyết

mình hiện lên cụ thể, gần gũi, dễ cảm nhận hoặc nỗi bật, gây ấn tượng,

20

Hoc Va THY‘c HANH THRO CHUAN RIBN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP

— Vai trò của miêu tả trong van ban thuyét minh : phy trợ cho việc giới thiệu

nhằm gợi lên hình ¿nh cụ thể của đối tượng cần thuyết mình

2 Kĩ năng

~ Quan sát các sự vật, hiện bượng

~ SÈ dựng ngôn ngữ miêu tả phù hợp trong việc ạo lập văn bản thuyết minh

II HƯỚNG DẪN HỌC BÀI *

1 Đọc văn bản “Cây cluất rong đồi sống Việt Nam” (Ngữ vấn 9, tập một, 24) Chỉ ra những câu có yêu tỔ miêu tả về cây chuối về cho biết tác đụng của yêu tỗ miêu

Gợi ý : HS hiểu yấu tổ miêu tả là gì, từ đó xác định câu có yếu tố miêu tả

— Yếu tổ miêu tả là những y yêu tổ tả thực, làm hiện lên đặc điểm, tính chất nổi bật

về hình đáng, kích thước, vóc dáng, cách sắp xếp, bài í của người hoặc sự vật, con vật

— Một số câu có yếu tổ miêu tá :

+ những cây chuối thân mễm vươn lên nine những tru cột nhần bông, tod ra

ôm án lá xanh mướt che rợp từ vườn tược đền múi rừng

không phải là quả tròn như trứng uốc mà Ki chút vó chuối có những vột lên đấm nụ, VÕ tring cube

buông chuỗi dài từ ngọn cây tấn f(Tu xuống lận gốc cây:

— Tác dùng : Yếu tổ miêu tả trong các câu trên làm hiện lên đặc điểm về hình dang, về sự phát triển của cây chuối ; gợi sự liên tưởng về hình ảnh, màu sắc bên ngoài của quả chuối Tắt cả góp phần cung cấp hiểu biết về cây chuối trong đời sóng

của người Việt Nam về gây ân tượng cho ngư

2 Từ đó, em hãy cho biévydu tổ miều tả có tác dụng sìtrong văn bản thuyết mình ?

Gợi ÿ : HS xác định tác dụng của yếu tố miêu tả

'Yếu tố miêu tả có tắc dụng làm cho đối tượng thuyết mình hiện lên cụ thể, nỗi bật

và gây ấn tượng ; làm ehơ bài văn thuyết minh thêm sinh động, hâp dẫn

IIL HUONG DAN THUC HANK

1 Bồ sưng yêu tổ miêu tả vào các chỉ tiết thuyết mình (tr 26)

— Thân cây chuối có hình đáng như trụ cột, nhẫn bóng

— ká chuối tươi, xanh ngắt, rộng khô thường dùng để gói bánh tét, bánh chưng

~ #ả chuối khó xuôm màu, quắt quec giữa vườn chuối xanh kia cũng được tân

dụng lầm giấy gói ở những phiên chợ làng qui

“> Nỡn chuốt vươn lên cao, cuộn lại như tờ giấy cuốn, gợi nhớ câu thơ Tồnh uc

một bức phong còn kín, (Nguyễn 'Trãi)

Hoc VÀ THY‘c HANH THEO CHUAN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ LĂN 9 TậP WWW.DAYKEMQUYNHON.U

— Bép chuéi cé mau tim dim thắm giữa sắc xanh của thân cây và lá

— Quả chuỗi khi còn xanh có vị chát, cắt lát ăn cặp với thịt lợn luộc hoặc thịt ˆ

3 Chỉ ra yếu tổ miêu tả trong đoạn văn (Ngữ văn 9, tập một, tr 26)

Gợi ý : HS tìm yếu tổ miêu tả trong doan vin Vi du :

~ Yếu tố miêu tả cách uống trà bưng hai tay, nâng hai tay xoa xoa rồi mới uồng

— Yếu tế miều tả cách dùng tách : khi xếp chồng rất gọn, không vướng, khi rửa

cũng dễ sạch

3 Đọc văn bán "1Yò chơi ngày xuân " (tr 26 — 28) Hãy chỉ ra những câu miêu

tả ở trong đó

Goi ý : HS tìm và chỉ ra những câu miêu tả trong văn bản Xí dụ

— Những con thuyễn thúng nhỏ mang theo các làn điệu dân ca điềm thêm cho |

không khí ngày xuân nét :hơ mộng, trữ tình

~ Lân được trang trí công phụ, rầu ngũ

các hoạ tiết đẹp

— Những người tham gia chia làm hai phe, đứng thành một hàng đối nhau, cùng

nắm sợi day thimg, day chão hay mộ: cây sảo tre hoặc người đứng sau ôm lưng người

đứng trước, cồn hai người đứng đều hàng của hai phe thì nắm tay nhau cho chắc, lấy

dau vạch vôi ở giữa làm mếc được thua

Bàn cờ là sân hãi rộng, mỗi phe có 1ổ người mặc đồng phục đỏ hoặc xanh, cảm

trên tay hay đeo trước ngực biễn kỉ hiệu quân cờ

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG YEU TO MIEU TA

TRONG VAN BAN THUYET MINH

L KIEN THUC VA KI NANG CAN ĐẠT

1, Kiến thức

— Những yếu tổ miễu tả trong bài văn thuyết mình

— Vai trò của yếu tố miêu tả trong bài văn thuyết mình

š 2.Kĩnăng —

'Viết đoạn văn, bài văn thuyết mình sinh động, hấp dẫn

UL HUONG DAN HOC BAI

1, /iây xác định yêu cầu cho dé bài : “Con trâu ở làng qué Viet Nam",

yêu cầu trình bày những vấn dé gi?

Hoc VÀ THC HÌNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP

+ Giới thiệu chung về con trầu trên đồng ruộng Việt Nam

+ Con trấu trong nghề làm ruộng : là sức kéo để cày, bừa, kéo xe, trục tia

+ Cen trâu trong lễ hội, đình đám „

+ Con trâu ~ nguồn cung cấp thịt, da thuộc, sừng dùng làm để mñnghệ

+ Con trâu là tải sản lớn của người nông dân Việt Nam >

+ Con trâu và trẻ chăn trâu là đôi bạn gắn bó, thân tiết ; việc chăn nuôi trâu

+ Con trâu trong đời sống tình cảm c3a người nông dân

3 Tham khảo văn bản thuyết minh về laài trâu (tr 28 ~29) Em cả thể sử dụng

những ý gì cho bài thuyết mình về con trâu 7

Có thể sử dụng những thông tin vé đặc điểm, lợt ích của bon trâu ; sử dụng các

câu miêu tả để giới thiệu đặc điểm từng bộ phận hoặc những điểm riêng độc đáo cần

thuyết minh về con trâu

3 Yến tổ miễu tả trong văn bản thuyết miñh có vai trô như thể nào 2

_ Cé vai trò phụ trợ cho việc giới thiệu phẩm gợi lên hình ảnh cụ thể của đối tượng

cần thuyết mình

1L HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH ˆ `

1 Hãy vận dụng yếu tỖ miêu tử:trong việc giới thi

~ Con trâu ở làng quê dam (hình ảnh con trâu trên đồng ruộng, làng quê Việt Nam) 3

— Con trâu trong việc là ruộng (sớm hôm gắn bó với người nông dân)

— Can trâu trong một số lễ hội

— Can trâu với tuổi thờ ở nông thôn

Gợi ý : HS vận “dùng yếu tổ miêu tả khi giới thiệu hình ảnh con trâu trên đồng

ruộng, làng quê Việt Nam, trong một số lễ hội

Ví dụ 1,

Tir bao dai nay, trâu cần mẫn cùng người sớm hôm trên đồng ruộng Trâu giúp

người kéo'cấy, kéo bừa làm dét, chẳng quản đồng cạn, đồng sâu, chẳng ngai sớm

Trên đằng cạn dưới đồng sâu

¢ Chẳng cày, vợ cấy, con trâu di bita

Vi du 2

Lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn hay LỄ hội đâm trâu của đồng bào dân tộc Tây Nguyên

cho đến ngày nay vẫn được bảo tổn và phát huy Trâu chọi thường là những con trâu

2 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

WWW.EACEBOOKCOMDAYKEMOUYNHON

oc va rave nin THEO CHUẢN KIÊN THÍ KĨ NÂNQNGỮ TÂN ®rậP 1ˆ www:paYkeMoLYNHON.cdon.com

duc 5 — 6 tuổi, to khoẻ, rấn chắc với đôi sừng cứng như gong thép và nhọn như mũi

đao Trâu chợi thường duoc cham chit và huấn luyện kĩ lưỡng cả năm trời Denki |

hội, râu đại điện cho làng sé được tập trung nơi tổ chức — trong sân vận động hoje | trên một bai dat trong Trong tiếng trong ầm vang giục giá về tiếng reo hò cỗ vũ của ˆ j người xem, từng đôi trâu lần lượt lao đầu vào nhau Chúng dùng sức mạnh của đầu và

sức bén của đôi simg dé day lùi, sát thú đối phương Con nào yêu sẽ phai bd chạy

“Thể là con kia thắng cuộc

Vidu3

Trên đường quê nhạt nắng, những con trâu no cỏ đừng đỉnh về làng, chỏ trên

lưng mấy chú bé độ chừng chín, mười tuổi Tiếng chuyện trò của tre tho len trong

nắng chiều kéo dai qua đường thôn, ngõ xóm Có cả nn nhiên : 47

bảo chăn trâu là khổ ? Chăn trâu sướng lắm chứ Ng ngọn cờ lau

và miệng hát nghiều ngao

3 Đọc văn bản “Dừa sáp" (Ngữ văn 9, tập mội, tr 30) và trả lời cáu hồi :

a Văn bản trên có phải là mội văn bản thuyết mình khang? Vi sao ?

b, Điều gì đã làm cho hình ảnh của cây dừa sáp hiện lên rõ nói, đà; ấn tượng 7

© Tìm yếu tỔ miễu tả trong văn bản

a Đó là văn bản thuyết mình, bởi văn bản đã cung cấp những trì thức về một loài

cây : cây dừa sáp

b Cây dừa sip hiện lên cụ thể, nỗi bật và đây ấn tượng là nhờ tắc giả sử dụng yếu

tổ miều tả khi thuyết minh , i

e Yếu tế miêu tả :

— Nhìn bŠ ngoài thì cây dừa sắp cũng giống như cây đừa ta Sở đĩ dừa được gắn

n sp vì cơm của nó vũa mềm, vùa Xốp lại dẻo như bột đã được nhào sẽt, đồng thời

lại có màu đùng đục của sắp ;

~ Miêu tả cách thưởng thức đừa : nạo com dita, bé vào li có sẵn đá cho sữa bò

BÀI 3

TUYÊN BÓ THÊ GIỚI VẺ SỰ SONG CON,

¡ QUYỀN ĐƯỢC BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỀN CÙA TRẺ EM

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP WWW.DAYKEMQUYNHON.UCOz.COM

—Nhiing thé hign cita quan diém vé vin 48 quyén séng, quyén duoc bao vé va pe

triển của trẻ em ở Việt Nam

2 KĨ năng

— Nâng cao một bước kĩ năng đọc hiểu một văn bản nhật dụng

— Học tập phương pháp tim hiểu, phân tích trong tạo lập văn bản nhật dụng

~ Tìm hiểu và biết được quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về vấn đề được nêu „

trong văn bản

I HUONG DAN HOC BAT

1 Ở phần Sự thách thức, bản Tuyên bé đã néu lên thực lỆ cuộc sống của trẻ em trên thể giới ra sao ?

Gợi ý : HS đọc mục 4, 5, 6 — Sự thách thức đề xác định thực trạng cuộc sống của trẻ em trên thể giới hiện nay

“Trở thành nạn nhân của chiến tranh và bạo lực, tệ phân biệt chủng tộc, sự xâm lược, chiếm đóng và thôn tính của nước ngoài

~ Bị cưỡng bức phải rời bỏ gia đình, sống tỉ nạn; chịu cảnh tàn tật, bị ruỗng rẫy

~ Gánh chịu những thảm hoạ của đói nghễo, khủng hoàng kỉnh tế, tình trạng vô gia cư, dich bệnh, mù chữ

— Nhiều trẻ em chết đói mỗi ngày do suy dinh dưỡng và bệnh tậu, kế cả AIDS, do tác động của việc thiếu nước sạch, thiểu vệ sinh, tác động của ma tuý

3 Qua phản Cơ hội, em thây việc bảo vệ, chắm sóc trẻ em trong bối cảnh thé

"giới hiện nay có những điều kiện thuận lợi gì ?

Goi § : HS đọc mục 8, 9— Cơ hội, nêu ra được những điều kiện th

— Sự liên kết lại của các quốc gia sẽ giúp chúng ta có đủ các phương tiện và kiến

thức để bảo vệ trẻ era, loại trừ nhăng nễi khổ đau của trẻ em, giúp trẻ em có cơ hội

phát triển năng lực của mình

~ Công ước về quyền trẻ em tạo ra mệt cơ hội mới đẻ cho quyền và phúc lợi trẻ

em được tôn trọng

~ Sự hợp tác và đoàn kết quốc tế ngày càng có hiệu quả trên nhiều lĩnh vực, phong trào giải trừ quân bị được đây mạnh, tạo điều kiện cho một số tài nguyên to lớn được chuyển sang phục vụ các mục tiêu kinh rể, tăng cường phúc lợi xã hội

„_ 3 Hãy phân tích tính chất toàn diện của nội dung phần Nhiệm vụ mờ bản hgêm

bồ đã nêu:

Goi gs

Tin chất toàn điện của nội dung phần này được thể hiện ở chỗ : Bản Tiên bổ đã

xáe định nhiều nhiệm vụ cắp thiết của cộng đồng quốc tế và từng quốc gia trên nhiều

lĩnh vực Găng cường sức khoẻ và định dưỡng, xoá mù chữ, tạo điều kiện đễ các em

oc va rave nin THEO CHUẢN KIÊN TH KĨ NĂNG Nat" TÂN ®rậP1 — _ www:narkeMoLYNHON.c¢pa.co

được học hành), ở nhiều đối sượng thuộc nhiều hoàn cảnh (trẻ em bị tàn lật, trẻ em có

hoàn cảnh sống đặc biệU, trên nhiều cấp độ hành động (các nước nghèo phải tạo ra sự

tăng trưởng và phát triển kinh tế đễu đặn, các quốc gia phái phối hợp, chia sẽ nhau):,-

4 Qua bản Tuyên b6, em nhận thức nh thể nào về tẫm quan mọng của vấn đệ bảo

vẽ, chăm sốc trẻ em, về sự quan tâm của cộng đẳng quốc tá đối với vẫn dé này? &

Gợi ý : HS cần định hướng một số nhận thúc cơ bản :

~ Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự phát triển của trẻ em là một trong những

nhiệm vụ cổ ý ghia quan trong hang đầu của từng quốc gia Và của cộng đồng quốc

tổ, Đây là vẫn đề liên quan trợc tiếp dến tương lai củz một đất nuốu; của toàn nhân

loại, bởi trẻ em hôm nay là thể giới ngày mai

~ Vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em dang được cộng đồng quốc : dành sự quan

tâm thích đáng với các chủ trương, nhiệm vụ đề ra có tính cụ thể, toàn diện

5 Qua văn bản này, em rút ra được điều gi trong vige tao lập môt văn bản nhật

dung? ¿

Gợiý:

— Tỉnh rõ ràng, hợp lí trong bố cục ; mối liên hệ lõ-gíc giữa cáo phần

~ Vận dụng các phương pháp để tạo sức thuyết phục : nêu số liệu, phân tích khoa học

MIL HUONG DAN THUC HANH 3

Phat biểu ý kiến về sự quan tâm, chăm sóc của chính quyền địa phương, của các

tổ chức xã hội noi em ở hiện nay đối với frẻ em

HS cần có sự tìm hiểu thực tế hoạt động cua các lĩnh vực gi

xã hội hướng đến yêu cầu bảo vệ, chăm sóc trẻ cmi ở địa phương minh, ghi chép cu

1 Sưu tầm các bài viết về cuộc sống của trẻ em, những quan tâm của cde cf |

nhân, đoàn thé, các tổ chức quốc tế đối với trẻ em HS có thể tìm đọc các bài viết :

ing wae về quyền trẻ em — Vũ Ngọc Bình (Tiếng Việt 5, tập hai, tr 147),

~ Việc thực hiện Quyên trẻ em ở Việt Nam

Kế từ khi phê chuẩn Công ước, Việt Nam đã aỗ lực đây mạnh công tác quản lí

nhà nước về trẻ em, tăng cường nguồn lực đầu tư cho trẻ em, quan tâm đến vai trò

của chính trẻ em và người chưa thành niên Sau 20 năm, Việt Nam phê chuẩn

Công ước: từ năm 1990 đến 2009, tỉ lệ tử vong trẻ sơ sinh và trẻ dưới § tuổi giảm

xuống đồn một nửa, tỉ lệ tiêm chủng luôn đạt mức cao đã giúp Việt Nam thanh toán

bệnh bại liệt vào năm 2000 và bệnh uốn ván cho bà mẹ, trẻ sơ sinh vào năm 2005

Khoảng 95% trẻ trong độ tuổi đi học được đến trường

Hoc

Ex]

4 THe HANH THEO CHUAN KIÊN THC, KINING NGO’ VAN 8 TAP 1 WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

UNICER nhậ định Việt Nam đã dạt được những thành tựu đáng kể rong việc thực hiện quyền trẻ em từ khi phê chuẩn Công ước quốc tế về quyền trẻ em : "Các cơ hội tăng cường xự tham gia của trề em ngày càng được mở rộng Việt Nam ngày càng quan tâm tới việc xây dựng môi trường an toàn và lành manh cho moi té.ém cing như ngăn ngừa và day li cde nguy cơ xâm hai tré em"

Tuy nhiên, L.NICEF cảnh báo Việt Nam đã, đang và sẽ đứng trđớc nhiều thác]:

thức trong việc đảm bão mọi trẻ em, trai và gái đều được hưởng đây đủ các quyền củ:

mình : "Việt Nam đang trên đà ở (lành một nước có thu nhập tưng bình, Trụ nhién,

việc thực hien guyén trẻ em tai Việt Nam sẽ chỉ tác động đáng kễ của khủng hoảng

tài chính toàn cảu, biến đổi Ähí hậu và nguụ cơ gia tăng sự bắt bình đẳng giữa các ving mién." (Jesper Morch Đại điện UNICEF tại Việt Nam);

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo)

1

~ Mối quan hệ giữa phương châm hội thoại với tinh huống giao tiếp

— Những trường hợp không tuân thủ phường châm hội thoại

2 Kĩ năng

— Lira chọn đúng phương châm Hội thoại trong quá trình giao tiếp

— Hiểu đúng nguyên nhân của việc không tuân thủ các phương châm hội thoại

TI HƯỚNG DẪN HỌC BÀI ‹

1 Đọc truyện cười "Chào hồi” (Ngữ văn 9, tập một, tr 36) và trả lời câu hỏi

“Nhân vật chùng rễ có tuân thủ đúng phương châm lịch sự không ? Vì sao ? Em rút ra

bài học gì từ câu chuyên này ?

Gợi ý:

— Câu hỏi “Bác làm việc vắt vã lắm phải không ? " của chàng rễ trong tình huỗng

giao tiếp khác có.thể được xem là lịch sự nhưng trong tình huộng này là một việc

quấy tồi, gây phiền hà cho người khác, không tuân thứ đúng phương châm lịch sự

~ Bài học rút ra : Khi vận dụng phương châm hội thoại cần chú ý đến đặc điểm của

tình huồng giáo tiếp (Mái với ai ? Nói khi nào ? Nội ở đầu ? Nói để làm gì?)

3 Đọc lại các ví đụ Äã được phân tích Xửủ học các phương châm hội thoại ở các

bài rước Cho bit trong tình huồng nào, phương châm hội thoại không được tuần thủ Vi sao có sự không tuân thử đó 7

HC 1À rave win rao cH KIÊN THÍ KĨ NĂNG NGH VĂN ®rậP 1ˆ HEATEOTTNHONAriắpZcoA

— Người nói muốn gây một sự chú ý, để người nghe hiểu câu nói theo một hàm ý - ¡

nào đó, ([ợn cưới, Áo mới)

~Người nói vô ý, vung về hoặc thiếu văn hoá giao tiếp (các ví dụ còn lại)

4 Đọc đoạn đối thoại (Ngữ văn 9, tập một, tr 37) và trả lời câu hỏi ở mục 12,

— Cau trả lời của Ba không đáp ứng nhu cầu thông tin đúng như An móng muốn

~ Phương châm về lượng không được tuân thủ

> Lido ; Yêu cầu tuân thủ phương châm về chất (không nói điều mà mình không

có bằng chứng xác thực)

5 Đọc và trả lời câu hồi ở mục IL3 (tr 37)

Gợiý Ẻ

Bác sĩ có thể không nói sự thật vẻ tỉnh trạng sức khoẻ.cúa bệnh nhân, nghĩa là

không tuân thủ phương châm về chất Nhưng đó là việc làm nhân đạo vì có thể nhờ

vậy mà bệnh nhân có thể lạc quan hơn, có nghị lực hon để sống khoảng thời gian còn

lại của cuộc đời

6 Đọc và trả lời câu hỏi ở mục ILA (tr, 37)

Gợi ý:

~ Xét nghĩa tường mình thì câu “fiểz bạc chỉ là tiền bạc” không tuân thủ

phương châm về lượng, nhưng xét về hàm ý thì cầu đó vẫn đảm bao phương châm về

lượng vì nó có nội dung của nó vi

— Cần hiểu câu đó là : tiền bạc chỉ là phương tiện để sống,

II HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH ,

1 Đọc mẫu chuyện (tr 38) và cho biết : Câu trả lời của ông bỗ không tuân thủ

phương châm hội thoại nào ? Phán tích để làm rõ sự vi phạm ty

Gợiý

Câu trả lời của ông bổ không tuần thủ phương châm cách thức trong hội thoại

Đối với một người khác thủ câu trả lời này đã rõ thông tin, nhưng với một đứa bé 5

tuôi thì không thể nhận biết được Tuyển đập truyện ngắn Nam Cao

2 Đạc đoạn triclt(r 38) và trả lời câu hỏi

Thái độ và lời nói của Chân, Tay, Tai, Mắt đã vì phạm phương châm nào trong

giao tiếp ? Việc không tuân thủ phương châm ấy có lí do chính đáng không ? Vì sao ?

nói của Chân, Tay, Tai, Mất đã vi phạm phương châm lịch sự

trong giao tiếp Việc không tuân thủ phương châm ấy là không có lí đo chính đáng,

bởi trong giao tiếp, khi đến nhà người khác, thông thường phải chào hỏi chủ nhà

trước, sau đó mới đề cập đến các chuyện khác Trong tình huống này, Chân, Tay, Tai,

Mắt không chào hỏi mà buông ngay những lời giận dữ một cách thiếu căn cứ

28

HỌC VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

1 KIÊN THỨC VÀ KĨ NẴNG CAN DAT

1 Kiến thức

bồng từ ngữ xưng hô tiếng Việt

— Đặc điểm của việc sử dụng từ ngữ xưng hô trong !iếng Việt *

1 Đọc đoạn trích ở phân 1.2 (Ngữ văn 9, tập nốt 38) và Hhực hiện các yêu

Âu sau > Xác định các từ xương hô trang hai đoạn tích Phân tích sự thay đãi về cách xưng hô của Dễ Màn và Dé Chodt trong doan trich (a) và đoạn trích (b) Giải thích: thay đổi đó, Gợiý:

— Phin tich sir thay d5i về cách xưng hô

+ Đoạn trích (a) : sự xưng hồ của hai nhân vật rất khác nhau, đó là sự xưng hô bắt bình đẳng của một kẻ ở vị thế yếu, cảm thấy mình thấp hèn, cần nhờ vá người khác và

xmột kẻ ở vị thế mạnh, kiệu căng và hách địch

+ Đoạn trích (b) ; xưng hô bình đẳng

~ Li do thay đội cách xưng hô : tình buồng giao tiếp thay đổi, vị thế hai nhân vật

thay đổi Dế Choát không còn coi mình là đàn em, cần nhờ vả, nương tựa Dễ Mèn

nữa mà nói với Dễ Mèn những lời trăng tréi với tư cách là một người bạn Dé Man

cũng không cồn kiêu cẽng, hách địch nữa mả đã hồi lỗi, ân hận về việc minh da lam

2 }lRy nêu một số từ ngữ đừng để xưng hỗ trong tiếng Việt và cho biết cách dùng những từ ngữ đó

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ LĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

THỊ HƯỚNG DÁN THỰC HANH

1 Cĩ lầu, một giáo su Việt Nam nhận được thư mời đự đám cưới của một nữ học

viễn người châu Âu đăng học tống Việt Trong tin cĩ đồng chữ + “Ngủy mai, chúng t2 làm lỄ thành hơn, mơi thậy đến dự.”

„ Lài mới trên cĩ ste nhằm lẫn trong cách đùng từ như thế nào ? Vì sao cĩ šw nhằm

Gợi

~ Nhằm lẫn trong cách dùng từ xưng hơ : thay vì dùng chúng em hay, chúng tơi

cơ học viên người châu Âu lại dùng chúng ra Vì vậy, dé gay hiểu lâm là lễ thành hơn

A vị giáo sư Việt Nam

của cơ học viên người châu Âu v‹

Nguyên nhân của sự nhằm lẫn đĩ : do thĩi quen dùng tiếng mẹ đẻ của mình

Một số ngơn ngữ chêu Âu, khơng cĩ sự phân biệt giữa phương tiện xưng hơ chi ngơi gộp (cả người nĩi và người nghe) và ngơi trừ (chỉ người nĩi) Chẳng han, “We” trong

tiếng Anh cĩ thể dịch sang tiếng Việt là chứng 161 Hoge ching 1a tay tình huồng

Trong khi đĩ, ở tiếng Việt, sw phân biệt trên hết sức rổ rằng

3 Trong các văn bản khoa hoe, nhiễu khỉ tác giả của văn bản chỉ là một người

nhưng vẫn xưng chúng tơi chứ khơng xưng tơi Giải thích Vì sao

Gợi

“Trong văn bán khoa học, việc sử dụng từ chứng đồi thay tơi nhằm tăng thêm tính

khách quan cho những vấn để khơa học được dễ cập, đồng thời thể hiện sự khiêm tốn

của tác giả Song, khí cẩn tranh luận, người viết cần thẻ hiện quan điểm, ý kiến cá

chân thì cần dùng rồi hơn là chúng tơi

3 Đọc đoạn trích trong "Thánh Giĩng " (Ngữ văn 9, tập một tr 40) Phân tích

từ xưng hỗ mà cậu bé đồng để nĩi với me minh và với sứ giả Cách xiơng hơ như vây

nhằm thể hiện điều gì ?

Gợi ý „

“Trong truyện Thánh Giĩng, đứa bé xưng hơ với mẹ theo cách thơng thường

"Nhưng xưng hơ với sứ giả thì sử dụng đại từ ơng — z2 Cách xưng hơ như vậy chứng tả

‘Thanh Giĩng là một đứa bé khác thường,

4 Phân tích cách dùng từ xing hỗ và thái độ của người nối trong câu chuyện (t 40)

Gợi ý :

tướng trọng câu chuyện tuy đã cĩ quyền cao chức trọng nhưng vẫn gọi thầy

> giáo cũ của mình là chẩy và xưng cò Cách xưng hệ của vị tướng thể hiện thái độ kinh trọng va lịng biết on của mình đối với thay giáo cũ, thể hiện truyền thống "Tơn

sử trọng đạo” của dân tộc ta

8: Đọc đoạn trích (r 10) Phân tích tác động của việc dùng từ xưng hồ trong câu

nỗi của Bác (Chủ ý so sánh : Trước năm 1943, người đứng đầu nhà nước cĩ xưng hơ với người dân của mình như vậy khơng ?)

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

Gợi ý r

“Trước năm 1945, nước ta cịn là một nước họng kế người đứng đầu nhà nước

là *%ua" Khi xưng hơ với dân chúng, vua xưng là "rẫm” Khi đất nước giảnh được

độc lập, Bác Hồ là người đứng đầu nhà nước Việt "Nam, Bác xưng đối và gọi dân

chúng là đơng bào, điều đĩ thể hiện sự gần gũi, thân thiết giữa lãnh tụ và đ§ần, chúng

nhân dân

6 Đọc đoạn trinh (tr 41), chú ý các từ ngữ in đậm Các từ ngữ xưng hồ trong

đoạn trích trên được ai đừng và đừng với ai ? Phân tích vị thể xã hội, thái độ, tinh

cách của từng nhân vật qua cách xung hỏ của họ Nhận xát sự thay đổi cách xưng hỗ của chị Dậu và giải thích lí ảo của sự thay đâi đĩ,

~— Cai lệ là kè cĩ quyền thế, địa vị trong xã hội phon8-kiến thời xưa, chị Dậu là

người bị áp bức

— Cách xưng hơ của cai lệ gọi anh Dậu là “thằng kia”, gọi chị Dậu là "chị” rồi

đến “mày, nhà rnày” ; xưng là “ơng” thẻ hiện sự hồng bách của kẻ cậy quyền

— Chị Dậu ban đều hạ mình, nhẫn nhục xưng là "nhà cháu”, gọi cai lệ là “ơng” ; nhưng sau đĩ chị thay đỗi cách xưng hơ : "tơi — ơng” (ngang hàng) rồi “ba ~ may” (trên ~ dưới),

— Sự thay đổi trong cách xưng hơ của chị Dậu đã thể hiện sự thay đổi trong thái

độ của nhân vật, Từ chỗ cam chịu, nhẫn chục, chị đã thể hiện thái độ phản kháng quyết liệt, Cĩ thái độ đĩ là do chính hồn cảnh đưa đây chị khơng chịu nổi thái độ hách địch, tàn bạo của cai lệ, cùng với tình yêu thương, sự lo lắng cho chồng cảng lúc cảng bùng lên mãnh liệt ệ

7 Đọc đoạn rrích sau và thực hiện yêu cầu : Nhận xét về cách xưng hỗ của các

nhân vật trong đoạn trích

“Toi nằm lắy vai gày của lão, ồn tồn bảo :

— Chẳng kiếp gi sung sướng thật, nhưng cĩ cái này là sung sướng : bây giờ cứ

ngồi xuống phân này chơi, tơi Aï huộc mấy cù khoai lang, nếu một ấm chè tươi thất

đc ; ống con mình ăn khoai , ri hút thuốc lào suơng

— Vang! one ‘gido day phải ! Đối với chúng mình thì thế là sưng sướng "

Cách xưng hơ của ơng giáo đối với lão- Hạc : “con — ơng”, “tơi — cụ!

thân thiết, gần gũi, lễ phép, kính trọng (Ơng giáo nhỏ tuổi hơn lão Hạc)

Cách xưng hơ của lão Hạc đối với ơng giáo : gọi ơng giáo là “ơng giáo” ; thể hiện

sự kinh trong (ơng giáo cĩ vi thé xã hội cao hơn lão Hạc) ; cĩ lúc goi chung là “chúng

mình”; thể hiện sự thân tình, gần gũi trong quan hệ

oc va rave nin reo cn KIÊN THÍ KĨ NÂNG NGỮ VĂN ®rậP1 — _ www:narKeMovyNHoN.cfor.co

8 Trọng bài thơ “Eượm”" của TỔ HHãu, tác giá đã có những cách gọi về Lượm

nhự thế nào ? Chỉ rõ sắc thái biéu càm của từng cách gọi dy

CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG

"Trích, Tryễh kì man lục ~ Nguyễn Dữ

'THỨC VÀ KĨ NĂNG CÀN ĐẠT

1 ìn thức

— Cét truyện, nhân vật, sự kiện trong một táo phẩm truyền kỉ

~ Hiện thực về số phận của người phú nữ Việt Nam dưới chế độ cũ và vẻ đẹp

truyền thống của họ

Sự thành công của tác giả về nghệ thuật ké chuyện

— Mối liên hệ giữa tác phẩm và th$ện Vợ chàng Trường

2 Kĩ năng

— Vận dụng kiến thức đã học để dọc — hiểu tác phẩm viết theo thể loại truyền kì

_ Cảm nhận được những chỉ tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm tự šg có

nguồn gốc dân gian

— KỶ lại được truyện

Il HUONG DAN HQC BAL

1 Nhân vật Vũ Nương được miều tả trong những hoàn cảnh nào ? Qua đó, Vũ

_Nương đã bộc lộ những đức tính gì ?

ý:

— Nhân vật Vũ Nương được miệu tá ca nhiều hoàn cảnh khác nhau

+ Hoàn cảnh 1 : Trong cuộc sống gia đình, Vũ Nương sống khuôn phép, giữ gìn

hạnh phúc gia đình với những đức tính tốt đạp "giữ gìn khuôn phép, không từng để

lúc rào vợ chồng phải đến thất hoà."

Hoc va THY‘c HANH THRO CHUAN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

+ Hoàn cảnh 2 : Khi tiễn chồng đi lính (HS đọc lời th

lòng nàng), Vũ Nương bảy tô rứo mong chồng được bình yên ; tô niềm cảm thông đối với

nỗi vất vả gian lao của chẳng nơi chiến trường ; tỏ niềm khắc khoái, nhớ nhưng

+ Hoan cảnh 3 : Khi xa chồng, Vũ Nương buồn thương, nhớ nhung dá dit ; ù

nhận mẹ biền, dâ thảo (nuôi coa, phụng đưỡng mẹ chồng, lo ma chay chủ tất khí m mẹ

phẩm hạnh của Vũ Nương) : Cé găng phần trần, bày tỏ tắm lòng thuỷ chung, trong

trắng ; bay lỏ nổi đau đón, thất vọng, thở than mong được trời đất thấu hiểu tắm lòng

trình bạch rồi gieo mình xuống sông Hoàng Giang tự vẫn

— Qua 4 tỉnh huồng trên, có thể khẳng định Ƒ# Nương lề öigười phụ nữ xinh dep, iết na, hiển thục, lại đảm đang tháo vat, trọn phận mẹ hiển, đấu thảo, chung thu} voi

chẳng, hết lòng vưn đắp hạnh phúc gia đình Vậy mà tàng phải chết một cách oan

tống, đau đón

3 Nêu nhận xét về nghệ thuật kẻ chuyện của the giá

cỗ tích Vợ chàng Trương theo thể truyện kì, đưa những

kì Ảo vào câu chuyện làm nên một kết thúc tác phẩm không sáo mồn và giầu chất nhân văn

— Về cách dẫn đất tình tiết cầu chuyện +

+ Sắp xếp các tình tết theo trình tự hợp lí cả về thei gian vả trạng thái tâm lí nhân

vật

+ Tô đậm những tỉnh tiết có ý nghĩa, có tính chất quyết định đến quá tình diễn

biến của truyện hợp lí làm chô truyện hấp dẫn, sinh động, mang lại nhiều cằm xúc

cho người do

— Về những lời trần thuật và những lời đối thoại trong truyện :

+ Lời trần thuật (lời kể của tác giả) được sắp xếp nhịp nhàng với những lời thoại

(lời của nhân vật) làm người đọc dễ tiếp nhận văn bản,

+ Nhimg lời thoại được thể hiện ở hai hình thức đối thoại và độc thoại, được sắp xếp đúng chỗ làm cho câu chuyện sinh động và góp phần không nhỏ vào việc khắc hoạ tính cách nhân xật Ví dụ Lời của bà me Trương Sinh là lời của một người nhân hậu, từng trải ; Lời của Vũ Nương bao giờ cũng chân thành, địu đảng, mềm mỏng, có tỉnh,

6 If, là li củá người phụ nữ hiền thục, trong trắng, đức hạnh ; Lời của Đản thể hiện sự hỗn nhiên, thật thả của con trẻ,

~ To giả đưa những yếu

+ Teo cho câu chuyện có mầu sắc Kido, lung linh với kết thúc có hậu để thể hiện ước mơ ngàn dời của nhân dân ta về sự công bằng trong cuộc đời, người tốt dù có trải

HọC VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP WWW.DAYKEMQUYNHON.U

qua bao oan khuất, cuối cùng cũng sẽ được minh oar Ví dụ : Vũ Nương sống đức

bạnh nhưng bị chết oạn khuất nên nàng phải được phục hồi danh dự, được chính

kể Khẳng định sự bắt điệt của ve dep phẩm chất Ví dụ : Vũ Nương dù đã ở thế gii

khác vẫn nguyên vẹn những phẩm chất tốt đẹp, vẫn nặng tình với cuộc đời, quan tâm

dén chồng con, phần mộ tổ tiên, khao khát được phục hỏi danh die

+ Tỏ niềm cảm thương đối với số phận bi thăm của người phụ nữ Trong ¡chế độ

phong kiến Vì cho dù Vũ Nương có trở về dương thể thì cũng chỉ ấn hiện phút chốc

trên đồng sông Tat cả chỉ là áo ảnh, chỉ là một chút an ủi cho người bạc phận, hạnh

phúc thực sự đã không con

3 Néu ý nghĩa của văn bản Sy

“Qua câu chuyện, tác giả phê phần : lòng ích kỉ, thói ghen tưông mù quáng đã làm

tan vẽ hạnh phúc gia đình, dẫn đến kết cuộc bí thảm ; bày tỏ niễm thương cảm đối với

số phận oan nghiệt của người phụ nữ dưới xã hội phong, Kiến ; khẳng định phẩm chất

truyền thống cùa phụ nữ Việt Nam

Ill HUONG DAN THUC HANH

1 Phái biểu cảm ngÃf của em vẺ số phận của người ph nữ Việt Nam đưới chế độ

cũ và vẻ đẹp truyện thống của họ

Gợi ý + HS trình bảy cảm nhận về thân phận của người phụ nữ dưới chế độ phong,

kiến bằng một đoạn văn khoảng từ 7 — 10 cẩu Có thể nêu các ý sau :

~ Người phụ nữ đảm đang, hiểu nghĩa, thuỷ chung nhưng bị đối xử một cách bắt

công, vô lí

— Họ không đủ sức để bảo vệ chính mình, vì xã hội phong kiến xem trọng quyền

uy clia ngudi din ông trong gia đình,

— Họ bế tắc và chí có thể mượn cái chết dé bày tỏ nỗi can khuất

Cảm thương than phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến và những người

phụ nữ — nạn nhân của thói bạo hành trong gia đình vẫn còn tỒn tại ở xã hội hiện

chúng ta cần chung tay gốp ức dễ xây dựng gia đình bạnh phúc, hướng tối cuộc sống

tốt đẹp, bình đẳng của người phụ nữ ngày nay

+ Hãy kê lại “Chuyện người con gái Nam Xương ” theo cách của em

Gợi ý : Nắm Cốt truyện, nhân vật, sự việc chính rồi kể lại theo lời văn của em

IV TƯ LIỆU THAM KHẢO

1 Đọc Bài thơ Lại bài viễng Vũ Thị (Lê Thánh Tông, Hong Bite quốc âm thì lập)

6 phan Doe thêm ~ Ngữ văn 9, tập một, tr 52

2, Tùy đọc Truyền là mạn lục của Nguyễn Dữ

3 Nhớ một số từ Hắn Việt được sử dụng trong vấn bản HS xem chủ thích (Ngữ

Hoc Va THY‘c HANH THEO CHUAN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICOZ.COM

'CÁCH DÃN TRỰC TIẾP, CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

1 KIÊN THỨC VÀ KĨ NẴNG CÂN ĐẠT

1 Kiến thức

Cách dẫn trực tiếp và lời dẫn trực tiếp

~ Cách dẫn gián tiếp và lời dẫn gián tiếp

2 KĨ năng

~ Nhận ra được cách dẫn trực tiếp va cách dẫn giáa tiếp,

= Sử đụng được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp ong quá trình tạo lập văn bản

1 HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

J Doc ede doan ích (@, (0) ~ tich Lặng lẽ Sa/f của Nguyễn Thành Long ~ (Ngữ văn 9, rập một, tr 33, và trả lời câu hỏi

Trong đoạn trích (a), bộ phận in đậm Đắ, bắc cũng chẳng "thèm" người là gì ?

là lồi nói hay ¥ nghĩ của nhân vật ? Nó được ngặt cách với bộ phận đứng trước những dẫu gì 2

— Trong đoạn trích (b), b6 phén in dem Khéch wi bắt ngờ, chắc cu cậu clura kip

quét tage don dep, clura kip gap chăn chẳng hẹm là lời nói hay ý nghĩ của nhân vật ? _Nó được ngăn cách với bộ phận đứng trước bằng những dấu gì ?

~ Trong cả hai đòạn trích, có thể thay đổi vị trí giữa Số phân ời đậm với bộ phâm

đứng trước nó được không ? Nêu được Hì hai bộ phận áp ngăn cách với nhu hằng j

— Trong đoạn trích (a), bộ phận in đậm, là lời nói của nhân vật Nó được

cách với bậ phận đứng trước bằng dấu hai chấn và dấu ngoặc kép

~ Trong đoạn trí (b) bộ phận in dim là ý nghĩ của nhân vật Nó đưể

cách với bộ phận đứng trước bằng đấu hai chấm và dấu ngoặc kép 7

thể thay đổi vị trí của hai bộ phận, Lúc này, hai bộ phận sẽ L4 5

nhau bằng đấu ngoặc kép và dấu gạch ngang,

2 Từ đồ, em hãy cho biết thể nào là dẫn trực tiếp? ? #

Gợi ý : HỆ dura vào cội dung Giủ nhớ (Ngữ văn 9, lập một, tr 5”

Diin trục tiếp là nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của ngÝ

lời dẫn trực tiếp được đặt trong đấu ngoặc két 7ÿ

3 Đọc các đoạn trick (a), (b) — (er $3) và trả lời các câu

“ Trong đoạn trích (a), bộ phân in đâm hãy dần lòng oe

lau, xem có dám nào khá mà nhẹ tiền kơn sẽ liệu ; “`

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP 'WWNDAYKEMOLDYNHONHICĂZ.COM

đứu khác ; lầng này đã chết hết con gái đâu mà sợ là lài nói hay ý nghĩ ? Nó có

được ngăn cách với bộ phận đứng trước bằng dấu gì không ?

~ Trong đoạn trích (b) bộ phận in đậm Bác sống khắc khổ theo lỗi nhà tử

anh, thank tao theo kiéu nha hién triét ẫn đặt là lời nói hay ÿ nghĩ ? Giaa bộ phận

in đậm và bộ phận đứng trước có từ gì ? Có thể thay từ đó bằng từ gì ?

đợiƒ:

— Trong đoạn trích (3), bộ phận in đậm là lời nói Nó được viết tiếp is không có

dấu ngăn cách

~ Trong đoạn trích (b), bộ phận in đậm là ý nghĩ Giữa phần ý ñghĩ được dẫn và

phần lời của người dẫn có từ

4, Từ đó, em hiểu thể nào là đẫn gián điếp ? S

Dẫn gián tiếp là thuật lại lời hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật có điều chỉnh

cho thích hợp ; lời dẫn gián tiếp không đặt trong dấu ngoặc kép

ALL HUONG DAN THUC HANH

1 Tim gi dẫn trong nhimg doan trich (w), (b) > trich truyén ngdn “Lao Hac”

cita Nam Cao (tr 54) Cho biết đỏ là lời nói hay ý nghĩ được dẫn, là lài dân trực tiếp

hay lời dẫn gián tiếp

Gợi ý : HS nhận biết đặc điểm của hai cách dẫn, từ đó xác định đúng cách dẫn

a Lời dẫn : “4 / Lão già này à 2` Đây là ý nghĩ mà nhân vật lão Hạc gán cho

con chó ~ Cách dẫn trực tiếp

b Lời dẫn : “Cái vườn côn rẻ cả " Đây là ý nghĩ của nhân vật Lão Hạc >

Cách dẫn trực tiếp y

3 Viết một đoạn văn nghị luận có nội đụng liên quan đắn một trong ba ý kiến

(tr 39 Trích dẫn y kiến đó theo hai cách : dẫn mực tiếp và dẫn giản tiếp

Đề bài yêu cầu viết đoạn văn nghị luận, do đó, HS phải chọn đoạn văn có cách

lập luận phù bợp với cáe ý kiến trích dẫn để đảm bảo cả hai yêu cầu nêu trên |

~ Céch din trye tiếp :

Trong "Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại ấu toàn quốc lần thứ II của Đảng",

Chủ tịch Hỗ Chí Minh nêu rõ : “Chúng ta phải ghỉ nhớ công lao của các vị anh hùng

“ân tộc, tì các vị Ấy là tiêu biêu của một dân tộc anh hàng" Lòi Hỗ Chủ tịch nhắc ta

nhớ về trang lịch sử thời Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hàng Đạo, Lê Lợi, Quang

Trung về những anh hùng đã từng phất cờ khởi nghĩa, cầm quản tiêu điệt kẻ thủ,

36

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP WWW.DAYKEMOUYNHON.UCOz.COM

gin giữ non sông Được sống trong một đất nước hoà bình, phát triển, làm sao chúng

ta có thế quên được những trang sic bio hùng, những cổng hiến lớn lao của những con người đã làm nên mùa xuân cho đất nước 7

— Chuyển thành cách dẫn gián tiếp :

Trong "Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc thứ {1 tùa Đảng",

Chủ tịch Hỗ Chí Minh nêu rõ rằng chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hing din tộc, vì các vi dy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng: Lời Hỗ Chủ tịch nhắc ta nhớ về trang lich sử thời Bà Trưng, Ba Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung vé những ank hùng đã từng phát cờ khỏi nghữa, cằm quân tiêu dt kẻ thi

ân giữ non sông Được sống Irong một đất nước hoà bình, phát tiễn, làm sao chứng

ta 06 thể quên được những trang sứ hão hùng, những cổng biến lin lao của những

con người đã làm nên mùa xuân cho đất nước ?

đt tình cảm, ae trởng của người Việt Nam cũng lu thoả mãn tắt cả những yéu cảu

VỀ đổi sóng văn đ mác Hà, THỂ nôn, khi n vỀ tng nói của dân tộc Việt Nam,

Mai od viét : "Meat | Việt Nam ngày nay có li do déy đủ và văng chắc để tự hào với tiỗng nói của mình" €

— Chuyển thành cách dẫn gián tiếp

Tiếng Việt của chúng ta rắt giảu và đẹp Đây là nỗng nói có đủ khả năng để diễn

đạt tình cảm, tr tường của người Việt Nam cũng như thoà mẫn tất cả những yêu cầu

4 nưới nói của dân tộc Việt Nam,

trong bài “Tiếng Việt, một biểu biện lùng hẳn của sức sống dân tộc”, ông Đặng Thai

Mai cho răng người Việt Nam ngày nay có li do đẩy đã và vững chắc đề tự hàa với

tiếng nói của mình

MS viết đoạn văn, cho ý kiến (©) ~ (Ngữ văn 9, sập một, tr 55) theo cách tương tự

3 Hay thuật lại lời nhân vật Vũ Nương trong đoạn trích (tr, #5) theo cách

dẫn gián tiếp

Gợi ý : HS cần năm cách làm bài : Bỏ dấu hai chấm và dấu gạch ngang đầu dòng ;

Nương ; thay đổi vài từ cho phù hợp với mạch văn chung, Ví dụ ; Hom sau, Linh Phí lấy một cái tải bằng tua tia, đựng mười hạt mình châu, sai sit giả Xich Hến đưa Phan ra khỏi nước Vũ Nương nhận đồ cũng đưa gửi một chiếc hoa vàng và đậm Phan nói hộ với chàng Trương rằng nễu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ

lập một đăn giải oan ở bắn sống, đốt cây đền thần chiếu vung nước, năng sẽ

Hoc VÀ THY‘c HANH THEO CHUAN RIBN THC, KI NING NGC VAN 8 TAP 1 www.payKeMovrnnon.vEoz.com

SU PHAT TRIEN CỦA TỪ VỰNG

1 KIEN THUC VA KI NANG CÂN ĐẠT

1 Kién thite

— Sự biến đôi và phát triển nghĩa của từ ngữ

~ Hai phương thức phát triển nghĩa của từ ngữ,

2 Kĩ năng

— Nhận biết nghĩa của từ ngữ trong các cụm từ và trong văn bản

— Phân biệt các phương thức tạo nghĩa mới của từ ngữ với các phép tu tir an dy,

TH, HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

1 Trong bài thơ "Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác ” dù Phan Hội Châu (Ngữ

văn 8, tập mội) có câu Bủa tay ôm chặt bối kinh tễ Cho biết từ kinh tế trong bài thơ

có nghĩa gì ? Ngày nay chúng ta có hiểu từ này theo nghĩa như Phan Bội Châu

đã dùng bay không ? Qua đó, em rút ra nhận xét gì vé Aghia ciia từ ?

Gợi

— Từ kinh tế trong bài thơ là hình thức nói tắy của kinh bang rễ thế, có nghĩa là trị

nước cứu đời, Cả câu thơ có ý nói tác giả ôm: ấp hoài bão trông coi việc nước, cứu

giúp người đời

Ngày nay, chúng ta không còn dùng tử kinh sể theo nghĩa đó nữa ma theo nghĩa

toàn bộ hoạt động của cơn người trong lao động sản xuất, trao đổi, phân phối và sit

dung của cải, vật chất làn ra

— Qua dé, ching ta thay nghĩa €ủa từ có thể thay đổi theo thời gian ; có những

nghĩa cũ bj mat di và có những nghĩa mới được hình thành

3 Dọc những câu thơ trích từ "Truyền Kiểu” của Nguyễn Du — (Ngữ văn 9,

35, 36), chủ ý những từ in đậm: Hãy xác định nghĩa của từ xuân, tit tay ver cho bidt

nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là nghĩa chuyên Trong trường hợp nghĩa chuyển

thì nghĩa đó được hình thành theo phương thức chuyển nghĩa nào ?

Gợi

~ Xuân (thứ nhất : mùa chuyển tiếp từ đông sang hạ, thời tiết ấm dần lên,

„ thường được coi:là mở đầu của năm (nghĩa gốc) Xuân (thứ hai) : thuộc về tuổi trẻ

(nghĩa chuyển ;'chuyển nghĩa theo phương thức ấn dụ)

— Tay (thir nhất) : bộ phận phía trên của cơ thể, từ vai đến các ngón, dùng để cằm,

nắm (nghĩa gốc) Tay (thứ hi) ; người chuyên hoạt động hay giỏi vỀ một môn, một

nghề nào đở (nghĩa chuyển ; chuyển nghĩa theo phương thức hoán dụ)

3 Tây, ta có thể phát triển từ vựng theo cách nào ?

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUẢN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP WWW.DAYKEMOUYNHON.UCO7.COM

Có thể phát triển từ vựng bằng cách phát triển nghĩa của từ ngữ trên cơ sở nghĩa sốc của chúng theo paưcng thse dn dy và phương thức hoán dụ-

IIL HUGNG DAN THUC HANH

1 Từ chân rong các câu (Ngữ van 9, tập một, tr

xác định

57) là từ nhiều nghĩa Hãy

~ Ở câu nào, từ chân dùng với nghĩa gốc

~ Ở câu nào, từ chân được cùng với nghĩa chuyển theo phương thức an du,

— Ở câu nào, từ chân được dùng với nghĩa chuyển theo phương thức hoán dụ

đại

~ Chân là "bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay động vất" Do đó, HS có thể

xác dink :

~— Câu (a) : từ châm được dùng với nghĩa gốc «

~ Câu (c, d) : từ chân được dùng với nghĩa chuyển theo phương thức an dy (vi

chỉ sự vật có nét tương đồng với nghĩa gốc)

¬ Câu (b) từ chân được dùng với nghĩa chuyển theo phương thức hoán dy (vi chỉ sự vật có quan hệ tương cận với nghĩa gốc):

3 Từ điển tiếng Việt định nghĩa từ trễ nhục sau

dimg dé pha mước uống:

3 Từ điển trắng Việt nêu nghĩa gốc của từ đồng hỗ vhư sau :

“Đông hỗ là dung cụ đo giờ phút một cách chính xác : Đồng hồ đeo tay Đồng hồ báo thức Dư bảo những cách đồng niưc : đồng hỗ điện, đồng hỗ nước, đồng hỗ

xăng hãy nêu nghĩa chuyên của từ đông hỗ

Gợi ý.HS nắm được cách thức chuyển nghĩa của từ đồng bồ

_ Trong những cách dùng như : đồng hồ điện, đồng hỗ mước, đồng hỗ xăng từ

đồng hỗ được đùng với nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ, cé nghĩa là : khí cụ

dừng đễ áo có bê ngoài giống đằng hỗ

sản phẩm từ thực vật, được chế bién thành dạng khô,

Hoc VÀ THỰC HÀNH THEO CHUÁN KIÊN THỨC, KĨ NẴNG NGỮ VĂN 9 TậP WWW.DAYKEMQUYNHON.U

4 Hay tim ví đại để chứng minh rằng các từ hội chứng, ngâm hàng, sốt, vua lÀ

những từ nhiều nghĩa

Gợi ý : HS tra từ điển để biết nghĩa gốc của t

cuộc sống các từ này còn được chuyển nghĩa như thế nào, cho vi du dé chimg minh

đó là những từ nhiều nghĩa

2 Hội chứng,

~ Nghĩa gốc : Tập hợp nhiều

chứng viêm đường hô hấp cắp rắt phức tạp

Nghĩa chuyển : Tập hợp nhiều hi

một vẫn đề xã hội, cùng xuất hiện ở nhiều nơi Ví dụ : Lạm phác thất nghiệp là hội

chứng của tình trạng suy thoái kinh tế

b, Ngân hằng

= Nghia gốc : Tổ chức kinh tế hoạt động trong lĩnh vực đinh doanh và quản lí các

nghiệp vụ tiền tộ, tín dụng Ví dụ : Các ngân hàng trên địa bèn quận X đang ngày

căng phát trì

— Nghĩa chuyển : Tập hợp các dữ liệu liên quan tới

tiện tra cứu, sử dụng như ngắn hàng đữ liệu, ngân hà

Sau đó, xem trong thực tẾ

sốt xuất lngyếi, sắt siêu vì, sốt phát ban, ,ˆ `

Nghĩa chuyển : Tăng nhu cầu đột ngột, làm: cho hàng trở nên khan hiểm Ví dụ :

sơn sắt xi măng, cơn sốt vàng, Hoặc trệt sự

sốt đễo,

d, Vua

— Nghĩa gốc : Người đứng đầu Nhà nước phong kiến, thường lên ngôi bằng con

đường kế vị, Ví đụ : ngôi vua, vua Đỉnh Bộ Lĩnh

~ Nghĩa chuyển : Được dùng trong một số tô hợp để gọi tên người nỗi tiếng hoặc

một nhà tư bản độc quyền trong một lĩnh vực, một ngành nào đó Ví dụ : Yue daw

hoà, Vua ô 16, Vua phá lưới, Vua nhạc rắc (roclj

Š Đọc hai cau tho sau:

Neay ngay mit tri di qua trén lăng

Ý Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

(Việt Phương, iếng lăng Bác)

Từ mặt trời trong câu thơ thứ hai được sử dụng theo biện pháp tụ từ từ vựng nào ?

Có thé coi đây là hiện tượng một nghĩa gốc của từ phát triển thành nhiều nghĩa được

'Nghĩa gốc : Tăng nhiệt độ co thể lên quá mức bình thường, do hị bệnh Ví dụ :